VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

ÇÖZÜM BAĞIMSIZ DENETİM 16 Aralık 2015

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS SALONU

Akın Gencer ŞENTÜRK

Avukat

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• İDARİ BAŞVURULAR

• A. PİŞMANLIK VE ISLAH

• Vergi Usul Kanunu’nun 371. maddesinde düzenlenmiştir.

• Beyana dayalı bir vergi söz konusu olmalıdır.

• Vergi Ziyaı Cezasını gerektiren bir fiil işlenmiş olmalıdır.

• Bu fiilleri işleyen mükellef veya iştirak eden diğer kişilerin ilgili makama dilekçe ile haber vermeleri gerekir.

• Bundan daha önce bir muhbir tarafından herhangi bir resmi makama ihbar yapılmamış olması gerekir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• A. PİŞMANLIK VE ISLAH

• Yine bu bildirim öncesi vergi incelemesine başlanmamış ve Takdir Komisyonu’na sevk yapılmamış olması gerekir.

• Bildirime konu beyannamenin, bildirimi izleyen 15 gün içinde verilmesi / tamamlanması / düzeltilmesi gerekir.

• Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, gecikme zammı oranında bir zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde ödenmesi gerekir.

• Bu durumda mükellef hakkında Vergi Ziyaı Cezası kesilmez.

• Bunlardan birinin eksik yapılması durumunda bu müessese devre dışı kalır.

3

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• B. CEZALARDA İNDİRİM

• Vergi Usul Kanunu’nun 376. maddesinde düzenlenmiştir.

• İkmalen, re’sen veya idarece yapılan bir vergi tarhına bağlı Vergi Ziyaı Cezası ya da Usulsüzlük veya Özel Usulsüzlük Cezası kesilmiş olmalıdır.

• Varsa vergi farkları ve cezaların indirim sonrası kalan tutarları otuz gün (ya da teminat gösterilirse üç ay) içinde ödenmelidir.

• Bu şartlar altında Vergi Ziyaı Cezası’nın ilk defada yarısı, devamında ise üçte biri; Usulsüzlük veya Özel Usulsüzlük Cezalarının her defada üçte biri indirilir.

• Bu indirimden yararlanmak dava açmaya engel değildir. Ancak dava açılır ise indirim iptal edilir.

• Ödeme yapılmaması durumunda indirim yine iptal edilecektir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• VERGİ HATALARINDA DÜZELTME

• Vergi Usul Kanunu’nun 116 – 126. maddelerinde düzenlenmiştir.

• Vergi hatası, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.

5

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Hesap hataları şunlardır:

• 1. Matrah hataları:

• Vergilendirme ile ilgili beyanname, tahakkuk fişi, ihbarname, tekalif cetveli ve kararlarda matraha ait rakamların veya indirimlerin eksik veya fazla gösterilmiş veya hesaplanmış olmasıdır.

• 2. Vergi miktarında hatalar:

• Vergi nispet ve tarifelerinin yanlış uygulanması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması birinci bentte yazılı vesikalarda verginin eksik veya fazla hesaplanmış veya gösterilmiş olmasıdır.

• 3. Verginin mükerrer olması:

• Aynı vergi kanununun uygulanmasında belli bir vergilendirme dönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi istenmesi veya alınmasıdır.

6

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Vergilendirme hataları şunlardır:

• 1. Mükellefin şahsında hata: Bir verginin asıl borçlusu yerine başka bir kişiden istenmesi veya alınmasıdır.

• 2. Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmayan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır.

• 3. Mevzuda hata: Açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasıdır.

• 4. Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata: Aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik veya fazla hesaplanmış olmasıdır.

7

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Vergi hatalarının düzeltilmesine, ilgili vergi dairesi müdürü karar verir. (Başkanlık faaliyete geçmişse yetki Başkandadır.)

• Bu hatalar düzeltme fişine dayanılarak düzeltilir. Hatanın mükellef aleyhine yapılmış olması halinde, fazla vergi aynı fişe dayanılarak terkin ve tahsil olunmuş ise mükellefe reddolunur. Düzeltme fişinin bir nüshası, reddedilecek miktarla müracaat edeceği muhasebe ve müracaat süresi zikredilmek suretiyle mükellefe tebliğ edilir. Mükellef tebliğ tarihinden başlıyarak bir yıl içinde parasını geri almak üzere müracaat etmediği takdirde hakkı sakıt olur.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Vergi hataları şu yollarla meydana çıkarılabilir:

• 1. İlgili memurun hatayı bulması veya görmesi ile.

• 2. Üst memurların yaptıkları incelemeler neticesinde hatanın görülmesi ile.

• 3. Hatanın teftiş sırasında meydana çıkarılması ile.

• 4. Hatanın vergi incelenmesi sırasında meydana çıkarılması ile.

• 5. Mükellefin müracaatı ile.

• İdarece tereddüt edilmeyen açık ve mutlak vergi hataları re'sen düzeltilir. Kendi aleyhlerine düzeltme yapılan kimselerin düzeltmeye karşı vergi mahkemesinde dava açma hakları mahfuzdur.

9

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanlar şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilirler. (İl özel idare vergileri hakkında valiliğe ve belediye vergileri hakkında belediye başkanlığına müracaat edilir.)

•

• Vergi mahkemesi, bölge idare mahkemesi ve Danıştaydan geçmiş olan muamelelerde vergi hataları bulunduğu takdirde, bu hatalar, yargı kararları kesinleşmiş olsa bile, evvelki maddelerde yazılı usul dairesinde düzeltilebilir. şu kadar ki; düzeltmenin yapılabilmesi için hatalar hakkında anılan yargı mercileri tarafından bir karar verilmemiş olması şarttır.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez. şu kadar ki, düzeltme zamanaşımı süresi:

• a) Zamanaşımı süresinin son yılı içinde tarh ve tebliğ edilen vergilerde hatanın yapıldığı;

• b) İlan yolu ile tebliğ edilip vergi mahkemesinde dava konusu yapılmaksızın tahakkuk eden vergilerde mükellefe ödeme emrinin tebliğ edildiği;

• c) İhbarname ve ödeme emri ilan yoluyla tebliğ edilen vergilerde 6183 sayılı Kanuna göre hacizin yapıldığı tarihten başlayarak bir yıldan aşağı olamaz.

11

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• UZLAŞMA (Tarhiyat Sonrası)

• Vergi Usul Kanunu’nun Ek-1 – Ek-11. maddelerinde düzenlenmiştir.

• İkmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilerle bunlara ilişkin vergi ziyaı cezaları söz konusu olmalıdır.

• Ancak VUK md. 359 ile tanımlanmış fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde tarh edilen vergi ve kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza uzlaşma kapsamında değildir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Bu şekilde yapılan tarhiyatlarda, tahakkuk edecek miktarları konusunda vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da 369 uncu maddede yazılı yanılmadan kaynaklandığının veya bu Kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde yazılı vergi hataları ile bunun dışında her türlü maddi hata bulunduğunun veya yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğunun mükellef tarafından ileri sürülmesi şarttır.

• İdare uzlaşmak zorunda değildir.

• Uzlaşma konusu verginin matrah farkları itibariyle bölünebildiği durumlarda uzlaşma sadece toplam matrah farkının bu bölümüne isabet eden vergi kısmı için de yapılabilir.

13

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Uzlaşma talebi vergi ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılır.

• Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz.

• Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Mükellef dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen vergi ve cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse bu takdirde uzlaşma sağlanmış sayılır.

• Mükellef, uzlaşma görüşmelerinde, bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve 3568 sayılı Kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubu bulundurabilir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Vergi, resim ve harçlardan hangilerinde uzlaşma yoluna gidilebileceği Maliye Bakanlığınca tayin olunur.

• Mükellef veya adına ceza kesilen; üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikayette bulunamaz.

• Süresi içinde uzlaşma talebinde bulunan mükellef veya ceza muhatabı uzlaşma talep ettiği vergi veya ceza için, ancak uzlaşma vaki olmadığı takdirde dava açma yoluna gidebilir.

• Mükellef veya ceza muhatabı aynı vergi veya ceza için uzlaşma talebinden önce dava açmışsa dava, uzlaşma işleminin sonuca bağlanmasından önce vergi mahkemelerince incelenmez; herhangi bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır.

15

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Uzlaşmanın vaki olması halinde mükellef, üzerinde uzlaşılan vergi ve cezaya (bunlardan birisi üzerinde uzlaşılmış olsa dahi her ikisine); adına sadece ceza kesilmiş bulunan, üzerinde uzlaşılan işbu cezaya karşı dava açamaz.

• Uzlaşmanın vaki olmaması halinde mükellef veya ceza muhatabı; tarhedilen vergiye veya kesilen cezaya, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın kendisine tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde ve yetkili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilir. Bu takdirde, dava açma müddeti bitmiş veya 15 günden az kalmış ise bu müddet tutanağın tebliği tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar.

• Uzlaşmanın vaki olmaması halinde, yukarıdaki ikinci fıkra uyarınca durdurulmuş olan davanın görülmesine, keyfiyetin vergi dairesince bildirilmesi üzerine vergi mahkemesinde devam olunur.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Uzlaşma konusu yapılan vergi ve cezalar;

• 1. Uzlaşma vaki olduğu takdirde, uzlaşma tutanağı vergi ve cezaların ödeme zamanlarından önce ilgiliye tebliğ edilmişse kanuni ödeme zamanlarında; ödeme zamanları kısmen veya tamamen geçtikten sonra tebliğ edilmişse ödeme süreleri geçmiş olanlar uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde;

• 2. Uzlaşma vaki olmadığı takdirde, bu kanunun 112 ve 368'inci maddeleri hükümleri ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27'nci maddesinin 8 numaralı bendi hükmü dairesinde ödenir.

• Bu bölüm uyarınca üzerinde uzlaşılan vergi ve cezalar hakkında 376'ncı madde hükümleri; hakkında 376'ncı madde hükümleri uygulanan vergi ve cezalar için bu bölüm hükümleri uygulanmaz. Ancak, ceza muhatabının, uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini beyanla hadiseye 376'ncı maddenin uygulanmasını istemek hakkı mahfuzdur.

17

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• UZLAŞMA (Tarhiyat Öncesi)

• Maliye Bakanlığı, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilerle kesilecek cezalarda tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilir.

• VUK md. 359 ile tanımlı fiillerle vergi ziyaına

sebebiyet verilmesi halinde tarh edilecek vergi ve

kesilecek ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilecek

ceza uzlaşma kapsamı dışındadır.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• UZLAŞMA (Tarhiyat Öncesi)

• Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılması halinde tutanakla tespit edilen bu husus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamaz.

• Uzlaşılan vergi miktarı üzerinden, bu Kanunun 112'nci maddesine göre gecikme faizi hesaplanır.

• Tarhiyat öncesi uzlaşmanın temin edilememiş veya uzlaşma müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması halinde mükellefler veya ceza muhatabı olanlar verginin tarhından ve cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma talep edemezler.

19

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• YARGISAL BAŞVURULAR

• A. GENEL OLARAK VERGİ YARGISI KURUMLARI

• Vergi Mahkemeleri

• a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere

ilişkin davaları,

b) Aynı konularda 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,

• c) Diğer kanunlarla verilen işleri, çözümler.

• Belli parasal sınırlar altında kalan davalar tek hakimle, diğerleri ise heyet halinde (Üç hakim) karara bağlanır.

• Yetkili Vergi Mahkemesi, davalı idarenin bulunduğu yer Mahkemesi’dir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Bölge İdare Mahkemeleri

• Tek Hakimle verilen kararlara yapılan itirazlar ile yürütmenin durdurulması taleplerine dair kararlara yapılan itirazları karara bağlar.

• Yetkili Mahkeme, Vergi Mahkemesi’nin bağlı olduğu Mahkemedir.

• Danıştay

• Vergi Mahkemelerinin heyet halinde verdiği kararları temyizen inceler ve karara bağlar.

• Ayrıca, genel düzenleyici idari işlemlere karşı açılan iptal davalarında ilk derece yargı yeri olarak görev yapar.

21

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• B. DAVA AÇILMASINDA SÜRE VE YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLERİ

• 1. DAVA AÇMA SÜRESİ

• Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

• Bu süreler;

• a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.

• b) Vergi, resim ve harçlar ve benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin: tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği tarihi izleyen günden başlar.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• c)Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki

hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.

• d)İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler.

• Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.

23

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• 2. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI

• Danıştayda veya idarî mahkemelerde dava açılması dava edilen idarî işlemin yürütülmesini durdurmaz.

• Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• 2. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI

• Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur.

• Sadece ilgili kanun hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

• Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.

25

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Ancak, işlemden kaldırılan vergi davası dosyalarında tahsil işlemi devam eder. Bu şekilde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme konulması ile ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil işlemini durdurmaz. Bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir.

• Yürütmenin durdurulması istemli davalarda, süreler kısaltılabileceği gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir.

• Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hâkim tarafından çözümlenir.

İdareden ve adlî yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar; Danıştay dava dairelerince verilmişse konusuna göre İdarî veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine, çalışmaya ara verme süresi içinde ise idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararlara en yakın nöbetçi mahkemeye veya kararı veren hâkimin katılmadığı nöbetçi mahkemeye kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

• Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.

• Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar onbeş gün içinde yazılır ve imzalanır.

• Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.

27

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• C. DAVA AÇILMASI

• 1. KESİLEN CEZA VE YAPILAN TARHİYATLARA KARŞI DAVA AÇILMASI

• Adına vergi tarh edilen ya da ceza kesilen mükellef veya vergi sorumlusu, bunlara dair İhbarnamelere dayalı olarak dava açabilir.

• Dava açma süresi tebliği izleyen günden itibaren 30 gündür.

• Tarhiyat sonrası uzlaşma vaki olmadığından dava açılması durumunda süre, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanak tarihinden 15 gün olarak dikkate alınmalıdır.

• Dava açmakla tarh edilen vergi ve kesilen cezaların tahsilat işlemleri kendiliğinden durur. Yürütmenin durdurulması talebine gerek yoktur.

• Tahsilat durmakla birlikte, davaya konu Gecikme Faizi işlemeye devam edecek ve kararın olumsuz çıkması durumunda tahakkuk edecektir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Vergi Mahkemesi tarafından davanın reddi halinde ilgiliye bir bildirim yapılarak otuz gün içinde Mahkeme kararına göre ödemenin yapılması istenecek ve bu tarihten sonra vergiler için gecikme zammı işlemeye başlayacaktır.

• Dava açmakla tahsili duran Vergi Ziyaı Cezasına Gecikme Faizi işlemiyor olsa da karardan sonra Gecikme Zammı işletilmeye başlanacaktır.

• Dava açma süresi içinde idareye başvuru yapılması dava açma süresini etkilemez.

29

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• 2. İHTİRAZI KAYITLA YAPILAN BEYANLARDA DAVA AÇMA

• Kural olarak mükellef veya vergi sorumlusu kendi beyanına karşı dava açma hakkına sahip değildir.

• İhtirazı kayıt bu kuralın bir istisnasıdır.

• Burada beyanname verilirken bu beyana ihtirazı kayıt konulur. Elektronik ortamda verilen beyannamelerde bununla ilgili bir bölümün işaretlenmesi ve ayrıca gerekçesinin de açıklamalar kısmına yazılması gerekir.

• Biz ayrıca Beyanname verilmeden önce yazılı olarak gerekçe ve ihtirazı kaydın bir dilekçe ile idareye bildirilmesini önermekteyiz.

• İhtirazı kayıt her konuda konulabilir. Ancak tahakkuk eden verginin tahsili dava açmakla durmayacaktır. Bunun için yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve Mahkeme tarafından bu talep kabul edilmelidir.

• Davanın olumsuz karara bağlanması durumunda ilgiliye ayrıca bir bildirim yapılmayacak, tahakkuk eden verginin gecikme zammı ile tahsil işlemleri devam edecektir.

• Bu şekilde açılacak davalarda süre Tahakkuk Fişi tarihi ile başlar ve idareden ayrıca bir tebligat beklenmemelidir.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• 3. GENEL DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERE DAVA AÇMA

• Vergi ile ilgili Bakanlar Kurulu Kararı, Yönetmelik, Genel Tebliğ gibi genel düzenleyici idari işlemlere Resmi Gazete’de yayımı tarihini izleyen atmış gün içinde Danıştay nezdinde dava açılabilir.

• Bu şekilde bir dava açılmamış olsa bile daha sonra bireysel bir idari işlem söz konusu düzenlemelere dayanılarak birey hakkında tesis edildiğinde, bu bireysel işlemle birlikte genel düzenleyici idari işlem de davaya konu edilebilir.

• Dava açmak, davaya konu işlemin yürütmesini durdurmaz. Bu konuda talepte bulunmak ve bu talebin kabulü şarttır.

• Ancak bu şekilde bir dava açılmamış olsa bile, bireysel işlem her durumda hukuka aykırı olduğu için Mahkemeler tarafından iptal edilebilir.

31

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• 4. ÖDEME EMİRLERİNE KARŞI DAVA AÇMA

• Ödeme Emirlerine karşı dava açılma süresi yedi gün olup 6183 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir.

• Her ne kadar 6183 sayılı Kanun İTİRAZ kavramına yer vermekte ise de bu VERGİ DAVASI olarak anlaşılacaktır. (2576 s. Kanun gereği)

• Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs,

• Böyle bir borcu olmadığı,

• Kısmen ödediği,

• Zamanaşımına uğradığı

noktalarında dava açabilir. Dava nedenleri tarhiyatlarda olduğundan daha sınırlı olmaktadır.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• Dava açmakla yürütme kendiliğinden durmaz. Yürütmenin durdurulması talep ve bu Mahkeme tarafından kabul edilmelidir.

• Davasında tamamen veya kısmen haksız çıkan borçludan, davanın reddolunduğu miktardaki amme alacağı % 10 zamla tahsil edilir.

• Borcun tamamına karşı açılan davanın tamamen veya kısmen reddi halinde, borçlu ret kararının kendisine tebliği tarihinden itibaren 7 gün içinde mal bildiriminde bulunmak mecburiyetindedir.

• Borcun bir kısmına karşı dava açılması, mal bildiriminde bulunma süresini uzatmaz.

• Ödeme Emri tebliği sonrasında yapılan idari başvurular dava açma süresini etkilemeyecektir.

• Ödeme Emrine karşı düzeltme (şikayet yolu ile müracaat) başvurusu yapılamayacağı yargıda ağır basan bir görüştür.

33

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• 5. HACİZ, İHTİYATİ TAHAKKUK VE TEMİNAT İSTEME İŞLEMLERİNE DAVA AÇMA

• Bu tür işlemler için ayrıca bir dava açma süresi düzenlenmiş değildir.

• Bazı yazarlar yedi ve onbeş gün gibi sürelerden söz etse de sürenin otuz gün olduğu bir çok yargı kararında belirtilmiş durumdadır. Yine de tedbirli davranılarak davaların en kısa sürede açılması önerilir.

• Haciz gibi işlemlerde dava nedenleri, önceki aşamalara göre daha sınırlı incelenecektir.

• Genel olarak ihtiyati tahakkuk-haciz / teminat isteme gibi işlemlere açılan davalarda Mahkemeler usul incelemesi ile yetinmektedir.

• Bu tür işlemlere karşı yapılan idari başvuruların dava açma süresini etkilemeyeceği ve düzeltme (şikayet yolu ile müracaat) başvurusu yapılamayacağı yargıda ağır basan bir görüştür.

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• 6. DÜZELTME TALEPLERİNİN REDDİ HALİNDE DAVA AÇMA

• Vergi hatası bulunan tarhiyatlarda (beyana dayalı olanlar dahil) dava açma süresi geçtikten sonra önce vergi dairesine düzeltme başvurusu yapılıp daha sonra bunun reddi halinde ise Gelir İdaresi Başkanlığına başvuru yapılması mümkündür.

• Gerek vergi dairesi ve gerekse Başkanlık talepleri atmış gün içinde cevaplamaz ise reddetmiş sayılmaktadır.

• Dava açma süresi Gelir İdaresi Başkanlığı red işleminden sonra 30 gün olmaktadır.

• Davalar Vergi Mahkemesi’nde açılacaktır.

• Genel olarak yargı; bu tür davalarda öne sürülen vergi hatasının hukuki yorum gerektirmeyecek derecede açık olmasını şart olarak aramaktadır.

• Yine birçok yargı kararında 6183 sayılı Kanun uygulaması açısından bu yolun uygulanmasının mümkün olmadığı belirtilmektedir.

35

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA

İDARİ VE YARGISAL BAŞVURU YÖNTEMLERİ

• D. İTİRAZ – TEMYİZ – KARAR DÜZELTME

• Tek hakimle verilen kararlara otuz gün içinde Bölge İdare Mahkemesi’nde itiraz, heyetle verilen kararlara ise Danıştay nezdinde aynı sürede temyiz yoluna gidilmektedir.

• Şu an geçerli uygulamada itiraz veya temyizin reddin halinde son bir yol olarak onbeş gün içinde karar düzeltme istenmesi mümkündür.

• İtiraz, temyiz ve karar düzeltme aşamalarında yürütmenin durdurulması talebinde bulunulabilir.

Teşekkürler

Akın Gencer ŞENTÜRK Avukat

37

Cumhuriyet Bulvarı No:127 K:8 Alsancak-İZMİR Telefon: (232) 464 11 74

[email protected]