VII. ÜN TE RÖNESANS SANATI KONULAR

Tam metin

(1)

RÖNESANS SANATI

KONULAR 1. RÖNESANSA G‹R‹fi

a. Rönesans Nedir?

b. Rönesans› Haz›rlayan Nedenler?

2. RÖNESANS M‹MARÎS‹

a. Genel Özellikler (malzeme, yap› türleri, cephe düzeni) b. Mimarlar

• Brunelleschi

• Alberti

• Bramante

3. RÖNESANS HEYKEL SANATI a. Genel Özellikler (konu, form) b. Heykelt›rafllar

• Ghiberti

• Donatello

• Michelangelo

4. RÖNESANS RES‹M SANATI

a. Genel Özellikler (perspektif, mekân, konu, kompozisyon, renk) b. Ressamlar

• Giotto

• Leonardo da Vinci

• Tiziano

• Pieter Bruegel

• Albrecht Dürer

VII. ÜN‹TE

(2)

BU BÖLÜME NASIL ÇALIfiMALIYIZ?

• Her bölümü dikkatlice ve anlayarak okuyun.

•Konularda geçen kavram ve terimleri kavray›n.

•Dönem özelliklerini resimler üzerinde görmeye çal›fl›n.

•Bölüm sonundaki özeti okuyun.

•De¤erlendirme sorular›n› yan›tlay›n. Yan›tlar›n›z›, yan›t anahtar›yla karfl›laflt›r›n. Varsa eksiklerinizi ilgili bölümü tekrar okuyarak gidermeye çal›fl›n.

Bu bölümü çal›flt›¤›n›zda;

• Rönesans Dönemi sanatç›lar›n›n kimler oldu¤unu söyleyebilecek,

• Bu sanatç›lar›n yapm›fl oldu¤u yap›tlar› tan›yabilecek,

•Dönemin toplum ve düflünce yap›s›n›n Rönesans sanat›na etkisini söyleyebileceksiniz.

BU BÖLÜMDE NELER Ö⁄RENECE⁄‹Z

• Rönesans›n sözcük anlam›n›n bu dönem sanat› için ne anlama geldi¤ini ö¤reniniz.

• Rönesans resmine damgas›n› vuran sanatç›lar› araflt›r›n›z.

HAZIRLIK ÇALIfiMALARI

(3)

RÖNESANS SANATI 1. RÖNESANSA G‹R‹fi

a . Rönesans Nedir?

Rönesans ‹talya’da do¤mufl, daha sonra di¤er Avrupa ülkelerine yay›lm›flt›r. Sözcük anlam› yeniden do¤ufltur. Do¤ufl, Yunan ve Roma kültürlerinin tekrar canlanmas›n› anlat›r. Sanata da yans›yan bu hareketle, 15 ve 16. yüzy›llarda resim, heykel ve mimarîde önemli örnekler verilmifltir.

Rönesans› flimdi siz tan›mlay›n›z.

b. Rönesans› Haz›rlayan Nedenler?

Yeni Ça¤›n bafl›nda Avrupa’da özellikle siyasal alanda görülen bu hareket Rönesans sanat›n›n oluflmas›na neden olmufltur.

Bu dönemde Orta Ça¤ Avrupa’s›n›n siyasî düzenine egemen olan kilise gücünü kaybetmifl, buna ba¤l› olarak sanat dinsel etkiden kurtulmufl, mimarîde sivil yap›lar önem kazanm›flt›r. Heykelde kral ve kral ailesi; resimde; daha çok portre ve güncel konular ifllenmifltir.

Rönesans› haz›rlayan nedenleri flöyle s›ralayabiliriz:

•Avrupa’da kültür ve sanat etkinliklerini destekleyen, bilim adamlar› ve sanatç›lar› koruyan varl›kl› kiflilerin ortaya ç›kmas›,

•Yunan ve Roma’ya ait edebiyat, felsefe, bilim ve sanat eserlerinin incelenmesi ve bunlar›n akedemilerde okutulmas›,

•Matbaan›n kullan›lmas› ve co¤rafî keflifler sonucu yeni bulufl ve düflüncelerin yay›lmas›,

•‹nsan›n kendi do¤as›n› tan›mas›na, kendi hakk›na sahip ç›kmas›na yol açan hümanist düflüncenin yayg›nlaflmas›.

Rönesans› haz›rlayan nedenler nelerdir?

?

RÖNESANS

Yar›n r›ht›ma gitmeli, Rönesans ç›kacakvapurdan.

Bakal›m, nas›l fley Rönesans?

K›l›¤›, k›yafeti nas›l?

fi›k m›, sünepe mi?

Siyasî mi, bastonu var m› elinde?

Yoksa kâküllü, b›y›kl›;

Ambardan m› ç›kacak, kamaradan m›?

Yoksa ateflçi filân m›, Çal›flarak geliyor gemide?

Orhan VEL‹

(4)

2- RÖNESANS M‹MARÎS‹

a. Genel Özellikler (malzeme, yap› türleri, cephe düzeni)

Rönesans mimarîsi, tafl ve mermer malzemenin a¤›rl›kl› olarak kullan›ld›¤›

daha çok sivil yap›larla ortaya ç›kar. Bunun yan› s›ra dinî yap›lar›n yap›m› da devam etmifltir. Bu dönem yap›lar›nda Yunan ve Roma mimarî örneklerinde gördü¤ümüz mimarî ögeler yeni bir anlay›flla kullan›lm›flt›r.

Dinî yap›lar, adetâ Orta Ça¤ dinsel inanc›n›n bu dönemde y›k›ld›¤›n› gösterir gibidir. Tanr›ya yaklaflmay› sa¤layan sivri tonoz, sivri kemer ve çan kulelerinin yer ald›¤› yüksek yap›lar yerini yuvarlak kemer, beflik tonozun kullan›ld›¤› daha alçak merkezî plânl› yap›lara b›rakm›flt›r.

Yap› cephelerindeki farkl›laflma yeni oluflan düzenin etkisindedir. Cephelerdeki hareketlilik yerini sadeli¤e b›rakm›flt›r.Yap›lar;

mahalle aralar›nda kalm›fl alçak görünümlü en çok üç katl› olarak infla edilmifltir. Orta Ça¤

kilise ve katedrallerinin cephelerinde yer alan dinî konulu heykel ve kabartmalar Rönesans örneklerinde yoktur (Resim 87).

Dinî yap›lardaki düzenleme dönemin sivil yap›lar›nda da görülebilir.

Rönesans mimarîsinin özellikleri nelerdir?

b. Mimarlar

Filippo Brunelleschi (Brünelleski 1377-1446): Floransal› sanatç›, ‹talyan Rönesans mimarîsinin temsilcilerindendir. Yap›lar›nda Roma mimarîsinde görülen kubbe, kemer, sütun gibi mimarî ögeleri kullanm›flt›r. Yap›m›nda çal›flt›¤› Floransa Katedrali’nin Kubbesi (Resim 89) Roma’daki Pantheon Tap›na¤› kubbesinden sonra en an›tsal ve büyük

kubbedir.

F l o r a n s a ’ d a San Lorenzo Kilisesi, Pitti Saray›, Pazzi fiapeli (Resim 88) ve Öksüzler Yurdu mimar›n di¤er eserlerindendir.

Resim 87 : S. Maria Novella Kilisesi, Floransa

Resim 88: Pazzi fiapeli, Floransa, ‹talya

Resim 89: Floransa Katedralinin Kubbesi, Brunellechi

?

(5)

Leon Battista Alberti (1404-1472):

“Bir eserin güzelli¤i, oranlar›ndaki uyuma ba¤l›d›r.” diyen sanatç›n›n, sanat tarz›n› en iyi yans›tan eseri San Francesco (San Frençesko) Kilisesi’dir. Floransa’daki Rucellai (Ruçellayi) Saray› da sanatç›n›n sivil yap›lar›na örnektir.

(Resim 90).

Donato Bramante (1444-1515):

On alt›nc› yüzy›la bafllamas›yla birlikte yüksek Rönesans bafllar. Bu zamanda en önemli sanat merkezi Roma’d›r. Bramante, Yüksek Rönesans mimarl›¤›n›n bafl ustas› olmufltur. Sen Piyer Kilisesi’nin avlusunda infla etti¤i Tempietto Kilisesi sanatç›n›n en önemli eseridir (Resim 91).

Rönesans mimarlar› kimlerdir?

Yap›lar›na örnek veriniz.

3. RÖNESANS HEYKEL SANATI a. Genel Özellikler (konu, form)

Rönesans dönemi heykelleri konular›n›, Tevrat ve ‹ncil ile mitolojiden al›r.

Bunun yan› s›ra devlet adamlar›, kahramanlar ve sanatç›lar› koruyan zenginlerin de heykelleri yap›lm›flt›r. Bu dönemde yap›lan atl› heykeller önemli bir gruptur. Ç›plak heykeller de çal›fl›lm›flt›r.

Heykel üç boyutludur. Heykelcilik mimarîye Orta Ça¤a göre çok daha az ba¤l›d›r. Resim ve mimarîde oldu¤u gibi heykelde de oran (ölçülerin uyumlulu¤u) bu dönemde en ileri düzeydedir.

b. Heykelt›rafllar

Lorenzo Ghiberti (Ciberti) (1378-1455): Floransal› rölyef ustas›d›r.

Floransa’daki vaftizhanenin bronz kap›lar› için yapt›¤› kabartmalar (Resim 92) sanatç›n›n en önemli çal›flmas›d›r.

Resim 90: Rucellai Saray› Floransa, ‹talya

Resim 91: Tempietto Kilisesi, Roma-‹talya

Resim 92: Resim: Floransa Vaftizhane kap›s›n›n rölyefleri, Ghiberti

?

(6)

Donetollo (1386-1446): Ghiberti’ye rölyef çal›flmalar›nda yard›m eden sanatç›n›n eserleri Yunan Klâsik dönem heykellerini hat›rlat›r.

Gattamelata Heykeli (Resim 93) Rönesans›n ilk atl› heykeli ve Donetollo’nun en büyük eseridir.Bu dönemin di¤er önemli heykelt›rafl› Verrochio’nun yapt›¤› Davut Heykeli (Resim 94) görülmeye de¤erdir.

16. yüzy›l, heykel sanat›nda büyük geliflmelerin görüldü¤ü, önemli sanatç›lar›n yetiflti¤i bir dönemdir. Bu dönem sanatç›- lar›ndan Michelangelo (Mikelancelo) yapt›¤›

eserleriyle döneme imzas›n› atm›flt›r.

Buonarotti Michelangelo (1475-1564): Ço¤unlukla heykel çal›flan sanatç›n›n resim ve mimarî alanlar›nda da çal›flmalar› bulunmaktad›r. Kilise duvarlar›na yapt›¤›

resimlerindeki figürleri adeta heykelleflmifltir. Mermerden yapt›¤› heykellerde figürlerin anatomik özelliklerine uygun çal›flm›flt›r. Eserlerinin konular›n› daha çok ‹ncil ve Tevrattan al›nan öyküler ve kifliler oluflturur. Ünlü heykellerinden biri olan Musa Heykeli’ni sanatç›, Papa II. Julius’un mezar an›t› için yapm›flt›r. Sen Pietro Kilisesi için yapt›¤› Pieta (Ac›) Heykeli’nde, Meryem ölmüfl ‹sa’y› kuca¤›na alm›flt›r (Resim 95).

Rönesans heykelt›rafllar› kimlerdir? Yapt›¤›

eserlere örnek verelim.

Resim 93: Gatamelata Atl›

Heykeli, Donatello, Padua

Resim 94: Davut Heykeli, Verrochio

Resim 95: Pieta, San Pietro Bazilikas›, Roma

?

(7)

4. RÖNESANS RES‹M SANATI

a. Genel Özellikler (perspektif, mekân, konu, kompozisyon, renk) Rönesansla birlikte düflünce

sisteminde bafllayan de¤iflim resim sanat›n› da etkilemifltir. Bu durum, dinî konulu re-simlerin yan›nda portre, güncel ve toplumsal konular ile mitolojik hikâyelerin resme girmesini sa¤lam›flt›r.

Çeflitlenen konular yan›nda, ressamlar kendi düflüncelerini resimlerine yans›tma özgürlü¤ünü Rönesans ile kazanm›fllard›r.

Resimlerde do¤aya uygunluk, ideal güzellik göz önüne al›nm›flt›r.

Perspektif (derinlik) sa¤lamak amac›yla fonda manzaralara yer verilmifltir. Ifl›k ve renk; resimde ifadeyi, üçgen kompozis- yonu vurgulayacak biçimde kullan›lm›flt›r.

Renk tonlar› daha yumuflam›fl, f›rça vurufllar› ba¤›ms›zlaflm›flt›r.

Rönesans resimleri hangi özellikleri tafl›r?

b. Ressamlar

Giotto (Cotto) Di Bondone (1266-1336): Rönesans resminin öncüsüdür. Floransal› sanatç› eserlerinde daha çok dinsel konular› ifllemifltir (Resim 95). Çok say›da kilise ve flapelin freskolar›n› yapm›flt›r.

Leonardo da Vinci (1452-1519) Floransal› sanatç›n›n ressaml›¤›n›n yan›

s›ra mimarl›k, mühendislik ve anatomi alanlar›nda çal›flmalar› bulunmaktad›r.

Büyük bir ›fl›k ustas›d›r.

Resim 95: Glana’da Meryem Ana, Giotto

Resim 96: Üçlü Anna, Leonardo da Vinci, Louvre Müzesi Paris

?

(8)

Resimlerinde daha çok ya¤l› boya kullanm›flt›r. Sanatç›n›n dinî konulu re-simlerinin d›fl›nda kara kalem ve ya¤l› boya ile çal›flt›¤› insan vücudu çizimleri ve portre çal›flmalar› vard›r. Mona Lisa portrelerinin en ünlüsüdür.

Son Akflam Yeme¤i, Üçlü Anna (Meryem, Çocuk ‹sa ve Azize Anna), (Resim 96) Meryem’e Müjde di¤er önemli eserlerindendir.

Tiziano (1476-1576):

‹talyan ressam, Venedik Okulunun kurucular›ndand›r. Portre ressaml›¤›

ile tan›nm›flt›r. Bu alanda en ünlü eseri imparator fiarlman Karl (V. Charles)’›n portresidir.

Tiziano, büyük bir renk ustas›d›r. Genellikle mavi, yeflil ve sar› rengin egemen oldu¤u resimle-

rinde renkler parlak ve canl›d›r. Sanatç›n›n dinî ve mitolojik konular› içeren eserleri aras›nda, Kutsal ve Dünyevî Aflk, Urbino Venüsü, Konser (Resim 97) ve Tavflanl›

Meryem say›labilir.

Resim 97 : Konser, Tiziano

Resim 98: Çocuk Oyunlar›, Brueqel

(9)

Pieter Bruegel (Brügel) (1525-1569): Flaman ressam›d›r. Flaman, Belçika, Hollanda ve Fransa’n›n kuzeydo¤usu aras›nda kalan bölgedir.

Ya¤l› boya resimlerinde ço¤unlukla köy hayat›n› iflledi¤i için köylü ressam olarak tan›n›r.

Hastal›k, yoksulluk gibi toplumsal konular› resmine sokan sanatç›n›n yap›tlar›nda mizah hakimdir. Köyde Karnaval, Dü¤ün Yeme¤i, Yafll› Köylü Kad›n, Çocuk Oyunlar› (Resim 98) ve Körler sanatç›n›n eserleri aras›ndad›r.

Albrecht Dürer (1471-1528) : Alman Rönesans resim sanat›n›n temsilcisidir.

Kara kalem, tahta bask›, sulu boya çal›flmalar›n›n yan› s›ra, bak›r ve tahta levhalar üzerine kaz›ma tekni¤i kullanarak yapt›¤› gravürleri de bulunmaktad›r. ‹lk kez kendi portresini (Resim 99) yapan sanatç›n›n figürsüz manzara resimleri vard›r.

‹sa’ya A¤›t, ‹sa’n›n Do¤uflu, Krallar›n Secdesi, sanatç›n›n dinî konulu eserleridir.

fiövalye ve Melankoli en tan›nm›fl gravürlerindendir.

Rönesans ressamlar› ve resimlerine örnek veriniz.

Resim 99: Kendi portresi, Albrecht Dürer

(10)

Ö⁄REND‹KLER‹M‹Z‹ PEK‹fiT‹REL‹M

Bu ünitede;

• 15. ve 16. yüzy›llarda Bat› Avrupa’da; edebiyat, sanat, sosyal, siyasal ve bilim alan›nda oluflan söyledik.

• Önce ‹talya’da oluflan daha sonra di¤er Avrupa ülkelerine yay›lan bu hareketin sanata da önemli ölçüde yans›d›¤›n› gördük.

• Yunan ve Roma sanat›nda özellikle heykel ve mimarîde görülen elemanlar›n bu dönemde yeni bir yorumla tekrar kullan›ld›¤›n›, sanat›n; resim, heykel ve mimarîde önemli örnekler verdi¤ini ö¤rendik.

• Brunelleschi, Alberti ve Bramante’yi bu dönemin mimarlar› Ghiberti, Donatello ve Michelangelo’yu heykelt›rafl, Giotto, Leonardo da Vinci, Tiziano, Bruegel ve Albrecht Dürer’i ressam olarak tan›d›k.

fiimdi ö¤rendiklerimizi pekifltirmek için bölüm içinde ve sonunda verilen sorular› yan›tlayal›m.

(11)

DE⁄ERLEND‹RME SORULARI

1- Resimlerinde ço¤unlukla köy hayat›n› iflledi¤i için köylü ressam olarak tan›nan Rönesans sanatç›s› kimdir?

A) Bruegel B) Tiziano

C) Leonardo da Vinci D) Albrect Dürer

2- Mona Lisa tablosu ile ünlenen, ressaml›¤›n›n yan› s›ra mimarl›k, mühendislik ve anatomi alanlar›nda çal›flmalar› bulunan sanatç› afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Tiziano

B) Leonardo da Vinci C) Bruegel

D) Giotto

3- Floransa’daki vaftizhanenin bronz kap›lar› için yapt›¤› kabartmalarla tan›nan Floransal› rölyef ustas› kimdir?

A) Ghiberti B) Donetello C) Michelangelo D) Verecchio

4- Afla¤›daki yap›lardan hangisi Brunelleschi’nin eseri de¤ildir?

A) Pitti Saray›

B) Pazzi fiapeli

C) Floransa Katedrali’nin kubbesi D) Tempietto Kilisesi

5- Rönesans›n ilk atl› heykeli olan Gattamelata Atl› Heykeli kimin eseridir?

A) Michelangelo B) Donetello C) Ghiberti

D) Leonardo da Vinci

(12)

Şekil

Updating...

Referanslar

Updating...

Benzer konular :