M İ M A R L I K , Ş E H İ R C İ L İ K V E B E L E D İ Y E C İ L İ K D E R G İ S İ REVUE MENSUELLE D'ARCHITECTURE- _ MONTHLY PUBLICATION ON ARCHITEC- — M O N A T S H E F T F Ü R B A U K U N S T
D'URBANISME ET DES ARTS DĞCORATIFS TURE CITY PLANNING AND DECORATİON S T A E D T E B A U UND D E K O R A T I O N ' İ M T İ Y A Z S A H İ B İ V E B A Ş Y A Z A R I . Z E K İ S A Y A R , U. N E Ş R İ Y A T M Ü D Ü R Ü A B I D İ N M O R T A Ş A D R E S : A R K İ T E K T A N A D O L U H A N N o 3 3 E M İ N Ö N Ü . İ S T A N B U L T E L E F . : 2 1 3 0 7 KURULUŞU: 1931 SAYI: 267 - 268 A b o n e ş a r t l a r ı : Yıllığı 15.— T.L. Altı Aylığı 8.— T.L. Sayısı 4.— T.L. Yabancı Memleketler işin : 17.50 T.L. İlân tarifemiz talep üzerine gönderilir.
ARKİTEKT'in KOLLEKSİYONLARI: 1931—1835 25.— T.L. 1936—1940 20.— T.L. 1941—1945 18.— T.L. 1946—1952 16.— T.L.
Bütün yazı; foto; resim ve abone bedelleri ARKİTEKT'in adresine posta ile gönderil-melidir. Adreslerini değiştiren abonelerin en geç iki ay içinde idarehanemizi haber-dar etmeleri lâzımdır. Aksi takdirde kay-bolan dergilerden Müdürlüğümüz
mesuli-yet kabul etmez.
Pour tout payement et demande des ren-seignements; ainsi que pour tout envoi des documents, tels que photos, articles, annon-ces bibliographie â inserer, s'adre«ıer â la
Direction
Adresse: A R K İ T E K T No. 33 Anadolu Han. Eminönü
İstanbul
Ankara Mümessilimiz : Y. Mimar Neşet AKATAY
M e s l e k p o l i t i k a s ı :
İ S T A N B U L
Zeki
Geçen yazımızda, İstanbul'un civar ve etrafile hiç bir resmî makamın ilgi-lenmediğini, arsa spekülâsyoncularmm türlü cazip ilânlar ile, boş araziyi bölüp (parselleyip) satmakta devam ettiklerini, yazmıştık.
Şehir dışındaki bu arsa spekülâsyo-nunun, sonradan Belediyenin, başına bin-bir türlü meseleler çıkaracağını da, izaha çalışmıştık. Belediye hudutları dışındaki bu başıboş faaliyet bütün hararetile de-vam ederken buna bir çare bulunmasını temenni etmiştik.
İstanbul Belediyesi hudutları esasen geniştir. Şehircilik mütehassısları Bele-di hudutları içinde, rahat bir şekilde bugünkü nüfusun en az iki mislinin iskân edebileceğinde müttefiktirler. İs-tanbul yakasında iklim bakımından is-kâna en müsait ve uygun yerler tek katlı eski mahalleler halinde durmakta ve imâr beklemektedir. Boğaziçinin bir çok köyleri aynı vaziyettedir. Durum böyle iken, şehir dışında sun'î bir yayılma baş-lamıştır.
Artık şehirlerin belediye ve inkişaf hudutları dışına çıkması tesadüflere, şu-nun veya buşu-nun keyfî hareketlerine bı-rakılmaması gerekmektedir. Şehirlerin inkişafı, genişlemesi veya sun'î bir şe-kilde yeniden kurulması alakalı makam-ların, belediyelerin işidir.
İstanbul etrafmdaki bu geniş arazi parselasyonu ile hükümetin ilgilenmesi ve bu alâkayı göstermekte gecikmemesi icap
V E C İ V A R I II
SAYÂR
etmektedir. Çünkü basit tapu ifı-azlarile şehircilikle hiçbir alâkası olmıyan bu ifrazlar, spekiilâsvonculardan, büyük
fark-larla, küçük tasarruf sahibi halka intikal etmektedir.
İkinci Dünya Harbinin kötü yadigârı olan gecekondu mahalleleri, nasıl Beledi-yenin alâkasızlığı ve zamanında tedbir almaması yüzünden meydana geldi ise, bugün de, şehrin dışındaki bu gayrifennî ifrazlar, devletin alâka göstermemesi yü-zünden ileride İstanbul'a büyük bir gaile olacak tu-.
Bu geniş ifrazlar arasında 1000 - 2000 parsellik olanları vardır. Bu ifrazlar, Belediye hudutları dışında olduğu için hiçbir şehircilik kontrolüne tâbi olmadan tapu fen heyetleri tarafmdan, arazi sahi-binin arzusuna göre parsellendirilmişlerdir.
İstanbul'un etrafındaki boş arazide, enine ve boyuna, bu nevi ifrazlardan bu-gün belki yüz, yüz elli kadar yapılmıştır. Şehirle ve birbirlerile, hiçbir irtibatı ol-mıyan, yalnız ya bir sahil, bir demiryolu veya devlet yolu kenarında bulunmasın-dan istifade suretile yapılan bu geniş ifraz parçaları, tamamen gayrifennî usul-lerle bölünmüştür.
Bu ifrazlar üzerinde yapılacak tek tük inşaat buralara gelerek ikamet edecek vatandaşları zor hayat şartlarına mah-kûm. ed.ecektir.
Bugün istanbul'un bile medenî bir şehir olması için bir çok noksanları
var-Şehrin kenarında başıboş ifrazlardan iki numune.
ken, Belediye bu noksanları bertaraf edemezken şehrin ke-narında her türlü medenî icaplardan mahrum yeni iskân sahalarının yaratılmasına müsamaha etmek doğru değildir. Kanun cephesinden Belediyelerin iştigal çevresi dışında kalan şehirlerin etrafı ve civarı dâvasile, Nafia veya İçişleri Vekâletinin ilgilenmeleri icap etmektedir. Mesken problemi ile daha yeni yeni uğraşmağa başlıyan Nafia Vekâletinin bu mevzu ile uğraşan bir bürosu mevcut olduğunu zan ve tah-min etmiyeruz.
Ancak mesele ciddiyet ve süratle mütalea edilmeğe değer bir mahiyet almıştır. İlgili vekâletlerin biglneliği kar-şısında, arsa spekülâsyoncusu bilâkis çok faaldir
O halde, bu başıboş ve başıbozuk faaliyeti kim kontrol edecektir. Yazımızın basında İstanbul Belediyesinin esasen hudutlarının çok geniş olduğunu ve bugünkü nüfusun iki mislini rahat rahat iskân edebileceğini söylemiştik. Böyle
geniş bir şehre sahip olan Belediyenin esasen şehir hizmet-lerini tamam bir şekilde ifa etmekte güçlük çektiği bir zamanda, sırf kontrolsüz ifrazlarla uğraşmak için şehir hu-dutlarını genişletmesi akla yakın gelmiyeceği gibi doğru da değildir.
Belediyemiz kendi hudutlarına muttasıl bazı küçük be-lediyelerin imâr faaliyet şekillerinden esasen muztarip ve müştekidir. Bir de hudutları dışında, civarındaki boş arazide yapılan bu gayrifennî ifraz sahaları dâvasile karşı karşıya kalır ve hiçbir şey yapamazsa netice ne olacaktır.
On, 011 iki senedenberi gecekondu mahallelerde esasen çek bozulmuş olan İstanbul'un şehircilik meseleleri ve silu-eti, bu yeni sahalarile daha da bozulacaktır.
İstanbul ve belki de diğer bazı vilâyetlerin karşılaştık-ları bu durumu incelemek ve halletmek için yukarıda zikret-tiğimiz iki Vekâletin bir an önce harekete geçmesini temenni ediyoruz.
İlk önce, İstanbul Belediyesinin de, iştirâk edeceği bir Bakanlıklar arası Şehircilik Komisyonunun bu boş arazi ifrazları işini acele tetkik edip bir karara varmasını, şehir-lerimizin menfaati namına bekliyoruz.
