HASTANE AFET PLANI
Yard. Doç. Dr. Didem Ay Yeditepe Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı
Sunum Planı
• Afet Potansiyelleri Nelerdir?
• Afetin Tanımları
• Afetin Safhaları
• Afetin Cevap Safhaları
• Afet Planlaması
• HEICS=HAP
• Afet Planı Hazırlanırken
• Erzincan Depremi-1945
• Çernobil Faciası-1986
• Midwest Sel Baskını-1993
• California Depremi-1994
• Tokyo Metrosu Kimyasal Saldırı- 1995
• El-Nino Kasırgası-1997
• Marmara Depremi-1999
• Mali Depremi ve Tsunami-2005
Afet Potansiyelleri
• Makro Yaşam Kaynaklı—Meteor, gezegen yağmuru
• Mikro Yaşam Kaynaklı—HIV, SARS
• Normo Yaşam Kaynaklı
İnsan Kaynaklı-Terörizm, Yangın, Trafik, NBC silah
Doğa Kaynaklı-Deprem, Sel, Fırtına, Kuraklık, Tsunami
ETKİ
YETERSİZ YETERLİ
ÖLÜM VAR
ÖLÜM YOK ÖLÜM YOK ÖLÜM VAR
Olağan Dışı Durum
Yerel Afet Felaket Kıyamet AFET POTANSİYELİ
TEPK TEPKİİ
SONU SONUÇÇ
TANIMLAMA TANIMLAMA
Afetin Kapsamlı Tanımı
Olağan yaşam ve zaman akışında;
Öngörülemeyen bir yer ya da bölgede;
İnsan yaşamına bireysel ya da toplu son verme gücü taşıyan;
Makro, normo ve mikro yaşama ait potansiyellerden herhangi birinin harekete geçmesi ile başlayan;
İnsanoğlunun bireysel ve/veya toplumsal fizik, teknolojik, psikolojik ve sosyolojik gücü ve yaşamsal yetkinlikleri ile oluşan etkiyi gidermede yetersiz kalması sonucu meydana gelen;
Temelde insan yaşamını sonlandırmaya ve/veya sakat bırakacak yıkıcı ve kırıcı etkilere meyilli OLAYLAR ZİNCİRİDİR.
Hastane İçin Afet Tanımı
• Günlük çalışma düzenini bozan herhangi bir olay
• Halen mevcut imkanlar ile altından kalkılamayacak olay
• Hastanedeki ekibin gücünü aşacak sayıda yaralı/hasta başvurmasına sebep olan olay
Hastane Açısından Afet Tipleri
• DOĞAL
• İç
• Dış
• Karma
• İNSAN KAYNAKLI
• Terörizm
• Trafik Kazası
Afet
• WHO: Dış yardım gerektirecek büyüklükte ani ekolojik olaydır.
• ACEP (American College of Emergency Physicians): Belirli bir bölge veya toplulukta sağlık bakımının ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini aşan doğal veya insan kaynaklı yıkıcı güçlerdir
Afetin Safhaları
1. Afet Öncesi:
- Korunma
- Afet planları yapma
2. Afetin Oluş Safhası (birkaç dk veya gün sürebilir)
3. Afet Sonrası
Afete Hazırlıkta Dikkat Edilmesi Gerekenler
• Haberleşme
• Bilgilenme
• Planlama
• Koordinasyon
• Kaynak Kontrolü
• Sınırlı zaman ve efor cevabı
• Çevresel faktörler
• Ulaşım
• Personel
• Yapabilme yeteneği
• Basit kişisel ihtiyaçlar
• Finans
Afete Cevap Safhaları
1. Aktivasyon
- Haberdar olma: Haberleşme - Haberi doğrulama: Olay yeri
incelemesi
- Otoritelerle Haberleşme:
Koordinasyon ve boşaltma
Afete Cevap Safhaları
2. Müdahale Fazı - Arama Kurtarma - Triaj
- Yardım, Yaşam Desteği (cerrahi ve tıbbi), Stabilizasyon
- Tekrar Triaj
- İleri tıbbi-cerrahi Yaşam Desteği ve Stabilizasyon
- Transport
- Definitif Tedavi (tıbbi-cerrahi)
Afete Cevap Safhaları
3. Toparlanma Safhası: Herşeyi normale döndürme
- Olay yerinin kazazedelerden ve ölülerden temizlenmesi, dekontaminasyon
- Hijyenik su ve gıda - Sanitasyon
- Halk sağlığı ve psikolojik destek - Kritik yapma-ders alma
- Yeniden yapılanma
Rutin Koruma / Kurtarma / İlk Yardım Sisteminin YETERSİZ KALMASI
Yerleşik Sağlık Kuruluşların Olağan Aktivitelerinin
ALT ÜST OLMASI Yaralı Sayısı ile
Koruma / Kurtarma / İlk Yardım Olanaklarının ORANSIZLIĞI
“Olağan Dışı Durum”
Haz Hazıırlanmrlanmışış
““AFET ORGANAFET ORGANİİZASYONUZASYONU””
Felakette amaç, mümkün olduğunca çok insan yaşamını kurtarmaktır.
TRİAJ: Sıraya sokmak, ayıklamak
• “Yaralanan insanların yaralanma derecelerine göre sınıflandırılması ve tedavi önceliklerinin
belirlenmesi”
• Var olan tüm olanakları; en çok yaşamı
kurtarabilmek ve en az sekele neden olacak tıbbi gereklere göre yönlendirmek ve paylaştırmak amaçlanır.
• Kurallar; felaket potansiyelinin şiddetine, yaralı sayısına, eldeki tıbbi yapıya, kurtarma, nakil ve cerrahi olanaklara göre değişir.
• Yaralının ulaştığı her tıbbi basamakta yeniden yapılmalıdır.
…..Hastanesi...
SALGIN HASTALIK SALGIN HASTALIK ALTYAPI HASARI ALTYAPI HASARI
PATLAMA PATLAMA DEPREM DEPREM YANGIN YANGIN
SEL SEL
FIRTINA FIRTINA
D DİĞİĞERER......
TERTERÖÖRROLAYLARIOLAYLARI
HAP ve KAP
• HAP: Hastane Afet Planı
• KAP: Kurum Afet Planı
• Afet sırasında hemen devreye giren
• Belirli bir sistematiği olan
• Görevlilerin görevlerinin önceden çok iyi tanımlandığı
• Kayıtların düzenli tutulduğu
• Her alanda ortak dilin kullanıldığı afetle mücadele sistemi
HEICS=Hospital Emergency Incident Command System
• Kriz zamanında tıbbi kuruma operasyonda yardımcı olmak için ortaya çıkmıştır
• 1980’lerde California’da itfaiye
departmanının katkılarıyla ortaya çıkan Olay Yönetim Sistemi (ICS) nin hastanelere uyarlanmış halidir.
• Hasta akımı ve mevcut hastaların yönetimi ile ilgilidir.
• Örnek organizasyon tablosu, görev tanımları ve eğitim planları mevcuttur.
HEICS
• Sorumluluğa yönelik kumanda zinciri
• Görev ve dilin genel olması nedeniyle geniş kabul
• Görev düzen formlarının kullanımı ile işlerin önceliklendirilmesi
• Çeşitli tip ve büyüklükteki acil durumlarda uygulanabilme
• Acil duruma cevapta yapılanların tam dokümantasyonu
• Sistem içindeki kaynakların çabuk transferi
• HEICS dallarından her birinin uygulamada duruma uygun esnekliği
• Bulunan hastane departmanlarındaki görevlere benzer görevler kapsaması
HEICS Temel Yapı
Kumandan Güvenlik
Halkla İlişkiler
Tıbbi Sorumlu
Kurumlararası
Lojistik
şefi Planlama Şefi Finans
Şefi Operasyon Şefi
HOSPITAL EMERGENCY INCIDENT COMMAND SYSTEM Organizational Chart
Public Information Officer Liaison Officer Safety and Security Officer
Damage Assessment and Control Officer Sanitation Systems
Officer Facility Unit Leader
Communications Unit Leader Transportation Unit Leader Materials Supply
Unit Leader Nutritional Supply
Unit Leader Logistics Chief
Situation-Status Unit Leader Labor Pool Unit Leader Medical Staff Unit Leader
Patient Tracking Officer Patient Information
Officer Nursing Unit Leader Planning Chief
Time Unit Leader Procurement Unit Leader Claims Unit Leader
Cost Unit Leader Finance Chief
Medical Staff Director
Surgical Services Unit Leader Maternal Child Unit Leader Critical Care Unit Leader General Nursing Care
Unit Leader Out Patient Services
Unit Leader In-Patient Areas
Supervisor
Triage Unit Leader Immediate Treatment
Unit Leader Delayed Treatment
Unit Leader Minor Treatment
Unit Leader Discharge Unit Leader Morgue Unit Leader Treatment Areas
Supervisor Medical Care
Director
Laboratory Unit Leader Radology Unit Leader Pharmacy Unit Leader Cardiopulomonary
Unit Leader Ancillary Services
Director
Staff Support Unit Leader Psychological Support
Unit Leader Dependent Care
Unit Leader Human Services
Director Operations Chief Incident
Commander
HAP
HALKLA İLİŞKİLER DİREKTÖRÜ
KURUMLAR ARASI KOORDİNASYON DİREKTÖRÜ GÜVENLİK
DİREKTÖRÜ TIBBİ PERSONEL
DİREKTÖRÜ
HABERLEŞME BİRİMİ SORUMLUSU TAŞIMA -NAKİL BİRİMİ SORUMLUSU
AYNİYAT BİRİMİ SORUMLUSU
MUTFAK BİRİMİ SORUMLUSU
HASAR TESPİT VE KONTROL SORUMLUSU
SANİTASYON SİSTEMLERİ SORUMLUSU TESİS VE ALTYAPI
BİRİMİ SORUMLUSU LOJİSTİK DİREKTORÜ
DURUM DEĞERLENDİRME BİRİMİ SORUMLUSU İNSAN GÜCÜ BİRİMİ SORUMLUSU TIBBİ PERSONEL BİRİMİ SORUMLUSU
HASTA TAKİP SORUMLUSU
HASTA ENFORMASYON SORUMLUSU HEMŞİRELİK
BİRİMİ SORUMLUSU PLANLAMA DİREKTÖRÜ
VARDİYA BİRİMİ SORUMLUSU SATIN ALMA BİRİMİ SORUMLUSU MUHASEBE SORUMLUSU FİNANS DİREKTÖRÜ
CERRAHİ SERVİSLER BİRİMİ SORUMLUSU
DAHİLİ SERVİSLER BİRİMİ SORUMLUSU ANA VE ÇOCUK SAĞLIĞI BİRİMİ SORUMLUSU
YOĞUN BAKIMLAR BİRİMİ SORUMLUSU
GENEL HEMŞİRELİK BAKIMI
BİRİMİ SORUMLUSU POLİKLİNİKLER BİRİMİ SORUMLUSU YATAKLI BAKIM
ALANLARI YÖNETİCİSİ
TRİAJ ALANI SORUMLUSU
ACİL TEDAVİ ALANI SORUMLUSU
GECİKMELİ TEDAVİ ALANI SORUMLUSU
MİNÖR TEDAVİ ALANI SORUMLUSU TABURCULUK ALANI SORUMLUSU
MORG ALANI SORUMLUSU ACİL BAKIM ALANLARI YÖNETİCİSİ TIBBİ BAKIM DİREKTÖRÜ
LABORATUVAR BİRİMİ SORUMLUSU
RADYOLOJİ BİRİMİ SORUMLUSU
ECZANE SORUMLUSU DESTEK BİRİMLERİ DİREKTÖRÜ
PERSONEL SOSYAL DESTEK
BİRİMİ SORUMLUSU PSİKOLOJİK DESTEK
BİRİMİ SORUMLUSU
BAKIMA MUHTAÇ HASTA VE PERSONEL BİRİMİ
SORUMLUSU PSİKOSOSYAL DESTEK HİZMETLERİ DİREKTÖRÜ OPERASYON
ŞEFİ ACİL DURUM KOMUTA MERKEZİ
BAŞKANI
Afet Planlaması Afet Yönetimi ile Aynı Değildir!!
Afetler için planlama bir acilin yönetim prensiplerinden
farklı olmalıdır
Afet Planlaması
• Devamlı
• Bilinmeyenleri azaltmayı amaçlar
• Uygun hareketi belirler
• Ne olabileceğini cevaplar
• Eğitim sürecidir
“Afet Yönetiminde”
Bulunanlar...
• Uyarı
• Olay öncesi hazırlık
• Arama ve kurtarma
• Yaralı bakımı ve ölü
• Refah ihtiyaçları
• Gerekli servislerin tekrar yapılanması
• Devam eden tehdide karşı koruma
• Toplumsal düzen
• İletişim
• Sürekli durum değerlendirmesi
• Kaynakların yer değişimi ve kullanımı
• Koordinasyon
• Otoritenin çalışması
“Etkenin oluşturduğu talepler”
“Cevabın oluşturduğu talepler”
Aynı zamanda iki tip talep oluşur
Hastane Afet Planları Yapılırken
• Afet plan aktivasyonu
• Hastane kapasitesinin belirlenmesi
• Afet yönetiminin uygunluğu
• Haberleşme
• Lojistik destek ve finans yeterliliği
• Hastane afet uygulama ve tedavi alanları
• Eğitim ve tatbikat
• Hastanelerde afet sonrası çalışma
şartlarının çok kısıtlı olabileceğini bilmek ve buna göre önlem almak gerekir.
• Felaket anında hastanenin de bina ve kaynaklar açısından ciddi şekilde etkilenmiş olabileceği akılda tutulmalıdır.
• Hastaneler, bir yandan çok sayıda hasta tedavisi için planlama yaparken bir yandan da afetten doğrudan etkilenmiş bir konumda olabileceklerini dikkate almalıdırlar.
Hastane Afet Planları Yapılırken
• Her hastanenin fiziksel altyapısı, personel özellikleri, imkan ve kaynakları birbirinden farklıdır.
• Bunun sonucunda bir hastanenin herhangi bir afet durumunda vereceği tıbbi yanıt
diğerinden farklı olacaktır.
• Bu nedenle her hastanenin afet ya da benzeri acil durumlar için kendisine göre hazırlanmış bir afet planı olmalıdır.
Hastane Afet Planları Yapılırken
Hastane Afet Planı
• Amaç morbidite ve morbiditeyi azaltmak olmalıdır
VE
• Bu arada hastanedeki diğer hastalara da kaliteli bakım verilebilmelidir
Hastane Afet Planı
• BASİT VE ESNEK OLMALI
• UYGULAYACAK KİŞİLER
TARAFINDAN HAZIRLANMALIDIR
Başarılı Bir Plan
• BASİTLİK
• ESNEKLİK
• KOORDİNASYON
• LİDERLİK
• İLETİŞİM
öğelerini taşımalıdır
Basitlik
• Hastane personeli günlük rutinde planın farkında olmalıdır
• Normal işleyişten sapma olursa karışıklık başlar
• İnsanlar hergün uyguladıklarını en iyi yaparlar
Esneklik
• Cevabı duruma göre adapte etmeye olanak sağlar.
• Plan karar almada iskelet görevi yapar.
Koordinasyon
• Kriz anında ne yapmanız beklendiğini biliyorsanız diğerlerinin de ne
yapacağını basitçe biliyorsunuz demektir
• Kapasite ve kaynakların iyi bilinmesini gerektirir (iç ve dış).
• İsraf ve kargaşayı önler
Liderlik
• Yapılan her planda olmalıdır ve planın başarılı veya başarısızlığını belirler
• Kişiden bağımsız olmalıdır
Lider
• Sakin olmalıdır.
• Açık ve kesin direktifler vermelidir
• İhtiyaç önceliklerini sürekli tekrar değerlendirmelidir
İletişim
• İç ve dış: Çoğunlukla karışır ve zorlaşır.
• Etkili iletişim gerekir.
• Zayıf iletişim: Etkisiz kalır ve paniğe neden olabilir.
Etkili İletişim
• Doğru bilginin, doğru kişilere, doğru zamanda anlaşılabilir ve etkili biçimde verilmesidir.
• Genellikle ilk alınan bilginin %50’si yanlıştır
Hastane Afet Planı
• Yüksek düzeyde motivasyon gerektirir
• İlk adım planımızı bulup üzerinden geçmektir.
• Çalışabilir mi sorgulanmalıdır
• Kim sorumludur öğrenilmelidir
• En kötüsü için hazır olunmalıdır
Anahtarlar
• Hastaların hastaneye girişi doğrudan ve açık olmalıdır
• Hasta akışı hızlı ve doğruca hastane içine olmalıdır
• Triaj alanı yakın olmalıdır.
• Tedavi alanları önceden belirlenmiş ve işaretlenmiş olmalıdır
Anahtarlar
• Hastalar hızlıca ve doğru bir şekilde tanımlanmalı ve içeri alınmalıdır.
• Komuta yeri operasyonel olmalıdır.
• Komuta yapısı yerinde olmalıdır.
• İlk haberde acilde, ameliyathanede ve yoğun bakımda yataklar ayrılmalıdır
Anahtarlar
• Tüm alanlarda güvenlik sağlanmalıdır.
• Personelin hızlı çağrılması için sistem olmalıdır.
• Sahadan hastaneye etkili iletişim sağlanmalıdır
• Hastane içinde etkili iletişim sağlanmalıdır
Anahtarlar
• Aileler ve medya için bilgi alanları oluşturulmalıdır
• Hastane için gerekli kritik araç- gereçlere hızlı erişim sağlanmalıdır
• Kurbanlar ve personel için psikolojik destek sağlanmalıdır.
• Su, elektrik, transfer gereçleri için planlar yapılmalıdır
Anahtarlar
• Hastanedeki hastalar ve personel için boşaltım planları yapılmalıdır.
• Diğer hastaneler ve etraftaki topluluklarla karşılıklı yardımlaşma anlaşmaları yapılmalıdır.
• Kontamine/enfekte hastaları tanılama, izolasyon ve tedavi alanları
tanımlanmalıdır
• Pratik, pratik, pratik
