Air Volume (VAV) Systems) Hava Debili Sistemler (Variable

97' TESKON PROGRAM BiLDiRiLERi 1 KLi 035

MMO, bu makaledeki ifadelerden, fıkirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalarmdan sorumlu değildir.

Değişebilir Hava Debili Sistemler

(Variable Air Volume (VAV) Systems)

Recep AKKOYUNlU

KLISOMAŞ,

MAKiNA MÜHENDiSLERi ODASI

BILDiRi

./

J'

lll ULUSAL TESiSAT MÜHENDiSLiGi KONGRESi VE S E R G i S i - - - 563 - - - - -

DEGiŞEBiLiRHAVA DESiLi SiSTEMLER {VARIABLE AIR VOLUME (VAV) SYSTEMS)

Recep AKKOYUNLU

ÖZET

Değişebilir Hava Debili (DHD) sistemler,tamamen havalı sistemlerdeki bir tasarım ve uygulama şekli

olup,iklimlendirilecek mekanın kuru termemetre (KT) sıcaklığını,besleme havası sıcaklığını değiştirmekten ziyade,besleme havasının debisini değiştirerek kontrol etmek esasına dayanmaktadır.Tamamen hava ile ısıtılıp,soğutulan binalardaki farklı mekanlarda,günün farklı

saatlerinde çok fazla değişebilen ısıl yükler,en iyi şekilde bu değişime paralel olarak değişen hava debileri ile karşılanabilir. Öyle ki, binanın herhangi bir mekanında ısıl yük azalırken,mekanda devir edilen hava debisi azalacak,ya da tersi. Böyle bir uygulama,gereksiz enerji tüketimini ortadan

kaldıracağından iki yönlü avantaja sahip demektir; yani konfor maksimize edilirken enerjinin yıllık

tüketimi minimize edilebilmektedir. Tabi ilk tesis maliyetini göze almak kaydıyla.

GiRiŞ

Bu çalışmanın amacı,ülkemizde çok yaygın uygulaması bulunmayan DHD sistemlerini olabildiğince tanıtmak ve konuyu tartışmaya açmaktır.

Şimdi isterseniz konunun tanınmasına önceliği verip tartışmayı sonraya bırakalım.

Tamamen havalı sistemler a)Tek zonlu b)Çok zonlu veya a)Tek kanallı b)Çift kanallı sistemler diye

sınıflandırılmaktadır. Tek kanallı sistemler,bir seri hava akış kanalı içinde ana ısıtma ve soğutma

serpantinlerini içerir. Sabit sıcaklıktaki havayı taşıyan bir ortak kanal şebekesi bütün hava dağıtım

ünitelerini besler. Çift kanallı sistemlerde ise,paralel akış veya seri paralel akış kanalları ısıtma ve

soğutma serpantinlerini içerir. Burada DHD sistemlerinin 5 farklı uygulama şekli kısaca açıklanacak, uygulamalara değinildikten sonra, projelendirme için tasarım parametreleri incelenecektir.

A-BAŞUCA UYGULAMA ŞEKiLLERi

1-Tek Kanallı Basit DHD Sistemi

Çeşitli zonlarda aynı anda soğutma ve ısıtma işlevine sahip olmayan tipik soğutma uygulamasıdır.

Binanın ısıtma gereksinimi,normal olarak çevre radyasyonu,radyant ısıtma ya da bir bağımsız sıcaklığı değişebilen sabit debili sistem ile karşılanır. Fan sistemi,tek tek her zondaki pik yüklerin toplamını değil

de,en büyük blok yükü karşılayacak şekilde dizayn edilir. Gün boyunca her bir zonun pik yüke ulaştığı

saatler değişiktir. Bir zon pik yaparken,düşük yükteki zonlardan fazla havayı ödünç alabilmektedir. Yük

değişimlerine göre zonlar arasındaki bu hava alış verişi sadece doğru dizayn edilmiş bir DHD sistemi ile olanaklıdır. Bu durum,sabit debili sistemlere göre fan ve ana hava kanallarının daha küçük

Y

Ili ULUSAL TESiSAT;MÜHENDiSLiGi KONGRESi VE SERGiSi---- 564 - - - - boyutlarda seçilmesi ve dizayn edilmesi,dolayısı ile ilk yatırım maliyetinin düşürülmesi sonucunu

doğurur. Şekil 1 tek kanallı basit DHD sisteminin prensip şemasını göstermektedir. Sadece soğutma uygulama!arında,hava maksimum oda ısı kazançlarını karşılayacak şekilde belirli bir sıcaklıkta

gönderilir. Yük azalırken oda termostadı besleme havasının debisini azaltır. Yük artarken de debiyi

arttın r. ·

2-Tekrar Isıtma lı Veya Çift Kanallı DHD Sistemi

Zonun soğuk besleme havası kısıldıktan sonra, her zonda ardarda sıralanan tekrar ısıtma ve karıştırma

ile,sabit debili sistemlere oranla çok daha verimli enerji kullanımı ile,esnek bir şekilde tam ısıtma ve

soğutma başarılabilmektedir. Bu hem iç hem de çevre mekaniara uygulanabilir. Sistem ve/veya lan debisi,fan baypası veya dönüş havasının atılması ile sabit tutulabilmektedir.

3-Bağımsız Çevre Sistemli IJHD Sistemi

Bir sabit debili çevre sistemi ile bağlantılı olarak, iç mekaniara hizmet eden bir DHD sistemi sayesinde tamamen hava ile soğutma ve ısıtma gerçekleştirilebilir. Doğrudan güneş ısı kazançlarının olduğu

kadar,bOtün zon iç ısı kazançlarındaki değişikliklere karşı da duyarlı bir şekilde DHD sistemi yıl

boyunca soğutma sağlar. Çevre sistemi, basitçe dış transmisyon ısı kazanç veya kayıplarını karşılayan

sabit debili hava beslemesinde bir iç/dış sıcaklık tablosu kullanır. DHD sistemi her zonun yük

değişikliklerine duyarlı (bina kabuğundaki transmisyon hariç) ve bütün dış hava gereksinimlerini

karşıladığı için,çevre sistemi özel zon kontrolü (işletme ekonomisi için hariç) ve dış hava gerektirmez.

Eğer bir sulu sistem (radyatör) çevre ısılması varsa,çevre ısıtma sistemi yaz iletim ısı kazançlarını değıl ama,kış iletim ısı kayıplarını karşılarken,DHD sistemi yıl boyunca tüm zonlardaki soğutma

gereksinimini tamamen hava ile karşılar.

4-Sabit Zon Debili DHD Sistemi

Zona beslenen sistem birincil havası kısılırken,zona minimum veya sabit besleme havasını korumak için özel zon tanları kullanılabilir. Bu sistemlerdeki terminaller genellikle lan tahrikli terminallerdir.

Yük,dönüş havası tekrar devredilerek karşılanır,böylelikle kısılan sistem havası ve tekrar devredilen

dönüş havası tamamıyla sabit tutulur.

Bu teknik,iç yüklerde büyük değişiklikler gösteren zonlar için kısmen kullanışlıdır. örneğin konferans

salonları vb. Tekrar ısıtıcılı terminal ile de techiz edilebilir.Soğutma yükünün azalması sürecinde,içinde bulunulan mekandaki havanın iyi sirkülasyon undan emin olmak için lan tahrikli terminaller kullanılabilir.

5-Ekonomizör Çevrim li DHD Sistemleri

Dış havanın entalpisi,dönüş havasınınkinden daha düşük olduğu zaman,havalandırma için gerekli olandan daha fazla dış hava alarak soğutma grubu yükü azaltılabilir,dönüş havasının fazlası dışarı atılabilir.

Uygun şartlar altında dönüşün tümü atılır ve yerine dış hava alınır. Bu uygulama şekli "Ekonomizör çevrimi" olarak adlandırılır. Bu çevrim, büyük dış hava girişleri ve dönüş havası atışları nedeniyle, belirli iklim koşularında işletmenin ekonomisinin iyileşmesine katkı yapmaktadır. Sıcak güney bölgelerinde bu çevrim beklenen işletme ekonomisini sağlamaz. Zira büyük dış hava girişleri ve dönüş havası atışları uygulamasına elverişli iklim koşullarına yeteri kadar rastlanmaz. Bununla sağlanacak ekonomi bunun için yapılan yatırım maliyetini karşı lamaz.

} ' lll. ULUSAL TESiSAT MÜHENDiSLiGi KONGRESi VE SERGiSi---~ ---~ 565 ~···~~·~··

B-UYGULAMALAR

DHD sistemleri,kontrolü kolay,yüksek enerji verimliliğine sahip, oldukça iyi oda kontrolüne olanak

tanıyan, ekonomizör çevrimlerine kolaylıkla uygulanabilen sistemlerdir. Bir potansiyel dezavantajı,

özellikle düşük yük zonlan altında, kötü havalandırma olasılığı içermesidir Bu sistemler ofisler, dershaneler ve birçok benzeri amaçlı yapılar için uygun olur; ve en çok da, sık değişen gizli ısı yükleri

altında nem kontrolünün güçlükle yapılabildiği durumlara rağmen, ticari ve kamu amaçlı yapılarda

isabetli sistem seçimi olabilmektedir.

C-DiZAYN PARAMETRELERi 1-Psikrometrik analiz

Bağımsız çevre ısıtmalı bir DHD sistemi elemanlarının tipik bir düzenlenişi Şekil 1 de görülmektedir.

Yaz ve kış çalışmalan için maksimum ve kısmi yük performanslan Şekil 2 deki psikrometrik diyagramdan izlenebilir Yalnızca soğutma uygulamalan için, maksimum mekan ısı kazançlarını karşılayacak şekilde belirli sıcaklıkta besleme havası mekana gönderilir Yük düşerken oda termostadı

hemen besleme havasının debisini azaltır Sistem kapatıldıktan sonra da, bu mekanın sıcak kalması

arzu ediliyorsa, kısa süre için elle veya otomatik kumanda edilebilen bir ısıtıcı serpantin sisteme monte edilebilir. Dış hava debisi sabit tutulurken, sistem besleme havası kısıldığı zaman, kışın soğuk dış

çevre şartlarındaki dış havayı ısıtmak gerekli olabilir Dizaynda fandan gelen ısı kazançları, tavandaki lambalar ısısı, hava karışımiarı gibi unsurlar ihmal edilmemelidir. Zon kanal şebekesi ve değişken debi terminalleri, hem duyulur ve gizli, hem de havalandırma yüklerinden hakim olan faktöre göre boyutlan d ¹ rı lmalıdır.

Projeci; ya sistemin rastlantısal blok yükünden ya da blok duyulur yüküne ilaveten tüm hava gereksinimlerinden maksimum sistem dl)bisini belirlemelidir. Ancak unutulmaması gereken nokta

şudur: Bina sakinleri termostatlarını dizaynda belirlenen ve esas alınan değerin altına set ederlerse, o zaman blok yüke dayanarak belirlenmiş miktardan daha çok besleme havasına gereksinim duyulur. Bu

koşullar altında, sistem sadece blok yüklere dayanarak dizayn edilirse, bina sakinleri besleme havası eksikliğinden yakınabilirler. Her ne zaman verilmiş bir çığ noktası şartında besleme havası debisi

kısılırsa, onun nem alma kapasitesi düşer.

Nem alma kapasitesi üzerinde hava debisini azailmanın etkisi Şekil 2 de gösterilmiştir. Burada

o,

ve 0₄ yüksek ve düşük gizli yük zonlannı ifade eder Uygun hava debisini belirlemeden önce, yüksek gizli yüke sahip mekan psikrometrik diyagram üzerinde dikkatle incelenmelidir Bazı projeciler, sabit debili zonlar gibi, gizli yükler veya vantilasyon yüklerinin hakim olduğuzonları dizayn etmeyi tercih eder çünkü o yüklerden birindeki değişikliklere termostat cevap vermez. Bu ise bütün şartlar altında yeterli olabilecek hava debisi miktarını sağlar.

Sistemdeki ve her zondaki minimum hava miktarları irdelenmelidir. ilkin nem alma ve havalandırma (vantilasyon) için kontrol edilmeli, ikincisi, terminal kısmasından meydana gelen geri basınçtaki artış,

onun fanlar ve kanallar üzerindeki etkisi ve statik basınç kontrolüne ihtiyaçları kontrol edilmelidir.

üçüncü olarak da terminal cihaziarında kısmadan kaynaklanan, potansiyel gürültü problemleri çözülmelidir. Eğer, minimum sistem debisinde, fan deşarjında statik basınçtaki artış, fan dengesizliği, dağıtım dengesizliği veya son terminalde aşırı basınç düşümüne sebep olacak kadar büyük değilse,

debi ayarı ve/veya sistem statik basınç kontrolü gerekli olmayabilir. Herhangi bir zonda ve sistemdeki minimum kısma oranı (kısılmış akışın tam akışa oranı) aralığı seçilmelidir. Sistemin kısma oranı 'Y<,50 nin altına düşmemelidir. Zorunlu havalandırma kriterini bozmaksızın, bir zonda kısma oranı %25 gibi bir seviyeye kadar azaltı labilir.

Sistem dizayn statik basıncı ne kadar düşükse, kanal şebekesi o kadar küçük, kısma oranı o kadar yüksek olur, sistem statik kontrolüne de o kadar az gereksinim duyulur. Statik basınç kontrolleri fan dengesini ve dağılımın dengesini korumak, işletme maliyetlerini iyileştirmek, ve sistemin gürültü karakteristiklerini dengelemek için kullanılabilir.

Y

^lll UlUSAL TESiSAT MÜHENDiSLiGi KONGRESi VE SERGiSi~---

Minimum havalandırma havası miktarları aşağıdakilerle sağlanabilir.

e Bir sistem esasr üzerinde besleme havası sıcaklıklarını yükselterek

• Her bir zon için tekrar ısıtma esası üzerinde besleme havası sıcaklıklarını yükselterek

• Havalandırma sisteminden bağımsız odadaki yardımcı ısıtıcı ile Tam yüklü zon hava sirkülasyonu aşağıdakiler tarafından sürdürülebilir.

• Oda havası ile besleme havasının değişen miktarlarının karışımı veya tavan plenum havasının özel zon lanı ile sirkülasyonu

• Tavan Endüksiyon ünitesi sirkülasyonu

Olması gerekenden büyük boyutlu DHD terminalleri gürültülü çalışma eğilimindedirler. Çünkü onlar her zaman kısılmış olmalıdırlar. Daha iyi bir akustik sağlamak için gereken miktardaki tam akışta

terminaldeki basıncı azaltacak şekilde boyutlandırılmış bir delikli sac parçası kutudaki akışa karşı

monte edilerek, söndürmesi zor olan alçak frekanslı gürültü, söndürmesi kolay olan yüksek frekanslı

gürültü ile değiştirilebilir. Çok delikli plaka, havayı geçişte zorlayarak düşük frekansların

sönümlenmesine ve enerjinin dağılılmasına sebep olur. Debi ve basınçtaki değişim için belirlenmiş ampirık ilişki,

ile delikli sacdan geçişin bu parabalik kontrol fonksiyonuna uygun olduğu gösterilmiştir. Bu ise, DHD sistemlerinde elle kumanda damperleri kullanmanın yanlış bir uygulama olacağının kanıtıdır. Çevre

ısılması için radyasyon temin edilirken (Bağımsız çevre sistemli DHD'de görüldüğü gibi) iletim ısı kayıplan karşılanacak şekilde boyuttandırma yapılmalı. Isı dış sıcaklığa orantılı olarak radyasyon

tarafından temin edilir ve DHD sistemi çevre mekanlar için olduğu kadar iç mekanlar için de bütün dış

hava gereksinimlerini genellikle karşılar. Eğer radyasyonun iletim ısı kayıplarını tam olarak karşıladığı varsayılırsa, iç mekan yükleri ( konfor ve koku kontrolü için havalandırma gereksinimleri ve hava hareketini sağlayacak olan) DHD terminalinin açık kalmasına sebep olacaktır.

Geçiş yüklerini karşılamak için bir çevre veya sınır hava sistemi kullanılırken aynı etki üretilebilir.

Şekil 2 de kesikli çizgiler özel oda koşullarına karşılık gelirken, kesiksiz çizgiler ortalama sistem

koşullarına denk gelir. Psikrometrik diyagram hava debisindeki değişiklikleri göstermez;

2-Hava Perdesi Sistemi (Air Skin System)

Bir özel çevre sistemi, bina kabuğunu geri kalanından ısıl olarak etkinlikle ayırmak için, kabuktan iletilen bütün ısı i yükleri karşılar. O bir sıcak sulu radyasyon sistemi olabilir, veya kabuk alanı boyunca bir ayrıhava sistemi olabilir. iç sistem bir yıl boyu esasına göre %100 güneş yükü için boyutlandırılırsa,

hava perde sisteminin hava debisi miktarı genellikle ısıtma gereksinimi tarafından belirlenir. Güneş soğutma yükü olmaksızın bir tipik çevre sistem sıcaklık tablosu aşağıdaki gibi olabilir:

Drş hava sıcaklığı (⁰C)

Çevre sistemi besleme hava sıcaklığı (°C): 35 18

24 24

-18

49

Hava perde sisteminin dizayn sorunları sabit debili tek kanallı sistemdekiler gibidir.

Çevre radyasyonunu zonlamanın doğru ve pratik olup olmadığı irdelenmelidir, ya da hava perdesi özel

sıcaklık cetvelleri , onların kullanrşlılığını sınırlayan faktörlerin şüphelilik görüntüsü nO açığa vurur:

1-Güneş yüklerini değiştiren, komşu binaların hareket eden gölgeleri, 2-Uniform olmayan cam alanlar,

3-Hareketli gölgelerne cihaziarının değişen konumları

Bu tarzda bir zonlamanın amacı, ya yüksek güneş yükü veya iç yüklere sah·ıp alanlara fazla ısıyı taşımaktan kaçmarak enerji depolamaktır, ya da , DHD sisteminde, düşük soğutma yüküne sahip

Y

^lll. ULUSAL TE SI SAT MÜHENOISLIGI KONGRESI VE S E R G i S i - - - ·

alanlara fazla ısıyı taşıyarak, bir sırall sıcaklik kontrol metodu gibi, kı s ılan DHD terminalini biraz düşük sınırda tutmaktır. Aksi durumda, geniş ve bazen homojen olmayan alanlarda bir battaniye yaklaşımı

etkisiz kalır. Bazen her oda içindeki çevre havasının temini üzerinde modüler kontrol şekli, elle olsa bile, otomatik kontrola tercih edilebilir.

Eğer çevre sistemi, sadece bir ayrı hava santralı ile sirküle edilen havayı kullanırsa, lambalann ısısı ve

dönüş lanı ısısı serbest ısı gibi dikkate alınabilir. Eğer bir genel hava santralı sistemi hem iç hemde çevre sistemler için kullanılırsa, bu, soğutma kayıplannın ve oda dönüş havasının sonradan tekrar

ıs ılılması gereksinimini ortadan kaldırır.

3-Hava Debisi

DHD sistemlerinde, toplam ısının, asma tavan içinden geçen dönüş havası tarafından lambalardan

yukarı çekilen kısmının gerektiği şekilde hesaba katılmasına önem verilmelidir. Eğer, dizayn soğutma

yüklerindeki oda duyular ısı yükü, dizayn debisini azaltma eğiliminde olan dönüş havası aydınlatma

yükleri tarafından çok fazla azaltılmışsa, kısmi yüklerde değişken debiyi azaltmak için geçerli bir önlem

olmayacaktır. Bu nedenle değişken debili sistemlerde dönüş havası aydınlatma yükleri bir dezavantaj olabilir. Eğer net oda yükleri bu mantıkla belirlenmezse, DHD sistemi tam yükle kısmi kısılmış olarak

çalışan fazla hava debili bir DHD sistemi olacaktır.

Bir pratik bakış açısına göre, eğer DHD cihazı bir uygun termostat ayarında tamamen kapanırsa , ticari

yapılar için pek çok havalandırma usullerine aykırı da gelse, koşullar, konfor dışı mekanların

binlercesinde yaşanan koşullara benzer olacaktır. Özel uygulamalar hariç, öyle koşullara hiç gereksinme duyulmaz. ikincil hava hareketi üretmek için daha yüksek aspirasyon tipi çıkışlara gerek duyulabilir.

Bir DHD sisteminin besleme ve dönüş hava kanalları boyunca bir tipik basınç dağiımı Şekil 3'(e

gösterilmiştir. Mekan içinde bir hafif pozitif basıncı sağlamak, korumak için, bir esas dizayn konusu, besleme ve dönüş hava dağıtım sistemleri ile beraber, besleme ve dönüş lanlarını boyutlandırmaktır.

Fakat, madem ki bir DHD sisteminde zon damperlerinin konumları durmadan değişiyorlar, o halde bir dizayn kombinasyonu ile tüm işletme koşullarındaki basınç gereksinimleri karşılanamaz. En iyi çözüme besleme fan basıncının otomatik kontrolü ile ulaşılır; ki o aynı zamanda enerjiden tasarruf olanağı da

sağlar. Besleme lanının kapasitesindeki azalma, !anın tam kapasite ile çalişmasına oranla A ve B

noktalarındaki (Şekil 3) basıncı düşürür. Böylece olması gereken zon basıncından sapmalar en aza indirgenir.

DHD uygulamalannda havanın dağıtımı oldukça önemlidir. Maksimum ve minimum akışlardaki dağıtım

ve ses seviyeleri dikkatle irdelenmelidir. Eğer maksimum akıştaki terminal ünitesi ve dağıtıcının birleşik

ses seviyesi, mekanı kuşatan ses seviyesinin altında, en fazla 30 desibel ise, ses seviye değişiklikleri

önemsenmeyecektir. DHD sistemlerini etkileyebilen yerel hızlar konusu da ayrıca incelenmesi gerekli konulardan biridir.

4-Dönüş Havasına Karşı Denge Fanları

Ekonomizör çevrimli DHD sistemlerinde performans, dönüş havası lanını genellikle bir dengeleme lanı

ile değiştirmek sureti ile iyileştirilebilmektedir. Şekil 4 bir tipik ekonomizör çevrimini gösterir. Dönüş havası lanı tüm dönüş havasını taşır ve fazla (relief) hava egzost edilir. Sistemdeki çeşitli bölgeler için karakteristik basınçlar gösterilmiştir. Dönüş havası damperi 1,5 inç SS basınç düşümüne göre

boyutlandınlır. Dış hava damperine karşı basınç üç kat düşer. Eğer bu yapılmaz ise, damper

dengesizliği meydana gelir ve damper pozisyonlan bir miktar rüzgar koşullan ile hava egzost açıklığına doğru ve hava girişinden dışanya üflenebilir. Şekil 5 de gösterilen düzenleme kullanılarak lan gücü

azaltı labilir. Burada dönüş havası damperine karşı basınç düşümü 1,5 inç SS' ndan 0,5 inç SS' na kadar

düşürüldü. Her durumda besleme havasının taşıma enerjisi değişmez. Sadece dengeleme havası

(relief air), 1,5 inç SS dengeleme havası basınç düşümüne karşı zorlanmış olmalıdır. Dış hava

kanalındaki akış ölçme merkezlerinin çıkışlan ve dengeleme havası kanalı bir karşılaştıncı kontrol

cihazı na girer. Onun çıkışı dengeleme fanını, sürekli olarak dengeleme hava debisini dış hava debisine

eşit kılacak şekilde kontrol eder.

Her ne zaman ekonomizör çevrimi devre dışı kalırsa dengeleme hava damperi kapanır. Binanın gereğinden fazla pozitif basınçlanmasını önlemek için, tuvale! ve diğer egzostlar yeterli dengeleme

y

lll. ULUSAL TESiSAT MÜHENDiSLiGi KONGRESi VE SERGiSi----~ 5 6 8 - - sağlayacağından, minimum dış hava debisi korunmuş olur Şekil 5 'deki sistemin avantajları aşağıdaki

gibidir

• Dönüş havasi damperi, diğer damperler gibi aynı basınç düşümü için boyutlandırılır

• Sistemde, ekonomizör çevrimi her devre dışı kalışında toplam sistem basıncı %20 civarında düşer

• Rüzgar etkileri en aza i ndirilm iştir.

• Dönüş hava lanı tarafından üretilen ısı ortadan kalkar, bunun sonucu olarak soğutma serpantini üzerindeki yük aynı oranda azalır.

D-SONUÇ

Değişken debili sistemler, diğer sistemlerle karşılaştırılırsa, minimum yıllık enerji tüketimi ile esnek

soğutma temin etmek için doğal bir potansiyele sahip oldukları görülür. Bunu olanaklı kılan başlıca

dizayn karakteristikleri ise şunlardır:

1- Sistem hava debisindeki azalma, zonlardaki debi azalmalarının toplamı ile uyuşur Bu, soğutma

enerjisinde dolaylı ,fan enerjisinde ise doğrudan tasarruflar sağlar

2- Sistemin projesi bütün iç zonsal değişiklikleri ( bütün görünüşler ) kapsadığı zaman, fan, zon piklerinin toplamı için olandan ziyade, sadece blok yükler ( rastlantısal zon pikleri ) için seçilebilir.

Her durumda, psikrometrik analizde işaret edildiği gibi, eğer bina sakinleri termostatlarını dizayn

değerinin altında daha düşük bir değere set ederlerse, bunun sonucunda hava kapasitesinin

yetersiz olduğu duygusuna kapılabilirler ·

YARARLANILAN KAYNAKLAR 1- ASHRAE Handbook, 1987

2- Air-Conditioning Systems Design Manuel, Published by ASHRAE,1993

ÖZGEÇMiŞ

Recep AKKOYUNLU, 1951 yılı Gümüşhane doğumlu olup, 1975 de iTü Makine Fakültesinden mezun

olmuştur. 1,5 yıl süreyle Alarko' da, 8 yıl süreyle Türkiye Elektrik Kurumu'nda, daha sonra da TEBA'da 9 yıl kadar ağırlıklı olarak ısıtma soğutma ve iklimlendirme konularında çalıştıktan sonra 1996 da TEBA'dan emekli olmuştur Halen KLiSOM AŞ.' de çalışmaktadır.

T

lll. ULUSAL TESiSAT MÜHENDiSLiGi KONGRESi VE SERGiSi

Egzost havası Dönüş lanı

<V\r-1 - f - r - : : - - - {

Dönüş havası

By-pass Soğutucu serpanlin

lsıtıcı serpanlin

//

DHD Üniteleri

Vb

{ { _~

Karış/m

havası

Oda 1 Oda 2 Oda n

Şekil 1. Tek kanallı basit DH D sistemi

~---

Egzost

daınperi

g

^öncesi

~

_ro

7

>

ro I

1 - - - - -

~ ----ÖÖ~o;ı:;;;ı;veya

p\enum

Serpanlin ve filtre

Dış ve dönüş havası

L-·---· karışımı sonrası

----

Atmosferbasıncı

Şekil3. DHD sisteminin besleme ve dönüş kanliarındaki basınç dağılımı

1

J

w "' ^s;

"' ro' "' _6l

:::J

~

g

Cl>

"" o

:ı:

o

Cl>

(i;'

<D 3

s·

o. ro

~

< ro

""'

20 Cl>

<O< o c

3

"'

~

,,_.,

' .. c..Jl .N J~ı .~:> ^{, - - 1}

·t·

"~~)\v-?-

,,~;~;::>Yn/

¹

:~

'ö"'l(

,_ı. y ---~ ... -~.

-\\~.ç\·-ıf '.;; _{... ::z- - v} ':;.---•.

--.:::::=::..=::....--- __ ^,, __ ''"

s

Q,..ı T

·Y·.--

J ': ,

^ll

lif.: ~IL If ~

~3

""

·; .,

• -~) y..._ -- J

'· u) -

^~~

-

^{~j-..~- -30}

•' o': l <

··= ~ ^{1 (}"'} "k.- - l"'ı' -f::... --~'9

~s''

"· " 0L ;<&fıt·

^~

v-- · -~-<r~ #~ ..

^V

" "· <\'.' 'f li\ If: If

J

_~ ^{-;-ı: '..Ş>} _... ^< _''"'-^{>tı ~~} _{- -:x·} ^{fı./ 't;; '} _{1--- Q'} ^{!< .ı.: '... '-} _" ^--- ₁

,2,

^{• G}

q'- " _...:; -. r'-\

t' __ ·

4'1--... _:....,., ı\

• ~~ ·~ •-.: J!

~ ^1?0 ı;~~ ^{1.'10 ClS HO 1-1.-,}

/<.:>

j---."'Z...

:ı~, ~ .m -~ .ıs . ..:...«::~,, ^> ~

24 036

..-040

,o ~s

d' . " ;,.'

1

ll '\!· ı ^{1 '}

"-~ .,..._ ~ --~ t<::: 3 vO.SO

1../.j ... ~

_.--·

l l _ __.

,::::=:::___

^{_ _ j ~} . .-.."' - ::::...y ²

. . . ' !!:.J~ ı

O 10 2 0 J O 40

-ı·!l V V 1-\

[

'."" fJ-_{.1 lU/} k.d1'-!J

[J·'"';V J

!JIIY U\JIH !!Mi'UV\HIId: "C ll:MP !JtllllU Sf:CCO "C

\IIC()(friKIIf)[l ILMP "C .ro •·

:f-!;-·- · . ,1( '

V o95- .,

y

L ·__ - _ -1/ ıa

,_..;. ' /... k-.

, o"

' " i / [/ 1\il" 1\ ⁷

"·

'·

~j &

.• :1 ıP.

~

^if!

^{,s .}

^17-~--

... "

-f-0 "

il'

~"'··PÇ -Iii?' 7 r-.·

i'-'

.,_,,~.12'

^"F;

tij.,i "'

" ' " V

ı-1) ;S:~ ~i"-

^- p._<' - · ---

-~'1

^-14

tr~ ._4", / "k:' ..., ;/. -^.L ~~a- -- [:::::: --ı3

, - • 'ıL r-A ~~

r--.

ıı

~"

> . . .. , lv

.

~ ~-

'"" ..

~

.. !::> ·.

V [;1,. - -

k: .. ' G - . - - . _,. - - .11

\< ;

k .

k: . . . . , ''V ,

b 1\~· ,-l::::r---

^{j.:... lO}

0.55

6()

0.65 0.70

0.7S

neo

.005 .0.00 -.0.95

·• 00

A ,,,/'" " .. ,

^,,~·-

..

^{;1/ -}

" o ~- "---.. / ' . : . - • ~ ^{... - >-. '}

·b '\-. ~c.. C) / -... ...._ 8

·- ., ,

1

s.:ı.,..,;, -. ... ."c"';< ' , ... ~ - ~cl>

>• . :• ""---, ..._ ... ..._\..'\~,~ 0-'.'.., ^-...,

ıS~ı,;

'" ~""r-\1"

~'"

^K -- _[:> ··- _ .. _ __ ~ ^{G 7}

ı:;;ı:ı

)2g}2

-._ -... - ... ll'·'· ... _:....:.·-- . . z.- - - ...

5f;;l~;;l

·' ·-• ..._ ~ ^{' -...} 1\ ; ... ::.t2· ,... :-: t(: .... ^::c: ;::ı

o ' - ' " - " " " k ... ' c c

· · '-"'-;--...-::,

~

.

~

- :eo . i": c - ' ·- i'

~

;: c"

•• . . · • • .::. C:: - • , _ ·

~. ı«

Mc · '- "

~

"' , •• , g >!

~

:• , .-

~--~

...

~ı:...:ı-- -~

. , -

~

.

--..._ır ;ı..,:

^{. ...._ ; .... -. 2 -t}

nı

"'':.4:~-ı:;:.ı;J;"

^{:· - :;; > ' -}

^{ts < ' ..._,_,}

' _.

~1"\ RJ-·~~-~"' ..;,J'cl,i; "" •

f,;, - ,,.j.,. 1 .. ; mJ;;;. •

~

t---

~,.

Jn..f;;;. "" f..: .-f ,

~

1-,,. !;>. ,_,, t'

·t--- ;...-

, ,

r-..

o

'ı ~

- lO -s u 5 \10 15 20 ı:. \ :ıo J~ <10 -ı:. 50 5!:> IQ

lllıJ\.111 t/t>.ll\~11

11 /.\l'l.lll\11111

~c

^\ llMPU{AIUfiAA BUU30

SEt:~O

^{"C •} UflY ElULEliEMP.ERATUHE

~c

^\

O f':.> V !!U 0.85 0.00

SPEC. VOL-UMEN (y} rır'lkg

O:Oda

şartı, ^F,: Emişfanı çıkışı,

^D:

Dış şart,

^K:

Karışı

^m

şartı,

^S:

Soğt,~h.ıcu çıkışı, ^F,:

Üfleme, M: Menfez,

~~~

MS

'il~ll

L..,..J (/)

::ı

~~

c ~ w

)>

r

;:ri

w u;·

O;

<:

c :ı:

m z u;· cı r

9~

"

o z

G)

;u m

~­<

m w m

i:\

~:

"'

"

o

J'

lll. ULUSAL TESISAT MÜHENDISLIGi KONGRESi VE S E R G I S i - - - -

Maksimum dış hava akış ölçme merkezi

Enerji besleme

Dengeleme (egzost) havası ölçme merkezi

Minimum dış hava akış ölçme merkezi

' '

ı

1

ı .

1 Ekonomızör 1 Termostatı

Şekil 4. Dönüş hava fanl1 tipik DHD ekonomizör çevrimi

Damper motoru

Damper motoru

~

(.,.../havası Oengelem1l

:~

~~

~/ +0.25inçSS ı/¹

;/-·~

Damper motoru

uış Hava

•

0.75 inçSS

Minimum Dış Hava

-0.25inçSS

• lll

Bina Kabuğu

L

571 - - -

Şekil 5. Denge (egzost) fanl1, dönüş fans1z, geliştirilm,iş DHD ekonomizör çevrimi