NÜKLEER TEKNOLOJİ ve TRANSFERİ İÇİN TÜRKİYE DEĞERLENDİRMESİ

22 Nisan 2014

NÜKLEER TEKNOLOJİ ve TRANSFERİ İÇİN

TÜRKİYE DEĞERLENDİRMESİ

Prof.Dr. A. Beril Tuğrul

İstanbul Teknik Üniversitesi – Enerji Enstitüsü Anabilim Dalı Başkanı

Ayazağa Kampüsü – 34469, Maslak -İSTANBUL

KSO - İzmit

NÜKLEER ENERJİ ENDÜSTRİSİNİN YERLİLEŞTİRİLMESİ

Toplantısı

Giriş

 “Nükleer Teknoloji” terimi hayli geniş anlamlı bir ifade olmakla beraber, ticari anlamda nükleer teknoloji ile “ nükleer güç kullanımı ve nükleer

uygulamalar için üretilen ve

geliştirilen ekipmanlar, elemanlar,

sistemler ve ilgili hizmet üretimleri ”

kastedilmektedir.

Fisyon

+ Enerji

Büyük kütleli bazı atom çekirdekleri (U

²³⁵

gibi) karasızdırlar, bazen çok küçük bir enerji ilavesi

ile parçalanabilir ve enerjilerinin bir kısmını (~200 Mev) ortama bırakırlar.

Zincir Reaksiyonu Kontrollu Zincir

Reaksiyonu

3 Varil Petrol

(Her biri 160 litre) 1 ton Kömür

2,5 ton Odun 500 m

³

Doğal Gaz 1 Uranyum Palet (Yaklaşık 2 cm

³

)

ENERJİ EŞDEĞERİ

veya

veya

Nükleer Fisyon Reaktörü

Şeması

Bu bağlamda,

 Nükleer güç üretimi çerçevesinde nükleer teknoloji ifadesi; nükleer fisyon reaksiyonunun kontrollu şekilde

sürdürülmesi sırasında ortaya çıkan

önemli miktardaki enerjinin kullanımına ilişkin tüm faaliyet, ekipman ve

sistemlerin üretilmesi ve hayata

geçirilmesini kapsıyor olmaktadır [1].

DÜNYADA

NÜKLEER TEKNOLOJİ

 Nükleer teknolojinin barışçıl kullanımının ortaya çıkmasıyla nükleer reaktörlerin kullanımı önem kazanmıştır.

 Özellikle, elektrik üretimi için kurulan nükleer güç santralları, gelişmiş ülkelerde arka arkaya kurulmuştur.

 Artan elektrik enerjisi ihtiyacı, daha büyük

güçlü nükleer santralların hayata geçirilmesini

gerektirmiştir.

Dünyada Nükleer Reaktörler

 Dünyada nükleer santrallara sahip ve nükleer teknolojiyi kullanan ülkeler, esas itibariyle gelişmiş ülkeler olup halen dünyada (Ocak 2013 itibariyle) 438 nükleer güç santralı 31 ülkede

çalışmaktadır

Nükleer Teknolojiye Giriş

Gelişmeler

 Nükleer teknolojinin giderek gelişmesiyle nükleer santral sistemlerinde de önemli gelişmeler olmuştur.

 Zaman içinde, meydana gelen nükleer kazalar ve bu olaylardan edinilen

deneyimler çerçevesinde nükleer

teknolojide nükleer güvenliğe verilen

önem biteviye artmıştır.

Dolayısıyla,

 Daha ileri nükleer teknoloji

uygulamalarının hayata geçirilmesi durumu ortaya çıkmış bulunmaktadır. Özellikle de nükleer güvenlik sistemlerinde gelişmeler önemli boyutlarda olmuştur.

 Bu bağlamda, “Jenerasyon (Generation)”

olarak nitelenen farklı tasarımlar

geliştirilmiştir.

Nükleer Santrallardaki

Teknolojik Gelişim

Gelişen Teknoloji ile,

 Nükleer santral maliyetleri de hayli yükselmiştir.

 Ancak, nükleer santral dışında konvansiyonel santral olarak nitelenen termik santralların sera gazı salınımlarına karşın geliştirilmeye çalışılan teknolojilerin getirdiği mali yük ve de yakıt

fiyatlarındaki büyük yükselmeler, nükleer

santralların rekabet edebilme şartlarını devam ettirmiştir.

 Fazla olarak, nükleer santrallarda sera gazı

salınımının olmaması da nükleer santralların

önemini arttırmıştır.

Günümüzde,

 Günümüzde, Jenerasyon III ve Jenerasyon III+

(Generation III ve Generation III+ ) reaktörlerinin kurulumu söz konusudur.

 Jenerasyon IV (Generation IV) ise, henüz

ticarileşmemiş, üzerinde farklı yönlerden çalışılan genellikle malzeme sorunlarını henüz çözememiş, geleceğin reaktörleri olarak nitelenmektedir.

 2030’lardan sonra ve belki de daha sonraları hayata

geçirileceği düşünülen reaktörleri ifade etmektedir.

Ülkemiz…

 Bilindiği üzere, ülkemiz, atom enerjisi konusunda ilk harekete geçen

ülkelerden biri olmasına karşın ve de

birçok kez nükleer santral kurulması

girişimlerinin olmuş olmasına karşın

nükleer santral kurma konusunda

istenen sonuca ulaşılamamıştır.

Türkiye’nin

Nükleer Enerjiye Girişi - Akkuyu

 Türkiye, 12 Mayıs 2010 tarihinde Rusya Federasyonu ile Mersin-Akkuyu’da nükleer güç santralinin tesisine ve işletimine dair bir

işbirliği anlaşması imzalamış bulunmaktadır.

 Bu antlaşma ülkelerin parlamentolarından da geçmiş bulunmaktadır.

 13 Aralık 2010 tarihinde ise konuya ilişkin proje firması kurulmuştur.

 Son olarak ta 06 Aralık 2013’te güncellenmiş yer

seçimi raporu kabul edilmiş bulunmaktadır.

Türkiye’de…

 Yapılan anlaşmayla ve olabilecek

gelişmelerle Türkiye’nin Jenerasyon III+

(Generation III+) reaktörlerini kurmayı

planladığı anlaşılmaktadır.

Yap-İşlet Modeli

(Built-Own-Operate BOO)

 Akkuyu santralının, “Yap İşlet” modeli çerçevesinde yapılacağı kesinleşmiştir.

 Sinop’un da benzer bir modelle hayata

geçirilmesi söz konusudur.

Sinop

 Sinop’ta Türkiye’nin ikinci grup nükleer

santraların kurulması için Japonya ile ilki Mayıs 2013’te ikincisi 29 Ekim 2013 ’te

olmak üzere niyet anlaşmaları imzalanmış bulunmaktadır.

 Son olarak Sinop reaktörü için 8 Ocak 2014’te

imzalanan anlaşmayla Japon-Fransız ortaklığında

yapılacağı anlaşılmaktadır.

3.Santral

 Türkiye’nin 3. grup santralının ise Türk

modeli olmasından bahsedilmektedir.

Bir başka deyişle,

 Ülkemizin halihazırda, nükleer santral kurmak

konusunda benimsediği “yap-işlet-BOO” modeli ile, aynı zamanda nükleer teknoloji transferi için de farklı bir yol izlemek durumu ile karşı karşıya olmaktadır.

 Bir başka deyişle, yap-işlet modeli ile tasarım ve inşaat ile işletmede her aşamadaki sorumluluklar karşı tarafa yüklenmiş olmaktadır.

 Bu durumda, klasik nükleer santral kurulumunda

olduğu gibi ana sorumluluk yüklenilmemektedir.

Buna karşın,

 Denetleme ve kontrol faaliyetlerinin yanı sıra alt yüklenicilik ile teknoloji transferine katkı verilmesi söz konusu olacaktır.

 Burada önemli bir husus; nükleer

teknolojinin bir ileri teknoloji olması ve yüksek kalite standartlarına sahip

olunmasını gerektirmesi ve bu bağlamda

teknoloji transferinin söz konusu olmasıdır.

Nükleer Teknoloji Transfer

Modeli

Nükleer Santral Maliyeti

% 2-3

İşletme Maliyeti (%23-33)

İnşaat Maliyeti (%23-33)

Söküm Maliyeti

 Nükleer santrallarda en

büyük maliyet kalemi inşaat ve kurulum, bir başka deyişle ilk yatırım maliyetidir.

 Bu aynı zamanda katkı verilecek önemli bölümün kurulumda olduğunu

göstermektedir.

 Bir başka deyişle,

önümüzdeki yıllarda katkıyı vermeye başlamamız

gerekmektedir.

Kurulum Sırasındaki Yerli Katkı…

 Alt yüklenicilik yoluyla nükleer santrala katkı, özellikle kurulum sırasında önemli olacaktır.

 Bu bağlamda, önemli katkının, en büyük paya sahip inşaat ve kurulum

safhasında olması söz konusu olacaktır.

Dolayısıyla,

 Yerli katkının bu ilk yatırımda olması önemlidir.

 Böyle olması, nükleer teknoloji açısından, hem süreç ve hem de gelişimin içinde

olmak anlamına gelecektir.

 Bunun için de, ilk yatırım maliyeti

kalemlerine bakarak genel bir fikir sahibi

olunabilir.

Ülkemizde…

 Ülkemizde henüz

nükleer güç santralı olmaması nedeniyle nükleer teknoloji alanında gelişmiş bir altyapımız

bulunmamaktadır.

 Bununla beraber, farklı amaçlarla gelişmiş sanayi dallarında kazanılmış deneyimler söz konusudur.

 Bunlar içinde örneğin; inşaat sektörü ile çimento

sektörü sayılabilir.

Ancak,

 Ancak, “nuclear grade” bir başka deyişle yüksek kaliteli standartlara uygun üretim yapılması gerekmektedir.

 Güney Kore’deki nükleer endüstrinin gelişimi bu bakımdan iyi bir örnek oluşturmaktadır.

 Güney Kore; ilk nükleer santralinin kurulumu sırasında %2 oranında yerel katkıya

sahipken, günümüzde bu oranı %90’ların

üzerine çıkarabilmiştir.

Türk Şirketleri,

 Nükleer güç santralı, yaklaşık 500 binin üzerinde farklı parçadan oluşan bir proje niteliğindedir.

 Dolayısıyla da, farklı sanayi ve hizmet sektörlerini ilgilendirmektedir.

 Bu bağlamda, NGS inşasında, işletiminde, bakım ve onarımında kendi alanlarında deneyimli Türk şirketlerinin de görev alabileceği öngörülebilir.

 Nükleer güç santralarında kullanılan komponentler

çeşitlidir.

 Böyle olması, nükleer teknoloji açısından, hem süreç ve hem de gelişimin içinde

olmak anlamına gelecektir.

 Bunun için de, ilk yatırım maliyeti

kalemlerine bakarak genel bir fikir sahibi olunabilir.

Kurulum Sırasındaki

Yerli Katkı…

Elemanların

Gruplandırılması

 Söz konusu bu elemanları,

4 ana grupta toplamak mümkündür.

 Bunlar;

1. “Nükleer Komponent Grubu (Nuclear Island)”,

2. “Türbin Komponent Grubu (Turbine Island)”,

3. “Diğer Santral Komponentleri (Balance of Plant)” ve

4. “Yer Düzenlemesi ve İnşaat (Site

Development & Construction)”olarak sayılabilir.

Bir Nükleer Santrala İlişkin Başlıca Elemanların Yerlerinin Şematik

Gösterimi

Bir Nükleer Santrala İlişkin Başlıca Elemanların Yerlerinin Şematik

Gösterimi

1

2

4

3

Nükleer Komponent (Nuclear Island) Grubu Elemanlar

Reaktör Soğutucu

Sistemi

Birincil Destek Sistemi

Elektrik Ekipmanlar

ı

Mekanik Ekipmanları

Enstrümanta syon &

Control

Ekipmanları

*Reaktör Kabı &

Bağlantıları*

*Yakıt*

*Reaktivite Kontrolu*

*Isı

Değiştirici*

*Basınçlandıe tcı*

*Reaktör Soğ.Pompası

*Güvenlik Vanaları *

*Sağlık Fiziği Ekipmanları ve İlgili El.

*Su Telafi&Su Arıtma Sis.

*Isıtma -

Havalandırma

*Radyasyon Ölçümleme Elemanları

*Rad. Atık Elemanları

*Radyokimyasa l Lab.

elemanları

* Yangından Korunma El.

*Hava kontrol elemanları

*Aydınlatma

*Doğru akım Üreteçleri

*Güç

Kaynakları

*Transforma törler

*Şalterler

* Kablo ve Ankastre kablo olukları

*Kesintisiz GüçKay.

*Tehlike anı Diesel

Jeneratörleri

*Klass 1 Borular

*Klass 2 Borular

*Klass 3 Borular

*Pompalar

*Vanalar

*Vana

Operatörleri

*Tanklar

*Su

depola&drenaj Sis.

*Alt elemanlar ve çeşitli sarf malzemeleri

*Proses

Bilgisayarları

*Simulatörler

*Proses Enst.&

Detektör.

*Monitorler, Control El. &

Alarmlar

*Tesisat elemanları

* İzolasyon Vanaları &

Bağlantı Elemanları

* Alt

elemanlar ve

çeşitli sarf

malzemeleri

Türbin (Turbine Island) Grubu Elemanlar

Türbin

Grubu Destek

Sistemleri Buhar

Sistemi Elektrik

Aksamı Mekanik

Aksam Enstrümantasy on & Kontrol

Ekip.ları

*Ana Yapı Komponentl eri

*Krenler ve Kaldıraçlar

*Türbin

Binası İç donanımı

*Muhtelif Bina

Malzemeleri

*Isıtma & Hava.

Elemanları

*Radyasyon Monitörleri

*Radyoaktif Atık İşleme Eemanları

*Radyokimyasal Lab. Elemanları

*Yangından Korunma Elemanları

*Yağ Seviye Koruma Sis.

*Genel Saha Aydınlatması

*Ana Türbin

*Jeneratör

*Kondansö r

*Nem Alıcılar

*Isıtıcılar

* Besleme suyu

elemanları

*Besleme Pompaları

*Ayar Vanaları

*Sağlık Fiz.i

Ekipmanla rı &

Malzeme.

*Klas 1E Elektrik Sistemi

Ekipmanları

*Mühendislik Ekip.

*Alternatif Güç El.

*Güç Kaynakları

*Transformatörler

*Şalterler

*Kablo ve Ankastre

kablo olukları

*Kesintisiz Güç Kay.

*Doğru akım üreteçi

*Bateriler

*Bateri Şarj Edicileri

*Dönüştürücüler

*Topraklama Elema.

*Klas 1E dışı Elek.E

*Klass 1 Borular

*Klass 2 Borular

*Klass 3 Borular

*Pompalar

*Dik Isı Eşanjörleri

*Yatay Isı Eşanjörleri

*Valfler

*Çeşitli sarf malzemeleri

*Lokal Kontrol Elemanları

*Lokal Alarm Panelleri

*Proses Alet ve Detektörler

*Monitörler, Kontrol

ve Alarm

Elemanları

*Tesisat elemanları

*İzolasyon Vanaları

& Bağlantı Elemanları

*İletişim Sistemleri

*Kontrol Odası

Cihaz ve Panelleri

Yer Düzenlemesi ve İnşaat

(Site Development & Construction) Komponent Grubu Elemanlar

Saha Hazırlama

& İlgili Yapılar

İnşaat Ekipmanları &

Malzemeleri

İnşaat Destek Servis

Elemanları

İnşaat Malzemele

ri

* Taşıma ve alt yapı elemanları

* İnşaat Ekipmanları

* Beton

Karıştırıcılar

* Bloverler

* Portatif Tanklar ve

Pompalar

* Toprak kaldırma Ekipmanları

* İnşaat destek elemanları

* Beton Dolgu Elemanları

* Farklı beton Çalışmaları

* Güvenlik elemanları

* Sarf malzemeleri

* Saha Lojistik hizmetleri

* Geçici

havalandırma Ekipmanları

* Çeşitli Ekipmanlar

* Jeofizik Hizmetleri

* Kalite Temin

* Taşıma Teçhizat &

Elemanları

* Yükleme Hizmetleri

* Acentalık Hizmetleri

* Finansal kiralama Hiz.

* Taşıma ve Lojistik Hizmetleri

* Geçici Kontrol ve labratuvar

& Mühendislik Hizmetleri

* Diğer hizmetler

*Çimento

•Çeşitli inşaat

malzemeleri

Destek Santral Komponentleri

[Balance of Plant (BOP)] Grubu Elemanlar

Santral Destek Komponentlerinin

Temel Elemanları

Santral Destek Komponentleri için Yardımcı Elemanları

Mekanik Ekipmanları Su Sirkülasyonu Elektrik Ekipmanları

Enstrümantas yon & Kontrol

Ekipmanları



^Yapı

Elemanları



^{Bina içi}

Elemanlar



İç Kanallar



^Toprak

hafriyatı



^Deşarj

Kanalları Hafriyatı



Krenler ve Kaldıraçlar



^Trafolar



Ön gerilmeli beton ve kanallar



Yer altı Kablo döşemeleri



^{Yer altı}

boruları



^Katodik

Koruma Sistemi



^Yardımcı

Sistemler Binası



^Diesel

Jeneratörler



Bina yapıları



Tehlike anı sistemi binaları



Isı İzleme Elemanları



^Donmayı

önleyici elemanlar



^Prefabrik

Binalar



Alt elemanlar ve çeşitli sarf malzemeleri



^{Isıtma ve}

Havalandırma



^Yangından

Korunma Elem.



^Şalterler



Devre Kesiciler



Yüksek Voltaj izolatörleri



Yüksek Voltaj kesicileri



Çeşitli alaktrik kasicileri



Topraklama Elemanları



Transformatörler



Kontrol Panelleri



Kontrollu Alan Güvenlik elemanları



^Güvenlik

Alarmları



Yüksek voltaj sigortaları



Ani Basınç Röleleri



Aydınlatma Anahtarları



Fiziksel Güvenlik Sistemleri



^{Su Arıtma}

Sistemleri



Atık Kontrol Sistemi



Yağ Besleme Sistemleri



Genel Saha Aydınlatması

 Nükleer Güvenlik Boruları

 Nükleer Güvenlik Pompaları

 Genel kullanım Pompaları

 Genel kullanım Boruları

 Dik ısı eşanjörleri

 Yatay ısı eşanjörleri

 Valfler

 Valf Operatörleri

 Tanklar

 Basınçlı Gaz

Depolama sistemleri

 Drenajlar

 Yüksek Voltaj Kesicileri

 Şalterler

 Topraklama Şalterleri

 Transformatörler

 Kontrol Panelleri

 İletişim Sistemleri

 Güvenlik Alarmları

 Yüksek voltaj sigortaları

 Ani Basınç Röleleri

 Aydınlatma Anahtarları

 Su Arıtma Sistemleri

 Atık Kontrol Sistemi

 Yağ Besleme Sistemleri

 Genel Saha

Aydınlatması

 Gelişkin Isı Alıcıları

 Sirkülasyon İzleme Ekranları

 Filtreleme Sistemleri

 Sirkülasyon Suyu sistemi

 Servis Su Sistemi

 Yüksek Basınlı Servis Suyu

 Tehlike anı Servis Suyu

 Tanklar

 Soğutma Kuleleri

 Deşarj Kanalı

 Çevre Monitoring Sistemi

 Servis Havası ve Kontrol Sistemleri

 Nükleer Güvenlikli Klass 1E

 Elektrik Sistemleri*

 Mühendislik Ekipmanları

 AC Güç

 Güç

Kaynakları

 Transformatö rler

 Şalterler

 Kablo ve Ankastre kablo olukları

 Kesintisiz Güç Kaynağı

 Doğru akım üreteçleri

 Bateriler

 Bateri Şarj Edicileri

 Dönüştürücül er

 Topraklama Elemanları

 İç Aydınlatma

 Dış

Aydınlatma

 Klas 1E Dışı Elektrik Ekipmanları

 Alt elemanlar ve çeşitli Sarf Malzemeleri



^Lokal

Kontrol İstasyonl arı



^Lokal

Alarm Panelleri



^Proses

Enstruma ntasyon Detektörl eri



^Monitorle

r, Kontrol elemanla rı ve Alarmlar



^Borular

ve ilgili şebekeler



Izolasyon Valfleri &

Bağlantı elemanla rı



^İletişim

Sistemler i



^Kontrol

Odası Enstruma ntasyon Panellleri



^Alt

elemanla r ve çeşitli sarf malzemel eri

Görüldüğü üzere,

 Sadece ana başlıklar ile komponent gruplarını sıralamak isteyince bile önemli boyutta

komponent ve elemanlara gereksinim olacağı anlaşılmaktadır.

 Bunlardan özellikle “yer düzenlemesi ve inşaat” kısmı ile “destek santral

komponentleri” alt gruplarında ilk santrallar

için katkı payı sağlanabilir.

Önemli Husus,

 Burada önemli bir husus; nükleer

teknolojinin bir ileri teknoloji olması ve yüksek kalite standartlarına sahip

olunmasını gerektirmesi ve bu bağlamda teknoloji transferinin söz konusu olmasıdır.

 Ayrıca, denetleme ve kontrol faaliyetleri de

etkin olunacak konular arasındadır.

Bunlardan ayrı olarak,

 Alt yapı yatırımına da gereksinim bulunmaktadır.

 Burada, hizmet ve reel anlamda alt yapı yapılanması gerekmektedir.

 Hizmet anlamında alt yapı, özellikle kalite güvence kavramının her alanda benimsenmiş ve uygulanıyor olmasını gerektirmektedir.

 Bu husus, ilgili mevzuat ve standartların geliştirilmesini gerektirmektedir.

 Bu konuda bir miktar yol alınmıştır.

Yerli Katkının Yüksek Olmasıİçin…

 Yerli katkının olabildiğince yüksek olabilmesi için, öncelikle kurulum aşamasına ilişkin olarak nükleer santral elemanlarından özellikle “yer

düzenlemesi ve inşaat” kısmı ile “diğer komponent” alt gruplarından başlanmalıdır.

 Bu gruplara ait tüm komponent gruplarına

verilebilecek yerli katkı özel ve kamu kuruluşlar için cesaretlendirilmeli ve yüksek kalite ile

üretilmelerinin sağlanabilmesi için gerekli teşvik

ve destek lerin verilmesi elzem görünmektedir.

Ayrıca,

 Lisanslama ve denetlemeye ilişkin eylemler ve işlemler

sırasında sorgulama ve irdeleme bağlamında olabildiğince bilinçli davranılması gereklidir.

 Keza çevre denetleme ve sigorta denetlemeleri için de aynı durum geçerlidir.

 Lisanslama ve denetleme başta olmak üzere sigorta denetimleri ve evre denetimleri dört komponent grubu ile ilişkilidir, bir başka deyişle, tüm komponent grupları ile ilgili eylem silsilelerini kapsayan faaliyetlerdir.

 Bu faaliyetlerin esas itibariyle ülke içi olması beklenir ve

öyle de olmalıdır.

Eylem Manzumesi Gerekliliği

 Nükleer teknolojiye hizmet veren ve bir ileri teknoloji

elemanını yüksek kalite ile imal eden ulusal kuruluşlarda, genel imalat kalitesinin de yükseleceği açıktır.

 Bu da genel olarak ülke üretimi için bir kazanım olacaktır.

 Bu bağlamda, teknoloji transferi için gerekli;

mevzuatlardan standartlara, lojistikten, hükümet

tarafından uygulanacak teşviklere kadar geniş bir

alanda planlı ve programlı bir eylem manzumesi

gerekli olmaktadır .

SONUÇ

 Türkiye için kurulması düşünülen Nükleer güç santrallarının hayata geçirilmesi teknoloji

transferini gündeme getirmektedir.

 Bu teknoloji transferi bir süreç alacaktır.

 Bu süreci iyi yönetebilmek, nükleer santralların olabilen kısa sürede ve olabilen yüksek yerli katkıyla

gerçekleşmesini sağlayacaktır.

Paralel Atak

 İleri aşamalarda yapılabilecelere hemen başlamak önem arz etmektedir.

Eğitim

Sanayi Katkısı Mevzuat

YERLİLEŞME NÜKLEER TEKNOLOJİ TRANSFERİ Üniversiteler

Firmalar

Kamu

Ancak,

Bakış Açısı Farklılığı söz konusu…

KAVRAMSAL BAKIŞ SANAYİ’nin BAKIŞ AÇISI ÜNİVERSİTE’nin BAKIŞ AÇISI



Zaman kavramı “1 günde isterim” “10 günde olur”



Öncelik farklılığı “Mal- Mülk-Kar” Mevki-Makam-Prestij



Mali Bakış “Çok para istiyorlar!” “ Bilgiye kıymet vermiyorlar!”



İş Değerlendirme “Üretimi-işletme pratiğini bilmiyorlar” “Ne yaptıklarını bilmiyorlar”



Uygulama “Kitapta yazıldığı gibi değil” “Bilgi daha önemli”



Yaklaşım Muhafazakar Radikal



Çıktılar Gizli kalsın Yayın olsun



Sonuç Değerlendirme “Sonuç pozitifse değerlidir” “Negatif sonuç da değerlidir”

DEVLETİN BAKIŞI: Hiç biri yeterli değil!

Bir yere varılmaz!!!