Sağlığın Toplumsal Belirleyicileri
Sağlığı etkileyen çok sayıda faktör söz konusudur.
Bu faktörler bireylerin, grupların ve toplumların sağlık düzeylerinin birbirinden farklılaşmasına neden
olmaktadır.
Ancak bu farklılık, çoğu zaman eşitsizlik biçimini almakta, çeşitli açılardan eşitsizliğe maruz kalanların sağlık
düzeyleri de kötüleştirmektedir.
Sağlık düzeyleri, çok çeşitli değişkenlerle ölçülebilirse de bu konuda en sıklıkla başvurulan ölçütler, doğumda
beklenen ortalama yaşam süresi, ölüm oranı (mortalite) ve hastalanma oranıdır (morbidite).
Bireylerin sağlıkları, önemli ölçüde, içinde bulundukları toplumsal koşullar tarafından biçimlendirilmektedir.
Toplumda, sağlık statüsünde, sağlığa ilişkin risklerin dağılımda ve sağlık hizmetlerine erişimde çeşitli eşitsizlikler söz konusudur ve bu
eşitsizlikler, bireyler ya da gruplar arasında ölüm ve hastalık oranlarında, ortalama yaşam sürelerinde ve algılanan sağlık statülerindeki
farklılıklarda görünür hale gelmektedir
Bu etkenler, genelden özele doğru genel sosyal, ekonomik, kültürel ve çevresel koşullar, beslenme, eğitim, çevre kirliliği, gelir düzeyi, yaşama ve çalışma koşulları, barınma ve insan hakları güvencesi, devlet
tarafından iyi bir şekilde yönetilme, temiz su ve hijyenik kanalizasyona erişim, etkili sağlık hizmetlerine erişim, iyi barınma koşulları, sosyal ve topluluksal ağlar, bireysel yaşam tarzı faktörleri, yaş, cinsiyet ve
kalıtımsal faktörlerdir.
Sağlığı etkileyen bireysel özellikler ne kadar önemli olursa olsun, nüfus genelinde sağlığı belirleyen genel nedenler bireysel değil, çevresel ve toplumsal nedenlerdir.
Sağlık sosyolojisi çerçevesinde, bu faktörlerin, sağlık üzerindeki etkisi ile ilgili yapılan çok sayıda çalışma, bireylerin sağlıklarının:
• yurttaşı oldukları ülkenin gelişim düzeyinden,
• yönetim şekli ve sağlık politikasından,
• yaşadıkları alanın kentsel mi kırsal mı olduğundan,
• toplumsal sınıflarından,
• toplumsal cinsiyetlerinden,
• ırklar ve etnik gruplarından,
• gelir düzeylerinden,
• çalışma koşullarından,
• eğitim düzeylerinden
• ve sosyal statülerinden etkilendiğini ortaya koymaktadır.
