PĠYASA GÖZETĠMĠ VE DENETĠMĠ
UYGULAMALARINDA KAPSAMINDA TÜRKĠYE’DE GIDA GÜVENLĠĞĠ
UYGULAMALARI
Dr. İsmail MERT TGDF DanıĢmanı
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Uygulamalarında Neredeyiz ?
21 NĠSAN 2011, ĠSTANBUL/TÜRKĠYE
Gıda Ürünlerinde Piyasa Gözetimi; gıda ürünlerinin insan sağlığı, hayvan ve bitki sağlığı, çevre ve tüketicinin korunması açısından asgari gıda güvenliği
koşullarının sağlanmasıdır.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
Gıda güvenliği, gıdalarda olabilecek fiziksel, kimyasal, biyolojik ve her türlü zararların
bertaraf edilmesi için alınan tedbirler bütünü veya güvenli gıda üretimini sağlamak
amacıyla gıdaların üretim, işleme,
muhafaza, taşıma ve dağıtım aşamalarında gerekli kurallara uyulması ve önlemlerin
alınması olarak tanımlanmaktadır.
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
Gıda güvenliği önlemleri ise tüketicilerin, istenmeyen
risklere karĢı korunmasıdır.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
Riskler, daha ziyade mikotoksin, ağır metal ve yabancı bileşikler gibi
bulaşanlar, veteriner ve pestisit
kalıntıları, gıda katkı maddeleri, gıda temas maddeleri, mikrobiyolojik ve hijyen uygulamalarını içermektedir.
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
Gıda maddelerinin birincil üretimden başlayarak insan sağlığına zarar
vermeyecek şekilde ve “gıda
güvenliği” prensiplerine uygun olarak üretilerek tüketime sunulması,
ülkelerin ve uluslararası kuruluşların en temel politikasıdır.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
5996 SAYILI “VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU” DÖNEMİ
GIDA KANUNU TASLAĞI
YEM KANUNU TASLAĞI
VETERĠNER HĠZMETLERĠ
KANUNU TASLAĞI GIDA HĠJYENĠ ĠLE
GIDA VE YEMĠN RESMĠ
KONTROLLERĠ TASLAĞI
4LÜ PAKET
VETERĠNER HĠZMETLERĠ, GIDA VE YEM KANUNU TASLAĞI
5996 NOLU VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI,
GIDA VE YEM
KANUNU
Kanun; hayvan ve bitki sağlığı ile
mücadele, gıda ve yem hizmetlerini, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbi ürünleri, hayvan refahı, hayvan yetiştirme ve bu konulara ilişkin resmi kontrolleri ve
yaptırımlarını kapsamaktadır.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin DeğiĢtirilerek Kabulü Hakkında Kanun
3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu
6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu 1734 sayılı Yem Kanunu
4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu
1380 sayılı Su ürünleri Kanunu’nun bazı maddeleri
1262 sayılı Ġspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun bazı maddeleri
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun bazı maddeleri
6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin Ġcrasına, Türk Veteriner Hekimler Birliği ile Odalarının TeĢekkül Tarzına ve Göreceği iĢlere dair Kanunu’nun bazı hükümleri
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE
YEM KANUNU”
5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanunu,
5216 sayılı BüyükĢehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanununda
5996 Sayılı Kanun hükümlerine aykırılık bulunması durumunda 5996 Sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE
YEM KANUNU”
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
YETKİLİ OTORİTE
TARIM ve KÖYĠġLERĠ BAKANLIĞI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
SORUMLULUK
GIDA ĠġLETMECĠSĠ
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
GIDA GÜVENLİĞİ
ÇĠFTLĠKTEN ÇATALA
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
GIDA GÜVENLİĞİ
Birincil üretim den baĢlayarak gıda zincirindeki bütün iĢletmeler hijyen
kurallarına uyacak. Birincil üretim hariç olmak üzere , gıda işletmecisi tehlike
analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayanan gıda güveniliği sistemini kurmak ve uygulamakla yükümlü kılınmıştır .
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
TEKNİK ELEMAN ÇALIŞTIRILMASI
5996 Sayılı Kanunla sorumlu yöneticilik kavramı kaldırılmıştır.
EK 1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. ''30
beygir üzeri motor gücü bulunan veya en az 10 kiĢiden fazla personel çalıĢtıran iĢ yerleri'' üretimin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır.
Gıda mevzuatına uygun üretim yapmaktan, gıda işletmecisi sorumlu olacaktır.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
Risk değerlendirme komisyonları oluĢturulacak
Ġnsan, hayvan ve bitki sağlığını
korumak, gıda güvenliğini sağlamak üzere, bir riskin bildirimine iliĢkin
sistemler, bakanlık tarafından kurulacak.
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
ĠĢletmelere kayıt ve onay Ģartı
Gıda ve yem işletmeleri onaya tabi olanlar ve
kayıtlı işletmeler olarak iki gruba ayrılıyor. Onaya tabi işletmeler, faaliyete geçmeden önce
Bakanlıktan izin alacak ve Bakanlıkça talep edilen bilgi ve belgeleri sunmak zorunda, ürünlerin, onay alınmadan üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı yasaktır.
Kayda tabi işletmeler ise faaliyetleri ile ilgili
işlemleri Bakanlığa bildirecekler.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
İSTİSNALAR
Kişisel tüketim amaçlı birincil üretim, kurbanlık kesimler, av hayvan etleri ile kişisel tüketim amacıyla hazırlanan
gıdalar kapsam dışındadır .
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
İSTİSNALAR
Bakanlık, gıdanın üretimi, işlenmesi veya dağıtımına ilişkin, geleneksel yöntemlerin kullanımına izin
verebilecek, coğrafi kısıtları bulunan bölgelerdeki gıda işletmelerinin
ihtiyaçlarının çözümüne yönelik istisnai uygulamalar getirebilecektir.
Bakanlık kanun kapsamında yürütülen faaliyetler ve
yapılan resmi kontrollerin
karşılığında ücret alabilecek.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
Kanun, 13.12.2010 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Kanunda yayımlanması öngörülen
Yönetmeliklerin 18 ay içinde yayınlanması öngörülmüştür.
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM
KANUNU”
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
Kontrol ve denetim hizmetlerinin Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı bünyesinde toplanması, gıda
güvenliği açısından olumlu bir gelişme olup farklı
disiplinlerin tek bir kanun kapsamında bir arada
olması, başta gıda sanayi olmak üzere kanun
kapsamındaki sektörlerin sıkıntı yaşamasına
sebep olacaktır.
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
•
TARIM ve KÖYĠġLERĠ BAAKANLIĞINCA ÇIKARILACAK YÖNETMELĠK ve DĠĞER MEVZUAT
• Yeni gıdalara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi (Madde 21/4)
• Sorumlulukların uygulanması ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 22)
• UGKK ve alt komisyonların yapısı ve çalışma usul ve esasları ile ilgili yönetmelik (Madde 23)
• Gıda ve yemde izlenebilirlik ve etiketleme, sunum ve reklâm, tüketici haklarının korunması ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 24)
• Hızlı uyarı sistemi, acil durumlar, kriz yönetimi ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 25)
• Risk analizi, risk durumunda kamuoyunun bilgilendirilmesi, ihtiyati tedbirler ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 26)
• Katkı, aroma veya zenginleştirme amaçlı madde ilave edilen kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve yapay sodalar ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 27)
• Takviye edici gıdaların ilişkin usul ve esasların belirlenmesi (Madde 28)
• Hijyen kuralları, iyi uygulama kılavuzları ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 29)
• Ġşletmelerin kayıt ve onayı ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 30)
• Resmi kontroller, itiraz hakkı, resmi sertifikalar ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 31)
• Resmi kontrol sonucu uygun olmayan canlı hayvan ve ürünler ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 32)
• Laboratuarlar ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 33)
• Ġthalat ve ihracatta resmi kontroller, giriş ve çıkış gümrükleri ve sınır kontrol noktaları ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 34)
• Resmi kontrollerin, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerinin finansmanı ve harcamalar ile ilgili usul ve esasları yönetmeliği (Madde 35)
• Bakanlık, bu Kanun kapsamında kuracağı komisyonlar veya komitelerle ilgili usul ve esaslar (Madde 43)
• Ġstisnai uygulamalar ile ilgili usul ve esaslar (Madde 44)
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
• SAĞLIK BAKANLIĞINCA ÇIKARILACAK MEVZUAT
• Kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve tıbbi amaçlı sular ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi (Mad.27)
• Özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar ile ilgili usul
ve esasların belirlenmesi (Madde 28)
5996 SAYILI
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
• “Kontrol Laboratuvarlarının Kuruluş,
Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarının Belirlenmesine Dair
Yönetmelik” 01.10.2010 tarih ve 27716
Sayılı Resmi gazetede yürürlüğe girmiştir.
“VETERĠNER HĠZMETLERĠ, BĠTKĠ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU”
•
GörüĢe açılan gıda ve yemle ilgili yönetmelik taslakları:
• Ekmeğin Taşınması ve Satışına Ġlişkin Özel Teknik ve Hijyen Kuralları Yönetmeliği
• Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Faaliyetlerinin Finansmanı ve Harcamaları Hakkında Yönetmelik Taslağı
• Gıda Ġşletmelerinin Kayıt ve Onay Ġşlemlerine Dair Yönetmelik
• Gıda Hijyeni Yönetmeliği
• Gıda ve Yemin Resmi Kontrolleri Hakkında Yönetmelik
• Hayvansal Gıdalar Özel Hijyen Yönetmeliği
• Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrolleri Hakkında Yönetmelik
• Yemlerin Piyasaya Sunumu ve Kullanımı Hakkında Yönetmeliği
• Yem Hijyeni yönetmeliği
• Yem Numune Alma Yönetmeliği
GIDA VE YEMLE ĠLĠġKĠLĠ DĠĞER KANUNLAR”
• 5977 SAYILI BĠYOGÜVENLĠK KANUNU
• 4634 SAYILI ġEKER KANUNU
• 4250 SAYILI ĠSPĠRTO VE ĠSPĠRTOLU ĠÇKĠLER ĠNHĠSARI KANUNU
• 132 SAYILI TSE KURULUġ KANUNU
• Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı -yetkili otorite
• Sağlık Bakanlığı ise sular ve tıbbi amaçlı gıdalar
• DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı- TSE standartlarının dıĢ ticarette uygulanması,
• Tütün ve Alkol Piyasa Düzenleme Kurumu- alkollü içki ticareti,
• ġeker Kurumu- Ģeker kotalarının tahsisi
TARIM VE KÖYĠġLERĠ BAKANLIĞI ORGANĠZASYON YAPISI
BAKAN
MüsteĢar MüsteĢar Yardımcıları ANA HĠZMET BĠRĠMLERĠ
Tarımsal Üretim ve Geliştirme Gn. Müd.
Koruma ve Kontrol Gn. Müd.
Teşkilatlanma ve Destekleme Gn. Müd.
Tarımsal Araştırmalar Gn. Müd.
Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Koord. Dai. Bşk.
İLGİLİ KURULUŞLAR
Toprak Mahsulleri Ofisi Gn. Müd.
Tarım İşletmeleri Gn. Müd.
Çay İşletmeleri Gn. Müd.
Et ve Balık Ürünleri A.Ş. Gn. Müd.
TAġRA BĠRĠMLERĠ Ġl Müdürlükleri Ġlçe Müdürlükleri
AraĢtırma Enstitüleri (60 adet) Ġl Kontrol laboratuarları (40 adet) Zirai Karantina Müdürlükleri (7 adet)
Tahaffuzhane ve Gümrük Kontrol Müdürlükleri(5 adet)
• Gıda Kodeks çalıĢmaları
• Gıda tescili
• Gıda sanayi envanter çalıĢmaları
• Gıda izleme ve denetim programları
• Yurtiçi gıda denetim ve kontrolü
• Ġthalat kontrolü
• Ġhracat kontrolü
• Hızlı Alarm Sistemi
• Beslenme hizmetleri
• Laboratuvar hizmetleri
GIDA DENETĠM HĠZMETLERĠ
YIL GIDA ÜRETİM YERİ GIDA SATIŞ YERİ TOPLU TÜKETİM YERİ
DenetimSayısı İPC * Savcılık Denetim
Sayısı İPC Savcılık Denetim
Sayısı İPC
2005 72487 3630 251 173729 1062 63 80246 202
2006 66597 3593 347 148536 1699 137 63650 469
2007 91780 4221 393 165604 1475 80 76905 354
2008 93358 4778 576 166337 1570 149 81179 610
2009 92718 5498 1162 163382 2289 265 94355 574
2010 95.920 7.494 652 161.483 3170 331 111353 771
*İPC:İdari para cezası
