SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI
5458 SAYILI SOSYAL GÜVENLİK PRİM ALACAKLARININ YENİDEN
YAPILANDIRILMASI VE BAZI
KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN YORUM VE
AÇIKLAMASI
Ali TEZEL Resul KURT Sigorta Başmüfettişi Sigorta Müfettişi
İSTANBUL 2006
ÖNSÖZ
İSMMMO ve TÜRMOB yönetimi tarafından, başta İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatında sorunlar ve çözüm önerileri, e-bildirge, Ek-1 ve Ek-2 Belgelerinin kaldırılması ve meslek mensuplarının asgari işçilik incelemesi yapabilmesi olmak üzere çok sayıda rapor hazırlayarak ilgili makamlara sunulmuştur. Meslek mensuplarımızın sorunlarının çözümü için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile sürekli görüşülmekte, Odamızın mevzuatın değiştirilmesine yönelik olarak hazırladığı söz konusu raporlar hem Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hem de TBMM’de dikkate alınmaktadır.
5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu ile ilgili olarak İSMMMO tarafından hazırlanan Raporda belirtilen eleştiriler dikkate alınmıştır.
Söz konusu yasa tasarısına “Bir sosyal güvenlik kurumuna kayıtlı olması gerekirken, bir başka sosyal güvenlik kurumuna prim ödeyen sigortalının, bu durumunun tespiti halinde, yanlışlıkla prim yatırdığı sosyal güvenlik kurumunda geçen sürelerin, herhangi bir işleme gerek olmaksızın, halen prim ödemeye devam ettikleri sosyal güvenlik kurumuna aktarılması” için yaptığımız öneri doğrultusunda düzenleme yapılmıştır.
Bilanço ve mali durum tabloları için beyan edilen rakamların hesaplanması konusunda görevlendirilen meslek mensupları, yaptıkları hesaplamaların defter, kayıt ve belgelere uygun olmasından sorumlu olacaklarından meslek mensuplarımızın yapacakları bu hesaplamalarda dikkatli olmaları gerekmektedir.
Kamuoyuna ve meslek mensuplarımıza ışık tutacağına inandığımız bu çalışmanın hazırlanmasında yardım ve katkılarını esirgemeyen SSK Başkanlığı Sigorta Müfettişleri sayın Ali Tezel ve sayın Resul Kurt’a teşekkürlerimizi sunarız.
Saygılarımızla,
Yahya ARIKAN İSMMMO Başkanı
İÇİNDEKİLER
Sayfa No
Önsöz 2
İçindekiler 3
I. 5458 Sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun Genel Gerekçesi 7
II. Genel Bilgiler 9
III. Yeniden Yapılandırma Kapsamında Olan SSK Borçları
Ve Başvuru Süresi 10
A. Yeniden Yapılandırma Kapsamında Olan SSK Borçları 10 B. Yeniden Yapılandırma Kapsamına Girmeyen SSK Borçları 12 IV. Yeniden Yapılandırma Kapsamındaki SSK Borçları İçin
Başvuru Süresi Ve Yeri 13
V. 5458 Sayılı Kanunun Yürürlüğe Girdiği Tarihten
Önce SSK Prim Borçlarını Taksitlendiren Ve Taksitlendirme
Şartlarına Uygun Olarak Ödemekte Olanların Durumu 15 VI. SSK Borçlarının Yeniden Yapılandırılması 16
A) Asıl Borç Toplamı 100.000 YTL ve Altında Olanların
Borçlarının Yeniden Hesaplanması 18
B) Asıl Borç Toplamı 100.000 YTL'nin Üzerinde Olanların
Borçlarının Yeniden Hesaplanması 22
1) 01.01.2005 Tarihi İtibariyle Vergi Mükellefiyeti Devam Eden Ve Bilanço Esasına Göre Defter Tutan İşverenler İçin; 26
2) 01.01.2005 Tarihi İtibariyle Vergi Mükellefiyeti Devam Eden Ve Bilanço Esası Dışında Defter Tutan Veya Defter Tutmakla
Yükümlü Olmayan İşverenler İçin; 29 3) 01.01.2005 Tarihinden Önce Vergi Mükellefiyeti Sona Eren Veya Haklarında İflas Kararı Verilen İşverenler 31
4) Borç Aslı Toplamı 100.000 YTL Üstünde Olup, Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Ve Rasyosu 0.50 Üzerinde Olan Veya Bilanço Esası Dışında Defter Tutan Ya Da Defter Tutmakla Yükümlü Olmayan Ve Rasyosu 0.30 Üzerinde
Olan İşverenlerin Borçlarının Yeniden Yapılandırılması 33 C) Özel Bina İnşaatı ve İhale Konusu İşlerden Kaynaklanan Fark İşçilik Borçlarının Yeniden Yapılandırılması 33
D) Aracısı (Alt İşvereni) Bulunan İşyerlerinin Borçlarının
Yeniden Yapılandırılması 36
E) İşyerini Devir Eden İşverenlerin, Üst Düzey Yöneticilerinin Ve Limited Şirket Ortaklarının Sorumlu Oldukları Dönemlere
İlişkin Borçlarının Yeniden Yapılandırılması 37 F) Daha Önce Erteleme İşlemi Yapılmış Olan Borçların
Yeniden Yapılandırılması 38
VII) Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Ve Yeminli Mali
Müşavirlerin Görev Ve Sorumluluğu 38
VIII. İsteğe Bağlı Ve Topluluk Sigortası Borcunun
Yeniden Yapılandırılması 40
A) İsteğe Bağlı Sigorta 40
B) Topluluk Sigortası 42
1) Avukatlar 42
2) Noterler 43
C) İsteğe Bağlı-Topluluk Sigortası Borcunun Yapılandırılması 44
IX. Ödenmeyen SSK Primlerine Uygulanacak Gecikme Zammı 46 X. İş Kazaları Nedeniyle SSK’na Ödenecek Borçlar 47 XI. Yeniden Yapılandırma Kapsamında Olan Bağ-Kur Borçları 51 XII. 5458 Sayılı Kanunun Yürürlüğe Girdiği Tarihten Önce Bağ-Kur Prim Borçlarını Taksitlendiren Ve Taksitlendirme Şartlarına Uygun
Olarak Ödemekte Olanların Durumu 52
XIII. Yeniden Yapılandırma Kapsamındaki Bağ-Kur Borçları İçin
Başvuru Süresi Ve Yeri 53
XIV. Bağ-Kur Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Ve Sağlık
Yardımı Verilmesi 53
A) Bağ-Kur Borçlarının Yeniden Hesaplanması 53 B) Borçlarını Yapılandıran Bağ-Kur’lulara Sağlık
Yardımı Verilmesi 56
XV. Banka Ve Katılım Bankalarının Bilgi Verme Yükümlülüğü
Ve Ödenmeyen Bağ-Kur Primlerine Uygulanacak Gecikme Zammı 57 A) Banka Ve Katılım Bankalarının Bilgi Verme Yükümlülüğü 57 B) Ödenmeyen Bağ-Kur Primlerine Uygulanacak Gecikme
Zammı Değiştirildi 58
XVI. Ödenmeyen Bağ-Kur Primleri İçin Kurumca Düzenlenecek
Belgeler 59
XVII. Bağ-Kur’a Beş Yıl Ve Daha Uzun Süreye İlişkin Prim
Borcu Bulunanların Sigortalılığın Durdurulması 59 XVIII. Diğer Sosyal Güvenlik Kurumlarında Geçen Hizmetlerin
Bağ-Kur’a Bildirilmemesi 60
XIX. Diğer Sosyal Güvenlik Kurumlarından Aylık Gelir Alan Ve
Bağ-Kur Sosyal Güvenlik Destek Primi Kapsamında Borçları Olanlar 62
XX. Bağ-Kur Mevzuatında Teftiş Yetkisi 64 XXI. SSK Ve Bağ-Kur Borçlarının Taksitle Ödenmesi Ve
Taksitlerin Aksatılması Halinde Uygulanacak Müeyyide 65 A. SSK Ve Bağ-Kur Borçlarının Taksitle Ödenmesi 65 1. SSK Borçlarının Taksitle Ödenmesi 65 2. Bağ-Kur Borçlarının Taksitle Ödenmesi 70 B. SSK Ve Bağ-Kur Borç Taksitlerinin Aksatılması Halinde
Uygulanacak Müeyyide 71
1. SSK Borç Taksitlerinin Aksatılması Halinde
Uygulanacak Müeyyide 71
2. Bağ-Kur Borç Taksitlerinin Aksatılması Halinde
Uygulanacak Müeyyide 73
XXII. SSK Ve Bağ-Kur Borçlarının Yapılandırılabilmesi İçin
Mahkemeden Feragat Şartı 74
XXIII. Sosyal Güvenlik Borçlarını Yapılandırmayanların
Devlet Teşviklerinden Yararlanamayacakları 74 XXIV. SSK Ve Bağ-Kur Hizmetlerinin Çakışması 75 XXV. 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunda Yapılan Değişiklik 76
XXVI. 2926 Sayılı Tarımda Kendi Adına Ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa İlişkin Düzenlemeler 77 XXVII. 5458 Sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının
Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun 79
SSK Genelgesi 16-368 Ek 91
Bağ-Kur Genelgesi 2006/3 157
5458 SAYILI YASAYLA SSK VE BAĞ-KUR BORÇLARININ
YENİDEN YAPILANDIRILMASI
I. 5458 SAYILI SOSYAL GÜVENLİK PRİM ALACAKLARININ YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUNUN GENEL GEREKÇESİ
2000 ve 2001 yıllarında yaşanan ekonomik krizler ülkemizin ekonomik ve sosyal hayatında ciddi boyutlarda olumsuz etkiler doğurmuştur Bu krizlerin ekonomik hayata doğrudan yansımaları ise, işletmelerin mali bünyelerinin zayıflaması, üretimin daralması veya işyerlerinin kapanması ile işsizliğin artması şeklinde olmuştur.
Yine bu olumsuz gelişmelerin en önemli sonuçlarından biri de işyeri sahiplerinin, işletmelerin, işverenlerin finansal sıkıntılar nedeniyle sosyal güvenlik kurumlarına ödemeleri gereken primlerin ödenmesinde yaşadıkları zorluklardır.
Yaşanan bu olumsuz gelişmeler doğrudan sosyal güvenlik kurumlarının mali dengelerini bozucu etkiler yaratmıştır. Kurumların en önemli gelir kaynağı olan prim gelirlerinin zamanında ve tam tahsil edilememesi sosyal güvenlik açıklarını büyütmüştür. Nitekim, Bağ- Kur ve SSK’na olan borçlar 2002 yılından 2004 yılı sonuna kadar
%74 oranında artmıştır
Sosyal güvenlik kurumlarının aktüeryal dengelerinin korunmasında en önemli faktörlerden biri de kayıt dışı istihdamın önlenmesi ve yeni istihdam alanları yaratılarak işsizliğin azaltılmasıdır. Bunun içindir ki, yaşanan olumsuz ekonomik gelişmelerin işverenler ve işletmeler üzerindeki tahribatın giderilmesi ile ortaya çıkacak olumlu gelişmeler doğrudan ekonomiye de yansıyacağından, sağlıklı bir gelişme ve büyüme için gereken tedbirlerin alınması bir zorunluluk arz etmektedir.
Tasarı ile Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK)’nda özel sektörden 2005 Mart ayı itibariyle prim aslı 2.3 milyar YTL (2.3 katrilyon TL) ve 2005 Temmuz ayı itibariyle 2.3 milyar YTL (2.3 katrilyon TL) gecikme cezası olmak üzere toplam 4.6 milyar YTL (4.6 katrilyon TL)
borç yeniden yapılandırılabilecektir. Bu miktar SSK’nın toplam alacağının %63,7’sine tekabül etmektedir.
Sosyal Sigortalar Kurumu verilerine göre özel sektöre ilişkin olarak 1.446.735 dosyada borç bulunmaktadır. Bunlardan 1.440.476 dosya 50.000 YTL ve altında Kuruma borcu bulunan dosyalar olup, özel sektörde toplam borçlu dosya sayısının %99,6’ sına tekabül etmektedir. Prim aslı olarak ise özel sektörün Kuruma toplam borcunun %59,3’ üne tekabül etmektedir.
SSK’da 50.000 YTL üstünde ise 6.259 dosya bulunmakta olup, prim aslı alacağının %40,7’sine tekabül etmektedir.
Bağ-Kur’da ise 31 Mart 2005 tarihi itibariyle, 1479 sayılı Kanuna tabi 2.389.158 kişi ve 2926 sayılı Kanuna tabi 996.648 kişi olmak üzere toplam 3.385.806 aktif sigortalı bulunmaktadır. Aynı tarih itibarıyla Kurumun 1479 sayılı Kanun kapsamında borçlu durumda olan 1.471.424 kişi ve 2926 sayılı Kanun kapsamında borçlu durumda olan 716.116 kişi olmak üzere toplam 2.187.540 borçlu sigortalısı söz konusu yeniden yapılandırma kapsamında bulunmaktadır.
Bağ-Kur’un 31 Mart 2005 tarihi itibariyle, kayıtlı toplam prim alacağı ise 16.7 Milyar YTL (16,7 katrilyon TL)’ dir.
Tasarı ile, SSK ve Bağ-Kur’un birikmiş alacaklarının enflasyon rakamları baz alınarak güncellenmesi suretiyle alacak asıllarının değerinin korunması, bunun yanı sıra borçluların gecikme zammı ve faiz yüklerinde özellikle 2000 ve 2001 ekonomik krizlerinin olumsuz etkileri bulunduğundan, ortaya çıkan mağduriyetlerin belirli ölçüde giderilmesi, borçluların tekrar sisteme düzenli prim ödemelerinin teşviki amacıyla borcun ödenebilir seviyeye getirilmesi, kurumların birikmiş alacaklarının tahsil edilmesi, yeni borç birikimlerinin önüne geçilmesi ve sosyal güvenlik prim alacaklarının tahsilinde kurumların daha etkin bir takip yapabilmelerine imkan tanınması amaçlanmıştır. Ayrıca, sosyal güvenlik reform kanunları çerçevesinde tek çatı altında yeniden yapılandırılması düşünülen kurumların daha sağlıklı ve sorunsuz bir başlangıç yapmaları amaçlanmıştır.
II. GENEL BİLGİLER
5458 sayılı “Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”la Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK)’nun özel sektörden olan toplam 4.6 milyar YTL (4.6 katrilyon TL), Bağ-Kur’un ise 31 Mart 2005 tarihi itibariyle, kayıtlı toplam prim alacağı ise 16.7 Milyar YTL (16,7 katrilyon TL) alacaklarının yeniden yapılandırılması amaçlanmaktadır.
Uzunca bir süreden beri bir çok işveren ve sigortalının beklediği, SSK ve Bağ-Kur prim borçlarının yeniden yapılandırılması ve ödeme kolaylığı getiren 5458 sayılı yasa, 4 Mart 2006 tarih ve 26098 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.
Kamuoyunda, “SSK ve Bağ-Kur Affı” olarak adlandırılan
“5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılmasına ilişkin yasa, 1 Nisan 2006 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olup yasadan yararlanmak isteyen işveren ve sigortalıların, “iki ay içerisinde” (31.05.2006 Tarihine kadar) başvuruda bulunarak, prim borçlarını yeniden yapılandırmaları gerekmektedir.
Konuyla ilgili olarak hem Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı, hem de Bağ-Kur uygulamaya yönelik genelgelerini yayınladılar.
SSK Başkanlığı, 5458 sayılı Kanuna göre SSK borçlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin 16-368 ek sayılı Genelgeyi yayınladı. Bağ-Kur Genel Müdürlüğü ise; 2006/3 sayılı Genelgeyle yapacağı uygulamayı duyurdu. Ancak, 5458 Sayılı Kanun gereğince SSK ve Bağ-Kur’un prim borçları bileşik faiz ile TEFE (ÜFE) kadar artırılması öngörülmezken, SSK ve Bağ-Kur’un yayınladığı genelgelerde hesaplama BİLEŞİK faiz üzerinden yapıldığından başvurularda sorunlarla karşılaşılacağı düşünülmektedir.
2000 yılı ocak ayı primi olarak 100 YTL prim borcu olan kişinin mart 2006 ayı için biriken gecikme zammı toplamı 567.45 YTL. olup prim borcu ile birlikte toplam borcu 667.45 YTL.dir.
Bu borç kanunun da öngördüğü şekilde basit hesaplama ile belirlenseydi 2000 yılı ocak ayından bugüne kadar birikmiş TEFE
(ÜFE) toplamı olan %158,8 kadar artırılacak ve ana para borcu ile birlikte 255.80 YTL. olacaktı. Ancak, SSK ve Bağ-Kur’un içinde zaten bileşik faizi de içeren TEFE (ÜFE) oranlarının ay be ay bileşik faiz tarzında çarpılarak hesaplanması ile %358,58 kadar artırılacak ve 458.58 YTL. olarak hesaplanacak ve taksitlendirilecektir.
III. YENİDEN YAPILANDIRMA KAPSAMINDA OLAN SSK BORÇLARI VE BAŞVURU SÜRESİ
A. Yeniden Yapılandırma Kapsamında Olan SSK Borçları 1- Mülga 5272 sayılı ve 5393 sayılı Belediye Kanununun Geçici 7. ve 5. maddelerine istinaden Hazine Müsteşarlığı bünyesinde kurulan Uzlaşma Komisyonuna başvuruda bulunmayan Belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin %50'sinden fazlası Belediyeye ait şirketler dahil resmi sektör işverenlerinin 14.04.2005 gününe kadar,
2- Özel sektör işverenlerinin ise en son 31/3/2005 tarihine kadar,
ödemeleri gerektiği halde ödenmemiş olan - Sigorta primi,
- Sosyal güvenlik destek primi, - İşsizlik sigortası primi, - İdari para cezası,
- Sosyal yardım zammı borçları,
- 31/3/2005 tarihi ve öncesinde biten özel bina inşaatı ve ihale konusu işlerden dolayı yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığı anlaşılan veya yine bu tarihten önce bitmiş olan söz konusu işlerle ilgili olarak, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde bu konuda müracaat edilmesi üzerine Sosyal Sigortalar Kurumunca yapılacak ön değerlendirme, araştırma veya tespit sonucunda yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığı anlaşılan işverenlerin, fark işçilik tutarı üzerinden hesaplanacak borçları
- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 85 inci maddesine göre prim ödeyen isteğe bağlı sigortalıların 1/5/2003 tarihinden
31/3/2005 tarihine kadar isteğe bağlı sigortalılıklarının devam ettiği süre içerisindeki prim borçları,
-506 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine göre topluluk sigortasına tabi olanların 31/3/2005 tarihine kadar olan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ait prim borçları,
yeniden yapılandırma kapsamındadır.
Sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi ve işsizlik sigortası primi yönünden değerlendirildiğinde; özel sektör işverenlerinin 2005/Şubat ayı ve daha önceki aylara, resmi sektör işverenlerinin ise 15.02.2005-14.03.2005 dönemi ve daha önceki dönemlere ait prim belgelerinden kaynaklanan sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ve bunlara bağlı gecikme zammı borçları yeniden yapılandırılacaktır. Yine, özel sektör işverenlerinin 2005/Şubat ve önceki aylara, resmi sektör işverenlerinin ise 15.02.2005-14.03.2005 dönemi ve önceki dönemlere ilişkin olmak üzere, 5458 sayılı Kanunda öngörülen başvuru süresinin sonuna (31.05.2006) kadar denetim elamanlarının raporlarına, hizmet tespit ilamlarına, toplu iş sözleşmelerine, kamu kuruluşları tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilere ya da Kurumun re’sen yaptığı işlemlere istinaden tahakkuk edecek borçlar da yeniden yapılandırma kapsamında değerlendirilecektir.
İdari para cezası yönünden değerlendirildiğinde; kamu sektörü işverenlerinin en son 14/4/2005 tarihine; özel sektör işverenlerinin ise en son 31/3/2005 tarihine kadar ilgili mevzuatına göre ödemeleri gerektiği halde, ödenmemiş olan idari para cezası borçları kapsama alınmıştır. 506 sayılı Kanunun 140 ıncı maddesinde resmi veya özel sektör işyeri ayırımı yapılmaksızın idari para cezalarının ilgililere tebliğ edilmekle tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihinden itibaren de onbeş gün içinde ödeneceği, ödenmemesi halinde onaltıncı günden başlanarak gecikme zammı alınacağı öngörüldüğünden, resmi ve özel sektör işverenlerine 16.03.2005 tarihine (bu tarih dahil) kadar tebliğ edildiği halde onbeş günlük süre içinde ödenmemiş olan idari para cezaları yeniden yapılandırılacaktır.
Özel bina inşaatı ve ihale konusu işlerin fark işçilik tutarı üzerinden hesaplanan borçları yönünden değerlendirildiğinde ise;
31/3/2005 ve öncesinde biten özel bina inşaatı ve ihale konusu
işlerden dolayı yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığı anlaşılan veya yine bu tarihten önce bitmiş olan söz konusu işlerle ilgili olarak, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde bu konuda başvuruda bulunulması üzerine, Kurumca yapılacak ön değerlendirme, araştırma veya tespit sonucunda yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığı anlaşılan işverenlerin, fark işçilik tutarı üzerinden hesaplanacak borçları kapsama girmektedir.
506 sayılı Kanunun 87. maddesi uyarınca aracının borçlarından asıl işveren müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu nedenle, asıl işverenin yeniden yapılandırma için talepte bulunması halinde, aracının da borcu varsa bu borçta dikkate alınarak yeniden yapılandırma yapılacaktır. Ancak, bu durumda asıl işveren aracının yeniden yapılandırmaya müracaat etmeyeceğine dair aracı ile müşterek imzaladıkları taahhütname getirecektir.
Buna karşın, aracı sadece kendi borcunu yeniden yapılandırmak için müracaat edecek ise, bu borç asıl işverenin daha sonra Kurumla ihtilaf yaratmayacağına dair taahhütname vermesi kaydıyla aracı tarafından yeniden yapılandırılabilecektir.
31/3/2005 tarihi ve öncesinde biten özel bina inşaatı ve ihale konusu işlerden dolayı yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığı anlaşılan veya yine bu tarihten önce bitmiş olan söz konusu işlerle ilgili olarak, bu Kanunun yürürlüğe girdiği 01.04.2006 tarihinden itibaren 30 gün içinde bu konuda müracaat edilmesi üzerine Sosyal Sigortalar Kurumunca yapılacak ön değerlendirme, araştırma veya tespit sonucunda yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığı anlaşılan işverenlerin, fark işçilik tutarı üzerinden hesaplanacak borçları yeniden yapılandırılabilecektir.
B. Yeniden Yapılandırma Kapsamına Girmeyen SSK Borçları
Mülga 5272 sayılı ve 5393 sayılı Belediye Kanununun Geçici 7. ve 5. maddelerine istinaden SSK’na olan borçlarından dolayı Hazine Müsteşarlığı bünyesinde kurulan Belediye Uzlaşma Komisyonuna başvuran belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin %50'sinden fazlası Belediyeye ait şirketler ile daha önce borçları olmayıp; 14.04.2005 tarihinden sonra borçları olan resmi
sektör işverenleri ile 31.03.2005 tarihinden sonra borçları olan özel sektör işverenleri yapılandırma kapsamına girmemektedir.
Yine, resmi ve özel sektör işverenlerinin tasarrufu teşvik, konut edindirme yardımı, eğitime katkı payı, özel işlem vergisi, damga vergisi, kira borçları ve bunların ferileri ve icra masrafları gibi borçları kapsam dışındadır.
Kamuoyunda emekli olmak için gün eksikliği olan sigortalılarında yararlanabileceğine ilişkin bir beklenti var. 5458 sayılı yasada böyle bir düzenleme bulunmamaktadır. Geçmiş yıllarda herhangi bir sosyal güvenlik kurumu kapsamında olmayan SSK sigortalılarının gün boşluklarını borçlanmaları, yani bu dönemlerin primlerini ödeyerek hizmet kazanmaları söz konusu değildir.
Düzenleme sadece işverenlerin SSK'ya olan borçlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin olup, geçmiş yıllardaki gün boşlukları doldurulamayacaktır.
IV. YENİDEN YAPILANDIRMA KAPSAMINDAKİ SSK BORÇLARI İÇİN BAŞVURU SÜRESİ VE YERİ
Yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanmak isteyenler işveren ve sigortalıların, 5458 sayılı Kanunun Resmi Gazetede yayımını (04.03.2006 tarihini) izleyen aydan itibaren iki ay içinde (Nisan ve Mayıs aylarında) Kuruma yazılı olarak başvurmaları gerekmektedir. Yeniden yapılandırma kapsamına giren borçlar için Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aydan itibaren iki ay içinde yazılı olarak işyerinin bağlı olduğu Sigorta İl / Sigorta Müdürlüğüne başvuruda bulunulması gerekmektedir. İşverenlerin posta ile müracaat etmeleri halinde, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya APS yolu seçilmişse dilekçenin postaya veriliş tarihi, adi posta yolu seçilmiş ise, Kurum kayıtlarına intikal tarihi başvuru tarihi olarak kabul edilecektir. Dolayısıyla, başvurunun adi posta yolu ile yapılması ve bunun da Kurum kayıtlarına son başvuru tarihi geçtikten sonra intikal etmesi halinde, yeniden yapılandırma başvuru talebi kabul edilmeyecektir.
Öte yandan, e-bildirge uygulaması kapsamında SSK’dan şifre almış ve prim belgelerini internet ortamında Kuruma gönderen işverenler, işlemlerinin daha hızlı sonuçlandırılabilmesi için yeniden yapılandırma konusunda ön başvurularını internet ortamında
yapmaları mümkün bulunmaktadır. Ancak, bu durumda da işverenlerin kendilerine randevu verilen tarihte yazılı başvurularını yapmaları gerekmektedir. İnternet ortamında ön hazırlık talebinde bulunduğu halde, yazılı başvuruda bulunmayan işverenler, yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlandırılmayacaktır. İnternetten yeniden yapılandırma ön hazırlık talebinde bulunan işverenlerin borçlarının hesaplanmasında (gecikme zammı/TEFE/ÜFE hesabı) ve ilk taksit ödeme süresinin belirlenmesinde, ön hazırlık talebinde bulunulan tarih değil, bu işverenlerin Sigorta İl/Sigorta Müdürlüklerine yazılı olarak başvurdukları tarih esas alınacaktır.
Örneğin, (X Ltd. Şti), internetten yeniden yapılandırma ön hazırlık talebini 25.04.2006 tarihinde göndermiş olmasına rağmen, yazılı başvurusunu 10.05.2006 tarihinde yapmış ise, yeniden yapılandırmaya esas borcun hesaplanmasında ve ilk taksit ödeme süresinin belirlenmesinde yazılı başvurunun yapıldığı 10.05.2006 tarihi esas alınacaktır.
Borçlarını yeniden yapılandırmak isteyen işverenler, başvurularını işyerinin işlem gördüğü Sigorta İl / Sigorta Müdürlüğüne yapmaları gerekmektedir.
İşverenlerin değişik Sigorta İl / Sigorta Müdürlüğünde tescilli işyerlerinin olması ve bu işyerlerinin borçlarını yeniden yapılandırmak istemeleri halinde, her bir Müdürlüğe ayrı ayrı yazılı olarak başvurmaları gerekmektedir.
Ayrıca, işverenlerin aynı Sigorta İl/Sigorta Müdürlüğünde birden fazla tescilli işyerinin olması ve bu işyerlerinin borçlarını yeniden yapılandırmak istemeleri halinde, her bir işyeri için ayrı ayrı başvuruda bulunabileceği gibi, tek bir başvuru formuna bütün işyeri sicil numaralarını eksiksiz olarak yazmak suretiyle de başvurabileceklerdir.
5458 sayılı Kanuna göre yeniden yapılandırma işlemi işyeri bazında yapılacaktır. Bu nedenle, işveren hangi işyeri için yeniden yapılandırma başvurusunda bulunursa o işyerine ait kapsama giren borçlar yeniden yapılandırılacaktır.
5458 sayılı Kanunun Resmi Gazetede yayımlandığı 04.03.2006 tarihinden 31.03.2006 tarihine kadar yapılmış olan başvuruların, Kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 01.04.2006
tarihinde yapıldığı kabul edilerek (gecikme zamı/TEFE/ÜFE hesabı 2005/Mart ayı sonu itibariyle) işlem yapılacaktır.
Yapılandırmaya başvuran ve taksitle ödeme yolunu seçenler, ilk taksitlerini, müracaat ettikleri ayın sonuna kadar ödemek zorundadırlar. Örneğin, Nisan ayı içerisinde başvuran Nisan ayı sonuna, Mayıs ayı içerisinde başvuranlar da Mayıs ayı sonuna kadar ilk taksitlerini ödemeleri gerekmektedir.
V. 5458 SAYILI KANUNUN YÜRÜRLÜĞE GİRDİĞİ TARİHTEN ÖNCE SSK PRİM BORÇLARINI TAKSİTLENDİREN VE TAKSİTLENDİRME ŞARTLARINA UYGUN OLARAK ÖDEMEKTE OLANLARIN DURUMU
5458 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre borçlarını taksitlendirerek, taksitlendirme şartlarına uygun olarak ödemekte olanlar, kalan borç tutarları için başvuru süresi içinde talep etmeleri halinde, yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanabileceklerdir. Bu takdirde, daha önce yapılmış olan tecil ve taksitlendirme işlemi bozularak taksitlendirme şartlarına uygun olarak daha önce ödenmiş olan taksit tutarları, kurumun ilgili mevzuatına göre mahsup edildikten sonra kalan borçlar vadesinde ödenmemiş alacak kabul edilerek, yeniden yapılandırılacaktır.
4958 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrasına göre borçlarını taksitlendirerek, taksitlendirme şartlarına uygun olarak ödemekte olanlar, kalan borç tutarları için başvuru süresi içinde talep etmeleri halinde, 5458 sayılı Kanunun yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanabileceklerdir. Bu takdirde, daha önce yapılmış taksitlendirme işlemi bozularak taksitlendirme şartlarına uygun olarak ödenmiş olan taksit tutarları, kurumun ilgili mevzuatına göre mahsup edildikten sonra kalan borçlar vadesinde ödenmemiş alacak kabul edilerek, yeniden yapılandırılacaktır.
Yeniden yapılandırılan borçlar için, 5458 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce tatbik edilmiş olan hacizler yapılan ödemeler nispetinde kaldırılacaktır.
5458 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmak üzere başvuran borçluların, kapsama giren borçları dolayısıyla Sosyal Sigortalar Kurumu yaptıkları itirazlardan ve yargı nezdinde sürdürdükleri
davalardan feragat etmeleri ve ihtilaf yaratmamaları şarttır. Davadan feragat ettiklerine dair ilgili Sigorta İl / Sigorta Müdürlüğüne mahkeme kararını veya davadan vazgeçtiklerine dair dilekçenin, davanın açıldığı mahkeme kaleminden şerh düşülmek kaydıyla ibraz edilmesi üzerine yeniden yapılandırmadan yararlanabileceklerdir.
5458 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarını yeniden yapılandırmayan borçlular hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun Hükümlerine göre icra takip, haciz ve satış işlemleri derhal uygulanacaktır.
31.03.2005 tarihinden 5458 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01.04.2006 tarihine kadar olan dönemlerdeki borçlar yeniden yapılandırma kapsamına girmemektedir. Bu dönemlere ait bir borcun olması halinde şartların yerine getirilmesi kaydıyla, 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre her zaman taksitlendirilmesi imkanı bulunmaktadır.
Bu durumda, borçlu işverenin talebi üzerine yapılandırma kapsamında olan borçlar yönünden tecil ve taksitlendirme işleminin bozularak yapılan taksit ödemelerinin mahsubunun yapılmasını müteakip yapılandırma kapsamına giren kalan borç aslı ve bu borca yeniden yapılandırma için başvuruda bulunulan tarihten önceki ayın sonuna kadar hesaplanacak gecikme zammı tutarı yapılandırma kapsamına alınacaktır. Buna karşın, ödeme vadesi 31.03.2005 tarihinden sonraya rastlayan borçlar için ise taksitlendirme işlemi devam ettirilecektir.
4958 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi uyarınca borcu yeniden yapılandırılan işverenlerin aynı zamanda 31.10.2003-31.09.2005 tarihine kadar oluşmuş borçları var ise 4958 sayılı yasanın geçici 1.
maddesi uyarınca bu dönemler cari ay teşkil etmediğinden dolayı işverenin talep etmesi halinde 5458 sayılı kanuna göre yeniden yapılandırmadan yararlanabileceklerdir.
VI. SSK BORÇLARININ YENİDEN
YAPILANDIRILMASI
5458 sayılı Kanunla borç Tutarı 100.000 YTL’nin altında ve üstünde olanlar için farklı düzenlemeler getirilmiştir.
Borçların yeniden yapılandırılması işlemleri işveren bazında değil, işyeri bazında yapılacaktır. Dolayısıyla, yeniden yapılandırmaya başvuran işverenlerin aynı veya farklı Sigorta İl/Sigorta Müdürlüklerinde tescilli birden fazla işyerinin olması halinde, her bir işyeri müstakilen değerlendirilecek ve o işyerinin yeniden yapılandırma kapsamına giren tüm borç türlerinin borç asılları toplamının 100.000 YTL ve altında ya da 100.000 YTL’nin üstünde olup olmadığına bakılacaktır.
Örneğin, AB Ltd. Şirketinin aynı Sigorta İl/Sigorta Müdürlüğünde işlem gören büro ve temizlik hizmetleri işyeri olmak üzere iki ayrı işyerinin olduğu, her iki işyerinin borçlarını yeniden yapılandırmak için başvuruda bulunduğu ve büro işyerinin sigorta primi ve işsizlik sigortası primi türünde, temizlik hizmetleri işyerinin ise sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ve idari para cezası türünde borçlarının olduğu varsayıldığında, söz konusu borçlardan dolayı icra takibine geçilmiş olup olmadığı üzerinde durulmaksızın yeniden yapılandırma işlemi büro işyeri için ayrı, temizlik hizmetleri işyeri için ayrı yapılacaktır. Bu durumda AB Ltd. Şirketine ait işyerlerinin borçlarının yeniden yapılandırılmasında her bir işyerinin kapsama giren tüm borç türleri dikkate alınarak borç asılları toplamının öncelikle 100.000 YTL ve altında ya da 100.000 YTL’nin üstünde olup olmadığı hesaplanacaktır. Büro işyeri için yapılacak hesaplamada bu işyerine ait sigorta primi ve işsizlik sigortası primi borç asılları toplamı, temizlik hizmetleri işyeri için yapılacak hesaplamada da bu işyerine ait sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ve idari para cezası borç asılları toplamı dikkate alınacaktır.
Yeniden yapılandırma işlemi, işyeri bazında yapılacağından, işyerinin hem icraya intikal etmiş, hem de icraya intikal etmemiş borcunun bulunması halinde, her iki servisteki borçları birleştirilecektir. Yeniden yapılandırma talebinde bulunulan işyerinden birden fazla türde (örneğin sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası gibi) borcun yapılandırılması durumunda her bir borç türü için ayrı ayrı ödeme planı verilecektir.
Buna göre borç Tutarı 100.000 YTL’nin altında ve üstünde olanlar için aşağıda açıklandığı şekilde işlem yapılacaktır;
A) Asıl Borç Toplamı 100.000 YTL ve Altında Olanların Borçlarının Yeniden Hesaplanması
Yeniden yapılandırma işlemi sırasında her bir işyerinin borcu ayrı ayrı değerlendirilerek, öncelikle yeniden yapılandırma başvurusunda bulunulan işyerinin yapılandırma kapsamına giren tüm borç türlerine ilişkin borç asılları toplamının 100.000.YTL ve altında olup olmadığı tespit edilecektir.
Borç aslı tutarları 100.000 YTL ve Altında Olanlar için 5458 sayılı Yasayla, “a) Borç aslı tutarlarının 100.000 Yeni Türk Lirası (YTL) ve altında olması halinde, bu borç asıllarına, ödeme süresinin bitiminden itibaren 31/12/1998 tarihine kadar uygulanan oranlara göre gecikme zammı hesaplanmak; 1/1/1999 tarihinden 31/12/2004 tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan toptan eşya fiyat endeksi (TEFE) aylık değişim oranı; 1/1/2005 tarihinden yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın sonuna kadar ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan üretici fiyat endeksi (ÜFE) aylık değişim oranı uygulanmak suretiyle, yapılandırmaya esas borç hesaplanır.” Hükmü getirilmiştir.
Borçlarına uygulanan gecikme zamlarından bir kısmı silinecek ve silinen gecikme zammı yerine eski ismiyle TEFE yeni ismiyle ÜFE oranları uygulanacaktır.
Özel sektör işyerlerinin yeniden yapılandırılacak borçlarının 1998/Ekim ve daha önceki aylardan kaynaklanması halinde, bu borçlar için 31.12.1998 tarihine kadar gecikme zammı, 1.1.1999 tarihinden sonra ise TEFE/ÜFE aylık değişim oranlarına göre hesaplama yapılacaktır. Buna karşın, yeniden yapılandırılacak olan borçların 1998/Kasım ve sonraki aylardan kaynaklanması halinde ise, bu borçlar için sadece TEFE/ÜFE aylık değişim oranlarına göre hesaplama yapılacaktır.İdari para cezalarının tebliğ edilmek suretiyle tahakkuk etmesi ve 4958 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanunun 140 ıncı maddesinde yapılan değişiklik öncesinde de tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde ödenmesi gerektiğinden, 7201 sayılı Kanuna göre yapılan tebligatta, tebliğ tarihini izleyen 7 nci gün ödeme vadesinin son günü olduğundan, ödeme vadesinin son günü 31.12.1998 ve öncesi bir tarih olan idari para cezaları için de yukarıda belirtildiği şekilde iki türlü hesaplama yapılacaktır.
Borç, 01.01.1999 tarihinden sonraki döneme ait ise bu kere gecikme zamları silinecek ve silinen gecikme zammı yerine her bir aylık borç için, Türkiye İstatistik Kurumu (Eski DİE) tarafından açıklanan toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) veya üretici fiyat endeksi (ÜFE) aylık değişim oranı uygulanmak suretiyle, ana para yeniden hesaplanacaktır.
GECİKME ZAMMI ORANLARI
Dönemi - Oranı - (%)
01.01.1990 - 29.12.1993 7
30.12.1993 - 07.03.1994 9
08.03.1994 - 30.08.1995 12
31.08.1995 - 31.01.1996 10
01.02.1996 - 08.07.1998 15
09.07.1998 - 20.01.2000 12
21.01.2000 - 01.12.2000 6
29.03.2001 - 30.01.2002 10
31.01.2002 - 11.11.2003 7
12.11.2003 - 01.03.2005 4
02.03.2005'ten itibaren 3
Yukarıdaki gecikme zamları oranları 6183 Sayılı Kanuna tabi kamu alacakları için geçerlidir. SSK alacakları için de 29 Temmuz 2003 tarih ve 4958 Sayılı Kanuna kadar uygulanmıştır. Bu kanundan sonra ise Kurumun prim ve diğer alacakları süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen kısmı sürenin bittiği tarihte yüzde 10 oranında artırılmaktadır. Bulunan bu tutara, ödeme süresinin bittiği tarihten başlamak üzere borç ödeninceye kadar, her ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığı’nca açıklanan bir önceki aya ait Türk Lirası cinsinden iskontolu ihraç edilen devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi, bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanacaktır.
Borçlarına uygulanan gecikme zamlarından bir kısmı silinecek ve silinen gecikme zammı yerine eski ismiyle TEFE yeni ismiyle ÜFE oranları uygulanacaktır. Borç, 31.12.1998 tarihi ve öncesinde ödenmesi gereken borçlardan ise herhangi bir şekilde gecikme zammı indirimi olmayacaktır. Zira, bu tarihten önceki dönemde gecikme zammı oranları o tarihlerdeki enflasyon oranlarından daha düşük olup
borçlunun lehine değildir. Borç, 01.01.1999 tarihinden sonraki döneme ait ise bu kere gecikme zamları silinecek ve silinen gecikme zammı yerine her bir aylık borç için, Türkiye İstatistik Kurumu (Eski DİE) tarafından açıklanan toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) veya üretici fiyat endeksi (ÜFE) aylık değişim oranı uygulanmak suretiyle, ana para yeniden hesaplanacaktır. Hesaplamalarda sık sık kullanılması gerekecek olan 1999 yılı ve sonrasına ait Toptan Eşya Fiyat (Üretici Fiyat) Endeksi Tablosu aşağıdaki gibidir. (01.01.1999-31.12.2004 arası TEFE göstergeleri olup, 01.01.2005 ve sonrası için ÜFE göstergeleri dikkate alınmıştır.)
Toptan Eşya Fiyat (Üretici Fiyat) Endeksi
Yıl/Ay Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
1999 3,6 3,4 4 5,3 3,2 1,8 4 3,3 5,9 4,7 4,1 6,8 2000 5,8 4,1 3,1 2,4 1,7 0,3 1 0,9 2,3 2,8 2,4 1,9 2001 2,3 2,6 10,1 14,4 6,3 2,9 3,3 3,5 5,4 6,7 4,2 4,1 2002 4,2 2,6 1,9 1,8 0,4 1,2 2,7 2,1 3,1 3,1 1,6 2,6 2003 5,6 3,1 3,2 1,8 -0,6 -1,9 -0,5 -0,2 0,1 0,6 1,7 0,6 2004 2,6 1,6 2,1 2,6 0 -1,1 -1,5 0,8 1,8 3,2 0,8 0,1 2005 -0,41 0,11 1,26 1,21 0,2 -0,48 -0,74 1,04 0,78 0,68 -0,95 -0,04 2006 1,96
Toptan Eşya Fiyat (Üretici Fiyat) Endeksi
Yıl/Ay Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Toplamı
1999 3,6 3,4 4 5,3 3,2 1,8 4 3,3 5,9 4,7 4,1 6,8 50,1 2000 5,8 4,1 3,1 2,4 1,7 0,3 1 0,9 2,3 2,8 2,4 1,9 28,7 2001 2,3 2,6 10,1 14,4 6,3 2,9 3,3 3,5 5,4 6,7 4,2 4,1 65,8 2002 4,2 2,6 1,9 1,8 0,4 1,2 2,7 2,1 3,1 3,1 1,6 2,6 27,3 2003 5,6 3,1 3,2 1,8 0 0 0 0 0,1 0,6 1,7 0,6 16,7 2004 2,6 1,6 2,1 2,6 0 0 0 0,8 1,8 3,2 0,8 0,1 15,6 2005 0 0,11 1,26 1,21 0,2 0 0 1,04 0,78 0,68 0 0 5,28
2006 1,96 1,96
Not:TEFE (ÜFE) oranı eksi olanlara hesaplamaya dahil edilmemiş sadece (0) olarak yazılmıştır.
ÖRNEK: (ÖNEMLİ NOT:SSK Genelgesinde bileşik faiz üzerinden hesaplama öngörüldüğünden örnekteki hesaplama bileşik faiz üzerinden yapılmıştır.)
(X) Ltd.Şti.’ne ait işyerinin sadece aşağıda dönemleri ve tutarları belirtilen 33.875,35 YTL prim aslı ve 413.321,90. YTL gecikme zammı olmak üzere toplam 447.197,25.YTL tutarında borcu olduğu ve bu borçlar için 2006/Nisan ayı içerisinde yeniden yapılandırma başvurusunda bulunulduğu varsayıldığında, Söz konusu her bir dönem borç aslına;
- Ödeme vadelerinin sona erdiği tarihten 31.12.1998 tarihine kadar olan süre için yürürlükteki oranlar üzerinden gecikme zammı uygulanması,
- Ayrıca, 1.1.1999 tarihinden başvuruda bulunulan aydan (2006/Nisan) önceki ayın sonuna kadar (31.03.2006) TEFE/ÜFE aylık değişim oranlarının bileşik bazda uygulanması,
Suretiyle, yapılan hesaplama sonucunda, borç aslı+31.12.1998 tarihine kadar gecikme zammı+31.03.2006 tarihine kadar TEFE/ÜFE
toplamından oluşan yeniden yapılandırmaya esas borç aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde olacaktır.
Borcun
Türü Dönemi Borç Aslı (1)
Başvuru Tarihine Göre mevcut
Gecikme Zammı
(2)
Mevcut Borç Toplamı
(3) (1+2)
31.12.1998 İtibariyle Gecikme Zammı
(4)
Tefe/ Üfe (5)
Yapılandır maya Esas
Borç Toplamı (6) (1+4+5)
PRİM 1995/Ekim 1.254,23 20.672,72 21.926,95 6.772,84 7.441,39 15.468,46 PRİM 1995/Kasım 1.526,32 24.916,37 26.442,69 8.089,50 9.055,71 18.671,52 PRİM 1995/Aralık 2.254,28 36.799,94 39.054,22 11.722,26 13.374,72 27.351,26 PRİM 1996/Ocak 2.890,12 46.038,63 48.928,75 14.739,61 17.147,18 34.776,91 PRİM 1996/Şubat 2.500,00 39.231,93 41.731,93 12.000,00 14.832,58 29.332,58 PRİM 1996/Mart 2.350,00 36.321,32 38.671,32 10.927,50 13.942,63 27.220,13 PRİM 1996/Nisan 4.500,00 68.485,47 72.985,47 20.250,00 26.698,65 51.448,65 PRİM 1998/Ağustos 5.200,00 45.140,47 50.340,47 1.872,00 30.851,78 37.923,78 PRİM 1998/Eylül 5.650,20 47.977,82 53.628,02 1.356,05 33.522,83 40.529,07 PRİM 1998/Ekim 5.750,20 47.737,23 53.487,43 690,02 34.116,13 40.556,35 TOPLAM 33.875,35 413.321,90 447.197,25 88.419,78 200.983,60 323.278,71 Not:Tabloda gecikme zammı, TEFE/ÜFE hesaplamaları 2006/Mart ayı için yaklaşık olarak hesaplanmıştır.
Tablodaki hesaplamalardan da anlaşılacağı üzere, (X) Ltd.Şti’nin mevcut mevzuata göre 2006/Mart ayı itibariyle SSK’na toplam 447.197,25 YTL borcu bulunmakta iken, yeniden yapılandırma sonucunda toplam borç 323.278,71 YTL olarak hesaplanmış olup, bu suretle mevcut borçtan 123.918,54 YTL’lik kısmının tahsilinden vazgeçilerek, % 27,7 oranında indirim sağlanmıştır.
B) Asıl Borç Toplamı 100.000 YTL'nin Üzerinde Olanların Borçlarının Yeniden Hesaplanması
Borç aslı tutarları 100.000 YTL'nin Üzerinde Olanların için 5458 sayılı Yasayla, “b) Borç aslı tutarlarının 100.000 YTL'nin üstünde olması halinde ise, ödeme süresinin bitiminden yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın sonuna kadar, yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre gecikme zammı hesaplanmak suretiyle borç tutarı tespit edilir ve bu tutardan;
1- Bilanço esasına göre defter tutan işverenlerin bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar vermiş oldukları en son gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi eki bilançosu esas alınarak, “(Dönen Varlıklar-Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar” işlemi sonucunda bulunacak oran 0.50 ve altında olduğu takdirde bu durum borçlu açısından “çok zor durum” hali kabul edilerek; söz konusu oran 0.50-0.40 arasında ise % 10'u; 0.39-0.30 arasında ise % 20'si;
0.29 ve altında ise % 30'u,
2- (1) numaralı alt bentte belirtilenler dışında kalan işverenler tarafından 31/12/2004 tarihi itibariyle beyan edilecek malî durum bildirimi esas alınarak, “(Kasa+Banka+Kısa Vadeli Alacaklar) / Kısa Vadeli Borçlar” işlemi sonucunda bulunacak oran 0.30 ve altında olduğu takdirde bu durum borçlu açısından “çok zor durum” hali kabul edilerek, söz konusu oran 0.30-0.20 arasında ise %10'u; 0.19- 0.10 arasında ise % 20'si; 0.09 ve altında ise % 30'u,
3- (1) ve (2) numaralı alt bentlerde sayılan işverenlerden, 1/1/2005 tarihinden önce vergi mükellefiyeti sona eren veya haklarında iflas kararı verilenler için % 30'u,
terkin edilerek, yapılandırmaya esas olan borç hesaplanır.
Ancak, bu şekilde hesaplanan borç her halükârda bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre hesaplanacak borç miktarından aşağı olamaz. (1) ve (2) numaralı alt bentlerdeki oranların hesaplanmasında yüzdelik ayırımdan sonraki rakamlar dikkate alınmaz. (1) ve (2) numaralı alt bentlere göre beyan edilen bilgilerin doğruluğu Sosyal Sigortalar Kurumu ve/veya Maliye Bakanlığı denetim elemanlarınca kontrol edilebilir. Beyan edilen bilgilerin doğru olmadığının anlaşılması halinde, işverenler bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybederler ve haklarında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.” Hükmü getirilmiştir.
Yeniden yapılandırma başvurusunda bulunan borçluların başvuruda bulundukları işyerine ait yapılandırma kapsamına giren tüm borç türlerine ilişkin borç asılları toplamının 100.000.YTL’nin üstünde olması halinde, öncelikle her borç türünün her bir dönemine ait borç asıllarına; yasal ödeme süresinin sonundan yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın sonuna kadar yürürlükteki mevzuata göre gecikme zammı uygulanmak
suretiyle borç aslı ve gecikme zammından oluşan toplam borç bulanacaktır. Bu şekilde hesaplama yapıldıktan sonra yeniden yapılandırmaya esas olan borçlar tespit edilecektir.
5458 sayılı Kanuna göre, Borç aslı tutarlarının 100.000 YTL'nin üstünde olanlarla ilgili, ödeme süresinin bitiminden yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın sonuna kadar, yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre gecikme zammı hesaplanmak suretiyle borç tutarı tespit edilir ve bu tutardan;
1- Bilanço esasına göre defter tutan işverenlerin bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar vermiş oldukları en son gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi eki bilançosu esas alınarak, “(Dönen Varlıklar-Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar” işlemi sonucunda bulunacak oran 0.50 ve altında olduğu takdirde bu durum borçlu açısından “çok zor durum” hali kabul edilerek; söz konusu oran 0.50-0.40 arasında ise % 10'u; 0.39-0.30 arasında ise % 20'si; 0.29 ve altında ise % 30'u,
2- (1) numaralı alt bentte belirtilenler dışında kalan işverenler tarafından 31/12/2004 tarihi itibariyle beyan edilecek mali durum bildirimi esas alınarak, “(Kasa+Banka+Kısa Vadeli Alacaklar) / Kısa Vadeli Borçlar” işlemi sonucunda bulunacak oran 0.30 ve altında olduğu takdirde bu durum borçlu açısından “çok zor durum” hali kabul edilerek, söz konusu oran 0.30-0.20 arasında ise %10'u; 0.19- 0.10 arasında ise % 20'si; 0.09 ve altında ise % 30'u,
3- (1) ve (2) numaralı alt bentlerde sayılan işverenlerden, 1/1/2005 tarihinden önce vergi mükellefiyeti sona eren veya haklarında iflas kararı verilenler için % 30'u, terkin edilerek, yapılandırmaya esas olan borç hesaplanır. Ancak, bu şekilde hesaplanan borç her halükârda bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre hesaplanacak borç miktarından aşağı olamayacaktır.
İsteğe bağlı sigortalılar, topluluk sigortasına tabi olanlar ile diğer SSK borçluları borçların bir kısmında terkin uygulamasından yararlandırılmayacaktır. Terkin işlemi için öncelikle halen toplam borç tutarı olan ana para ile gecikme zammı toplamından yapılacaktır.
Toplam borç aslı (ana para) tutarı 100.000-YTL'den fazla olup da Bilanço Ve Mali Durum Tabloları gereğince ve gerekse de iflas
etmesi sebebiyle borcun bir kısmının silinmesi işlemine tabi tutulacak işverenler için ayrıca bir de alt sınır getirilmiştir.
5458 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendindeki hükme göre, borç aslı 100.000 YTL üzerinde olan ve bilanço esasına göre defter tutan işverenlerin borçlarının yeniden yapılandırılabilmesi için Kanunun yürürlüğe girdiği 1.4.2006 tarihinden önce ilgili vergi dairesine vermiş oldukları en son bilançolarının SSK’na ibraz edilmesi veya bu işverenler için meslek mensuplarınca oran hesaplanması halinde, yine 1.4.2006 tarihinden önce ilgili vergi dairesine verilmiş olan en son bilançolarının esas alınması gerekmektedir. Buna göre, borç aslı 100.000 YTL üzerinde olup, Gelir Vergisi mükellefi ve bilanço esasına göre defter tutan işverenlerde, Gelir Vergisi Kanununun 92 nci maddesine göre bir takvim yılına ait beyannamenin izleyen yılın Mart ayının onbeşinci günü akşamına kadar verilmesi gerektiğinden, 1.1.2005 tarihi itibariyle vergi mükellefiyeti devam eden bu işverenlerin oranlarının hesaplanmasında 2005 yılı gelir vergisi beyannamesi eki bilançoları esas alınacaktır. Şayet, bu durumda olan işverenler 1.1.2005 tarihi itibariyle vergi mükellefiyeti devam ettiği halde, 2005 yılı gelir vergisi beyannamesini Kanunun yürürlüğe girdiği 01.04.2006 tarihine kadar vermemişler ise, ilgili vergi dairesine en son verdikleri gelir vergisi beyannamesi eki bilanço esas alınacaktır.
Yine, borç aslı 100.000 YTL üzerinde olup, Kurumlar Vergisi mükellefi ve bilanço esasına göre defter tutan işverenlerin, Kurumlar Vergisi Kanununun 21 inci maddesine göre kurumlar vergisi beyannamesini, hesap döneminin kapandığı ayı takip eden dördüncü ayın onbeşinci günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine vermeleri gerektiğinden, 01.01.2005 tarihi itibariyle vergi mükellefiyeti devam eden bu işverenlerin oranlarının hesaplanmasında, Kanunun yürürlüğe girdiği 01.04.2006 tarihine kadar 2005 yılı Kurumlar Vergisi beyannamesinin ilgili vergi dairesine verilmiş olması halinde, bu beyannamenin ekinde yer alan 2005 yılı bilanço, bu yıla ait bilançonun verilmemiş olması halinde ise 01.04.2006 tarihinden önce ilgili vergi dairesine verilmiş olan en son kurumlar vergisi beyannamesi eki bilanço esas alınacaktır.
Borç aslı 100.000 YTL’nin üstünde olan işverenlerce, çok zor durumda olup olmadıklarının, dolayısıyla toplam borçlarından terkin
yapılıp yapılmayacağına esas alınacak oranları, Sigorta İl/Sigorta Müdürlükleri’nce hesaplanmasının istenilmesi durumunda, SSK’na ibraz edilen bilançoların ilgili vergi dairesince onaylı ve
“vergi dairesine verilen en son bilanço olduğu” şeklinde vergi dairesi şerhinin düşülmüş olması şartı aranacaktır.
5458 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında borç aslı 100.000 YTL’nin üzerinde olan işverenler yönünden, bilanço esasına göre defter tutanlar ile bilanço esası dışında defter tutan ya da defter tutmakla yükümlü olmayanlar şeklinde ikili bir ayırım yapıldığından, yeniden yapılandırma talebinde bulunan işverenlerden bilanço esası dışında defter tutulduğunu yada defter tutmakla yükümlü olmadıklarını beyan ederek, Mali Durum Bildirim Formu veren ve oranlarının buna göre hesaplanmasını isteyenler, SSK’na ibraz ettikleri Mali Durum Bildirim Formu (Ek-3) ekine, bilanço esasına göre defter tutmadıklarına ilişkin ilgili vergi dairesinden alacakları yazıları veya tabi olduğu defter türünü gösteren resmi mahiyetteki başka bir belgeyi (örneğin; işletme hesabı esasına göre defter tutan işverenlerin, noter onayını taşıyan işletme defterinin sayfasını) ekleyeceklerdir.
1) 01.01.2005 Tarihi İtibariyle Vergi Mükellefiyeti Devam Eden Ve Bilanço Esasına Göre Defter Tutan İşverenler İçin;
-Asıl borç toplam tutarının en az 100.000-YTL. ve -Bilanço esasına göre defterlerin tutuluyor olması halinde, işverenlerin En Son Bilançolarında gösterdikleri rakamlara göre borcun bir kısmı terkin edilebilecektir.
Bilançonun, Dönen Varlıklar ve Stoklar toplamının, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamının birbirine bölünmesi sonrasında ortaya çıkan oran 0,50 (%50) ve daha altında olursa borçların bir kısmı terkin edilecektir.
Bilançonun, (Dönen Varlıklar-Stoklar) / (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar) toplamı Oranı,
-0,50 ile 0,40 arasında ise toplam borcun (ana para+gecikme zammı) %10'u,
-0,39 ile 0,30 arasında ise toplam borcun (ana para+gecikme zammı) %20'si,
-0,29'un altında ise toplam borcun (ana para+gecikme zammı)
%30'u silinecek ve geri kalan oran ödenecektir.
Yapılacak hesaplama sonucu bulunacak oranın 0.50 ve altında olması halinde, işverenin çok zor durumda olduğu kabul edilecek ve çıkan orana göre de toplam borçtan yapılacak terkin tutarı hesaplanacaktır. Ancak, yukarıda belirtildiği şekilde terkin sonrası bulunan borcun, borç aslı tutarı 100.000 YTL ve altında olan borçların hesaplama metoduna göre hesaplanacak borçtan daha az olmaması gerekmektedir.
Bilançolardaki;
Dönen varlıklar kalemi; A-Hazır Değerler, B-Menkul Kıymetler, C-Ticari alacaklar, D-Diğer alacaklar, E-Stoklar, F-Yıllara yaygın inşaat ve onarım giderleri, G-Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları, H-Diğer dönen varlıklara ait değerlerden oluşmaktadır.
Kısa vadeli yabancı kaynaklar kalemi; A-Mali borçlar, B- Ticari borçlar, C-Diğer borçlar, D-Alınan avanslar, E-Yıllara yaygın inşaat ve onarım hak edişleri, F-Ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler, G-Borç ve gider karşılıkları, H-Gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları, I-Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklara ait değerlerden oluşmaktadır.
Bilanço esasına göre defter tutan işverenlerin çok zor durumda olup olmadıklarına ilişkin hesaplama yapılırken, Dönen Varlıklar ve Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara ait alt kalemler üzerinde durulmaksızın, Dönen Varlıklar toplamından, Stoklar toplamı düşüldükten sonra bulunan değer, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamına bölünecektir.
ÖRNEK: (ÖNEMLİ NOT:SSK Genelgesinde bileşik faiz üzerinden hesaplama öngörüldüğünden örnekteki hesaplama bileşik faiz üzerinden yapılmıştır.)
Borç aslı tutarı 179.000,00 YTL olan ve bilanço esasına göre defter tutan J Ltd. Şti’nin 2006/Nisan ayı içinde yeniden yapılandırmaya başvurduğunu ve vergi dairesine Kurumlar Vergisi beyannamesi ekinde verdiği en son 2004 yılı bilançosunun da (Ek- 2)’de yer alan verileri içerdiğini varsaydığımızda,
Söz konusu şirketin 2006/Mart ayı sonu itibariyle toplam borcu;
Borcun
Türü Dönem
Borç Aslı (1)
Mevcut Gecikme
Zammı (2)
Mevcut Borç Toplamı
(1+2) (3)
GZ/TEFE/
ÜFE (4)
Toplam (1+4)
(5) Prim 1995/Ekim 2.400,00 40.220,91 42.620,91 28.800,96 31.200,96 Prim 1996/Mart 3.000,00 47.147,90 50.147,90 34.201,20 37.201,20 Prim 1997/Ekim 2.400,00 26.745,46 29.145,46 20.232,96 22.632,96 Prim 1998/Ocak 3.000,00 31.266,13 34.266,13 23.941,20 26.941,20 Prim 1998/Aralık 2.200,00 17.740,45 19.940,45 14.586,91 16.786,91 Prim 2002/Ekim 24.000,00 41.452,16 65.452,16 13.111,86 37.111,86 Prim 2002/Kasım 30.000,00 48.446,34 78.446,34 15.645,79 45.645,79 Prim 2002/Aralık 60.000,00 90.154,95 150.154,95 28.969,50 88.969,50 Prim 2003/Ocak 52.000,00 72.475,84 124.475,84 21.024,80 73.024,80 Toplam 179.000 415.650,14 594.650,14 200.515,18 379.515,18 Not: Tabloda gecikme zammı, TEFE/ÜFE hesaplamaları 2006/Mart ayı için yaklaşık olarak hesaplanmıştır.
Şeklinde olacaktır. Bu şekilde borç hesaplandıktan sonra, anılan firmanın çok zor durumda olup olmadığının belirlenmesi için 2004 yılı bilançosu incelendiğinde;
Dönen Varlıklar = 1.856.108,46 YTL
Stoklar = 1.336.514,23 YTL
Kısa vadeli yabancı kaynaklar = 2.590.033,13 YTL Olduğu görülmektedir.
Bu değerler dikkate alınarak; Dönen Varlıklar-Stoklar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Formülüne göre aşağıdaki hesaplama yapıldığında,
1.856.108,46 -1.336.514,23 519.594,22
2.590.033,13 = 2.590.033,13 = 0,200613 Oranı bulunacaktır.
Yapılan hesaplamada, 0,20 (yüzdelik ayırımından sonraki rakamlar dikkate alınmamıştır) olarak bulunan değer, “0,50”
oranından düşük olduğundan, anılan işverenin çok zor durumda olduğu kabul edilecek ve hesaplanan oran da 0.29 oranının altında kalması nedeniyle, yeniden yapılandırmaya başvuruda bulunulan tarihten önceki ayın sonuna kadar yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre gecikme zammı hesaplanmak suretiyle tespit edilen 594.650,14YTL tutarındaki toplam borçtan % 30 oranında (594.650,14X 0.30 = 178.395,04) terkin yapılarak, terkin sonrası borç (594.650,14YTL – 178.395,04) 416.255,10 YTL olarak bulunacaktır.
Terkin sonrası bulunan bu borç, borç aslı tutarı 100.000 YTL altında olan borçların hesaplama metoduna göre hesaplanan toplam borçtan (379.515,18 YTL) daha yüksek olduğundan, 416.255,10 YTL yeniden yapılandırmaya esas borç olacaktır.
2) 01.01.2005 Tarihi İtibariyle Vergi Mükellefiyeti Devam Eden Ve Bilanço Esası Dışında Defter Tutan Veya Defter Tutmakla Yükümlü Olmayan İşverenler İçin;
Bilanço esası dışında, İşletme Hesabı veya diğer tür defter tutan işverenler için ana para+gecikme zammı toplamında terkin edilecek tutarın bulunması uygulaması farklılık göstermektedir. Bu işverenlerin 31.12.2004 gününe göre düzenledikleri/düzenleyecekleri Mali Durum Bildirimi esas alınarak terkin edilecek tutarları bulunacaktır.
Mali Durum Bildirimindeki, Kasa+ Banka+Kısa Vadeli Alacaklar toplamının, Kısa Vadeli Borçlara bölümü sonucu bulunacak rakama göre terkin edilecek oran belirlenmektedir.
(Kasa+Banka+Kısa Vadeli Alacaklar) / (Kısa Vadeli Borçlar) Oranı;
-0,30 ile 0,20 arasında ise toplam borcun (ana para+gecikme zammı) %10'u,
-0,19 ile 0,10 arasında ise toplam borcun (ana para+gecikme zammı) %20'sı,
-0,09'un altında ise toplam borcun (ana para+gecikme zammı)
%30'u, Terkin edilecektir. Ancak, terkin sonrası borcun, borç aslı
