SSİİNDNDİİRRİİM SM SİİSTEMSTEMİİ FFİİZYOLOJ ZYOLOJİSİ İSİ

S S İ İ ND ND İ İ R R İ İ M S M S İ İ STEM STEM İ İ F F İ İ ZYOLOJ ZYOLOJ İSİ İSİ

Alınan besin maddelerinin vücudun her bir hücresi tarafından kullanılabilecek

moleküller haline yıkılması olayıdır.

11. ve 12. hafta konuları



İntrasellüler ve ekstrasellüler sindirim



Mekanik ve kimyasal sindirim



Sinidirim organları



Sindirim enzimleri



Polimer yıkımı

2

Kaynak



http://fizyolojilab.weebly.com/



http://fizyolojilab.weebly.com/ders-notlari.html



https://yadi.sk/i/u0ggeiVC3GPAsE

3

Tüm hayvanlar değişik tipte besin alır ve değişik şekilde sindirirler



Tek hücrelilerde çeşitli beslenme tipleri görülür.



Ototrofik: besinleri kendileri sentezlerler.



Saprozoik: çürümüş organik besinlerle beslenirler



Holozoik: Katı organik maddeler ile (diğer

hayvanların yakalanması ve alınması ile) yapılan beslenme.

Bu beslenme çeşitlerinin hepsinde sindirim hücre

içidir ve besin vakuolleri içinde gerçekleştirilir.

Sindirim olayı hücre içi ve hücre dışı sindirim olmak üzere 2’ye ayrılır:



Hücre içi sindirim (İntraselüler sindirim)



Hücre dışı sindirim (Ekstraselüler sindirim)

Intraselüler sindirim

Ekstraselüler sindirim

1.Sindirim besin kanalının içinde (sindirim kanalı) gerçekleşir.

2.Sindirim enzimleri sindirim kanalında bulunan özelleşmiş hücreler tarafından salgılanır.

3.Sindirim ürünleri barsak duvarı üzerinden vücudun çeşitli bölgelerine diffüz olur.

4.Sindirimin etkin bir yoludur.

5.Çok hücreli organizmalarda görülür

Hücre içi ve dışı sindirim

Yassı solucanlarda

tek bir açıklık bulunur.

Sindirim boşluğu , ağız ve anüs vardır.

Besinler ağız ve yutak yoluyla sindirim

boşluğuna geçer.

Hem hücre içi hem de hücre dışı sindirim

vardır

Yassı solucanda(Planarya’da)

sindirim

Hücre içi ve dışı sindirim

Sistemler

Sitemler vücut bütünlüğünü, canlığını

dengesini

sağlamak için birlikte kordineli çalışır. Tüm

sistemler bir

biriyle ilişkilidir.

SİNDİRİM SİSTEMİ



İnsan, yaşam için gerekli enerjiyi ancak besinlerdeki kimyasal maddelerden

alabilir.



Sindirim sisteminin görevi karbonhidrat, yağ, protein gibi başlıca besin

maddeleriyle, su ve elektrolitlerin

vücuda alınmasını sağlamaktır.



Besin maddeleri kanaldan geçirilirken:

Mekanik olarak parçalanır

Kimyasal olarak sindirilir

Basit moleküllerine ayrıştırılır



Gerekli ve yararlı olanlar

emildikten sonra artıklar dışarı atılır.

SİNDİRİM SİSTEMİ

Sindirim besinlerin mekanik ve enzimatik olarak parçalanmalarıdır.

1- Besinin sindirim kanalı içinde yürütülmesi (GI motilite)

2- Sindirim sıvılarının salgılanması (GI sekresyon)

3- Sindirilen besin maddeleri,su ve elektrolitlerin emilmesi

(GI absorbsiyon)

Sindirim

Sindirim Modeli(genel)

Sindirim

Sindirim

organları

Sindirim sistemi organları



Erişkinde yaklaşık 9 m uzunluğundaki sindirim

kanalı fibromüsküler yapıda olup, yer yer işlevine uygun olarak farklılaşma gösterir.



Sindirim kanalı ağız, farinks,

özofagus, mide, ince ve kalın barsaklar ile anüsten ^oluşur.



Sindirime yardımcı yapılar dişler, tükrük bezleri, pankreas, karaciğer,

safra yolları ve safra kesesidir ^.

Sindirim süresi

•

Sindirim süresi alınan besine

göre değişir

•

Tüm besinler

ancak monomer halinde absorbe edilir.

•

Absorbe olmayan tüm besinler

fecesle atılır

Sindirim

salgıları

Sindirim salgıları Miktarı

Günlük hacim (~ml)

pH

Tükrük 1000 6.0-7.0

Mide sekresyonu 1500 1.0-3.5

Pankreas sekresyonu 1000 8.0-8.3

Safra 1000 7.8

İnce barsak sekresyonu 1800 7.5-8.0

Brunner bezlerinin sekresyonu 200 8.0-8.9

Kalın barsak sekresyonu 200 7.5-8.0

TOTAL

6700

G.İ.’de Kan

dolaşımı

1.

Ağızdan ileumun distal ucuna

kadar birçok yerde sindirim

enzimlerinin salgılanması,

2.

Ağızdan anüse kadar bütün yolda sindirim kanalını yağlayan ve koruyan müküsün

salgılanması .

Sindirim Salgı fonksiyonu

Bezlerin Anatomik Tipleri



Sindirim kanalının epitel tabakasında

milyarlarca tek hücreli müköz bezler yer alır.

Bunlara; müköz hücreler ^veya goblet hücreleri adı verilir.



Sindirm kanalı epitel yüzey boyunca

oyukcukluklarla (pit) kaplıdır.Pit ler ince barsakta Lieberkühn kriptaları

(Entrokinaz) adını alır



Mide ve duodenumun üst kısmında derin tübüler bezler bulunur (Şef ve periatel

hücreler).



Sindirim kanalı ile ilgili diğer bezler tükrük

bezleri, pankreas ve karaciğerdir.

Elimin yüzeyi (Villi)

Sindirim kanalı

Sindirim kanalının yapısı

G.İ. kanal

Bezlerin Uyarılma Mekanizmaları

 İntestinal bezlerin uyarılması üç etkenden birisi ile gerçekleşir:

1- Dokunma uyarısı, 2- Kimyasal

uyaranlar, 3- Barsak

distansiyonu .

Salgının Esas Mekanizması

Protein içeren

salgılar GER yada ripozomda üretilir.

Sakkarit taşıyan salgılar ise ER

üretilir. Tüm salgılar Golgide paketlenir.

Salgılanmaya hazır hale getirikir.

Hormon yada sinir uyarı ile zimojen haldeki salgı

salgılanır

Müküsün Yapısı ve Önemi



Müküs; su , elektrolitler ve birkaç glikoproteinden

oluşan koyu bir salgıdır.



Müküs besinlerin gastrointestinal kanal boyunca kolayca

kaymalarını sağlar.

 Epiteli sıyrılmaya ve

kimyasal etkilere karşı

korur

Müküsün Özellikleri

 Yapışkandır.

 Barsak duvarını kaplayan ve besin

parçacıklarının mukoza ile doğrudan temasını önleyen yeterli bir kitlesi vardır.

 Sürtünmeye karşı direnci düşüktür.

 Feçes kitlelerini oluşturmak için feçes

partiküllerinin birbirine yapışmasını sağlar.

 Gastrointestinal enzimlerin sindirimine karşı çok dirençlidir.

 Müküsteki mukopolisakkaritler az

miktardaki asit veya alkalileri tampon edebilirler.

Tükrük Salgısı



Tükrük bezleri tarafından yapılarak ağız boşluğuna boşaltılan salgılardır.



İnsanda ağız boşluğuna açılan 3 çift tükrük bezi bulunur.



Bunlar parotis,

submaksiller ^ve sublingual bezlerdir.



Yanağın iç kısmındaki küçük bukkal

bezler az miktarda tükrük salgılarlar.

Tükrük Bezleri

Tükrük bezinin karakteristikleri

BEZ

tipi Sekresyon Toplam tükrüğün

yüzdesi

Parotis Seröz Su 20

Submandibuler Karışık Kısmen

visköz 70

Sublingual Müköz Visköz 5

Tükrüğün yapı ve görevi

İçindekiler Görevi

Su Ağızı nemlendirir. Konuşmaya yardım eder.Tat alma ve sindirim işi için çözücüdür.

Bikarbona t

Tükrüğün pH'sını 6.35-6.85 arasında (hafif asidik) tutmaya yarar

Klor Tükrük amilazını aktifler

Müsin Müküs oluşumuna katılan bir proteindir

Müküs Besinleri yağlar, lokma oluşumunu sağlar.

Yutmaya ve lokmadaki asit ve bazları tamponlamaya yardım eder.

Fosfatlar Tükrüğün pH'sını düzenlemeye yardım eder.

Üre, Ürik asit

Tükrük yoluyla atılan artık maddelerdir. Sindirim fonksiyonları yoktur

Günlük tükrük sekresyonu 1000-1500 ml.

Enzim Görevi

Pityalin

IgA

Lizozim

Laktoferrin

Tiyosiyanat

Prolinden zengin proteinler

Dişlerin minesini korur

Tükrükteki enzimler ve

görevleri

37

10 dakika ara

Mide

Mide Salgısı

Midede birbirinden tamamen farklı iki tip bez bulunur.Gastrik ve pilorik bezler.

 Gastrik bezler ^sindirim

sıvılarını,

 esas hücreler ^Persinojen

 paryetal hücreler

HCI,intersek F

 Pilorik bezler ise mide

mukozasını koruyan mükus

Mide Müküs Salgısı



Korpus ve fundustaki boyun ve yüzey müköz hücreleri ve diğer benzer

hücrelerden salgılanır.



Müküs müsinler olarak adlandırılan glikoprotein lerden yapılmıştır.



Mukozayı örten 0.2 mm kalınlığında bir jel tabakası oluşturur.



Yüzey mukoza hücreleri, HCO

’da salgılar.



Bu hücreler arasında sıkı bağlantılar bulunur.



Mide mukozasının korunmasında

mukozadaki, trefoil peptidler de etkili

olur.

Mide Bezleri

Mide salgı hücreleri

Mide salgı hücreleri

Paryetal Hücreler (HCI)



Paryetal hücreler litrede 160

milimol hidroklorik asit içeren, vücut sıvıları ile izotonik olan

elektrolit bir solüsyon salgılarlar.



Bu asit solüsyonun (HCl) pH'sı yaklaşık olarak 0.8 dir.



Mide suyunun litresi başına 1500 kalorinin üzerinde enerjiye

gereksinim vardır.

Midede HCI Görevleri



Pepsinojeni pepsine çevirmek



Pepsin için optimum pH'yı sağlamak



Bazı mineralleri redükte ederek ( Ca

,

Fe

) barsaktan emilimini kolaylaştırmak,



Sütün kazeojenini kazein halinde çökeltmek



Mikropları öldürmek .

Midede Paritel HücrelerdeHCI Üretimi

 HCl Pariyetal hücreler tarafından salgılanır.

 Hidrojenin mide lümenine transferi

paryetal hücrelerin apikal zarındaki H+ - K+ ATPaz tarafından gerçekleştirilir.

Midede HCI

Salgısı

Pepsin sentezi



Şef hücreleri tarafından

salgılanır.



Hücre içinde pepsinojen ^halinde

sentezlenir.



Besin mide lümenine geçtiğinde orada daha önce oluşmuş pepsin ve

hidroklorik asitle temasa gelince

hemen aktif pepsin haline döner.



Yüksek asit ortamda (pH 1,8-3,5) optimum etki gösterir.

Pepsin sentezi

Pepsin sentezi

Mide Salgısındaki Diğer Enzimler



Gastrik lipaz, amilaz ve üreaz.



Gastrik Lipaz esasen bir

tributinaz'dır. tereyağındaki tributine etki eder.



Amilaz nişasta sindiriminde etkilidir.



Gastrik jelatinaz etteki

proteoglikanların bazılarının eritilmesine yardımcı olur.



Gastrik üreaz mide bezlerinin

salgısı olmayıp, midedeki bakterilerin

etkisiyle oluşur .

Mide salgısı özetle

Mide Salgısının Düzenlenmesi

Mide salgısı sinirsel ve hormonal mekanizmalarla düzenlenir.

Düzenlenme üç safhada olur.



Sefalik safha

 Gastrik safha

 İntestinal safha

Mide salgısının Hormonel kontrol

•

Vagal uyarı(Asetil kolin)

•

Histamin

•

PGE2

•

Gastrin

•

Kolestosistokinin

Sephalik faz

Vagus nerve

Vagus siniri üzerinden

asetilkolin

aracılığıyla olur

Sephalik faz Vagus siniri şartlı

refleks ile uyarılabilir

Midenin uyarılması

Midenin uyarılmasında kısa

ve uzun refleksler vardır.

59

10 dakika ara

Pankreas

Kolestosistokin i oddi

sfingterini

açılmasını

sağlar.

 pH: 8-8.5

 Miktarı : ~ 1500 ml /gün

 Katyonlar: Na⁺, K⁺, Ca⁺⁺, Mg⁺⁺

 Anyonlar: HCO3-, Cl^-, SO43-, HPO42-, albumin ve globulin

Enzim ön maddeleri Enzimler

Tripsinojen

Kimotripsinojen

Prokarboksipolipeptidaz

Nükleolitik

Pankreas salgısı

Pankreas Salgısındaki Enzimler



Proteolitik ; tripsinojen, kimotripsinojen ve

prokarboksipeptidaz, elastaz.

enterokinaz tarafından aktif hale getirilir.



Aminolitik ^{; Amilaz.}



Lipolitik; Lipaz, fosfolipaz A2, kolesterol esteraz.



Nukleazlar ^;

ribonükleaz,dezoksiribo nükleaz.

Pankreas Sindirim Enzimleri

Enzim Substrat Etki

1- Proteolitik

Tripsin

Kimotripsin

Karboksipeptida z

Elastaz

Protein ve

peptidler Protein ve

peptidlerin içindeki aminoasit bağarını kırarlar

2- Amilolitik

Amilaz Polisakkaritler Polisakkaritlerin internal glukoz bağlarını kırar

3- Lipolitik

Lipaz

Fosfolipaz A2

Kolesterol esteraz

Triasilgliseroller Lesitin

Kolesterol esterleri

Triasilgliserolden iki yağ asidi kırar Lesitinden bir yağ asidi ayırırKolesterol esterlerindeki ester

bağlarını kırar

4- Nükleolitik

Ribonükleaz

Deoksiribonükle az

Nükleik

asitler Nükleik asitleri ayırır

Pankreas Sindirim

Enzimlerinin aktivasyonu

Pankreas Salgısı Düzenlenmesi

Pankreas salgısı sinirsel ve hormonal mekanizmalarla düzenlenir.



Sinirsel Düzenleme: Midede sefalik safha başladığı zaman vagus sinirleri ile

pankreasa da impulslar iletilir ve

pankreas asinuslarına orta derecede bir enzim sekresyonu olur.



Hormonal Düzenleme: İnce barsağın yukarı kısımlarında besinin bulunması başlıca iki

hormonun sekretin ve kolestosistokinin salgılanmasına sebep olur ki bunlar

pankreasın bol salgı yapmasını sağlarlar.

Safra kesesi boşaltılması

Sekresyonun Otonom Kontrolü

 Parasempatik sinirlerin

sindirim kanalını uyarması bezlerin salgı miktarını

artırır.

 Ancak intestinal bezler sempatik uyarımla

inhibe olurlar.

Sekretin ince barsakların proksimal kısmının

mukozasında prosekretin halinde bulunan ufak bir

polipeptidir

Kan dolaşımı ile pankreas salgıların salınmasına yol açar .

Sekretinle pankreas

salgısının uyarılması



Besinin barsakların

proksimal kısmında bulunuşu buradan kolesistokinin

salgılanmasına sebep olur.

 Sekretin gibi kolesistokininde kana geçerek safra salgısının

salgılanmasına yol açar ^.

Kolesistokininle safra salgısının

uyarılması

Başlıca Sindirim hormonları

Hormon Salgıland

ığı organ Hedef

organ Tepki

Gastrin

salgılama

Sekretin

Pankreas öz suyu salgılama

Kolesistok

inin

Sindirim

hormonları

Safra Salgısı



Karaciğer hücreleri tarafından yapılan safra duktus sistikus yoluyla safra kesesine getirilerek biriktirilir ve konsantre

edilir.



Günlük safra salgısı 500-700 ml arasında olup, pH'sı 7,0-8,0 dır.



Kesenin azami hacmi 40-70 ml. kadardır.



Safra içindeki safra tuzları, safra

asitleri, kolesterol, biluribin konsantre edilir. Su, sodyum ve klor kese

mukozasından absorbe edilir.

S afra salgısı 500-700 ml arasında

olup yanlızca yüzde 5

kısmı atılır diğer kısmı emilerek

tekrar kullanılır

Enterohepatik

dolaşım

Safra salgılanması ve enterohepatik

dolaşım

İnce Barsak Salgısının Yapısı

 Barsak epitel hücreleri günde yaklaşık

2000 ml

salgı yaparlar.

 Salgı ekstrasellüler sıvı niteliğinde olup,

pH'sı 6,5 – 7,5

 İnce barsak salgılarında,

tripsini aktive eden enterokinaz

amilaz

 Ancak mukozadaki epitel hücreleri çok miktarda sindirim emzimlerine sahiptir.Bunlar;

peptidazlar, sükraz, maltaz, izomaltaz,

laktaz ve barsak lipazıdır.

İnce Barsaktan salgılanan Enzimler

Enzim Disakkarit Su ürün

Maltaz

Maltotrioz destrin

Glukoz

Laktaz

Sükroz

Alfa

Dekstrin az

Destrin ve maltoz

Glukoz

Trehalaz

İnce Barsak Salgılanan Diğer Salgıları



Duodenumun ilk birkaç

santimetrelik kısmında, başlıca pilor ile pankreas sıvıları ve

safranın duodenuma boşaldığı yer olan vater papillası arasında

Brunner bezleri bulunur (Mukus salgılar).



Liberkühn kriptaları entrokinaz

salgılanmasından sorumludur.

Brunner bezlerinden müküs

salgısına neden olan faktörler:



Direkt dokunma uyarımları veya mukozayı tahriş edici maddeler,



Aynı zamanda mide sekresyonunda da artışa yol açan vagal uyarı,



İntestinal hormonlar, özellikle sekretin.



Sempatiklerin uyarılması Brunner

bezlerini kuvvetle inhibe eder.

Brunner bezleri (Mukus salgılanması)

Duodenum- Brunner Bezleri

Liberkühn

Kriptaları(entrokinaz)

LÜMEN

Kalın Barsak Salgıları



Kalın barsaklarda yegane önemli salgı müküs salgısıdır.



Salgı miktarı 60 ml, pH 7,5 – 8,0 dir.



Kalın barsakta müküs salgısı barsak duvarını sıyrılmalara karşı korur, feçes partiküllerini birbirine

yapıştırır ve kitle oluşturan bir madde görevi yapar.



Salgı artışı motilite artışı ile birlikte

görülür.

Kalın barsak

Kalın barsak

Sindirim Kanaldaki Kontraksiyonlar

1-Tonik kontraksiyonlar 2-Ritmik kontraksiyonlar

R ektum

Sindirim kanalındaki başlıca Sfinkterler



Hipofaringiyal - Üst özofagus sfinkteri



Kardia - Gastro özofageal sfinkter



Pilor sfinkter



İleoçekal sfinkter



Anal sfinkterler

Sfinkterler

Besinlerin Kimyasal sindirimi

 Proteinlerin sindirimi

 Karbon hidratların sindirimi

 Yağların sindirimi

Kimyasal sindirim tablosu

Karbonhid

rat Protein Yağ

Ağız + - -

Mide - + -

İnce bağırs ak

+ + +

(+ : Sindirim var, - :

Sindirim yok)

Proteinaz ve peptidazlar,

mide ve bağırsak mukoza

hücrelerinde, pankreas

hücrelerinde,

oluştuğu organın kendisinin

sindirilmemesi

için aktif olmayan proenzim

(zimojen)

şeklinde oluşurlar ve salgılandıktan sonra parçalanma suretiyle aktif

hale gelirler

Protein enzimlerinin

aktivasyonu

Protein e nzimlerinin aktivasyonu

Mide mukoza hücrelerinden salgılanan 42500 molekül ağırlıklı pepsinojen, HCl etkisiyle 35000 molekül ağırlıklı aktif

pepsin haline dönüşür.Pepsin,

optimal olarak 5’ten küçük pH’da etkili bir endopeptidazdır. ^Pepsin,

seçimli olarak polipeptit zincirindeki

tirozin, fenilalanin,

glutamat ve aspartat ^gibi

amino asitlerin oluşturduğu peptit bağlarını parçalar ve peptonları oluşturur.

Pepsin

Tripsin, pankreastan 24500 molekül ağırlıklı inaktif tripsinojen şeklinde

salgılanır. Tripsinojen, ince bağırsakta enteropeptidaz veya tripsin etkisiyle aktif tripsin haline dönüştürülür.

Tripsin, bir endopeptidazdır ; aktif merkezinde serin (183.AA) ve histidin (46.AA) bulunur.Tripsin, peptonlardaki arjinin ve lizin gibi bazik amino

asitlerin oluşturduğu peptit bağlarını parçalar.

Tripsin

Kimotripsin, pankreastan

kimotripsinojen şeklinde salgılanır ve tripsin etkisiyle -kimotripsin

şekline dönüştürülür. - kimotripsin, bir

endopeptidazdır ^.-

kimotripsin, peptonlardaki

fenilalanin, tirozin, lösin ve triptofanın oluşturduğu peptit bağlarını parçalar.

Kimotripsin

Elastaz, proelastaz şeklinde salgılanır. Proelastaz da

tripsin vasıtasıyla elastaz şekline dönüştürülür.

Elastaz, elastindeki nötral alifatik zincirli amino

asitlerin oluşturduğu peptit bağlarını parçalar.

Elastaz

Mideden ince bağırsağa gelen polipeptitler, ince bağırsak lümeni içinde tripsin, kimotripsin,

elastaz gibi

Endopeptidazlar

ve karboksipeptidaz A, karboksipeptidaz B,

aminopeptidaz gibi

Ekzopeptidazları n etkisiyle

oligopeptitlere,

dipeptitlere ve amino asitlere parçalanırlar

Protein enzimleri

•

Karboksipeptidaz A,

prokarboksipeptidaz A şeklinde

salgılanır. Prokarboksipeptidaz A da tripsin etkisiyle aktif olan

karboksipeptidaz A şekline dönüştürülür.

•

B ir ekzopeptidazdır; oligopeptitlerin karboksil ucunda aromatik ve

alifatik zincirli nötral amino asitlerin oluşturduğu peptit

bağlarını ve dipeptitleri parçalar ^.

Karboksipeptidaz

•

Karboksipeptidaz B,

prokarboksipeptidaz B şeklinde

salgılanır. Prokarboksipeptidaz B de tripsin etkisiyle aktif olan

karboksipeptidaz B şekline dönüştürülür.

•

Bir ekzopeptidazdır; oligopeptitlerin karboksil ucunda arjinin ve lizin gibi bazik amino asitlerin

oluşturduğu peptit bağlarını parçalar .

Karboksipeptidaz

Aminopeptidaz, oligopeptitlerin

amino ucundaki

peptit bağlarını ve dipeptitleri

parçalar.

Aminopeptidaz(Ekzopeptida

z)

Midede ısı ve HCl etkisiyle denatüre olan proteinler,

midede ve ince bağırsaklarda

proteinaz ve peptidazlar

yardımıyla parçalanırlar

Proteinlerin sindirimi

Amino asitlerin emilimi

İnce bağırsak lümenindeki amino asitlerin hemen

hemen hepsi ince bağırsağın orta kısmından, intestinal villuslerin hücreleri

tarafından emilirler ve çoğu

portal kana ^geçerek

karaciğere taşınırlar

Aa Çeşitleri

A.A emilimi

•

A.a. emiliminde

Na

kotranstport u kullanılır.

•

Bazı di ve

tripeptidler H

kotransport u İle alınabiliri

•

Küçük peptidler

trans sitozla

hücre içine alınır.

Aa

emilimi

Na, H kotransportu

Trans sitoz(pinositoz)

Amino asit taşıma sistemleri

Taşıyıcı proteinin özelliğine göre en az dört tip amino asit taşıma sistemi

vardır:

1) Nötral amino asit taşıma

sistemi ^{: Na}

-bağımlı nötral A sistemi alanini seçer; aynı zamanda asidik ve

bazik amino asitleri de taşır. Na

-bağımsız nötral L sistemi lösini ve sisteini seçer, daha az iş görür.

2) Bazik amino asit taşıma sistemi ^:

3) Asidik amino asit taşıma sistemi :

4) Glisin ve imino asit taşıma

sistemi : Glisin ve prolin ve hidroksiprolini

taşır.

Bağırsak ve böbrek hücrelerine amino asitlerin alınmasında önemli rolü olan - glutamil siklusu tanımlanmıştır

Amino asit taşıma sistemleri

Aa

metabolizması

KH sindirimi

• Lingula amilaz

• Gastrik amilaz

• Pankreaktik amilaz

Karbohidrat Monosakkaritler İnce

Bağırsak

Aktif Transport

Na-Glokuz simportu

Karaciğer

Portal ven

Dolaşım ile

dokulara dağılır

KH sindirimi

KH emilimi

Sodyum'a Bağlı Glikoz Transporter

Glikoz transporter 5

Glikoz transporter 2

K.h. emilimi

KH

emilimi

Yağların sindirimi



Yağlar organizmada yapı ve enerji maddesi olarak kullanılır.



Yağların fiziksel sinirimi ince bağırsakta başlar ve tamamlanır



Ligual lipaz ağızda yetersiz sindirim yapar.



Gastrik Lipaz esasen bir

tributinaz'dır. Tereyağındaki tributine etki eder ^.



Temel sindirim barsakta yapılır.

 Sekretinin uyarmasıyla pankreastan yağların sindirimi için lipaz enzimi salgılanır

 Kolesistokinin hormonu ise kan yoluyla kara

ciğeri uyararak, oniki parmak bağırsağına safra sıvısının (öd sıvısı) salgılanmasını sağlar.

 Safra salgısı, yağları daha küçük parçalara ayırarak bir çeşit mekanik sindirim gerçekleştirir

 Yağ damlacıklarının yüzeyini genişleterek lipaz enziminin etkinliğini arttırmış olur

 Lipaz enzimi, su ile birlikte yağların, yağ

asitleri ve gliserole parçalanmasını sağlar

Yağların sindirimi

Safra tuzlarının

etkisi

Safra tuzu

Yağların sindirimi

 Yağ + Safra sıvısı Küçük yağ tanecikleri

Lipaz

 Yağ tanecikleri+Su Yağ asitleri+gliserol

Yağ sindirimi

İnce bağırsakta yağların

emilimi

Yağ

emilimi

Yağ emilimi

Yağ

Metabolizması

Yağ

Metabolizması

Lipoprotein

Kanda Yağ

Barsak epitelinde (Na

) emilimi

Barsak epitelinde su emilimi

Parasellüler transfer

Kolaylaştırılmış difüzyon

Barsak epitelinde X emilimi

Barsak epitel hücrelerinde

Na bağlı

taşınan başlıca Maddeler

(kotranstport ile)

Glikoz

• Amino

asitler



Yaşam için temel organlardan biridir.

-

Sindirim kanalından emilen besinlerin işlendiği ve diğer vücut kısımlarının

yararlanması için bazılarının depolandığı bazılarının ise hemen dolaşıma verildiği bir organdır.



Hem ekzokrin hemde endokrin çalışan bir bezdir ve 500’ün üzerinde farklı

kimyasal reaksiyon gerçekleştirerek yaşamımızda önemli bir rol oynar

Karaciğer

Karaciğer yeri

Karaciğer vücudun sağ tarafında göğüs kafesinin kısmen

içinde yer alır

Karaciğer lobulü

İntralobüler ven

Sinusoid Kupffer hücresi

Hepatocyte

Safra kanalikulü

Safra yolağı Portal venin dalı

Hepatic arterin dalı

Karaciğer

safra üretimi

Karaciğerin Metabolik Fonksiyonları

1- Karbonhidrat Metabolizması



Glikojen depolama,



Galaktoz ve fruktozu glikoza çevirme,



Glikoneojenez,



Karbonhidrat metabolizmasının ara ürünlerinden bir çok önemli

kimyasal maddelerin oluşturulması.

2-Yağ Metabolizması



Diğer vücut fonksiyonları için enerji sağlayacak yağ asitlerinin büyük bir hızla oksidasyonu,



Lipo-proteinlerin çoğunun oluşumu,



Büyük miktarda kolesterol ve fosfolipid sentezi,



Büyük miktarlarda karbonhidrat ve proteinin yağa dönüşümü.

Karaciğerin Metabolik Fonksiyonları

3-Protein Metabolizması



Amino asitlerin deaminasyonu,



Üre oluşumu ile amonyağın vücut sıvılarından

uzaklaştırılması,



Plazma proteinlerinin oluşumu,



Vücuttaki metabolik olaylar için önemli amino asitlerin ve öteki maddelerin birbirine dönüşümleri.

Karaciğerin Metabolik Fonksiyonları

4- Vitaminlerin Depo Edilmesi

5- Kan Pıhtılaşması ile Karaciğerin İlişkisi

6- Demir Depolanması

7-İlaçların, Hormonların ve Öteki Maddelerin Karaciğer

Tarafından Atılması

Karaciğerin Metabolik Fonksiyonları

•

Hemoglobin ilk olarak globin ve heme ^ayrılır.

•

S erbest bilirubin derhal plazma albuminine kuvvetle bağlanır ve

bu bileşik kan ve interstisyel sıvılarla iletilir. Bu bilirubine,

plazma proteinine bağlı olduğu halde konjuge bilirubin den ayırmak amacıyla hala serbest bilirubin ^denir.

Bilirubinin Safra ile Atılması

Bilirubinin Safra İle Atılması

 Biluribin çok toksik bir maddedir. Safra yoluyla atılması KC ‘in en önemli fonksiyonlarındandır.

 Eritrositler 120 günlük yaşamları sonunda doku makrofajları tarafından fagosite edilir.

 Hemoglobin ilk olarak globin ve heme ayrılır ve hem halkası açılarak;

a- Serbest demir, kanda transferrinle taşınır b- Dört pirol çekirdeği düz bir zincir

yaparak safra pigmentlerini oluşturur.

Ürobilinojen Oluşumu

Barsaklara geçen bilirubinin

yaklaşık yarısı bakteriler tarafından

suda kolay eriyen ürobilinojene

çevrilir. Ürobilinojenin bir kısmı barsak mukozasından kana absorbe edilir.

Bunun büyük kısmı karaciğerden

tekrar barsağa çıkarılır, yüzde 5'i de böbreklerden idrara atılır. Hava ile

temas eden idrarda, ürobilinojen

ürobiline oksitlenir.