ZAMAN YÖNETİMİ
ZAMAN : Festjens ve Janiszewski’ye (2015) göre, zaman, doğası gereği yönetilebilir bir kıymete sahip olan özü itibariyle değerli bir kaynaktır. Zaman yönetimi zamanımızın, amaçlarımızın, hedeflerimizin, sosyal yaşantımızın ve zevklerimizin içerdiği etkinlikleri bir arada yürütebilecek bir biçimde planlanması anlamına gelmektedir (Özgen, 2000). Zaman konusunda başarı kriteri sadece hedefe ulaşmak değil aynı zamanda hedefe en hızlı şekilde ulaşmaktır. (Yeşilyaprak, 2003)
Zamanın etkili kullanılmasının bireylerin yaşantısına sayısız katkılarının olduğu söylenebilir. Bunların başında, mutlu olmak ve başarılı olmak gelebilir. Başka bir ifadeyle, birey gün içerisinde yapacaklarını düzenli bir şekilde sıralar ve etkili bir şekilde zamanını yönetebilirse hem akademik hem de sosyal anlamda başarılı olabilir.
Ergenlerde zaman yönetimi ile ilgili olarak yurt dışında yapılan bazı çalışmalarda öğrencilerin ödev teslimi ve sınav dönemlerinde stres ve kaygı düzeylerinin yükseldiği (Abouserie, 1994; Britton ve Tesser, 1991; Kohn ve Frazer, 1986), zaman kavramı gelişimi yetersiz olan öğrencilerin okulda büyük kaygı yaşadıkları (Carveth, Gesse ve Moss, 1996), okuldaki rekabet ortamlarının zamanı iyi kullanamayan öğrenciler için büyük bir stres olduğu (Archer ve Lamnin, 1985) belirtilmektedir.
KÖTÜ ZAMAN YÖNETİMİNİN BELİRTİLERİ
Verimli zaman yönetimini veya eksikliğini gösteren bazı işaretler vardır. İşte zaman yönetiminizin düşündüğünüz kadar iyi olmadığına dair bazı göstergeler:
1.KİŞİLERİN SORUMLULUKLARI ÜZERİNDE KONTROL KAYBI : Asla yeterli zamanınızın olmadığını ve sorumlulukların biriktiğini düşünüyorsanız, bu zayıf zaman yönetiminin bir işaretidir.
2.EKSİK SON TARİHLER : Bir görev veya proje için son teslim tarihini kaçırmak herkesin başına gelir. Ancak, bu bir alışkanlık haline gelirse, muhtemelen önceliklerinizi belirlemeye çalışmalısınız.
3.VERİMSİZ ÇALIŞMA : Bir sınavdan önceki uykusuz geceler veya düzensiz çalışma saatleri, verimsiz çalışma veya yükümlülükleriniz için kötü organize edilmiş zaman anlamına gelir.
4.HER ZAMAN GEÇ KALMAK İLE İLGİLİ KÖTÜ ÜN: Düzenli olarak geç kalmak, zamanınızı yönetemediğinizin bir göstergesidir. İlk işaret, sınıfa veya arkadaşlarla toplantılara geç kalmaktır.
LİSE ÖĞRENCİLERİ İÇİN ZAMAN YÖNETİMİ İPUÇLARI
1.TAKVİMİNİZDE ETKİLİ BİR PROGRAM OLUŞTURUN
Zamanı yönetme becerisini kazanmanın ilk adımlarından biri, yıllık, aylık ve haftalık taahhütlerinizi ve hedeflerinizi planlayıp yazabileceğiniz bir programa sahip olmaktır. Başlamanın en iyi yolu, bir takvim alıp sınavlardan, ödevlerden, sunumlardan oluşan önemli görevleri girmektir. Önemli tarihleri girdikten sonra ayrıca son tarihler yani hedefler de girmeli ve bunlara bağlı kalmalısınız. Bu
yaklaşımın, ödevlerini erken yapmaya başlayanlar için çok yararlı olduğu kanıtlanmıştır. Büyük ölçekli görevler söz konusu olduğunda, öğrenciler belirli bir süre içinde bunları daha küçük parçalara bölebilir, bu da uzun vadede motivasyonlarını artırır ve genellikle ödev teslimi için son teslim tarihi yaklaştıkça ortaya çıkan stresi azaltır.
2. HEDEFLERİNİZİ DOĞRU BELİRLEYİN
Hedef belirleme genellikle bir program yapmanın en kolay kısmı olarak görülür, ancak Daniel Kahneman ve Amos Tversy (Kahneman, Daniel. Thinking, Fast and Slow. New York: Farrar, Straus ve Giroux, 2011.) İnsanların genellikle kendilerini yeteneklerini abarttıklarını genellikle bir görevi tamamlamak için son teslim tarihlerini aştıklarını, ihtiyaç duyulan süreyi hafife aldıklarını belirlemişlerdir. Bu fenomene planlama hatası denir. Kahneman ve Tversy, ödevlerini ne zaman bitireceklerini görmek için öğrencileri incelemişlerdir ve öğrencilerin kendilerine verdikleri görev tamamlama süresini genellikle %50 oranında kaçırdıklarını fark etmişlerdir. Örneğin, bir ödevi bitirmek için 20 güne ihtiyacınız olduğuna inandığınızı ancak aslında 40 günde tamamlayacağınızı düşünün.
HEDEFLERİNİZİ NASIL DOĞRU BİR ŞEKİLDE BELİRLEYECEĞİNİZE DAİR İPUÇLARI:
1. Hedefi kısa vadeli ve uzun vadeli görevlere ayırın Göreve bir kerede bütünüyle yaklaşmak yerine, onu daha küçük parçalara bölün. Bunu yaparak, hangi parçaların daha fazla ve hangilerinin daha az zaman alacağını görebileceksiniz.
2. Kendinize karşı dürüst olun.
3. Hedeflerinize zamanında ulaşmak, büyük olasılıkla olasılıklarınızın ve sınırlamalarınızın farkında olduğunuzda gerçekleşir. Onları dürüstçe kabul ettiğiniz an, çalışma yaklaşımınızın ve beklentilerinizin nasıl değiştiğini göreceksiniz.
4. Günlük yapılacaklar listesi yazın. Bir proje üzerinde çalışırken genellikle düşüncelerde veya daha az önemli görevlerde kayboluruz. Düzenli olarak bir yapılacaklar listesi yazarak, kısa sürede işinize geri döneceksiniz.
5. Kendinizi ödüllendirin, kısa vadeli bir hedefe ulaştıktan sonra, kendinize önem verdiğiniz bir şeyle davranmalısınız. Bu yaklaşım, ödülden hemen önce dopamin salınımı nedeniyle artan motivasyona yol açar (Sapolsy, Robert M.
2017. Behave: The Biology of Humans At Our Best and Worst. New York, New York: Penguin Press.)
3. GÖREVLERİNİZE ÖNCELİK VERMEK İÇİN 80/20 KURALINI KULLANIN
Çok satan yazarlar Brian Tracy (Eat That Frog!) ve Tim Ferris (4 saatlik Workweek) defalarca Pareto 80/20 kuralından ve bunun zaman yönetiminde nasıl uygulanabileceğinden bahsettiler. Yani, Pareto ilkesi, sonuçların %80'inin, nedenlerin %20'sinden kaynaklandığını belirtir; bu, zaman yönetimi dilinde, okul sonuçlarının %80'inin, çaba sarf ettiğimiz şeylerin %20'sinin sonucu olarak ortaya çıktığını okur. Size okuldan bir örnek vereceğiz:
Notun %80'i, öğrenilen materyalin %20'sinin sonucudur.
Ödev notunun %80'i, içeriğinin kalitesinin %20'sinin sonucudur.
Ancak, yukarıda bahsedilen yazarlar ve başarılı yatırımcı Ray Dalio, İlkeler kitabında, çabalarımızı odaklamamız gereken şeylerin %20'sini bulmanın zor olduğunu iddia ediyor. Aşağıda, planlanan okul başarısının yerine getirilmesine katkıda bulunacak öncelikli bir görevi belirlemenize olanak sağlayacak birkaç yönerge vereceğiz.
• Yapılacaklar listenizi gözden geçirin. En az dirençli yolu seçmek insanın doğasında vardır, bu nedenle yapılacaklar listenize genellikle daha kolay görevleri “öncelik” olarak koyarsınız.
• Acil ve önemli görevler bir önceliktir. Ertelenmesi bir tür cezaya yol açabilecek (düşük notlar, sınıf tekrarı veya üniversiteye kayıt olmama) bu görevler her zaman yapılacaklar listesinin başında olmalıdır.
• Sadece bu görevi tamamlarsam günüm tamamlanmış olur mu? Cevabınız evet ise, bu görevin tüm gün için değerin %80'ini oluşturması çok muhtemeldir. Küçük bir ipucu! Çoğu durumda, tamamlanması en kolay olan ve çok kapsamlı olmayan görevler bir öncelik değildir ve uzun vadeli sonuçlar bir yana, istenen günlük sonuçların %80'ini elde etmenize yardımcı olmazlar.
4.DiKKAT DAĞITICI ŞEYLERİ ORTADAN KALDIRIN
Gençlerin her gün çevrimiçi olarak ortalama 9 saat harcadıkları (sosyal medya ve eğlence TV platformları dahil) bilgileri, boş zamanınızın nereye gittiğini ve günlük okul çalışmalarınız için neden hiç zaman ayıramadığınızı grafiksel olarak gösteriyor. Sosyalleşmek için tercih edilen yöntemin Facebook, Twitter, Instagram ve Tik Tok gibi sosyal platformlara kaydığı açık, ancak hayatın hala büyük ölçüde gerçek dünyada ne yaptığımıza bağlı olduğunu belirtmek gerekir. Böylece, yalnızca sosyal medyada harcanan zamanı sınırlayarak gerçekte ne kadar boş zamanınız olduğunu görebileceksiniz ve o zaman artık herkese ne kadar meşgul olduğunuzu ve 24 saatin ne kadar yeterli zaman olmadığını anlatamayacaksınız. Tüm yükümlülüklerinizi yerine getirin.
Unutulmamalıdır ki, sosyal medyada ve diğer çevrimiçi uygulamalarda günlük zamanınızı sınırlamanıza izin veren ve aşıldığında bunlara erişmenizi engelleyen bir dizi harika uygulama bulunmaktadır.
5.ÇOKLU GÖREVDEN KAÇININ İster inanın ister inanmayın, çoklu görev bir efsanedir. Çok sayıda araştırma, beynimizin bize aynı anda birkaç şey yapıyormuş gibi bir yanılsama vermesi dışında, aynı anda birden fazla şeyi yapamadığımızı göstermiştir. Hatta bazı araştırmacılar, çoklu görevlerin üretkenliği %40 oranında azalttığını iddia ediyor. Bu nedenle, mümkün olduğunca üretken olmak ve zamanınızı mümkün olan en iyi şekilde yönetmek istiyorsanız, her seferinde bir şey yapın.
6. HAYIR DEMEYİ ÖĞREN
İstediğimiz her şeyi bir çırpıda elde etmemizi sağlayan dünya, gençler için başka bir sorun yarattı o da kaçırma korkusu. Bir şeyi kaçırmaktan ya da döngüye girmemekten korkan gençler, arkadaşlarıyla sosyal medyada ve onların dışında çok fazla zaman geçiriyorlar ve bu da kişinin zaman üzerindeki kontrolünü kaybetmesine neden oluyor. Öğrencilerin kendi zamanlarını yönetebilmeleri ve psikolojik bütünlükleri için akranlarına hayır demeyi öğrenmeleri önemlidir.
Bunu başardıkları an, uzun vadede çok önemli bir yaşam kararı olduğunu kanıtlayacak yeni bir olgunluk aşamasına yaklaşacaklardır.
7.DAHA KISA ARALIKLARLA ÇALIŞMA
Daha önce de söylediğimiz gibi, hem çoklu görev hem de bir görevi tamamlamamız gereken süre açısından yeteneklerimizi abartmayı seviyoruz.
Kendi üretkenliklerini dikkatle izleyen herkes, bir konuya/öğretim birimine/soruna 30 dakikadan fazla odaklanamayacaklarını fark eder. Bundan bahseden birçok öğrenme tekniği vardır, ancak genel olarak bir oturuşta 30 dakikadan fazla çalışmamamız gerektiği kabul edilirken, molaların bireysel ihtiyaçlara bağlı olarak 5 ila 15 dakika arasında değişmesi gerektiği kabul edilir.
Bu nedenle, bir seferde bir görev yapıyorsanız, daha uzun süreler boyunca sürekli çalışmaktan ziyade, birkaç aralığa bölmek daha iyidir.
8. İYİ BiR UYKU
Son ama belki de en temel ipucu, özellikle sağlıklı gelişim ve kişinin bilişsel potansiyelinin tam kapasitesini kullanma yeteneği için iyi uykunun gerekli olduğu ergenlik döneminde, verimli zaman yönetiminde iyi uykunun önemidir.
Araştırmalar, gençlerin beyin gelişimi ve tam vücut iyileşmesi için 9 saat (ortalama) uykuya ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Ancak ergenlerin ortalama 7 ila 7,5 saat uyudukları ve bunun yetersiz olduğu belirtilmektedir. Hem kısa hem de uzun vadeli sağlık için iyi uykunun önemli olmasının sayısız nedeni vardır.
Ancak bu konu için en önemli şey, yeterli miktarda uykunun büyüme hormonu salgılanmasına (HGH), hormonal dengenin yanı sıra 5 uyku döngüsü ve bunların üç aşamasının (derin uyku, hafif uyku, REM) ortaya çıkmasına neden olmasıdır.
Uyku optimal beyin gelişimine ve sonuç olarak daha iyi hafıza ve bilişsel yeteneklere katkıda bulunur.
Yani, iyi uyku ve iyi zaman yönetimi genellikle birbirine bağlıdır. Yeterli uykuya sahip olmak için zamanınızı iyi organize etmeniz gerekir, ancak aynı zamanda üretken olmak ve yükümlülüklerinizi zamanında yerine getirmek istiyorsanız iyi bir gece uykusuna ihtiyacınız vardır.
KAYNAKÇA:
1. Eranıl, A. K. & Özcan, M. (2018). Lise Öğrencilerinin Boş Zaman Yönetimi Becerisinin İncelenmesi . Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 6 (6) , 779-785 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/anemon/issue/39085/373396
2. Eldeleklioğlu, J. (2008). Ergenlerin Zaman Yönetimi Becerilerinin Kaygı, Yaş ve Cinsiyet Değişkenleri Açısından İncelenmesi. İlkogretim Online, 7(3).
3. https://www.allisonacademy.com/students/time-management/time-management-for- high-school-students/
