Ekonomi Bülteni
10 Mart 2014, Sayı: 10
Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel
Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran
Yurt Dışı Gelişmeler
Yurt İçi Gelişmeler
Finansal Göstergeler
Yurt Dışı Gelişmeler DenizBank Ekonomi Bülteni
10 Mart 2014
ABD’de soğuk havanın ekonomi üzerindeki etkisi azalmaya başlıyor. Aralık ayında beklentilerin altında kalan ABD istihdam sektörü verisi ile birlikte ekonomik veriler üzerindeki bozulmaya neden olarak gösterilmeye başlanan soğuk hava koşullarının etkisinin Şubat ayında bir miktar azalamaya
başladığı görüldü. ABD’de ISM imalat sanayi endeksi Aralık’ta 57’den 56.5 seviyesine, Ocak’ta da 51.3’e sert geriledikten sonra Şubat ayında 52 olan beklentilerin üzerinde 53.2’ye yükseldiği açık- landı. Arka arkaya iki ay boyunca imalat sanayiindeki genişleme hızı- nın azaldığına işaret edilmesinden sonra bir miktar yükselen ISM endeksindeki yeni siparişler kırılımının 51.2’den 54.5’e daha güçlü artışı önümüzdeki dönemde ekonomik aktivitenin hız kazanacağı beklentisini destekliyor. Yellen’in yaptığı konuşmalarda ekonomik verilerde görülen bozulmanın ne kadarının hava koşulları nedeniyle gerçekleştiğini söylemenin zor olduğunu belirtmişti. Hava şartlarında-
ki yumuşama ile birlikte aktivitede yeniden bir artış gözlemlenmesi ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın arkasında başka nedenlerin de olabileceği endişelerinin azalmasına destek verdi.
ABD’de tarım dışı istihdam beklentilerin üzerinde arttı. ABD’de Aralık ve Ocak aylarında soğuk hava koşulları nedeniyle beklentile- rin altında kalan tarım dışı istihdam artış rakamı Şubat ayında 149 bin adet olan piyasa beklentisinin üzerinde 175 bin adet olarak açık- landı. Aralık ve Ocak verileri sırasıyla 75 ve 113 binden 84 ve 129 bin adete toplamda 25 bin adet yukarı revize edildiler. Beklentilerin üzerinde açıklanan tarım dışı istihdam artışı soğuk hava koşulların- daki olumsuz etkiye ek olarak farklı nedenlerin istihdam piyasasında negatif etki yarattığına yönelik endişeler ortadan kalkmış oldu. Ayrı- ca soğuk havaların negatif etkisinin de bir miktar azalmış ve bu ne- denle ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın sonuna yaklaşılmış olabi- leceği görüşüne destek verdi. Aynı zamanda açıklanan işsizlik oranı
%6.6 olan beklentilerin üzerinde %6.7 olarak açıklandı. İşgücüne katılım oranının %63’de sabit kaldığı gözlemlenirken işsizlerin sayısının işgücünden daha hızlı bir oranda arttığını ortaya koydu. FED’in 18-19 Mart’da gerçekleştireceği toplantısında tahvil alım programında uyguladığı azaltımlarda bir değişikliğe gitmeyeceğine destek veren veri sonrası ABD tahvil getirilerinde yükseliş, altın fiyatlarında düşüş ve gelişmekte olan ülke para birimleri üzerindeki satış dikkat çekti.
Rusya-Ukrayna-Kırım ve Batılı ülkeler. Önceki hafta Rusya’nın Ukrayna sınırındaki askeri birliklerine acil tatbikat emri vermesi, sonrasında Kırım’da Rus askerlerinin fiziki olarak sokaklarda bulunmaya başlamaları, Rusya ve Ukray- na arasında patlak verebilecek bir savaş ihtimali endişesi piyasalar üzerinde baskı oluşturmuştu. Geçtiğimiz hafta ba- şında Rusya’nın askeri tatbikata son verdiğini açıklaması, ve Putin’in askeri bir müdahalenin söz konusu olmadığını bunun en son seçenek olduğunu belirtmesi piyasalar üzerindeki baskıyı azalttı. Endişeler nedeniyle güvenli liman ara- yışı sonucu gerileyen ABD 10 yıl vadeli tahvil getirileri yeniden yükselirken, Japonya Yen’i risk algısının yeniden dü- zelmesi ile değer kaybetti, gelişmekte olan ülke para birimleri değerlendi ve hisse senedi endeksleri kayıplarının bir kısmını yerine koydu. Kırım’ın 16 Mart’ta referanduma gideceğini açıklaması sonrası diplomatik olarak halen Rusya- Ukrayna arasında bir anlaşma sağlanamamış olması politik tedirginlik bir süre daha devam edebileceğini gösteriyor.
Çin 2014 büyüme hedefini değiştirmedi. Çin hükümetinin açıklanan makroekonomik hedeflerinde, büyüme oranı hedefi 2013’teki hedefi ile aynı seviyede tutuldu. Geçtiğimiz yıl %7.5 olan büyüme hedefinin bir miktar üzerinde %7.7 oranında büyüyen Çin bu yıl da hedefini %7.5’de sabit tuttu. Büyüme hedefinin %7.5’den %7’ye revize edilebileceği yönündeki beklentilere karşın, 7 milyonun üzerindeki yeni üniversite mezunu ve 6 milyondan fazla çalışanın şehirlere göç etmesine yetecek kadar bir istihdam yaratmak için hedef oranda bir değişiklik yapılmadı. Fakat Çin Maliye Bakanı ekonomide yeteri kadar istihdam yaratıldığı sürece hedeflenen büyüme oranının altına inilmesinin bir sorun teşkil et- meyeceğini belirtti. Çin’in belirlediği daha sürdürülebilir büyüme oranı ile hedeflediği; kredi artışı ile balon endişesi ya- ratan verimsiz gayrimenkul yatırımlarının önüne geçmek, iç tüketimin payının artırıldığı bir ekonomik model oluştur- mak, ve çevre kirliliği gibi sosyal meseleler ile savaşmak gibi hedeflerin bir gece gerçekleşmeyecek gerçekler olduğu için hedeflerinde ufak revizyonlar ile ilerliyor. Ayrıca dünyanın en büyük 2.ekonomisi konumunda bulunması nedeniyle Çin’in gerçekleştirdiği bu yavaş reform süreci çevre ekonomiler üzerinde oluşabilecek bir şok etkisini ortadan kaldırı- yor.
53.7
30 35 40 45 50 55 60 65
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 ABD İmalat ISM Endeksi (3 Aylık Ort.)
175K
-900K -700K -500K -300K -100K 100K 300K 500K
2008 2009 2010 2011 2012 2013
Tarım Dışı İstihdam (Aylık Değişim)
Yurt Dışı Gelişmeler DenizBank Ekonomi Bülteni
10 Mart 2014
Mario Draghi beklenen “güvercin” konuşmayı yapmadı. ECB’nin gerçekleştirdiği para politikası toplantısında faiz- lerde bir değişikliğe gitmemesi beklentiler dahilindeyken, ek bir hamle ya da ek bir hamleye yönelik sinyaller verilme- mesi piyasaların beklemediği bir gelişmeydi. ECB başkanı Mario Draghi gerçekleştirdiği basın toplantısında önceki iki basın açıklamasından daha az güvercin bir ton kullandı. Mevcut verilerin ılımlı ekonomik toparlanmanın devam ettiğini teyit ettiğini, merakla beklenen yeni makroekonomik projeksiyonların da uzun süreli düşük enflasyon oranını, deva- mında ise kademeli bir artış yönündeki görüşlerini desteklediğini söyledi. Orta vadeli enflasyon ve büyüme görünümü- nün ve yapılan çalışmaların uzun bir süre daha gevşek para politikasına devam etme planlarını desteklediğini bu ne- denle sözlü yönlendirme politikasına devam ettiklerini belirtti. Daha önce olduğu gibi gerekirse daha fazla adım atabi- leceklerini söylese de buna gerek görmediklerini açıkça belirtti. Soru cevap kısmında ECB’nin 2012 yılında son verdiği tahvil alım programının bilanço üzerindeki etkisini azaltmak için uyguladığı sterilizasyon programını neden durdurma- dıklarına yönelik bir soru geldi (piyasadaki genel algı sterilizasyon operasyonlarının sonlandırılacağı yönündeydi.).
Draghi böyle bir hamlenin yapılabilecekler listesi içerisinde olduğunu fakat para piyasasında bunu yapmalarını gerekti- recek bir gelişme görmediklerini belirtti. Büyüme tarafında; bölge ekonomisinin son 3 çeyrektir arka arkaya bir önceki çeyreğe göre büyüme kaydettiğini, öncü göstergelerin bu ılımlı toparlanmanın bu yılın ilk çeyreğinde de devam edece- ğine işaret ettiğini, daha ileri vadede toparlanmanın düşük bir hızla da olsa devam edeceğini açıkladı. Özellikle iç ta- lepte görülen daha fazla toparlanmanın, ECB’nin gevşek para politikası ile birleşerek bu toparlanmaya destek verme- sini beklediklerini belirtti. Yeni açıklanan projeksiyonlara göre Euro Bölgesi’nin 2014 yılında önceki tahminden 0.1 puan daha fazla %1.2 oranında, 2015 ve 2016 yıllarında ise sırasıyla %1.5 ve %1.8 oranında büyümesinin tahmin edildiğini açıkladı. Enflasyon ile ilgili olarak; Şubat ayında açıklanan %0.8’lik enflasyon oranının önümüzdeki aylarda bu seviyelerde kalmasını beklediklerini, daha sonra kademeli bir artış beklediklerini belirtti. Mart 2014 projeksiyonları- na göre bu yılki enflasyon oranı tahmininin %1.1’den %1’e revize edildiğini, 2015 ve 2016 yılları için ise enflasyon tah- minlerinin sırasıyla %1.3 ve %1.5 olduğunu açıkladı. Soru cevap kısmında gelen diğer sorulardan biri de güçlü seyre- den EUR konusunda oldu. Bu konuda daha önce olduğu gibi
döviz kurlarının kendileri için bir hedef olmadığını ama büyüme fiyat istikrarı için önemli olduğunu belirtti. Kur geçişkenliği ile ilgili olarak her %10’luk değer artışının enflasyona 40-50 baz puanlık bir negatif etkisi olduğunu belirten Draghi, bu nedenle Euro’nun 2012 yılındaki düşük seviyelerinden bu yana yaşadığı değerlenme hareketinin enflasyon üzerinde 0.4 puanlık bir azalmaya neden olduğunu söyledi. Mario Draghi’nin açıklama- sından yola çıkarak, Euro’nun 2012 yılındaki 1.20’li seviyelerin- de kalsaydı Şubat ayındaki enflasyon oranı kabaca %1.2 ora- nında gerçekleşirdi. Bu nedenle Mario Draghi, araç olarak kul- lanılmasa da döviz kuru hareketlerini yakından takip etmeye devam edeceklerinin sinyalini açıkça vermiş oldu.
Euro Bölgesi’nde ılımlı toparlanma sürüyor. Mario Draghi’nin ekonomik aktivitenin toparlandığına devam ettiğine yönelik söylemlerini destekleyen ekonomik veriler açıklanmaya devam ediyor. Euro Bölgesi’nde büyüme rakamları 2.tahminde bir revizyona uğramadı, bir önceki çeyreğe göre %0.3, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %0.5’lik bir bü- yüme kaydedildi. 2013 yılı tamamında %0.5 oranında daralmasına karşın, Draghi’nin de belirttiği gibi arka arkaya 3 çeyrek görülen çeyreklik büyüme trendinin bu yılın ilk çeyreğine de geçeceği beklentileri yüksek. Şubat ayı imalat PMI endeksi nihai değerinde 53 olarak açıklanan ilk rakamın hafif
üzerine 53.2’ye revize edildi. Global olarak yıl başında PMI en- dekslerinde görülen yavaşlama Euro Bölgesi’nde de görülmüş- tü, fakat genel resim ılımlı genişlemenin devam ettiğine işaret etmişti. Genişleme ile daralmayı ayıran 50 seviyesinin üzerinde kalan imalat PMI endeksi imalat sektöründeki genişlemenin devam ettiğine işaret etti. Euro Bölgesi’nde son 3 çeyrektir bü- yümeye pozitif katkı sağlayan hanehalkı tüketim harcamalarının bir göstergesi olan perakende satışların da Ocak ayında bek- lentilerin üzerinde arttığı açıklandı. Bir önceki aya göre %0.8’lik artış göstermesi beklenen perakende satışlar %1.6 oranında bir artış kaydetti. Bir önceki yılın aynı ayına göre artış oranı da % 1.3 oranında gerçekleşti. Hem yılın ilk aylarına ait açıklanan
veriler hem de güven endeksleri ekonomik aktivitenin Draghi’nin belirttiği gibi yılın ilk çeyreğinde artış göstermeye de- vam edeceğini teyit ediyor.
0.8 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5
1.20 1.24 1.28 1.32 1.36 1.40
Haz.12 Ara.12 Haz.13 Ara.13
EUR/USD Enflasyon Oranı (%)
-3 -2 -1 0 1
2011 2012 2013 2014
Euro Bölgesi Perakende satışlar yıllık artış (3 aylık ort., %)
Yurt İçi Gelişmeler DenizBank Ekonomi Bülteni
10 Mart 2014
Enflasyon, Şubat 2014
Şubat ayında TÜFE aylık bazda ortalama %0.4 olan piyasa beklentisine paralel %0.43 artarken, alt kalemlerde en ciddi artış aylık %2.29’la ulaştırma grubu fiyatlarında görüldü.
Geçtiğimiz aylarda belirgin yükseliş görülen gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları Şubat ayında yatay seyretti. Benzer şekilde, geçtiğimiz ay vergi artışı nedeniyle yükselişin görül- düğü alkollü içecek ve tütün grubunda da Ocak ayına göre değişim olmadı. Kurdaki yükselişin etkisiyle ulaştırma grubu fiyatlarında Ocak ayındaki %2.5’lik artış ardından Şubat ayında da %2.29’luk yükseliş görülürken, bu grubun aylık enflasyona katkısı 0.36 puan oldu. Diğer taraftan, giyim ve ayakkabı grubunda bir önceki aya göre görülen %5.06’lık
düşüşün etkisi -0.36 puan oldu Hizmet sektörü enflasyonunda ise yemek hizmetlerindeki artış devam ederken (bir önceki aya göre 1.55%), bu gruptaki yıllık artış oranı %12.16’ya yükseldi. Konaklama hizmetleri ise Ocak ayındaki sert yükselişin ardından yatay kalırken, bu gruptaki yıllık enflasyon %7.6 oldu. Kira fiyatlarında ise Şubat ayında da man- şet enflasyona paralel (%0.43) artış görülürken, bu gruptaki yıllık enflasyon %6.65 ile manşet enflasyona göre daha olumlu olmaya devam etti.
Çekirdek enflasyon göstergeleri Şubat ayında da bozulma- ya devam ederken, H ve I tanımlı çekirdek göstergeler Ni- san 2012’den beri ilk defa %8’in üzerine çıktı. H tanımlı özel kapsamlı TÜFE (Gıda, Enerji, Alkollü içecekler, Tütün ürün- leri, ve Altın hariç) Şubat ayında %7.70’den %8.63’e yükse- lirken, I tanımlı özel kapsamlı TÜFE (Gıda, Enerji, Alkollü ve Alkolsüz içecekler, Tütün ürünleri, ve Altın hariç) %7.59’dan
%8.43’e yükseldi. Kur tarafında devam eden yüksek seyir çekirdek enflasyon göstergelerinin önümüzdeki dönemde de yüksek kalmasına neden olacaktır.
Üretici fiyatları tarafındaki bozulma ve üretici ve tüketici fi- yatlarındaki ayrışma Şubat ayında da devam etti. ÜFE Şu- bat ayında aylık bazda %1.38 artarken, yıllık ÜFE Şubat ayında %10.72’den %12.40’a yükseldi. ÜFE’nin aylık bazda- ki yükselişinde gıda ve motorlu taşıt imalatı fiyatlarındaki artış etkili oldu. Gıda ürünleri imalatı fiyatlarında görülen % 2.58’lik artışın endeksteki aylık artışa katkısı 0.53 puan olur- ken, motorlu kara taşıtları imalatı fiyatlarındaki yükseliş (%
2.93) 0.14 puan etkide bulundu. Şubat ayındaki artışın ar- dından yıllık gıda ürünleri imalat fiyatlarındaki artış % 11.4’den %12.6’ya yükseldi.
Şubat ayında TÜFE’nin beklentilere paralel gelmesi ve yıllık
enflasyonun geçtiğimiz aya yakın seviyede kalması nedeniyle piyasanın yılsonu enflasyon beklentilerinde değişikliğe yol açmayacağını ve Merkez Bankası’nın mevcut duruşunu sürdüreceğini düşünüyoruz. Haziran ayına kadar yıllık enflasyonun yüksek seviyelerde kalmaya devam etmesini bekliyoruz. İlerleyen dönemde enflasyonda daha fazla bo- zulma görülmesi durumunda, Merkez Bankası’nın faiz değişikliği yerine ilk etapta piyasayı fonlamasını %10 olan bir hafta vadeli repo faizinden %12.0 (piyasa yapıcı bankalar için %11.5) olan gecelik vadeye kaydıracağını düşünüyoruz.
12.40%
7.89%
-4%
4%
12%
20%
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
TÜFE
Yıllık Enflasyon
ÜFE
Finansal Göstergeler DenizBank Ekonomi Bülteni
10 Mart 2014
Haft a lı k v e A ylı k G e tiri
Rusya ile Ukrayna arasında askeri bir gerilim gerçekleşmeyeceği beklentisi piyasaları rahatlattı.
P a ra P iy a s a la rı H. S e nedi P iy a s a la rı
Libor faizleri aşağı yönlü seyrini korudu.
Risk algısı Rusya ve çevresindeki ülkeler dışında toparlandı ve kayıpların bir kısmı geri alındı.
Not: Tüm veriler raporun çıktığı Cuma günü saat 12:00 itibarı ile güncellenmiştir.
Finansal Göstergeler DenizBank Ekonomi Bülteni
10 Mart 2014
Tahv il P iy a s a la rı
Gösterge tahvil getirisi %11 seviyesinin üzerinde işlem görmeye devam etti.
Dö viz P iy a s a la rı E mtia P iy a s a la rı
Risk iştahındaki artışa paralel GOÜ para birimleri USD’ye karşı değer kazandı.
En büyük buğday ve mısır ihracatçısı Ukrayna’daki gerginlikler tarım emtia endeksini yukarı taşıdı.
Not: Tüm veriler raporun çıktığı Cuma günü saat 12:00 itibarı ile güncellenmiştir.
