GIDA SEKTÖRÜNDE
SORUMLU YÖNETÝCÝNÝN EL KÝTABI
(50 Soruda Sorumlu Yöneticilik)
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odasý Baský
Kozan Ofset
312 384 20 03
Deðerli gýda-kimya-ziraat mühendisi sorumlu yönetici arkadaþlarýmýz;
5179 sayýlý Yasa kapsamýnda gýda iþletmelerinde çalýþan meslektaþlarýmýza yönelik olarak hazýrladýðýmýz "50 Soruda Sorumlu Yöneticilik" kitabýný sizlere ulaþtýrmanýn mutluluðunu taþýyoruz.
Sorumlu yönetici, gýda ve gýda ile temas eden madde ve malzemelerin Gýda Mevzuatýna uygunluðunun saðlanmasýnda ve böylece tüketiciye güvenilir ve kaliteli gýdanýn arzýnda önem- li sorumluluklarý olan Gýda ve gýda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iþyerlerinde istihdamý devlet tarafýndan zorunlu kýlýnan bir teknik elemandýr.
Kitabýn, sorumlu yönetici meslektaþlarýmýzýn çalýþma alanlarý ile ilgili görev, hak ve yetkileri- ni tanýmlama ve kullanma konusunda yararlý olacaðýný umuyoruz.
Deðerli meslektaþlarýmýz, bildiðiniz gibi "Tarladan Sofraya Gýda Güvenliði" kavramý, güvenli gýda üretiminin hammaddeden baþladýðýný ve iþleme süreçleri ile devam ettiðini, yurttaþlarýn
"nitelikli ve yeterli gýdaya ulaþma hakkýnýn", ancak bu zincirin tüm halkalarýnýn sorunsuz çalýþmasý ile gerçekleþtirilebileceðini açýklamaktadýr.
Uzun yýllardýr uygulanan yanlýþ politikalarýn bir sonucu olarak, Türkiye, tarýmsal üretimde giderek dýþa baðýmlý hale gelmiþtir. Nüfus artýþ hýzýnýn gerisinde kalan üretim artýþlarýnýn, hatta bazý alt sektörlerde üretim miktarlarýnýn geriye gidiþinin doðal bir sonucu olarak, Türkiye, 2003 yýlýndan bu yana sattýðýndan daha fazla tarým ürünü satýn alan bir ülke konu- muna düþmüþtür. Kendi ekolojimizde yetiþen ürünlerin dýþalýmýna yýlda 2 milyar dolar para ödeniyor olmasý, yaþanan gerçekliði tüm açýklýðýyla ortaya koymaktadýr.
Diðer yandan tarým, tüm dünyada, tüketici istemlerine uyarlý bir yöneliþ sergilemektedir.
Baþka bir deyiþle kalite, tarýmsal üretimin ve iþleme süreçlerinin vazgeçilmez bir ön koþulu olarak giderek öne çýkmaktadýr.
Ýþte "tarladan sofraya gýda güvenliði" kavramý, yukarýda belirtilen tüm konularý kapsayýcý bir çerçeve olarak, tüm ülkelerin sektörel alt ve üst yapýyý düzenleme ve gýda mevzuatýný oluþ- turma süreçlerinde belirleyici etki yapmaktadýr.
Türkiye'de, Avrupa Birliði'nin gýda alandaki düzenlemelerini dikkate alarak yapýlan ilk ilk kap- sayýcý yasa çalýþmasý olan "Gýdalarýn Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair 560 sayýlý Kanun Hükmünde Kararname", 28 Haziran 1995 gün, 22327 sayýlý Resmi Gazete'de yayýmla- narak yürürlüðe girmiþtir.
Sözü edilen KHK ile gýda alanýnda "sorumlu yöneticilik" kavramý, ilk kez Türkiye'nin günde- mine yerleþmiþtir. Ancak KHK'nin günün koþullarýna göre iyileþtirme gereksiniminin bir sonu- cu olarak, yeni yasa çalýþmalarý baþlamýþtýr.
Bu süreçte, Türk Mühendis ve Mimar Odalarý Birliði'ne baðlý Gýda - Kimya ve Ziraat mühendisleri Odalarý, yasanýn içeriðine yönelik çalýþmalar yapmýþlar, Bakanlýk ve TBMM'deki komis-yonlara katýlarak tasarýlar hakkýndaki görüþlerini aktarmýþlar ve kamuoyunu uyarmýþlardýr.
Bu uyarýlarýn bir kýsmý dikkate alýnarak hazýrlanan 5179 sayýlý "Gýdalarýn Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Deðiþtirilerek Kabulü Hakkýnda Kanun" ise, 5 Haziran 2004 tarihinde yayýmlanarak yürürlüðe girmiþtir.
Sözü edilen Yasa, "tarladan sofraya gýda güvenliði" felsefesine bütünsel bir yaklaþým getire- memiþ, Avrupa Birliði'nin ilgili mevzuatýna uyumda yetersiz kalmýþ, göreli iyileþtirmelere karþýn yetkiyi tek merkezde toplayamamýþ, piyasa gözetim ve denetimi konularýnda yeni belirsizlikler ortaya çýkarmýþ, gýda denetiminde yerel idarelere yetki devrinin kapýsýný aralamýþ, "sorumlu yönetici" niteliklerini ve bunun yanýnda daha yirmibir konuyu çýkartýlacak yönetmeliklere býrakarak sektörü sürprizlere açýk býrakmýþtýr. Nitekim, Avrupa Birliði'nden de
5179 sayýlý Yasa'nýn çýkmasýndan sonra, ilgili Yönetmeliklerin hazýrlanmasý süreçlerine Odalar etkin olarak katýlmýþ, Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý da duyarlý yaklaþarak katkýlarýn önemli bölümünü dikkate almýþtýr.
Buna karþýlýk, 560 sayýlý KHK döneminden gelen ve 5179 sayýlý Yasa döneminde de olumsuz hükümleri korunarak yeniden yayýmlanan "Gýda ve Gýda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten Ýþyerlerinin Çalýþma Ýzni ve Gýda Sicili ve Üretim Ýzni Ýþlemleri ile Sorumlu Yönetici Ýstihdamý Hakkýnda Yönetmelik", tanýmlanan iþyerlerinde usta düzeyinde çalýþan kiþilere, aldýklarý kýsa süreli kurslarla sorumlu yönetici olarak çalýþma "olanaðý"
getirmektedir.
Bu düzenlemenin halk saðlýðý açýsýndan olumsuz geliþmelere kapý açmasý ve alanýnda yük- seköðrenim görmüþ mühendislerin istihdamýný sýnýrlamasý nedeniyle, yapýlan tüm görüþmelere karþýn olumlu bir sonuç alýnamamasý üzerine, Danýþtay nezdinde idari dava açýlarak Yönetmeliðin iptali ve yürütmesinin durdurulmasý çabalarýna giriþilmiþtir.
Deðerli meslektaþlarýmýz, ODA'larýmýz, üyesi bulunan mühendislerin hak ve çýkarlarýný koru- ma ve geliþtirme konusunda, etkin çalýþmalar yürütmektedirler. Çabamýz, mühendislerin yaþam düzeylerini yükseltmek amacý ile kamu yararý kavramýný baðdaþýr kýlmaktýr.
Bu düþünce çerçevesinde olmak üzere, gýda iþletmelerinde gýda - kimya ve ziraat mühendis- lerinin sorumlu yönetici olarak görev yapmasý, iþletmenin üretimini miktar ve kalite olarak yükseltecek, artan katma deðerden mühendis ücretini alacaktýr.
Meslek Odalarý, 6235 Sayýlý Kanun ile kurulan Türk Mühendis ve Mimar Odalarý Birliði'ne baðlý meslek örgütleridir. Ýlgili Kanunun'da, Birliðin Kuruluþ amacý "Mühendislik ve Mimarlýk mesleði mensuplarýnýn müþterek ihtiyaçlarýný karþýlamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaþtýr- mak, mesleðin genel genel menfaatlere uygun olarak geliþmesini saðlamak, meslek mensu- plarýnýn birbirleriyle ve halk ile olan iliþkilerinde dürüstlüðü ve güveni hakim kýlmak üzere meslek disip-linini ve ahlakýný korumak için gerekli gördüðü bütün teþebbüs ve faaliyetlerde bulunmak" þeklinde belirlenmiþtir.
Bu baðlamda Gýda Mühendisleri Odasý. Kimya Mühendisleri Odasý ve Ziraat Mühendisleri Odasý ortak bir anlayýþla; gýda sektöründe sorumlu yönetici olarak çalýþan meslektaþlarýna yol gösterici olmasý amacýyla "Sorumlu Yönetici El Kitabýný" hazýrlamýþlardýr.
Ayrýca, Türk Mühendis ve Mimar Odalarý Birliði'ne baðlý Gýda-Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odalarý, kendi aralarýnda imzalayacaklarý protokol ile kurallar koyup, tek tip sözleþme uygu- lamasýný yaþama geçirme; bu kapsamda sorumlu yöneticilerin iþyerlerindeki mühendis etkin- likleri-ücret-sosyal güvenlik vb. alanlarda karþýlaþtýklarý sorunlarý çözme çabalarýný sürdürmektedirler.
Bunun yanýnda, meslek içi eðitim çalýþmalarý da hýzla sürdürülüyor.
Elinize ulaþan bu kitabýn, "rekabet yerine dayanýþma", "kuralsýz piyasa yerine kamu yararýna yönelik mühendis etkinlikleri" felsefesinin yaþama geçirilmesinde katkýda bulunmasý ve meslektaþlarýmýza yararlý olmasýný diliyoruz.
Saygýlarýmýzla...
Petek ATAMAN Ereli ÖZBOZKURT Gökhan GÜNAYDIN
Gýda Mühendisleri Odasý Kimya Mühendisleri Odasý Ziraat Mühendisleri Odasý Yönetim Kurulu Baþkaný Yönetim Kurulu Baþkaný Yönetim Kurulu Baþkaný
1-5179 Sayýlý Kanunun Amacý Nedir?
2- Sorumlu Yönetici Kimdir, Görevleri Nelerdir?
3- Hangi Ýþyerlerinde Hangi Mesleklerdeki Sorumlu Yönetici Ýstihdam Edilir?
4- Hangi Durumlarda Sorumlu Yönetici Birden Fazla Ýþyerinde Çalýþabilir?
5- Sorumlu Yönetici Ýstihdam Edilecek Gýda Ýþ Kollarý Nelerdir?
6- En Az Lisans Düzeyinde Eðitim Almýþ Sorumlu Yöneticilerin Çalýþtýklarý Ýþkollarý Nelerdir?
7- Tekniker Ve Teknisyen Seviyesinde Eðitim Almýþ Sorumlu Yöneticilerin Çalýþtýklarý Ýþkollarý Nelerdir?
8- Sorumlu Yönetici Ýþe Baþlarken Hangi Ýþlemleri Yaptýrmalýdýr?
9- Sorumlu Yöneticinin Hazýrlayacaðý Evraklarla Ýlgili Dikkat Etmesi Gereken Diðer Hususlar Nelerdir?
10- Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerinin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmeliðe göre iþyeri sorumluluklarý nelerdir?
11- Sorumlu Yönetici Sözleþmesi Hazýrlanýrken Dikkat Edilecek Hususlar Nelerdir?
12- Çalýþma Ýzni Nasýl Alýnýr?
13- Çalýþma Ýzni Ve Gýda Sicili Baþvurusunda Gerekli Olan Evraklar Nelerdir?
14- Kanatlý Hayvan Eti Ve Et Ürünleri Üretim Tesislerinde Çalýþma Ýzni Baþvuru Ýþlemlerinde Gereken Belgeler Nelerdir?
15- Kýrmýzý Et Ve Et Ürünleri Üretim Tesislerinde Çalýþma Ýzni Baþvuru Ýþlemlerinde Gereken Belgeler Nelerdir?
16- Hangi Ýþletmelere Çalýþma Ýzni Tarým Ve Köyiþleri Bakanlýðý Tarafýndan Verilir?
17- Kapasite Raporlarý Nereden Alýnýr, Nelere Dikkat Edilir?
18- Saðlýk Bakanlýðý Tarafýndan Verilen Üretim Ýzinleri Nelerdir?
19- Su Ürünleri Toptan Ve Perakende Satýþ Yerleri Yönetmeliðine Göre Çalýþma Ýzni Almak Ýçin Gerekli Evraklar Nelerdir?
20- Sabit Perakende Su Ürünleri Satýþ Yerlerinin Teknik Ve Hijyenik Þartlarý Ne Olmalýdýr?
21- Üretim Ýzni Baþvurusu Hangi Ürünler Ýçin Kaç Þekilde Yapýlýr?
22- Ürün Kodeksleri (Tebliðleri) Yayýnlanan Ürünler Ýçin Üretim Ýzin Baþvurusu Nasýl Yapýlýr?
23- Ürün Kodeksleri (Tebliðleri) Yayýmlanmayan Ürünler Ýçin Baþvuruda Ýstenilen Evraklar Nelerdir?
24- Özel Gýda Kontrol Laboratuvarlarýnda istihdam edilen sorumlu yöneticilerin görev ve yetkileri nelerdir?
25- Gýda Maddeleri Ýle Temasta Bulunan Ambalaj Materyali Üretim Ýzni Nasýl Alýnýr, Baþvuru Ýçin Gerekli Evraklar Nelerdir?
27- Ürün Markalarý Ýle Ýlgili Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?
28- Üretilecek Ürünün Yüzde Bileþimi Ne Þekilde Hazýrlanmalýdýr?
29- Etiket Örneði Neye Göre Hazýrlanmalýdýr?
30- Etikette Gýda Maddesi Ýle Ýlgili Besin Ögesi Baþvurusu Hangi Durumda Mecburidir?
31- Uygulamada Karþýlaþýlabilecek Önemli Ayrýntýlar Nelerdir?
32- Çalýþma izni ve gýda sicili ile, üretim izni belgelerinin yenilenmesini gerektiren durumlar nelerdir?
33- Bakanlýk Tarafýndan Yapýlan Kontrol Ve Denetimin Esaslarý Nedir?
34- Çalýþma Ýzni, Gýda Sicili / Üretim Ýznine Esas Denetim Sýrasýnda Saðlanmasý Gereken Koþullar Nelerdir?
35- Kontrol Ve Denetim Ýþlemleri Nasýl Yürütülür?
36- Denetim Sonuçlarýna Ýtiraz Hakký Var Mýdýr? Nasýl Yapýlýr?
37 - 5179 Cezalar Nedir Nasýl Hesaplanýr?
38- Cezalar Nedir? Nasýl Uygulanýr? Nasýl Tahsil Edilir?
39- Denetim Sonucu Uygulanan Cezalara Ýtiraz Nasýl Edilir?
40- Ýþveren Sorumlu Yönetici Ýliþkileri Nasýl Olmalýdýr?
41- Sorumlu Yönetici Ücreti Belirlenirken Dikkat Edilecek Hususlar?
42- Ücretin ödeme þekli nasýl olmalýdýr?
43- Ücreti ödenmeyen sorumlu yönetici ne yapmalýdýr?
44- Sorumlu yöneticilerin sigortalýlýk durumlarý nasýl olmalýdýr?
Ek-1:Gýda ve Gýda Ýle Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten Ýþ Kollarý Ek-2: Sorumlu yöneticinin meslek gruplarýna göre çalýþabileceði gýda alt sektörleri
EK-3: Gýda iþletmelerinde üretimin niteliðine göre sorumlu yönetici olarak istihdam edilecek meslek mensuplarý
Ek-4: Örnek Sorumlu Yönetici Sözleþmesi Ek-5: Sicil/Üretim Ýzni Denetim Formu
Ek-6: Gýdalarýn Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Deðiþtirilerek Kabulü Hakkýnda Kanun
Ek-7: Gýda ve Gýda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten Ýþ Yerlerinin Çalýþma Ýzni ve Gýda Sicili ve Üretim Ýzni Ýþlemleri ile Sorumlu Yönetici Ýstihdamý Hakkýnda Yönetmelik
Ek-8: Gýda Üreten Ýþ Yerlerine Ait Çalýþma Ýzni ve Gýda Sicili Belgesi
Ek-9: Gýda Ýle Temas Eden Madde Ve Malzemeleri Üreten Ýþ Yerlerine Ait Çalýþma Ýzni ve Gýda Sicili Belgesi
Ek-10: Kanatlý Hayvan Eti ve Et Ürünleri Üretim Tesislerinin Çalýþma ve Denetleme Usul ve Esaslarýna Dair Yönetmelik
Ek - 11 : Kýrmýzý Et ve Et Ürünleri Üretim Tesislerinin Çalýþma ve Denetleme Usul ve Esaslarýna Dair Yönetmelik
Ek-12: Türk Gýda Kodeksi'nde Tanýmý Yapýlarak Ürün Tebliði Yayýmlanmýþ Ürünler Ýçin Üretim Ýznine Esas Beyanname
Ek-13: Ürün Kodeksleri (Tebliðleri) Yayýmlanmamýþ Gýdalar Ýçin Üretim Ýzni Baþvurusu EK-14: Gýda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Ýçin Üretim Ýzni Baþvurusu Ek-15: Gýda Üretim Ýzni Belgesi
Ek-16: Gýda Ýle Temas Eden Madde ve Malzemelere Ait Üretim Ýzni Belgesi
EK-17: Gýda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kurallarý Tebliði EK-18: Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik
EK-19: Yayýmlanan Tebliðlerin Listesi
EKLER
47- Marka tescil belgesi yerine vergiye esas ticari unvanlarý kabul edilecek iþyerleri nelerdir?
48- Sorumlu Yöneticilik Belgesi baþvurusunda meslek odalarýnýn istediði belgeler nelerdir?
49- Sertifikalarýn yangýn, kaybolma veya deforme olmasý durumunda yapýlacak iþlemler nelerdir?
50- Gýda ile ilgili güncel mevzuat nereden takip edilebilir?
1-5179 Sayýlý Kanunun amacý nedir?
5 Haziran 2004 tarihli, 25483 sayýlý Resmi Gazete'de yayýmlanan bu Kanunun amacý, gýda güvenliðinin temini, her türlü gýda maddesinin ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin teknik ve hijyenik þekilde üretim, iþleme, muhafaza, depolama, pazarlama ve halkýn gereði gibi beslenmesini saðlamak, üretici ve tüketici menfaatleriyle halk saðlýðýný korumak üzere gýda maddelerinin üretiminde kullanýlan her türlü ham, yarý mamul ve mamul gýda maddeleri ile gýda iþlemeye yardýmcý maddeler ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin güvenliðine iliþkin özelliklerinin tespit edilmesi, gýda maddeleri üreten ve satan iþyerlerinin asgari teknik ve hijyenik þartlarýnýn belirlenmesi, gýda maddeleri ile ilgili hizmetler ile denetimine dair usul ve esaslarý belirlemektir.
2- Sorumlu yönetici kimdir, görevleri nelerdir?
Gýda mevzuatýna uygun üretim yapýlmasýnda, iþveren ve/veya tüzel kiþilik yasal temsilcisi ile birlikte sorumlu olan yöneticidir.
Gýda ve gýda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iþ yerlerinde istihdam edilecek sorumlu yöneticilerin yetki ve sorumluluklarý þunlardýr:
a) Gýda ve gýda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iþ yerlerindeki üretim zin- cirinden tüzel kiþiliðin yasal temsilcisi sorumlu yöneticisi ile birlikte sorumludur.
b) Ýþ yerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluðunu saðlamak ve tespit ettiði eksiklikleri bir rapor hâlinde tüzel kiþiliðin yasal temsilcisine bildirerek giderilmesini temin etmek.
c) Üretim ile ilgili tüm kayýtlarýn düzenli olarak tutulmasýný saðlamak.
d) Yetkili makam tarafýndan iþ yeri denetiminde görevlendirilen denetçilere, iþverenle bir- likte gerekli kolaylýðý saðlamak ve istenen bilgi ve belgeleri sunmak.
e) Çalýþan personelin saðlýk ile ilgili kontrollerini yaptýrmak, meslekî bir hastalýðýn veya iþ ile ilgili bir hastalýðýn tespiti hâlinde koruyucu tedbirlerin acilen alýnmasý ve bununla ilgili iþlemlerin yürütülmesini saðlamak.
f) Ýþ yerinde hijyenik bir ortamýn oluþturulmasý, çalýþan personelin saðlýðýnýn korunmasý ve eðitimi ile yan ürünlerin uygun þekilde tahliyesi ve oluþan atýk ve artýklarýn çevre ve toplum saðlýðýna zarar vermeden izole, bertaraf ve tahliye edilmesinden iþverenle birlikte sorum- ludur.
g) Sorumlu yönetici iþten ayrýlmak istediði takdirde bir ay önceden çalýþtýðý iþ yeri idare- sine ve iþ yerinin bulunduðu yerdeki ilgili mercie yazýlý olarak bildirmek zorundadýr. Sorumlu yöneticinin iþten çýkartýlmak istenmesi hâlinde ayný iþlemlerin iþ yeri idaresince yapýlmasý ve bu sure zarfýnda yeni bir sorumlu yönetici istihdamýnýn yapýlmasý zorunludur
3- Hangi iþyerlerinde hangi mesleklerdeki sorumlu yönetici istihdam edilir?
27.08.2004 tarihli, 25566 sayýlý Resmi Gazete'de yayýmlanan Gýda ve Gýda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten Ýþ Yerlerinin Çalýþma Ýzni ve Gýda Sicili ve Üretim Ýzni Ýþlemleri ile Sorumlu Yönetici Ýstihdamý Hakkýnda Yönetmelik'in 29. Maddesi kapsamýnda gýda ve gýda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iþ yerlerinde, sorumlu yönetici aþaðýdaki esaslara göre istihdam edilir.
a) Gýda üreten ve 60 beygir gücünün üzerinde motor gücü bulunan veya 10 ve üzerinde iþçi çalýþtýran veya et ve et ürünlerini üreten veya süt ve süt ürünlerini üreten veya su ürün- lerini iþleyen veya hazýr yemek üreten iþ yerleri veya yemek fabrikalarý veya her türlü gýda
katký karýþýmlarý üreten iþ yerlerinde; en az 4 yýllýk lisans eðitimi almýþ ziraat, gýda, kimya mühendisleri, veteriner hekimler, kimyagerler, su ürünleri mühendisleri ve biyologlar ile gýda bilimi konusunda en az yüksek lisans yapmýþ diðer meslek gruplarýna mensup kiþilerin eðitim dallarýna ve üretimin niteliðine göre sorumlu yönetici olarak istihdam edilmeleri her bir iþ yeri için zorunludur.
En az 4 yýllýk lisans eðitimi almýþ Ev Ekonomisi Yüksek Okulu Beslenme Bölümü mezun- larý ve Diyetisyenler yemek fabrikasýnda her bir iþ yeri için sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilirler.
b) (a) bendi dýþýnda kalan iþ yerleri; (a) bendindeki meslek gruplarýna uygun olarak azamî 5 iþ yeri için tek sorumlu yönetici istihdam edebilecekleri gibi gýda bilimi konusunda eðitim görmüþ tekniker ve teknisyen seviyesindeki elemanlar üretimin niteliðine göre en fazla iki iþ yerinden sorumlu olacak þekilde istihdam edilebilirler.
c) (a) bendi dýþýnda kalan iþ yerlerinden yýlda en çok 3 ay faaliyet gösteren mevsimlik iþ yerleri ile 20 beygir gücü ve altýnda motor gücü bulunan ekmek ve ekmek çeþitleri üreten iþ yerleri, pastacýlýk ürünleri üreten iþ yerleri, mantý, simit, yufka, bazlama, pide, galeta, kadayýf gibi unlu mamul ürünleri üreten iþ yerleri; ürettiði ürünleri sadece ürettiði mekanda satan diðer iþ yerleri; yetkili makamlarca verilmiþ ustalýk belgesi almýþ elemanlar, Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliði / Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu ve ya bu kurumlarca yetkilendirilmiþ baðlý mesleki birimlerinin birlikte açtýðý kurslardan sorumlu yöneticilik usta eðitim belgesi almýþ olmalarý hâlinde sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilirler.
d) Gýda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten iþ yerlerinde ise her bir iþ yeri için sorumlu yönetici olarak gýda, ziraat, makine, petrol, endüstri, kimya mühendisleri veya kimyager istihdamý zorunludur.
e) 60 beygir gücünün altýnda motor gücüne sahip, kimyasal ve ýsýl iþlem yapýlmadan sadece fiziksel iþlem uygulayarak kâðýt ve karton kutu üretimi yapan gýda ve gýda ile temas eden madde ve malzeme üreten iþ yerlerinde (d) bendinde belirtilen meslek gruplarýna men- sup kiþiler azamî 5 iþ yerinde sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilir.
f) Sorumlu yöneticinin atanmasý, kayýtlý bulunulan meslek odasýndan alýnacak belge üzer- ine noter onaylý sözleþme ile yapýlýr. Ýþ yeri ile sorumlu yönetici arasýnda yapýlacak noter onaylý sözleþmede, sözleþme süresi ile çalýþma gün ve saatleri belirtilmelidir.
g) Sorumlu yöneticiler sadece ayný il sýnýrlarý içerisinde sorumlu yöneticilik yapabilirler ve baþka bir iþ ile iþtigal edemezler.
Ýlgili yönetmelikte geçen (h) bendi ve yönetmeliðin EK-7/A ve EK-7/B ekleri de buraya konulmalý.
4- Hangi durumlarda sorumlu yönetici birden fazla iþyerinde çalýþabilir?
Bu kitapçýðýn 3. sorusunun cevabýnda yer alan a, b ve e bentleri çerçevesinde hangi durumlarda birden fazla iþyerinde sorumlu yönetici çalýþabileceði tespit edilmektedir.
5- Sorumlu yönetici istihdam edilecek gýda iþ kollarý nelerdir?
Gýda ve gýda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten ve sorumlu yönetici istihdam edilecek gýda iþ kollarý (EK-1) de verilmiþtir
6- En az lisans düzeyinde eðitim almýþ sorumlu yöneticilerin çalýþtýklarý iþkollarý nelerdir?
Gýda iþletmelerinde Üretimin Niteliðine Göre en az lisans düzeyinde eðitim almýþ ve Sorumlu Yönetici olarak Ýstihdam Edilecek Meslek Mensuplarý EK 2 de verilmiþtir.
7- Tekniker ve teknisyen seviyesinde eðitim almýþ sorumlu yöneticilerin çalýþtýk- larý iþkollarý nelerdir?
Gýda Ýþletmelerinde Üretimin Niteliðine Göre tekniker ve teknisyen seviyesinde eðitim almýþ ve Sorumlu Yönetici Olarak Ýstihdam Edilecek Meslek Mensuplarý EK 3 de verilmiþtir.
8- Sorumlu yönetici iþe baþlarken hangi iþlemleri yaptýrmalýdýr?
Sorumlu yönetici çalýþacaðý iþletme yeni kurulan bir iþletme ise çalýþma ve üretim izninin alýnýp alýnmadýðýný öðrenmelidir. Çalýþma ve üretim izni alýnmamýþsa Tarým Ýl müdürlüðüne müracaat edilmesini ve iþlemlerin takibini saðlar.
Sorumlu yöneticinin noter onaylý sözleþmesi ; diploma sureti ve baðlý bulunduðu meslek kuruluþundan alacaðý Sorumlu Yöneticilik Belgesi dosyada bulunmalýdýr.
Meslek odasýndan alýnmýþ olunan kimlik belgeleri kayýt belgesi yerine kabul edilmemekte- dir.
Ýþyeri ile sorumlu yönetici arasýndaki sözleþme noter onaylý , sözleþme süreleri, çalýþma saatleri ve sorumlu yöneticinin ücreti ile Türk Gýda Kodeksine uygun üretim yapýlmasýndan sorumlu olacaðýna dair ifade mutlaka sözleþmede yer almalýdýr.
Sorumlu Yöneticilik Belgesinin iþyerinde görülebilecek bir yerde bulundurulmasý esastýr.
Eðer sorumlu yönetici iþyeri sahibi ise, noter sözleþmesine gerek olmayýp, ticaret sicil gazetesi ibraz edilmelidir.
9- Sorumlu yöneticinin hazýrlayacaðý evraklarla ilgili dikkat etmesi gereken diðer hususlar nelerdir?
Ýþyerinde üretilen yada üretilecek ürünler veya ürün gruplarýnýn adý firmanýn antetli kaðýdýna, imzalý ve kaþeli olarak yazýlmalýdýr.
Çalýþma izni ve Gýda Sicili alan iþyerleri üretime baþlamadan önce imal edecekleri ürün- lerin bileþimlerini Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýna tescil ettirerek, izinin alýnmasýný saðlamak zorundadýr.
10- Gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemelerinin piyasa gözetimi, kontrolü ve denetimi ile iþyeri sorumluluklarýna dair yönetmeliðe göre iþyeri sorum- luluklarý nelerdir?
a) Gýda üretim zincirinin tüm aþamalarýnda Gýda Kodeksinde yer alan Gýda Hijyeni kural- larýný saðlamak zorundadýr
b) Gýda üretim zincirinde gýda güvenirliðini saðlamak ve gýda kontrol sistemlerini geliþtirmek amacýyla öncelikle yüksek risk grubunda olan et, süt ve su ürünleri üreten iþyer- leri baþta olmak üzere diðer gýda üreten iþyerleri, aþaðýdaki prensipleri periyodik olarak üre- timin her aþamasýnda yerine getirir:
1-Ürünle ilgili spesifik bilgi ve deneyime sahip bir kontrol grubu oluþturulmalýdýr.
2-Ürünün tam ve doðru bir tanýmý yapýlmalýdýr.
3-Gýdanýn planlanan tüketim þekli ve tüketicileri tanýmlanmalýdýr.
4-Kontrol grubu tarafýndan bir akýþ þemasý yapýlmalýdýr.
5-Akýþ þemasýnýn tüm basamaklarý ve süreleri kontrol grubu tarafýndan iþlemlerle karþýlaþtýrýlmalý ve gerektiðinde akýþ þemasýna ilaveler yapýlmalýdýr.
6-Gýda üretiminin tüm basamaklarýnda; yetiþtirme ve hasattan baþlayarak iþleme, imalat, depolama, daðýtým ve tüketim noktasýna ulaþýncaya kadar olabilecek tehlikeler belirlenmeli ve bu tehlikelere karþý etkili olabilecek tedbirler saptanmalýdýr.
7-Muhtemel tehlikeyi engellemek veya en aza indirmek için üretim zincirinde "kritik kon- trol noktalarý" belirlenmelidir.
8-Kritik kontrol noktalarýna ait kritik limitler tespit edilmelidir.
9-Kritik kontrol noktalarýnýn belirlenen program doðrultusunda denetlenmesi için izleme sistemi oluþturulmalýdýr.
10-Ýzleme sisteminde belirli bir kontrol noktasýnda istenmeyen bir durum gözlendiði zaman etkin düzeltici önlemler alýnmalýdýr.
11-Kontrol sisteminin etkili bir biçimde çalýþtýðý, ilave testler ve iþlemlerle desteklen- melidir.
12-Tüm bu aþamalarla ilgili kayýtlarýn ve uygulanan iþlemlerin yer aldýðý bir dokümanta- syon sistemi oluþturulmalýdýr.
c) Gýda maddelerini denetlemek üzere iþyerine gelen gýda kontrolörlerine, denetim esnasýnda yardýmcý olmak zorundadýr.
d) Ýþyerinin kapatýlmasý veya sahip deðiþtirmesi halinde en geç 30 gün içerisinde bu duru- mu Ýl Müdürlüðüne bildirmek zorundadýr.
e) Bu Yönetmelikte belirtilen þartlara uygunluðu kontrol etmek ve temizlik ve dezenfeksi- yonun Bakanlýk Laboratuvarlarý ile Bakanlýk tarafýndan yetkilendirilen özel gýda kontrol labo- ratuvarlarýnda analiz edilmek üzere numuneler almak zorundadýr.
f) Kontrol ve analiz sonuçlarýný en az iki yýl saklamalý ve oda sýcaklýðýnda muhafaza edile- meyen ürünlere ait kayýtlarý ürünün son kullanma tarihinden itibaren en az iki ay muhafaza etmelidir.
g) Laboratuvar incelemeleri veya diðer bilgiler ciddi bir saðlýk riski varlýðýný belirtiyor ise Bakanlýða bilgi vermek zorundadýr.
h) Üretilen ürünle ilgili olarak insan saðlýðýna yönelik bir tehlike söz konusu olduðunda;
teknolojik olarak benzer þartlarda üretilmiþ ve muhtemelen ayný riski taþýyan ürünün pazardan çekilmesinin saðlanmasý ve bu ürünün imha edilmesi, insan tüketimi dýþýnda kul- lanýlmasý veya güvenilir olacak þekilde yeniden iþlenmesine karar vermek üzere Bakanlýðýn kontrol ve gözetimi altýna alýnmasýný saðlamak zorundadýr.
i) Mevcut çalýþanlarýna yönelik hijyenik üretim bilgi ve becerilerini artýrmak amacýyla sorumlu yönetici tarafýndan üretim yapýsýna uygun, hijyen kurallarý ile ilgili yýlda en az 2 defa eðitim programý düzenlemek zorundadýr.
11- Sorumlu yönetici sözleþmesi hazýrlanýrken dikkat edilecek hususlar nelerdir?
Sözleþmede, iþletmede üretilen ürünlerin, 5179 sayýlý kanun ve ilgili yönetmelikleri ile Türk Gýda Kodeksi Yönetmeliði'ne uygunluðundan iþveren ve sorumlu yöneticilerin müþterek sorumlu olduklarý ifade edilmelidir. Sözleþmede süre belirtilmeli ve ( Mevsimlik çalýþanlar hariç olmak üzere ) en az bir yýllýk olmalýdýr. Ayrýca birden fazla iþletmede sorumlu yönetici olarak çalýþacaklarýn haftanýn hangi gününde hangi saatlerde iþletmede bulunacaðý açýk
olarak belirtilmelidir. 60 BG üzerindeki iþletmelerde ise hafta içi her gün mesai saatlerinde gibi bir bilgi sözleþmede yer almalýdýr. (Bakýnýz Ek -4)
12- Çalýþma izni ve gýda sicil belgesi nasýl alýnýr?
5179 sayýlý Kanuna göre gýda ve gýda maddesi üretim yerleri çalýþma izni almadan faaliyette bulunamazlar.
Gýda maddeleri üreten iþyeri kurmak isteyen gerçek veya tüzel kiþiler, bu iþyerleri imala- ta geçmeden önce Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý'na müracaat ederek iþyerinin taþýmasý gereken asgari teknik ve hijyenik þartlara göre çalýþma izni almak ve Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýnýn düzenleyeceði gýda siciline kaydolmak zorundadýr.
Gýda ile temasta bulunan materyal ve ambalaj maddeleri üreten iþyerlerinin Belediye veya Saðlýk Bakanlýðýndan almýþ olduklarý iþyeri açma çalýþma ruhsatý veya Gayri Sýhhi Müessese ruhsatý geçerli olmaktadýr.
13- Çalýþma izni ve gýda sicili baþvurusunda gerekli olan evraklar nelerdir?
a) Dilekçe,
b) Baðlý olduðu meslek kuruluþundan üyelik veya faaliyet belgesi, ( burada kastedilen ticaret veya sanayi odalarýdýr)
c) Þirket ana sözleþmesinin yayýnlandýðý Ticaret Sicil Gazetesi veya noter onaylý nüshasý, d) Ýmza sirküleri sureti,
e) Gayrisýhhî Müessese ruhsatý veya noter onaylý nüshasý, f) Kapasite raporu,
g) Sorumlu yöneticinin noter onaylý sözleþmesi, diploma örneði ve söz konusu iþ yerinde sorumlu yönetici olarak çalýþtýðýna dair meslek odasýndan alacaðý belge (meslek odasý olmayanlardan istenmeyecektir).
14- Kanatlý hayvan eti ve et ürünleri üretim tesislerinde çalýþma izni baþvuru iþlemlerinde gereken belgeler nelerdir?
a) Dilekçe,
b) Bu Yönetmeliðin (EK-1) ine göre düzenlenmiþ beyanname, c) Baðlý olduðu meslek kuruluþundan üyelik veya faaliyet belgesi,
ç) Þirket ana sözleþmesinin yayýmlandýðý Ticaret Sicil Gazetesi veya noter onaylý nüshasý, d) Ýmza sirküler sureti,
e) Gayri Sýhhi Müessese Ruhsatý veya noter onaylý nüshasý, f) Kapasite raporu,
g) Yapý Kullanma Ýzin Belgesi,
ð) Tesislerde sorumlu yönetici olarak görevlendirilecek kiþinin, baðlý bulunduðu meslek odasýndan alýnmýþ olan çalýþma izin belgesi ve sorumlu yönetici ile tesis sahibi arasýnda yapýlmýþ, sorumlu yöneticinin bu Yönetmelikte belirtilen görevlerinin açýkça veya bu Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak belirtildiði yazýlý belge;
Belediyeye ait kombina veya kesimhanelerde iþçi statüsünde çalýþan veteriner hekimler
de dahil olmak üzere Belediye Baþkaný tarafýndan, Et ve Balýk Ürünleri Anonim Þirketine ait kombina veya kesimhanelerde ise kombina veya kesimhane müdürü tarafýndan imzalanmýþ, sorumlu yönetici olarak görevlendirilen kiþinin ismi ve 27/8/2004 tarihli ve 25566 sayýlý Resmi Gazete'de yayýmlanan Gýda ve Gýda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten Ýþ Yerlerinin Çalýþma Ýzni ve Gýda Sicili ve Üretim Ýzni Ýþlemleri ile Sorumlu Yönetici Ýstihdamý Hakkýnda Yönetmeliðin 30 uncu maddesinde belirtilen yetki ve görevlerine ilaveten bu Yönetmelikte belirtilen yetki ve görevlerinin, bu Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak veya açýkça belirtildiði yazýlý belge,
h) Özel kombina veya kesimhanelerde, muayene veteriner hekimi olarak görevlendirilecek veteriner hekimin, baðlý bulunduðu meslek odasýndan alýnmýþ olan çalýþma izin belgesi ve ve- teriner hekim ile tesis sahibi arasýnda yapýlmýþ muayene veteriner hekiminin bu Yönetmelikte belirtilen görevlerinin açýkça veya bu Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak belirtildiði yazýlý belge;
Belediyeye ait kombina veya kesimhanelerde iþçi statüsünde olan veteriner hekimler de dahil olmak üzere Belediye Baþkaný, Et ve Balýk Ürünleri Anonim Þirketine ait kombina veya kesimhanelerde ise kombina veya kesimhane müdürü tarafýndan imzalanmýþ, muayene vet- eriner hekimi olarak görevlendirilen kiþinin ismi ve bu Yönetmelikte belirtilen yetki ve görev- lerinin, bu Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak veya açýkça belirtildiði yazýlý belge,
ý) Kombina ve kesimhanelerde; þüpheli, þarta tabi ve imha edilecek et ve sakatata iliþkin yapýlacak iþlemler ile yan ürünlerin deðerlendirilmesine dair açýklama raporu ve belgeleri,
i) Kombina ve kesimhanelerde; hayvan giriþinden itibaren yapýlan tüm iþlemlerin yerleri ile kesim hatlarýnýn ve soðuk depolarýn gösterildiði, teknik resim kurallarýna göre hazýrlanmýþ 1 adet inþaat projesi. Diðer tesislerde ise tesise ait tüm bölümleri gösteren detaylý ve teknik resim kurallarýna göre hazýrlanmýþ 1 adet inþaat projesi.
j) TSE 1258 deki esaslara göre hazýrlanmýþ 1 adet sýhhi tesisat projesi,
k) Resmi bir kurumca tesis içerisinde bulunan musluklardan usulüne uygun olarak alýn- mýþ suya ait, sonucunda içilmesi ve kullanýlmasýnda sakýnca olmadýðý belirtilen ve en fazla 30 gün öncesine ait kimyasal ve bakteriyolojik analiz raporlarý,
l) Bakanlýðýmýzca çalýþma izni verilirken istenilen bilgi ve belgeler haricinde, var ise diðer Bakanlýklarýn ilgili mevzuatlarý gereði ilave bilgi ve belgelerin istenilmesi durumunda tesis sahip veya sahiplerince ilgili bakanlýklardan alýnan söz konusu bilgi ve belgeler.
Genel Müdürlüðün çalýþma izni verme yetkisinde olduðu tesislerin sahipleri, istenen gerekli bilgi ve belgelerle valiliðe müracaat ederler. Bilgi ve belgeler il müdürlüðünce ince- lendikten sonra uygun görülenler 15 gün içerisinde Genel Müdürlüðe gönderilir. Genel Müdürlükçe bu bilgi ve belgeler ile Genel Müdürlük kontrolör veya kontrolörleri ile il müdür- lüðünde görevli bir kontrolör tarafýndan tesiste yapýlan incelemelerin neticesinde uygun bulu- nanlara verilen çalýþma izin belgesi tesise yazý ile gönderilir.
Ýl müdürlüðünün çalýþma izni verme yetkisinde olduðu tesislerin sahipleri istenen bilgi ve belgelerle valiliðe müracaat ederler. Ýl müdürlüðünün bu bilgi ve belgelerin ve görevlendire- ceði kontrolörlerce yapýlan incelemelerin neticesinde tesisin uygun bulunmasý durumunda valilik onayý alýnarak il müdürlüðünce çalýþma izni verilir
15- Kýrmýzý et ve et ürünleri üretim tesislerinde çalýþma izni baþvuru iþlem- lerinde gereken belgeler nelerdir?
a) Dilekçe,
b) Bu Yönetmeliðin (EK-1) ine göre düzenlenmiþ beyanname, c) Baðlý olduðu meslek kuruluþundan üyelik veya faaliyet belgesi,
ç) Þirket ana sözleþmesinin yayýmlandýðý Ticaret Sicil Gazetesi veya noter onaylý nüshasý, d) Ýmza sirküler sureti,
e) Gayri Sýhhi Müessese Ruhsatý veya noter onaylý nüshasý, f) Kapasite raporu,
g) Yapý Kullanma Ýzin Belgesi,
ð) Tesislerde sorumlu yönetici olarak görevlendirilecek kiþinin, baðlý bulunduðu meslek odasýndan alýnmýþ olan çalýþma izin belgesi ve sorumlu yönetici ile tesis sahibi arasýnda yapýlmýþ, sorumlu yöneticinin bu Yönetmelikte belirtilen görevlerinin açýkça veya bu Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak belirtildiði yazýlý belge;
Belediyeye ait kombina veya mezbahalarda iþçi statüsünde çalýþan veteriner hekimler de dahil olmak üzere Belediye Baþkaný tarafýndan, Et ve Balýk Ürünleri Anonim Þirketine ait kombina veya mezbahalarda ise kombina veya mezbaha müdürü tarafýndan imzalanmýþ, sorumlu yönetici olarak görevlendirilen kiþinin ismi ve 27/8/2004 tarihli ve 25566 sayýlý Resmî Gazete'de yayýmlanan Gýda ve Gýda ile Temas eden Madde ve Malzemeleri Üreten Ýþ Yerlerinin Çalýþma Ýzni ve Gýda Sicili ve Üretim Ýzni Ýþlemleri ile Sorumlu Yönetici Ýstihdamý Hakkýnda Yönetmeliðin 30 uncu maddesinde belirtilen yetki ve görevlerine ilaveten bu Yönetmelikte belirtilen yetki ve görevlerinin, Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak veya açýkça belirtildiði yazýlý belge,
h) Özel kombina veya mezbahalarda muayene veteriner hekimi olarak görevlendirilecek ve-teriner hekimin, baðlý bulunduðu meslek odasýndan alýnmýþ olan çalýþma izin belgesi ve vete-riner hekim ile tesis sahibi arasýnda yapýlmýþ muayene veteriner hekiminin bu Yönetmelikte belirtilen görevlerinin açýkça veya bu Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak belirtildiði yazýlý belge;
Belediyeye ait kombina veya mezbahalarda ise iþçi statüsünde olan veteriner hekimler de dahil olmak üzere Belediye Baþkaný, Et ve Balýk Ürünleri Anonim Þirketine ait kombina veya mezbahalarda ise kombina veya mezbaha müdürü tarafýndan imzalanmýþ ve muayene veter- iner hekimi olarak görevlendirilen kiþinin ismi ve bu Yönetmelikte belirtilen yetki ve görev- lerinin bu Yönetmeliðin ilgili maddesine atýf yapýlarak veya açýkça belirtildiði yazýlý belge,
ý) Kombina ve mezbahalarda; þüpheli, þarta tabi ve imha edilecek et ve sakatata iliþkin yapýlacak iþlemler ile yan ürünlerin deðerlendirilmesine dair açýklama raporu ve belgeleri,
i) Kombina ve mezbahalarda; hayvan giriþinden itibaren yapýlan tüm iþlemlerin yerleri ile monoray hatlarýnýn ve bu hatlarýn soðuk depolarla olan baðlantýlarýnýn da gösterildiði, teknik resim kurallarýna göre hazýrlanmýþ 1 adet inþaat projesi, diðer tesislerde ise tesise ait tüm bölümleri gösteren detaylý ve teknik resim kurallarýna göre hazýrlanmýþ 1 adet inþaat proje- si,
j) TSE 1258 deki esaslara göre hazýrlanmýþ 1 adet sýhhi tesisat projesi,
k) Resmi bir kurumca tesis içerisinde bulunan musluklardan usulüne uygun olarak alýn- mýþ suya ait, sonucunda içilmesi ve kullanýlmasýnda sakýnca olmadýðý belirtilen ve en fazla 30 gün öncesine ait kimyasal ve bakteriyolojik analiz raporlarý,
l) Bakanlýðýmýzca çalýþma izni verilirken istenilen bilgi ve belgeler haricinde, var ise diðer
Bakanlýklarýn ilgili mevzuatlarý gereði ilave bilgi ve belgelerin istenilmesi durumunda tesis sahip veya sahiplerince ilgili bakanlýklardan alýnan söz konusu bilgi ve belgeler.
Genel Müdürlüðün çalýþma izni verme yetkisinde olduðu tesislerin sahipleri, yukarýda açýklanan bilgi ve belgelerle valiliðe müracaat ederler. Yukarýda belirtilen bilgi ve belgeler il müdürlüðünce incelendikten sonra evraklarý tamam olanlar 15 gün içerisinde Genel Müdürlüðe gönderilir. Genel Müdürlükçe bu bilgi ve belgeler ile Genel Müdürlük kontrolör veya kontrolörleri ile il müdürlüðünde görevli bir kontrolör tarafýndan tesiste yapýlan denetleme neticesinde uygun bulunanlara çalýþma izni verilir. Verilen çalýþma izin belgesi ile kombina ve mezbahalar için damga örneði tesise yazý ile gönderilir.
Ýl müdürlüðünün çalýþma izni verme yetkisinde olduðu 3 üncü sýnýf mezbahalar ile bu Yönetmelikte belirtilen diðer tesislere çalýþma izni alýnmasý için yukarýda açýklanan bilgi ve belgelerle valiliðe müracaat edilir. Ýl müdürlüðünce bu bilgi ve belgelerin ve görevlendireceði kont-rolörlerce yapýlan incelemelerin neticesinde tesisin uygun bulunmasý durumunda valilik onayý alýnarak il müdürlüðünce çalýþma izni verilir.
Kombina ve mezbahada kullanýlacak damgalar ücreti mezbaha sahibi tarafýndan karþýlan- mak üzere, Ýl Müdürlüðünce Baþbakanlýk Hazine Müsteþarlýðý Darphane ve Damga Matbaasý Genel Müdürlüðünde yaptýrýlýr. Damgalar, kombina veya mezbahanýn muayene veteriner heki- mi tarafýndan teslim alýnýr ve nasýl kullanýlacaðý konusunda muayene veteriner hekimine damga matbaasýnda yetkililerce bilgi verilir. Damgalar il müdürlüðünce muayene veteriner hekimine /hekimlerine zimmetli olarak teslim edilir.
16- Hangi iþletmelere çalýþma izni Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý tarafýndan verilir?
Tüm Gýda maddesi ve gýda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iþ yerlerinin çalýþma izinleri Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý'nca verilir.
17- Kapasite raporlarý nereden alýnýr, nelere dikkat edilir?
Kapasite raporunun, gýda üretim yeri sahibi "507 sayýlý esnaf ve sanatkarlar kanunu" kap- samýnda ise kayýtlý olduðu dernek tarafýndan,
4Üretim yeri sahibi gerçek veya tüzel kiþi 5590 sayýlý kanun kapsamýnda ise, mensup olduklarý oda;
a) Ticaret ve sanayi odalarý, b) Ticaret odalarý,
c) Sanayi odalarý, d) Deniz ticaret odalarý, e) Ticaret borsalarý,
f) Türkiye ticaret sanayi deniz ticaret odalarý ve borsalar birliði tarafýndan düzenlenmesi, 4Geçerlilik süresinin dolmamýþ olmasý,
4Ýþyeri adý, adresi ve faaliyet konusunun açýkça belirtilmesi ve bu bilgilerin gayri sýhhi müessese ruhsatýnda belirtilen bilgiler ile paralellik göstermesi gerekmektedir.
Ancak ilgili meslek odasý tarafýndan o iþletme için kapasite raporu düzenlenemeyeceði bildirilmesi durumunda; bu iþletmeler için iþletmenin ortalama beygir gücü ve toplam per- sonel sayýsýna iliþkin beyaný il müdürlükleri tarafýndan yapýlacak denetimle tespit edilecek ve bu belge kapasite raporu yerine kabul edilecektir.
18- Saðlýk Bakanlýðý tarafýndan verilen üretim izinleri nelerdir?
Kaynak ve maden sularý, enteral beslenme ürünleri dahil özel týbbî amaçlý diyet gýdalar, týbbî amaçlý bebek mamalarý ile ilaç olarak kullanýmý bilimsel ve klinik olarak kanýtlanmýþ ancak reçeteye tabi olmayan ürünlerin üretim, ithalat, ihracat ve denetimine iliþkin usul ve esaslar Saðlýk Bakanlýðý'nýn iznine tabidir.
19- Su ürünleri toptan ve perakende satýþ yerleri yönetmeliðine göre çalýþma izni almak için gerekli evraklar nelerdir?
Su ürünleri hali kurmak üzere kuruluþ izin belgesi alan belediyeler, gerçek ve tüzel kiþiler Çalýþma Ýzni alabilmek için kuruluþ izin belgesi ve aþaðýdaki belgelerle birlikte ilgili Valiliðe müracaat etmek zorundadýrlar.
1- Ýþletme müdürü ve su ürünleri kalitesinden sorumlu yönetici ile yapýlmýþ noter onaylý çalýþma sözleþmeleri.
2- Yönetmelikte öngörülen Hakem Kurulunun oluþturulduðuna dair belge.
3- Devamlý olarak 50 veya 50 kiþiden fazla iþçi çalýþtýrýlmasý durumunda, noter onaylý tabip ve yardýmcý saðlýk personeli sözleþmesi.
4- 4857 sayýlý Ýþ Kanununun 78 inci maddesi gereðince alýnan iþletme belgesi.
5-Yangýn ve patlamalar için gerekli önlemlerin alýndýðýna dair Ýtfaiye Müdürlüðünden alý- nan belge.
6- Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktasý Planý.
7-Bakanlýkça belirlenmiþ olan standartlara uygunluðu gösterir su, buz analiz raporlarý ve su planý.
8-Gerektiðinde bunlarýn dýþýnda Bakanlýkça ihtiyaç duyulabilecek ilave bilgi ve belgeler.
Yukarýda belirtilen belgeler Tarým Ýl Müdürlüðü tarafýndan Ýl Saðlýk Müdürlüðünün iþtiraki ile incelenir ve bir deðerlendirme raporu ile birlikte Tarým Ýl Müdürlüðü tarafýndan Bakanlýða gönderilir. Bakanlýkça su ürünleri halinde, bu Yönetmelikte yer alan asgari fiziksel, altyapý þartlarý ve diðer hususlar açýsýndan gerekli inceleme yapýlýr. Belgelerin tetkiki ve Bakanlýk yetkililerin yerinde yaptýðý inceleme sonucunda, eksik ve aksaklýklar görülmesi halinde bun- lar tamamlatýlýr, uygun bulunanlara Çalýþma izni verilir.
20- Sabit perakende su ürünleri satýþ yerlerinin teknik ve hijyenik þartlarý ne olmalýdýr?
Su ürünleri; alýþ veriþ merkezleri, balýk satýþ amaçlý dükkanlar gibi sabit perakende satýþ yerleri ile semt pazarlarý gibi belirli zamanlarda kurulan sabit olmayan perakende satýþ yer- leri dýþýnda doðrudan tüketiciye satýlamaz. Seyyar satýþ araçlarý kullanýlarak perakende satýþ yapýlamaz.
Sabit perakende satýþ yerleri aþaðýdaki teknik ve hijyen þartlarýný taþýmalýdýr.
a) Duvarlar su geçirmeyen, pürüzsüz, kolaylýkla temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir nitelikte olmalý ve sürekli temiz tutulmalýdýr.
b) Satýþ yerinde, uygun havalandýrma saðlanmalý ve bu yer, gün ýþýðýn eþdeðer bir þekilde aydýnlatýlmalýdýr. Aydýnlatma su ürününün doðal rengini deðiþtirmeyecek özellikte olmalýdýr.
c) Tuvaletler ürünlerin satýþa sunulduðu, sergilendiði, ambalajlandýðý alanlara doðrudan açýlmayacak þekilde yapýlmýþ olmalý ve bu yerlerde, lavabo, sýcak/soðuk su tertibatýna sahip
elle kumanda edilmeyen musluk, sývý sabun ve tek kullanýmlýk kaðýt havlu bulunmalýdýr.
d) Perakende satýþ yerlerinde mutlak suretle soðuk muhafaza odalarý bulunmalý ürünler, sergi ve satýþ zamanlarý dýþýnda bu odalarda muhafaza edilmelidir.
e) Kullanýlan alet ve ekipmanlarýn temizlik ve dezenfeksiyonunun yapýlabileceði yerler tesis edilmiþ olmalý ve uygun temizlik maddeleri ile dezenfekte edilmelidir. Dezenfektan mad- deleri, ürünü etkilemeyecek þekilde, ayrý bir bölümde, kapalý ve kilitli olarak muhafaza edilmelidir.
f) Perakende satýþ yerlerinde ürünler yarý kapalý, soðutmalý dolaplarda +20C ile +40C arasýnda, nemli ortamlarda sergilenmeli ve satýþa sunulmalýdýr.
g) Sergileme, ambalaj ve benzeri amaçlar için hiçbir þekilde ahþap malzemeler kullanýl- mamalýdýr.
h) Kullanýlan tüm alet ve ekipman saðlýða uygun, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir, pürüzsüz, paslanmayan ve kontaminasyona yol açmayan malzemeden yapýlmýþ olmalýdýr.
i) Satýþ sonrasý ürünün ambalajlandýðý malzemeler, Bakanlýktan üretim izni almýþ ambal- aj materyallerinden yapýlmýþ olmalýdýr.
j) Su ürünleri satýþ öncesi, müþteri isteðine baðlý olarak, kafa ve iç organlarýn ayrýlmasý gibi iþlemlere tabii tutulacaksa, bu gibi iþlemler ayrý bir bölümde hijyenik þartlarda yapýlmalý, paslanmaz ve dezenfekte edilebilir materyalden yapýlmýþ, sýhhi tesisata sahip çalýþma tez- gahý bulunmalýdýr. Bu tezgahlar sývý atýklarýn kapalý sistemle tahliyesine imkan verebilecek þekilde zemin drenaj/tahliye kanallarý ile baðlantýlý olmalýdýr. Ürünler bu tip iþlemlerden hemen sonra temiz içme suyu ile yýkanmalýdýr. Ýç organlar ve insan saðlýðý için tehlike arz ede- bilecek kýsýmlar insan tüketimine sunulacak ürünlerden ayrýlmalý, üstü kapalý, sýzdýrmaz, paslanmaz, kolay temizlenebilir çöp toplama kaplarýnda bekletilmeli ve günlük olarak satýþ yerlerinden uzaklaþtýrýlmalýdýr. Bu kaplar her zaman iyice temizlenmeli, gerektiðinde dezen- fekte edilmeli ve kontaminasyon riski için kaynak teþkil etmemelidirler.
k) Satýþ yerlerinde kullanýlan su ve buz, içme ve kullanma suyu kriterlerine haiz olmalýdýr.
l) Perakende satýþ yerlerinde alýcýlarýn kolayca görebileceði þekilde açýklayýcý bilgilerin ve tazelik kriterlerinin belirtileceði tablolar bulundurulmalýdýr.
m) Sergilenen veya satýþa sunulan su ürünlerinde, ürünün adýný ve fiyatýný belirten bir etiket bulunmalýdýr.
n) Çalýþan personelin resmi bir kurumdan alýnmýþ saðlýk raporu olmalýdýr. Bu personelin periyodik saðlýk kontrolleri 3 ayda bir yapýlarak saðlýk karnelerine iþlenmelidir. Bu uygula- malardan iþyeri sahibi/yöneticisi sorumludur.
o) Tüm çalýþanlar genel hijyen kurallarýna uygun giyinmiþ olmalý ve kiþisel hijyen kurallarý- na uymalýdýr.
p) Satýþ yerinde haþereler, kemirgenler ve diðer zararlýlar sistematik olarak yok edilmeli ve bunlara karþý koruma saðlayan uygun teçhizat bulunmalýdýr.
q) Satýþ yerinde akvaryum canlýlarý dýþýnda, su ürünü ve insanlarla temas edebilecek hay- van bulundurulmamalýdýr.
r) Çalýþma esnasýnda, çevre ve insan saðlýðýna zarar verecek uygulamalardan kaçýnýlmalý ve gerekli tedbirler alýnmalýdýr.
s) Oluþan atýk ve artýklarýn hijyenik þartlara uygun bir þekilde çevre ve toplum saðlýðýna zarar vermeden izale, bertaraf ve tahliyesi saðlanmalýdýr.
u) Ýlk yardým malzemesi bulundurulmalýdýr.
v) Yýllýk perakende satýþ miktarlarý 10 ton ve üzerinde olan satýþ yerlerinde, su ürünleri, gýda ve veterinerlik konularýnýn herhangi birinde en az dört yýllýk yüksek öðrenim veren fakül- telerden veya bu konularda eðitim veren fakültelerin ilgili bölümlerinden mezun olmuþ bir teknik eleman çalýþtýrýlmasý zorunludur.
21- Üretim izni baþvurusu hangi ürünler için kaç þekilde yapýlýr?
Gýdalarýn Üretimi, Tüketimi, Denetlenmesine Dair Yönetmelik kapsamýnda yer alan ürün- leri üreten iþyerleri, üretime baþlamadan önce, imal edecekleri bileþimleri birbirinden farklý her ürünü Bakanlýða tescil ettirerek izin almak zorundadýrlar.
Ürün kodeksleri (tebliðleri) yayýmlanan ürünler için, Ürün kodeksleri(tebliðleri) yayýmlanmayan ürünler için,
Gýda maddeleri ve gýda maddeleri ile temasta bulunan ambalaj materyali üretimi için ayrý ayrý belirlenmiþtir.
22- Ürün kodeksleri (tebliðleri) yayýmlanan ürünler için üretim izin baþvurusu nasýl yapýlýr?
Türk Gýda Kodeksi'nde tanýmý yapýlarak ürün tebliði yayýmlanmýþ gýdalar için üretim izni almak isteyenler Ek-12'de yer alan beyanname ve ürün etiket örneði ile birlikte ilgili mercie baþvurur.
Gýda Kodeksinde yer alan ürünler için iþyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi, imal ede- cekleri ürünlerin bileþiminde bulunan maddeler için üretim izin baþvurusu için gerekli evrak- lar ile birlikte üç nüsha dosya halinde hazýrlar ve iki nüshasýný Ýl Müdürlüðü kanalý ile Bakanlýða teslim eder. Diðer nüsha gerektiðinde yetkililere sunulmak üzere iþyerinde muhafaza edilir.
Baþvuru dosyasýnýn Bakanlýkça incelenmesi sýrasýnda; gerektiðinde Bakanlýk gýda kon- trolörlerinden oluþturulan bir ekip ürünü Gýda Kodeksine göre kontrol etmek üzere mahalline gönderilir. Ancak, ayný iþyerindeki ayný ürün gruplarýnda, Bakanlýkça daha önce yapýlan kon- trol ve denetim, mahallinde yeniden tekrarlanmayabilir. Bakanlýkça yapýlan inceleme sonuçlarýnýn uygun olmasý halinde üretim izin belgesi verilir.
23- Ürün kodeksleri (tebliðleri) yayýmlanmayan ürünler için baþvuruda istenilen evraklar nelerdir?
a) Dilekçe,
b) Çalýþma izni ve gýda sicili belgesi sureti,
c) Sorumlu yöneticinin noter onaylý sözleþmesi, diploma örneði ve söz konusu iþ yerinde sorumlu yönetici olarak çalýþtýðýna dair meslek odasýndan alacaðý belge (meslek odasý olmayanlardan istenmeyecektir),
d) Marka tescil belgesi (marka adý yazýlabilmesi için Türk Patent Enstitüsü'ne baþvurduðu- na dair belge ve emtia listesi),
e) Üretilecek ürünün bileþen listesi ve bileþenlerin miktarý, f) Üretim teknolojisi, üretim akýþ þemasý,
g) Türk Gýda Kodeksi'ne uygun etiket örneði,
24- Özel gýda kontrol laboratuvarlarýnda istihdam edilen sorumlu yöneticilerin görev ve yetkileri nelerdir?
Sorumlu yönetici Saðlýk Bakanlýðý ve Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýna karþý Özel Gýda Kontrol Laboratuvarlarýnýn Kuruluþ ve Faaliyetleri Hakkýnda Yönetmelik hükümlerini uygula- makla yükümlüdür. Sorumlu yöneticinin görev ve yetkileri þunlardýr;
a) Laboratuvar bölümlerinin iþlevine uygun olarak çalýþmasýný saðlamak ve kontrol etmek ,
b) Alet ve ekipmanlarýn bakým, onarým ve kalibrasyonunu yaptýrmak,
c) Numune kayýt defterinin düzenli tutulmasýný ve numunelerin laboratuvarlara daðýlýmýný saðlamak ,
d) Laboratuvara giren numunenin tüm analizlerinin yöntemine uygun yapýlarak rapor- larýnýn çýkarýlmasýný saðlamak,
e) Analiz raporlarýný onaylamak,
f) Denetim tutanaðý ile belirtilen hususlarýn yerine getirilmesini saðlamak, denetim tutanaklarýný saklamak ve sonuçtan Saðlýk Bakanlýðý ve Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýna bilgi vermek,
g) Personelin eðitimi ile ilgili programlar düzenlemek, h) Personelin periyodik saðlýk kontrollerini yaptýrmak, i) Kayýtlarýn düzenli tutulmasýný saðlamak,
j) Aylýk faaliyet raporlarýnýn Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýna bildirimini saðlamak, k) Kayýt ve raporlarda gizlilik esasýna uyulmasýný saðlamak.
25- Gýda ile temas eden madde ve malzemeler için üretim izni baþvurusu için gerekli belgeler nelerdir?
a) Dilekçe,
b) Çalýþma izni ve gýda sicili belgesi sureti,
c) Sorumlu yöneticinin noter onaylý sözleþmesi, diploma örneði ve söz konusu iþ yerinde sorumlu yönetici olarak çalýþtýðýna dair meslek odasýndan alacaðý belge (meslek odasý olmayanlardan istenmeyecektir),
d) Marka tescil belgesi (marka adý yazýlabilmesi için Türk Patent Enstitüsü'ne baþvurduðuna dair belge ve emtia listesi),
e) Üretim teknolojisi, üretim akýþ þemasý,
f) Üretilecek maddenin hangi gýda (katý-sývý-gýda) ile temasta kullanýlacaðýna dair bilgi, g) Ham maddenin ticarî ve kimyasal adý,
h) Katký maddesi kullanýlacak ise kullaným amacý ve yüzde miktarý,
i) Boyar madde uygulamasý yapýlacaksa kullanýlan boyalarýn ticarî ve kimyasal adý ile uluslararasý indeks numarasý ayrýca, masterback boyada yüzde miktar ve taþýyýcýsý,
Dýþ ambalâj etiket örneðinde en az aþaðýdaki bilgiler bulunacaktýr:
4Ürünün ticari ve kimyasal adý:
4Üretim tarihi:
4Ambalaj içindeki ürün miktarý:
4Parti ve seri numarasý, 4Üretildiði firma adý ve adresi, 4Depolama koþullarý,
4"Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý'nýn ... tarih ve ... sayýlý izni ile üretilmiþtir." ifadesi Gýda ile ile temas eden madde ve malzemeler için üretim izni baþvurusu gerekli bilgi ve belgelerle birlikte üç nüsha dosya halinde hazýrlar ve iki nüshasýný Ýl Müdürlüðü kanalý ile Bakanlýða teslim eder. Diðer nüsha gerektiðinde yetkililere sunulmak üzere iþyerinde muhafaza edilir.
Baþvuru dosyasýnýn Bakanlýkça incelenmesi sonucu gýda denetçilerinden oluþan bir ekip iþletmenin kontrolünü yapýp, denetim raporunu tutmak üzere iþyerine gider ve denetim sonu- cuna göre üretim izinleri verilir. Ýþletme ilave ürün üretecek ise bakanlýk denetçileri iþletmeyi bildikleri için tekrar denetim mahaline gitmeyebilirler.
26- Çalýþma izni ve gýda sicili ve üretim izni baþvurusu için gerekli belgeler hazýr- lanýrken sorumlu yönetici ve iþyeri yetkilisinin dikkat etmesi gereken hususlar nel- erdir?
4Öncelikle çalýþma izni alýnmalýdýr. (28 Haziran 1995'ten sonra faaliyete geçen iþletmel- erden çalýþma izin belgesi veya Saðlýk Bakanlýðý'ndan alýnan "Gayri Sýhhi Müessese Ruhsatý"na ilaveten "gýda iþyeri sicil numarasý" da istenmektedir).
4Sadece kesim yapan depolama ve diðer iþlemleri yapmayan mezbahalarda "sicil" iþlemi yapýlmamaktadýr.
4Soðuk hava depolarý sadece "gýda siciline" kayýt olmalýdýr.
4Sicil izin ve tescil iþlemleri, sadece faaliyet konusunda yer alan ürünler için yaptýrýl- malýdýr.
4Ham yað iþletmeleri, salamurahaneler ve deðirmenler mübadele yapýyor ise gýda siciline kaydolup üretim izni almalýdýr.
4Sicil, izin ve tescil almýþ iþletmeler baþka bir geçek veya tüzel kiþiliðe devredildiðinde, satýldýðýnda veya kiraya verildiðinde ve bu nedenle unvan deðiþtirdiðinde sertifikasyonun aslý Bakanlýk tarafýndan alýnacak ve iptal edilmektedir.
4Gýda ile temasta bulunan materyal ve ambalaj maddesi üreten iþyerlerinin iþyeri açma, çalýþma ruhsatý veya gayri sýhhi müessese ruhsatýna sahip olmasý gerekmektedir.
4Kapasite raporunun onaylý ve geçerlilik süresinin dolmamýþ olmasý gerekmektedir.
4Sorumlu yöneticinin ilgili mevzuatlara uygun olarak atanmasý gerekmektedir.
4Sorumlu yönetici ile yapýlan iþ akdinin noter onaylý olmasý, çalýþma saatlerinin, sözleþme süresinin ve Türk gýda kodeksine uygun üretim yapýlacaðýnýn sözleþmede yer almasý gerek- mektedir.
4Sorumlu yöneticilerin, ilgili meslek odasýndan alýnmýþ sorumlu yöneticilik belgesine sahip olmasý gerekmektedir. Kimlik belgesi veya oda üyelik belgesi sorumlu yönetici belgesi
olarak kabul edilmemektedir.
27- Ürün markalarý ile ilgili dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?
4Marka tescil belgesinin Türk Patent Enstitüsü Müdürlüðü'nden alýnmasý gerekmektedir.
4Markanýn iþyerine ait olmasý, emtia listesine sahip olmasý ve süresinin dolmamýþ olmasý gerekmektedir.
4Marka devrinin mutlaka Türk Patent Enstitüsünden yaptýrýlmasý gerekmektedir.
4 Marka tescili almak üzere Patent Enstitü Müdürlüðüne müracaat eden firmalardan müracaat ettiðine dair baþvuru belgesinin bir nüshasý ile iþletme tarafýndan taahhütname verildiðinde marka tescil belgesi yerine kabul edilmektedir.
28- Üretilecek ürünün yüzde bileþimi ne þekilde hazýrlanmalýdýr?
Her bir bileþenin miktarý ayrý ayrý belirtilmeli ve toplamý yüze tamamlanmalýdýr.
29- Etiket örneði neye göre hazýrlanmalýdýr?
Türk Gýda Kodeksi Gýda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kurallarý Tebliði kapsamýnda hazýrlanmalýdýr( EK 17). Ayrýca ürün tebliðlerinin etiketleme ve ambalajlama bölümleri de dikkate alýnmalýdýr.
30- Etikette gýda maddesi ile ilgili besin öðesi baþvurusu hangi durumda mecburidir?
Beslenme yönünden etiketlenme özel beslenme amaçlý gýdalarýn ve bileþiminde farklýlýk yapýldýðý beyan edilen gýdalarýn etiketlenmesinde mecburi olup, diðer gýda maddelerinde ihti- yaridir. Besin öðeleri tablosu yer alacaksa Türk Gýda Kodeksine uygun olmalý ve analiz raporu ile belgelenmelidir.
31- Uygulamada karþýlaþýlabilecek önemli ayrýntýlar nelerdir?
Üretim akýþý þematize edilmeli ve üretim teknolojisi kýsaca belirtilmelidir.
Sadece ihracat amaçlý faaliyet gösteren iþyerlerinin buna ait taahhütname vererek gýda siciline kayýt olmalarý yeterli olacak, ancak istek üzerine üretim izni de alabileceklerdir.
Birden fazla iþ yerinde ayný il sýnýrlarý içerisinde olmak kaydý ile sorumlu yöneticilik yapan kiþilerin hangi iþletmelerde ve hangi günlerde çalýþtýðý noter onaylý sözleþmede yer almalýdýr.
Devlet memuru olarak herhangi bir kurum veya kuruluþta görev yapan, kendi adýna iþyeri bulunan kiþiler ( kendi adýna gýda iþyeri olup da, söz konusu iþyerinde sorumlu yönetici olan- lar hariç) gýda iþyerlerinde sorumlu yönetici olarak görev yapamazlar.
Müracaat dosyasýnda bulunan her bir evrak kesinlikle imzalý ve kaþeli olmalýdýr.
Pastahaneler ve yemek fabrikalarý yüzde bileþim yerine üretimde kullandýklarý bileþenlerin listesini (katký maddelerinin miktarlarý yüzde olarak) vermelidir.
Fason üretimlerde, üretimi yapan ile yaptýran arasýnda sorumluluklarý ve süreyi belirten noter onaylý fason sözleþme yapýlmalýdýr.
Ham yað iþletmeleri, mezbahalar, soðuk hava depolarý, deðirmenler (mübadele konusu yapmayan firmalar hariç) salamurahaneler (mübadele konusu yapmayan firmalar hariç) sadece gýda siciline kayýt olmalýdýr.
32- Çalýþma izni ve gýda sicili ile, üretim izni belgelerinin yenilenmesini gerektiren
durumlar nelerdir?
Çalýþma izni ve gýda sicili belgesi ile üretim izin belgesi üzerinde yazýlý gerçek ve tüzel kiþi, adres ve faaliyet konusu için geçerlidir. Bunlardan herhangi birinin deðiþmesi hâlinde bu bel- geler geçerliliðini kaybeder. Deðiþiklik durumlarýnda ilgili bilgi, belge, çalýþma izni ve gýda sicili belgesinin aslý bir dilekçeye eklenerek üç ay içinde, ölüm durumlarýnda ise dört ay içinde ilgili mercie baþvurulur ve yeni duruma göre çalýþma izni ve gýda sicil belgesi ile üretim izin belgesi düzenlenir. Baþvurularýný bu süre içinde gerçekleþtirmeyen iþ yerlerinin çalýþma izni ve gýda sicili iptal edilir.
33- Bakanlýk tarafýndan yapýlan kontrol ve denetimin esaslarý nedir?
30.03.2005 tarih, 25771 sayýlý Resmi Gazete'de yayýmlanan Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik Esaslarý'na göre denetim yapýlýr.
Denetim, gýda kontrolörleri tarafýndan; Gýda üretim zincirinin tüm aþamalarýnda, iþle- meyle ilgili olarak kullanýlan alet, ekipman, makine ve taþýma araçlarý, Gýda maddelerinin üretimi ve hazýrlanmasýnda kullanýlan hammadde, yardýmcý madde ve katký, aroma ile diðer teknolojik yardýmcýlar, Yarý mamuller, Mamuller, Gýda maddeleri ile temas eden madde ve malzemeler ile temizleme ve bakým ürünleri, Gýda maddelerinin perakende satýþ noktalarý hariç daðýtým safhalarý, Ýþleme ve muhafaza teknikleri, Gýda maddelerinin etiketleme, taþýma ve depolanmasý, konularýnda yapýlýr.
Denetim, gýda üretim zincirinin tüm aþamalarýnda veya uygun görülen aþama ve/veya aþamalarýnda denetim programýna uygun olarak yýlda en az iki kez; ayrýca gerekli görüldüðü zamanlarda veya þüphe ve þikayet üzerine yapýlýr. Denetim, önceden uyarý yapýlmaksýzýn gerçekleþtirilir.
34- Çalýþma izni, gýda sicili / üretim iznine esas denetim sýrasýnda saðlanmasý gereken koþullar nelerdir?
Sorumlu yönetici ve iþyeri sahibi ya da tüzel kiþiliðin yasal temsilcisi, denetim sýrasýnda EK- 5'de yer alan hususlarýn saðlanmasýndan sorumludurlar.
35- Kontrol ve denetim iþlemleri nasýl yürütülür?
Gýda kontrolörü/gýda denetçisi ve gýda kontrolör yardýmcýsý/yardýmcý denetim elemaný tarafýndan kontrol ve denetimler aþaðýdaki esaslara göre yapýlýr. Gýda kontrolörü/gýda denetçisi ve gýda kontrolör yardýmcýsý/yardýmcý denetim elemaný;
a) "Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik" ekinde yer alan kontrol ve denetim formlarýna ve Bakanlýkça ilgili merciye bildirilen formlara göre kontrol ve denetim yapmak zorundadýr.
b) Gýda üretim, depolama, nakil, daðýtým, satýþ ve tüketim zincirinin tüm aþamalarýnda
"Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik" hükümlerine uyulup uyulmadýðýnýn kontrol ve denetimini yapar, denetim sonuçlarýný iþyeri denetim defterine iþler, kontrol ve denetim formu ile raporunu düzenler. Ýki nüsha halinde düzenlenen formun bir nüshasýný iþy- erinde býrakýr, diðer nüshasýný dosyasýnda muhafaza eder.
c) Gýda üretim, depolama, nakil, daðýtým, satýþ ve tüketim zincirinin tüm aþamalarý veya uygun görülen aþamalarý ile ilgili olarak iþyerinde tutulan üretim kontrolü ve denetimi
ve/veya laboratuvar kayýtlarýný inceler, gerektiðinde ilgili mercide bulunan dosyasýnda saklan- mak üzere bunlarýn birer fotokopisini alýr ve bunu kontrol ve denetim defterine iþler.
d) Halk saðlýðýnýn korunmasý gerekliliði saklý kalmak kaydýyla, kontrol ve denetim iþlem- lerini yerine getirirken elde edecekleri bilgiler konusunda gizlilik kurallarýna uymak zorun- dadýr.
e) Gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten iþyerlerinin kontrol ve denetimlerinde, kontrol ve denetim raporu ile Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemeleri Üreten Ýþyerlerine Ait Kontrol ve Denetim Formu (Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik'te yer alan EK-2)'yi düzenler.
f) Gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri satan iþyerleri ile toplu tüke- tim yerlerinin kontrol ve denetimlerinde, kontrol ve denetim raporu ile Gýda Satýþ ve Toplu Tüketim Yerlerine Ait Kontrol ve Denetim Formu (Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik'te yer alan EK-3)'ü düzenler.
g) Gýda maddeleri üreten ve satan iþyerleri ile toplu tüketim yerlerinin kontrol ve dene- timlerinde; üretim yeri kontrollerini "Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik"te yer alan 13 üncü maddenin (e) bendine göre, üretim yeri hariç toplu tüketim ve satýþ yeri kontrollerini ise ayný maddenin (f) bendine göre yapar.
h) HACCP sistemini uygulayan gýda maddeleri ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten ve/veya satan iþyerleri ile toplu tüketim yerlerinin HACCP sistemi tetkik- lerinde, HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Formu (Gýda ve Gýda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile Ýþyeri Sorumluluklarýna Dair Yönetmelik'te yer alan EK-4)'ü düzenler.
ý) Gerektiðinde gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten iþyerinin sorumlu yöneticisi ve/veya çalýþanlarýyla görüþülmesi, iþyerindeki ölçüm araçlarýnca kaydedilen deðerlerin okunmasý ve/veya bu deðerleri kendi araçlarýyla doðrulanmasý ile kon- trol ve denetimini destekler.
i) Gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzeme satýþ yerlerinin kontrol ve dene- timlerinde, Türk gýda mevzuatý þartlarýný karþýlamak üzere gýda iþletmecisi tarafýndan uygu- lanan HACCP gibi kontrol programlarý ve/veya gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin kalite kontrolüne yönelik sonuçlarý dikkate alýr ve tetkikini yapar.
j) Kontrol ve denetim sýrasýnda muayene ve analiz amacýyla, gerektiðinde Türk Gýda Kodeksi Yönetmeliði veya özel mevzuatýna uygun olarak, yeterli miktarda numune/numuneleri alýr. Bakanlýkça hazýrlanacak "Numune Alma Tutanaðý" ile "Numune Alma Etiketini" doldurarak, numuneye iliþtirir. Özel mevzuatý olan gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemeler hariç olmak üzere, kontrol ve denetim sýrasýnda iki takým halinde alýnan numune-lerden bir takým þahit numune olarak, numuneyi alan ilgili merci'de numunenin yapýsýný bozmayacak þekilde tekniðine uygun muhafaza eder, bir takým numuneyi ise muayene ve analiz yapýlmak üzere usulüne uygun olarak en kýsa zamanda Bakanlýk tarafýndan yetkilendirilen kamu veya özel laboratuvara resmi prosedür ile gönderir.
k) Düzenlenen "Muayene ve Analiz Raporu", laboratuvar tarafýndan ilgili merciye ulaþtýrýlýr.
l) "Muayene ve Analiz Raporu" ile "Kontrol ve Denetim Raporu"nu, mevcut mevzuat dahilinde özellikle taklit, taðþiþ ve saðlýða zararlý hususlarý da içerecek þekilde deðerlendirir.
Deðerlendirme sonuçlarýný, olumlu yada olumsuz her durumda iþyerine bildirir.
m) Numuneye ait muayene ve analiz sonuçlarýnýn olumlu olmasý halinde, sonuç raporu- nun kendilerine bildirilme tarihinden itibaren raf ömrü ile sýnýrlý olmak koþulu ile en geç yedi gün içerisinde, iþyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisi tarafýndan numune hazýrlama yönte- mi ile özellikleri deðiþmemiþ olmasý þartýyla þahit numune geri alýnabilir. Süresi içinde geri alýnmayan þahit numune ile ilgili olarak iþyeri herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
n) Kontrol ve denetim sýrasýnda herhangi bir engelleme ile karþýlaþtýðýnda durumu bir tutanak ile tespit ederek ve Kanunun ilgili maddesi uyarýnca iþlem yapýlmasýný saðlar. O yerin en büyük mülki amiri tarafýndan görevlendirilen polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar heyeti üyelerinden en az birinin katýlýmý ile kontrol ve denetim tekrarlanýr.
o) Muayene ve Analiz Raporu/Kontrol ve Denetim Raporu/tetkik deðerlendirme sonuçlarýnýn olumsuz bulunmasý halinde, Kanun gereðince iþyeri sahibi, yasal temsilcisi ve/veya sorumlu yöneticisi hakkýnda yasal iþlem uygulanýr.
36- Denetim sonuçlarýna itiraz hakký var mýdýr? nasýl yapýlýr?
Ýþyeri yetkilisi aþaðýdaki esaslar dahilinde itiraz eder.
a)Ýþyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisinin numuneye ait muayene ve analiz sonuçlarý- na, kendilerine tebliðden itibaren 15 gün içerisinde itiraz hakký mevcuttur.
Raf ömrü 15 günden az olan gýdalar için, iþyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisinin kon- trol ve denetim raporunda belirtilen raf ömrü süresi içerisinde, numunenin laboratuvara gön- derilme ve analiz süreleri de göz önünde bulundurularak itiraz hakký bulunmaktadýr. Ýþyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisinin numune alýmý sýrasýnda yazýlý baþvurusu olmasý duru- munda, birinci analiz numunesi ile eþ zamanlý olarak þahit numune de analiz yaptýrmak üzere yetkili laboratuvara gönderilir.
b) Numuneye ait muayene ve analiz sonuçlarýna itiraz edildiðinde, þahit numunenin muayene ve analizi, Bakanlýðýn yetkilendirdiði laboratuvarda yaptýrýlýr. Þahit numune muayene ve analizinde birinci muayene ve analiz sonuçlarýnda mevzuata uygun olmayanlarýn analizi yaptýrýlýr. Bu sonuçlar kesin olup, verilecek karara esas teþkil eder. Ýtiraz durumunda, þahit numune ile ilgili tüm masraflar iþyerince ödenir.
37 - 5179 cezalar nedir nasýl hesaplanýr?
5179 Sayýlý Kanunda yer alan cezai hükümler, Maliye Bakanlýðý'nca her yýl belirlenen Yeniden Deðerleme Katsayýsý oranýnda arttýrýlmak suretiyle uygulanýr.
38- 5179 sayýlý Kanuna göre uygulanmasý gereken cezai hükümler ne þekilde düzenlenir?
5179 Sayýlý Kanuna uymayanlara uygulanacak cezai hükümler aþaðýdaki þekilde düzenlen- miþtir:
a) 4 üncü maddede belirtilen izin ve tescil iþlemlerini yaptýrmadan üretime geçen ve/veya bu ürünleri mübadele konusu yapan gerçek veya tüzel kiþiler; üretimden men edilir, üretilen ürünlere el konulur ve bir milyar TL idarî para cezasý ile cezalandýrýlýr. Bu iþletmelerin, tescil ve izin iþlemleri yapýldýktan sonra üretim yapmalarýna izin verilir.
Üretim izni alýnmamýþ gýda ve gýda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri satan veya miadý dolmuþ gýda maddelerini satan iþyerlerindeki ürünlere el konulur ve bu ürünleri satan
