114Mart 2007 B‹L‹MveTEKN‹K
Böyle Çal›fl›r...
Yaklafl›k 52 metre boyundaki bir uça¤›n radarda kufl kadar bile görünmemesi gerçekten flafl›rt›c›. Hayalet uçak olarak da bilinen B-2 tipi uçaklar bunu baflarabi- liyor. Hayalet uçaklar flekil olarak uçaktan çok bume- ranga benziyor. Normal bir uçak gövde, kanatlar ve kuyruktan oluflurken, hayalet uça¤›n tamam› dev bir kanat. Bu yap›s› sayesinde büyük bir uçak olmas›na karfl›n uzun mesafelere daha az yak›tla ulaflabiliyor.
Bu uçaklar tamamen bilgisayarla kontrol ediliyor ve bu nedenle kullanmak için 2 kiflilik mürettebat yetiyor.
Peki, hayalet uçaklar
nas›l görünmez olabiliyorlar?
Uçufllar genellikle geceleri yap›l›yor ve karanl›k gökyü- zünde siyah rengi sayesinde uçak fark edilemiyor.
Çok düflük egzoz gaz› ç›kartmas› sayesinde, di¤er jet uçaklar›n›n arkas›nda gördü¤ümüz beyaz izden b›rak- m›yor. Uça¤›n içine gömülü motoru ve etkili aerodi- namik yap›s› sayesinde çok fazla ses ç›karm›yor. Üst k›- s›mda bulunan özel egzoz sistemi, egzoz gaz›n› d›fla- r›ya vermeden önce so¤utarak ›s› güdümlü füzeler- den korunma sa¤l›yor.
Hayalet uçaklar radara da yakalanm›yor. Radarlar, nesneleri alg›lamak için gözümüzün gördü¤ü ›fl›¤a benzer bir tür elektromanyetik dalga olan radyo dal- galar› yayarlar. Nesneye çarpan dalgalar› geri topla- yan radar, nesnenin yerini belirlemifl olur. Hayalet uçaklar›n radara yakalanmamalar›n› sa¤layan iki özellikleri var.
Birincisi; hayalet uçak, elektro- manyetik dalgalar› emici özel maddelerle kaplan›r. Baz› mal- zemelerin (özellikle siyah mal- zemelerin) ›fl›¤› emmesi gibi, bu özel maddeler de radardan yay›lan dalgalar› emerek, dal- galar›n radara geri dönmesini engeller. Motor ve egzoz siste- miyle inifl tak›mlar› da uça¤›n içine tümüyle al›nabildi¤i için radar dalgalar›n› yans›tmazlar.
Radara yakalanmamay› sa¤layan ikinci özellikse uça-
¤›n flekli. Ifl›¤›n aynadan geri yans›mas› gibi, radar dal- galar› da düz yüzeylerden yans›yarak radara geri ula- fl›rlar. E¤er bir aynan›n karfl›s›ndan bakarsan›z kendi- nizi görürsünüz. Ama aynay› aç›l› tutarsan›z kendi gö- rüntünüz gözünüze ulaflmaz. E¤ri bir aynaya bakar- san›z da kendinizi tam olarak göremezsiniz. Hayalet uça¤›n yüzeyi de aç›l› düzlemlerden ve kavisli yüzey- lerden oluflur. Böylece radardan yay›lan dalgalar uçak taraf›ndan da¤›t›lm›fl olur.
Neden bütün savafl uçaklar›n›n bu flekilde yap›lmad›¤›- n› sorarsan›z, cevab› basit: Bu uçaklar› bu teknolojiyle donatman›n maliyeti milyar dolarlara ulafl›yor. Radar- dan korunmas› için uça¤›n yüzeyine kaplanan malzeme çok pahal› ve malzemenin her uçufltan sonra saatlerce kontrol edilmeleri, gerekirse yenilenmesi gerekiyor.
Sinan Erdem
!
!!
!
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! YYYY››››lllldd››dd››zzzz TT TTaaaakk››kk››mmmm››››
! " # $ % & ' ( ) *
Düz yüzey, yay›lan dalgalar› radara geri yans›t›yor
F-117 B-2
Aç›l› yüzey, dalgalar›
radardan baflka yöne yönlendiriyor
E¤ri yüzey, radardan gelen dalgalar›
da¤›t›yor
nasil 16/2/6 19:37 Page 1
