154 kv Pınarbaşı-Şarkışla Enerji İletim Hattı ÇED Raporu

TEİAŞ

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş.

GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

154 kV Pınarbaşı-Şarkışla Enerji İletim Hattı

ÇED Raporu

KAYSERİ İLİ PINARBAŞI İLÇESİ VE SİVAS İLİ ŞARKIŞLA İLÇESİ

ANKARA - 2013

i

PROJE SAHİBİNİN ADI Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ)

ADRESİ Nasuh Akar Mah. Türkocağı Cad. No:2 06520 Çankaya/ANKARA

TELEFON VE FAKS NUMARALARI

Tel : 0 (312) 203 86 11 Faks: 0 (312) 203 87 17

PROJENİN ADI 154 kV Pınarbaşı-Şarkışla Enerji İletim Hattı

PROJE BEDELİ 7.200.000 TL PROJE İÇİN SEÇİLEN

YERİN (HAT

GÜZERGAHININ VE ALTERNATİF

GÜZERGAHLARIN) AÇIK ADRESİ (ADI, MEVKİSİ, BİRDEN FAZLA İL VEYA İLÇEDE YER ALIYORSA BUNLARI TANIMLAYAN YÖRENİN ADI)

Kayseri ili, Pınarbaşı ilçesi ve Sivas ili, Şarkışla ilçesi

PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN

KOORDİNATLARI, ZONE

Projeye Ait Koordinatlar Devam Eden Sayfada Verilmiştir.

PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ

KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ)

EK-I Listesi

32- 154 kV (Kilovolt) ve Üzeri Gerilimde 15 km’den Uzun Enerji İletim Tesisleri (İletim Hattı, Trafo Merkezi, Şalt Sahaları)

RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADI

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (Yeterli Belge No: 179, Veriliş Tarihi: 30.12.2011)

RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI

Nasuh Akar Mah. Türkocağı Cad. No:2 06520 Çankaya/ANKARA Tel : 0 (312) 203 86 11

Faks : 0 (312) 203 87 17

ÇED BAŞVURU DOSYASININ SUNUM TARİHİ (GÜN, AY, YIL)

19.08.2013

ii

Tablo. Some noktalarına Ait UTM 6 Derecelik ve Coğrafik Koordinatlar

UTM ZONE 37 COĞRAFİ WGS 84

NOKTA_NO Y X ENLEM BOYLAM

ND.1 270731,200 4286589,010 38,69758628 36,36381179 S.1 270565,750 4286466,080 38,69643677 36,36195195 S.2 270272,750 4286441,120 38,69613605 36,35859462 S.3 269988,570 4286586,090 38,69736724 36,35528225 S.4 269829,500 4286889,080 38,70005337 36,35335446 S.5 269914,930 4287362,380 38,70433621 36,35417871 S.6 270625,000 4288375,000 38,71363622 36,36200080 S.7 270553,970 4289649,030 38,72508656 36,36076264 S.8 269004,310 4291847,890 38,74447664 36,34222128 S.9 269168,210 4294414,420 38,76762282 36,34324825 S.10 270729,250 4296941,570 38,79077881 36,36035816 S.11 272109,510 4297851,440 38,79932721 36,37593333 S.12 273122,920 4300339,100 38,82198254 36,38677243 S.13 273274,880 4303624,060 38,85159280 36,38743941 S.14 273858,190 4305884,700 38,87209314 36,39341105 S.15 275103,780 4310170,130 38,91099017 36,40635092 S.16 274504,090 4314459,280 38,94944690 36,39803036 S.17 273801,800 4318771,790 38,98808628 36,38850855 S.18 273410,650 4323641,380 39,03181961 36,38238075 S.19 274460,760 4328463,730 39,07550038 36,39290348 S.20 276344,920 4333088,320 39,11761459 36,41314077 S.21 277119,470 4336785,940 39,15109805 36,42087623 S.22 277280,810 4342019,180 39,19824736 36,42102005 S.23 276654,570 4345647,180 39,23074435 36,41257629 S.24 274711,480 4349582,830 39,26566845 36,38877334 S.25 273704,860 4352709,900 39,29355372 36,37606686 S.26 273160,660 4356436,750 39,32695715 36,36850597 S.27 273277,750 4358550,860 39,34601708 36,36914933 S.28 274756,740 4361017,870 39,36860957 36,38546636 S.29 275069,930 4361214,560 39,37046161 36,38903223 ND.2 276785,390 4361354,260 39,37216405 36,40887948

iii

— İÇİNDEKİLER —

BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI (Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet Alanları ve Bu Alan İçerisinde Ekonomik ve Sosyal Yönden

Ülke, Bölge ve/veya İl Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri)... - 2 -

BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU ... 6

II.1 Hat Güzergâhının Arazi Kullanım Haritası Üzerinde Gösterimi Yerleşim Alanlarına Mesafesi, Mevcut Arazi Kullanım Haritası veya Kroki Üzerinde Gösterimi, Hat Güzergâhı ve Yakın Çevresinde Bulunan Önemli Tarım, Sanayi Alanlarının ve Sağlık Koruma Bandı’nın Harita Üzerinde Gösterilmesi, Mesafelerin Belirtilmesi, Alanın/Yakın Çevresinin Panoramik Fotoğraflandırılması, 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planının İlgili Paftası, Plan Hükümleri ve Lejantı Proje Yerinin Bu Plan Üzerinde Gösterilmesi, 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita Üzerinde Direk Yerlerinin, Yol Güzergâhlarının, Etki Alanının ve Koridorun Gösterilmesi ... 6

II.2 Hat Güzergâhı Belirlenirken Göz Önüne Alınan Hususlar ... 7

II.3 Proje Kapsamında Kullanılacak Teknoloji ve Faaliyet Ünitelerinin Konumu ... 8

BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI ... 10

III.1 Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili Finans Kaynakları ... 10

III.2 Proje Bedeli ... 10

III.3 Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu ... 10

III.4 Projenin Fayda-Maliyet Analizi ... 11

III.5 Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak, Yatırımcı Firma veya Diğer Firmalar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri ... 12

III.6 Kamulaştırma (Kamulaştırılacak Alanların 1/25.000’lik Harita Üzerinde Gösterimi, Mevcut Kullanım ve Mülkiyet Durumu, İstimlâk ve İzin İrtifak Hakkı İle İlgili Bilgi Verilmesi) ... 12

III.7 Projeye İlişkin İzin Prosedürü (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler) ... 13

III.8 Proje İle İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve İşlemlerin Kısaca Açıklanması, Zamanlama Tablosu ... 13

III.9: Diğer Hususlar ... 14

BÖLÜM IV: PROJEDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI(*) ... 16

(*)Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir. ... 16

IV.1 Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi (Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre Belirlendiği Açıklaması ve Etki Alanı İçersindeki Varsa Mevcut Diğer Hatlarında Harita Üzerinde Gösterilmesi, Değerlendirilmesi) ... 16

iv

IV.2 Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı ... 17 IV.2.1 Hat Güzergâhının Jeolojik Özellikleri (Güzergah ve Etki Alanı içerisindeki Mevcut Fay Hatlarının Değerlendirilmesi, Tektonik Hareketler, Topografik Özellikler, Mineral Kaynaklar, Heyelan, Benzersiz Oluşumlar, Çığ, Sel, Kaya Düşmesi vb. 1/25.000’lik Jeoloji Haritası ve Kesitler, jeolojik ve jeoteknik Etüt Raporları) ... 17 IV.2.2 Hat Güzergâhındaki Yeraltı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (Su Seviyeleri, Miktarları, Emniyetli Çekim Değerleri, Kaynakların Debileri, Faaliyet Alanına Mesafeleri, Halen Mevcut ve Planlanan Kullanımı) ... 37 IV.2.3 Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrolojik Mevcut ve Planlanan Kullanımı (İçme, Kullanma, Sulama Suyu, Elektrik Üretimi, Baraj, Göl, Gölet, Su Ürünleri İstihsali, Su Yolu Ulaşımı Tesisleri, Turizm, Spor ve Benzeri Amaçlı Su ve/veya Kıyı Kullanımları, Diğer Kullanımlar, Faaliyet Alanına Mesafeler, Debiler) ... 38 IV.2.4 Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (Toprağın Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması, Erozyon, Mera, Çayır, Toprağın Mevcut Kullanım Durumları vb),(5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu Hükümlerine göre İrdelenmesi ) ... 39 IV.2.5 Tarım Alanları (Tarımsal Gelişim Proje Alanları, Özel Mahsul Plantasyon Alanları, Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları), . 45 IV.2.5.1 Mera Vasfında Olan Yerler (4342 Sayılı Mera Kanunu Hükümleri, Zeytinlik Olan Yerler İçin 3573 Sayılı Zeytinlerin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması ve 4086 Sayılı Zeytincilik Kanunu Hükümleri ile 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Hükümlerine Göre İrdelenmesi)... 46 IV.2.5.2 Arazi Vasfı ile İlgili Bilgiler (Tapu Kayıtları), 1/25.000 Ölçekli ve 1/5.000 Ölçekli Alanların İşaretlenmiş Olduğu Onaylı (koordinatlı) Harita ve Vaziyet Planı ... 46 IV.2.6 Orman Alanları (Ağaç Türleri ve Miktarları, Kapladığı Alan Büyüklükleri ve Kapalılığı, Bunların Mevcut ve Planlanan Koruma ve/veya Kullanım Amaçları, 1/25.000 Ölçekli Meşcere Haritası, Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü İle ÇED İnceleme Değerlendirme Formu) ... 47 IV.2.7 Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Arkeolojik, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera Kanunu Kapsamındaki Alanlar, Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Mevcut Korunan Alanların (İznik Gölü gibi) Mesafelerinin Harita Üzerinde Gösterilmesi, Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği Kapsamında Alınacak İzinler) ... 48 IV.2.8 Flora ve Fauna (Güzergah boyunca mevcut bitki örtüsü hakkında arazi ve literatür çalışması bilgileri, güzergah boyunca alanı temsil edecek fotoğraflar, Literatür Çalışmasına Dayalı Olarak Alandaki Flora ve Fauna Türlerinin Tehlike Kategorileri, Endemiklik Durumları, Nispi Bolluk Dereceleri, Ulusal ve Uluslar arası Antlaşmalar, Merkez Av Komisyonu Kararlarına Göre Koruma Altına Alınan Türler, Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği Çerçevesinde ve Yaban Hayatı Geliştirme Sahasına Olabilecek Etkiler ve Gerekli Önlemler) ... 49 IV.2.9 Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar, 25.09.1978 Tarih ve 16415 Sayılı Resmi gazetede Yayınlanan 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Sınırlandırılmış Alanlar vb.) ... - 84 -

v

IV.2.10 Diğer Özellikler ... - 84 - IV.3 Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri ... - 84 - IV.3.1 Ekonomik Özellikler (Enerjinin İletildiği Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca Sektörler) ... - 84 - KAYSERİ İLİ: ... - 84 - IV.3.2 Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfus Hareketleri; Göçler, Nüfus Artış Oranları, Diğer Bilgiler) ... - 86 - IV.3.3 Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri ve Bu Hizmetlerden Yararlanılma Durumu)... - 88 - IV.3.4 Proje Alanı ve Yakın Çevresindeki Kentsel ve Kırsal Arazi Kullanımı (Yerleşme Alanlarının Dağılımı, Mevcut ve Planlanan Kullanım Alanları, Bu Kapsamda Sanayi Bölgeleri, Tarım Alanları, Turizm Alanları vb.) ... - 91 - IV.3.5 Diğer Özellikler ... - 91 - BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV’TE TANIMLANAN ALAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER ... - 93 - (Bu bölümde projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri tanımlanır, bu etkileri önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler V.1 ve V.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı şekilde açıklanır.) ... - 93 - V.1 Hat Güzergahı Boyunca Arazinin Hazırlanması, İnşaat ve Tesis Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler ... - 93 - V.1.1 Arazinin Hazırlanması Ve Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde ve Ne Kadar Alanda, Ne Miktarda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Sırasında Kullanılacak Malzemelerden Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Toksik Olanların Taşınımları, Depolanmaları ve Kullanımları ... - 93 - V.1.2 Hafriyat Artığı Toprak, Taş, Kum Gibi Maddelerin Taşınacakları Yerler veya Hangi Amaçlar İçin Kullanılacakları ... - 94 - V.1.3 Nakil Hatlarına Ait Servis Yollarının İnşası ile İlgili İşlemler; Kullanılacak Malzemeler ... - 94 -

V.1.4 İletim Hatlarının İnşası ile İlgili İşlemler ... - 95 - V.1.5 Direklerin Dikimi, Kırma, Öğütme, Taşıma ve Servis Yolu Açılması Gibi Toz Yayıcı İşlemlerin Değerlendirilmesi ve Alınacak Önlemler ... - 96 - V.1.6 Proje Kapsamında Oluşacak Katı Atık Miktarı ve Özellikleri, Nasıl Bertaraf Edileceği ... - 98 -

V.1.7 Proje Kapsamında Kullanılacak Su Miktarları, Nereden ve Nasıl Temin edileceği, Bu Suların Kullanımı Sonucu Oluşacak Atık Suların Hangi İşlemlerden Sonra Hangi Alıcı Ortama Nasıl Verileceği ve Bu Suların Özellikleri, Su Temini Sistemi Planı ... - 100 - V.1.8 Enerji İletim Hatlarında Yapılacak Topraklama İle İlgili İşlemler ... - 102 - V.1.9 Arazinin Hazırlanması ve Tesislerin İnşası Sırasında Yapılacak İşler ve İşletme Sonrasında Meydana Gelebilecek Gürültünün Kaynakları, Seviyesi, Yerleşim Birimlerine Olan Etkisi ve Alınacak Önlemler ... - 102 -

vi

V.1.10 Arazinin hazırlanması ve İnşaat Alanı İçin Gerekli Arazinin Temini Amacıyla Ortadan Kaldırılacak Tabii Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı ... - 106 - V.1.11 Arazinin Hazırlanması ve İnşaat Alanı İçin Gerekli Arazinin Temini Amacıyla Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Bunların Arazi Kullanım Kabiliyetleri ve Tarım Ürün Türleri, Tarımsal Amaçlı Arazi Kullanım İzni ... - 107 - V.1.12 Arazinin Hazırlanması ve İnşaat Alanı İçin Gerekli Arazinin Temini Amacıyla Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Meşcere Tipi, Kapalılığı, Orman Alanları Üzerine Olası Etkiler ve Alınacak Tedbirler, Orman Yangınlarına Karşı Alınacak Tedbirler ... - 107 - V.1.13 Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Faaliyete Açılmasına kadar Yerine Getirilecek İşlerde Çalışacak Personel İçin Kurulacak Şantiye Alanı ve Diğer Teknik/Sosyal Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği ... - 109 - V.1.14 Hat Güzergâhı ve Yakın Çevresinde Yer altı ve Yerüstünde Bulunan Kültür ve Tabiat Varlıklarına Materyal Üzerindeki Etkilerinin Şiddeti ve Yayılım Etkisinin Belirlenmesi .... - 109 - V.1.15 İnsan Sağlığı ve Çevre İçin Faaliyetin İnşaat Aşamasında Yapılacak Olan İşlerden Kaynaklı Risk ve Tehlikeler, Alınacak Önlemler ... - 110 - V.1.16 Taşkın Önleme ve Drenaj ile İlgili İşlemler ... - 120 - V.1.17 Hat Güzergahı Boyunca Mevcut Dere Geçişleri ... - 120 - V.1.17.1 Hat Güzergahı Boyunca Dere Geçişlerinde Direk Yerlerinin Tespiti (Dere Geçiş Projeleri) ... - 120 - V.1.18 Hattın Güzergahı İçinde Kalan Bahçelik Barajı, Yapıaltın Barajı, Kanat Barajı Sulama Sahası İle İlgili Alınacak İzinler, Uygulamalar... - 120 - V.1.19 Diğer Faaliyetler ... - 121 - V.2 Projenin İşletme Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler ... - 121 - V.2.1 Hat Güzergâhındaki Temel Yapıların (Direkler, İzolatörler, İletkenler, Kuleler, vb.) Diğer Ünitelerin Özellikleri, Boyutları, Kapasiteleri vb. Diğer Bilgiler ... - 121 - V.2.2 Hat Güzergâhının Bakımı İçin Ne Gibi İşlemler Yapılacağı, Kullanılacak Malzemeler, Çıkacak Atıkların Tür ve Miktarları, Özellikleri, Boyutları ve Nasıl Bertaraf Edileceği ... - 121 - V.2.3 Hattan Kaynaklanan Elektrik ve Manyetik Alan Şiddetleri, Etkileri, Ulusal ve Uluslararası Standartlar İle Kıyaslanması, Olası Etkilerinin İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Değerlendirilmesi ve Alınacak Önlemlerin Belirtilmesi, En Yakın Yerleşim Yerine ve Meskun Mesafeye Etkilerinin Değerlendirilmesi ... - 122 - V.2.4 Hattın Haberleşme ile İlgili Tesislere Etkileri (PTT Hatları, Radyo, TV Vericileri vs.)- 126 -

V.2.5 Orman Alanlarına Olabilecek Etki ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Tedbirlerin Tanımlanması, Orman Yangınlarına Karşı Alınacak Önlemler ... - 126 - V.2.6 Doğal Afet Riskleri ve Alınacak Önlemler (Geçmişte Meydana Gelmiş Doğal ve İnsan Kaynaklı Afetlerin Değerlendirilmesi, Varsa Afete Maruz Bölge Kararları) ... - 128 - V.2.7 Diğer Faaliyetler ... - 131 - BÖLÜM VI: İŞLETME FAALİYETE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE SÜREN ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER ... - 133 -

vii

VI.1 Arazi Islahı ... - 133 -

VI.2 Diğer Çalışmalar ... - 133 -

BÖLÜM VII: PROJENİN ALTERNATİFLERİ ... - 135 -

(Bu bölümde yer seçimi, teknoloji ve alınacak önlemlerin alternatiflerinin karşılaştırılması yapılacak ve gerekçeli olarak tercih sıralaması yapılacaktır.) ... - 135 -

BÖLÜM VIII: İZLEME PROGRAMI ... - 137 -

VIII.1: Faaliyetin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Faaliyetin İşletmesi ve İşletme Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı ... - 137 -

VIII.2 ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri” Başlığının Dördüncü Maddesinde Yer Alan Hususların Gerçekleştirilmesi ile İlgili Program ... 143

BÖLÜM IX: HALKIN KATILIMI ... 145

(Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje ile İlgili Halkın Görüşlerinin ve Konu ile İlgili Açıklamaların ÇED Raporuna Yansıtılması) ... 145

BÖLÜM X: YUKARIDAKİ BAŞLIKLAR ALTINDA VERİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ ... 147

(Projenin İnşaat ve İşletme Aşamalarında Yapılması Planlanan Tüm Çalışmaların ve Çevresel Etkiler İçin Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca Basit, Teknik Terim İçermeyecek Şekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte Anlatılması) ... 147

BÖLÜM XI: SONUÇLAR... 149

(Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu Seçimlerin Nedenleri)... 149

TABLOLAR DİZİNİ Sayfa No Tablo I.1: Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonu ... - 2 -

Tablo II.1.1: EİH Güzergâhına En Yakın Yerleşim Merkezleri ve Güzergâha Uzaklıkları ... 6

Tablo III.3.1 EİH Zamanlama Tablosu ... 10

Tablo III.6.1. Hat Boyunca Mülkiyet Hakkı ve İrtifak Hakkı Alınacak Alanların Yaklaşık Yüzölçümü ... 13

Tablo IV.2.1.1 Kayseri’deki Başlıca Dağlar ve Yükseklikleri ... 17

Tablo IV.2.4.3 İl Arazisinin İlçeler İtibariyle Genel Dağılımı (2007) ... 41

Tablo IV.2.4.4 Tarımsal Alanların Sınıfsal Dağılımı (ha) ... 42

Tablo IV.2.4.1 İnceleme Alanı Toprak Özellikleri ve Arazi Kullanım Durumu... 43

Tablo IV.2.4.2 Kamulaştırma Alanı Toprak Özellikleri ve Arazi Kullanım Durumu ... 44

Tablo IV.2.6.1 Projeden Etkilenecek Orman ve Diğer Alanlara Ait Özellikler(Mesçere Tipi, Kapalılık, Çağ vs.) ... 47

Tablo IV.3.2.1 Kayseri ve Sivas ili Kentsel Nüfus-Kırsal Nüfus Dağılımı ... - 87 -

Tablo IV.3.2.2 İnceleme Alanı İçerisindeki İlçelerde Köy-Şehir Nüfusu ve Kadın-Erkek Nüfusunun Oranı ... - 87 -

Tablo IV.3.2.3 Kayseri ve Sivas illeri proje inceleme alanındaki ilçelerdeki 6 Yaş Üzeri Okuma Yazma Oranının Nüfus Dağılımı ... - 87 -

Tablo IV.3.3.1 Yıllara göre okullarımıza ait istatistiki bilgiler ... - 88 -

viii

Tablo IV.3.3.2 Eğitim Kurumları Milli Eğitim (2011) ... - 89 -

Tablo IV.3.3.3 Okullaşma Oranı Milli Eğitim (2011)... - 89 -

Tablo V.1.5.1. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri ... - 97 -

Tablo V.1.5.2. Emisyon Faktörleri (Mobile Sources Emission Factors, EPA, 1995) ... - 98 -

Tablo V.1.5.3. Proje Kapsamında Çalışan Araçlardan Yayılan Toplam Emisyonların Kütlesel Debileri ... - 98 -

Tablo V.1.7.1. Projenin Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşamasında Oluşacak Evsel Nitelikli Atıksuyun Toplam Kirlilik Yükü ... - 100 -

Tablo V.1.9.1 Alt Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyesi ... - 103 -

Tablo V.1.9.2 Üst Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyesi ... - 104 -

Tablo.V.1.15.1.1 Elektrik ve manyetik alanların hayvanlar üzerindeki etkileri ... - 116 -

Tablo.V.1.15.1.2 Elektrik ve manyetik alanların bitkiler üzerindeki etkileri. ... - 118 -

Tablo V.2.2.1. İletim Hatlarının Bakım Malzemeleri ... - 122 -

Tablo V.2.3.1 Kansere Sebebiyet Vermesi Muhtemel Faktörlerin Bağıl Riskleri ... - 123 -

Tablo V.2.3.2 Elektrikli Ev Aletlerinin Manyetik Alan Şiddetleri... - 123 -

Tablo V.2.3.3 50/60 Hz. Elektrik ve Manyetik Alanlar İçin Sınır Değerler ... - 124 -

Tablo V.2.3.4 Yüksek Gerilimli Elektrik İletim Tesislerinden Kaynaklı Elektrik ve Manyetik Alanlar (Havai Hattın Tam Altında Yer Altı Hattının Tam Üstünde TM’ nin Çitinde Yaklaşık Ölçüm Aralığı) ... - 125 -

Tablo V.2.3.5 Amerikan Bonneville Power Administration Firmasının Belirli Mesafelere Göre Yaptığı EMA Ölçümleri ... - 125 -

Tablo V.2.4.1. Güvenli Yaklaşım İçin Gerekli Düşey Mesafeler ... - 126 -

Tablo V.2.4.2. Güvenli Yaklaşım İçin Gerekli Yatay Mesafeler ... - 126 -

Tablo V.2.6.1. Pınarbaşı İlçesi Doğal Afetler (İl Bayındırlık İskan Müdürlüğü-2009) ... - 129 -

Tablo V.2.6.2. Nedenlerine Göre Orman Yangınları, Yanan Alan ve Ağaç Miktarları (2008) ... - 129 - Tablo VIII.1.1. İzleme Programı (EİH) ... - 138 -

ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa No Şekil I.1: Planlanan EİH ve Bölgenin Enerji Üretim-İletim Sistem Haritası (Ölçeksiz) ... - 4 -

Şekil III.3.1 EİH’ye ait İş Akış Şeması ... 11

Şekil IV.2.1.1. İlin Genelleştirilmiş Stratigrafik Sütun Kesiti ... 24

Şekil IV.2.1.2 Kayseri İli Jeoloji Haritası ... 25

Şekil IV.2.1.3 Kayseri ili Deprem Haritası ... 26

Şekil IV.2.1.6 Sivas İli Sınırları İçerisinde yer Alan Bölgenin Tektonik Birlikleri ve İlişkileri(Pelm 1977, Öztürk.1979, Özsayar.1981, Yılmaz.1984,1985;İnan vd. 1993) ... 29

Şekil IV.2.1.7 Sivas İlinin Genelleştirilmiş Maastrihtiyen-Kuvaterner Yaşlı Kesiti (Kurtman, 1993; Pelin 1977; Öztürk, 1979; Yılmaz, 1984,1985,1986; İnan ve Diğerleri, 1993) ... 30

Şekil IV.2.1.7 Sivas ili Deprem Haritası ... 36

Şekil IV.2.4.1 Sivas İli Topraklarının Genel Arazi Dağılımı (2007) ... 41

Şekil V.1.9.1 Alt Montaj aşamasında Gürültü Düzeyinin Kaynağa Olan Mesafeye Göre Değişimi ... - 104 -

Şekil V.1.9.2 Alt Montaj aşamasında Gürültü Düzeyinin Kaynağa Olan Mesafeye Göre Değişimi ... - 105 -

ix

Ek-2 Proje Güzergâhını Gösterir 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita ve Direk Tevzi Listesi Ek-3 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita Üzerinde Proje Güzergâhı Arazi Varlığı Haritası Ek-4 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita Üzerinde Proje Güzergâhı Orman Meşcere Haritası

Ek-5 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita Üzerinde Proje Güzergâhı Jeoloji Haritası Ek-6 Proje Güzergâhı Vejetasyon Haritası

Ek-7 Fotoğraflar

Ek-8 Fosseptik Çukur Planı

Ek-9 Halkın Katılımı Toplantısı Tanıtım Kitapçıkları, Gazete ve Toplantı Tutanakları Ek-10 Resmi Yazılar

Ek-11 İnceleme Değerlendirme Formu Ek-12 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı

KISALTMALAR ADNKS -Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi

CBS -Coğrafi Bilgi Sistemi

ÇED -Çevresel Etki Değerlendirme DDY -Devlet Demir Yolları

EİH -Enerji İletim Hattı EMA -Elektromagnetik Alan

GPS -Küresel Yer Belirleme Sistemi kV -Kilovolt

S -Some Noktası

TEİAŞ -Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi TCDD -Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları TM -Trafo Merkezi

TUİK -Türkiye İstatistik Kurumu

- 1 -

BÖLÜM I

PROJENİN TANIMI VE AMACI

- 2 -

BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI (Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet Alanları ve Bu Alan İçerisinde Ekonomik ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve/veya İl Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri)

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü, Devletin genel enerji ve ekonomik politikalarına uygun olarak; elektrik iletimi ve yük dağıtımı ile ilgili faaliyetleri verimlilik ve karlılık ilkelerine göre kurulması öngörülen yeni iletim tesislerinin (şalt, enerji iletim hattı, trafo merkezi) etüt ve planlamasını yapmak, buna bağlı olarak yatırım programına alınıp yapılmasını sağlamak ve tüm iletim tesislerini devralmak, mevcut ve kurulacak tesisleri işletmek, bakım, onarım ve rehabilitasyonunu yapmak ve gerek gördüğünde bu fonksiyonları yerine getirmek üzere, hizmet satın almak amacı ile 05.02.2001 tarihinde kurulmuştur.

Enerji sektöründe temel amaç, artan nüfusun ve gelişen ekonominin enerji ihtiyaçlarının sürekli ve kesintisiz bir şekilde ve mümkün olan en düşük maliyetlerle karşılanabilmesidir.

Bu proje kapsamında, TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından 154 kV geriliminde 1272 MCM iletkenli yaklaşık 82 km uzunluğunda 154 kV Pınarbaşı-Şarkışla Enerji İletim Hattı (EİH) tesisi ve işletilmesi planlanmaktadır. EİH güzergâhı Kayseri ili Pınarbaşı ilçesi ve Sivas ili Şarkışla ilçesi sınırlarından geçmektedir. Hat boyunca 2 tanesi Nihai Direk olmak üzere yaklaşık 31 tane durdurucu ve yaklaşık 200 tanesi de taşıyıcı olmak üzere toplam 231 adet direk kullanılacaktır. EİH’ye ait nihayet ve some direklerinin yerleri belli olup bu direkler arasına tesis edilecek diğer direkler için etüt tevziat çalışmaları devam etmektedir.

Planlanan EİH Kayseri ili Pınarbaşı ilçesi sınırlarında bulunan mevcut Pınarbaşı TM’den başlayacak olup Sivas ili Şarkışla ilçesinde Şarkışla TM’ye bağlanacaktır. Proje alanını gösterir yer bulduru haritası Ek-1’de, hat güzergâhını gösterir 1/25.000 ölçekli topografik harita ise Ek-2’de verilmiştir. Tesisi planlanan enerji iletim hattı ile enerji kaynağı olarak yüksek gerilime ihtiyaç duyan sanayi alanlarının bu bölgede yaygınlaşması sağlanmış olacaktır. Böylece, Kayseri ve Sivas illerinde sanayinin gelişmesi sağlanacak ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimindeki süreklilikte sekteye uğramayacaktır. Dolayısıyla projenin tesis edilmesi, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye ekonomisini olumlu yönde etkileyecektir.

Türkiye’de TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 2006-2015 yıllarını kapsayan

“Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonu” raporunda Türkiye’nin 10 yıl sonrasına ilişkin enerji ihtiyacı Tablo I.1‘de verilmektedir. Bu tabloya bakıldığında 2015 yılında Türkiye’de enerji ihtiyacının 297.089 GWh olacağı görülmektedir.

Tablo I.1: Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonu

YIL PUANT TALEP ENERJİ TALEBİ

MW Artış GWh Artış

2006 27.500 171.430

2007 29.233 6.3 182.230 6.3

2008 31.074 6.3 193.711 6.3

2009 33.032 6.3 205.914 6.3

2010 35.113 6.3 218.887 6.3

2011 37.325 6.3 232.677 6.3

2012 39.676 6.3 247.335 6.3

2013 42.176 6.3 262.918 6.3

2014 44.833 6.3 279.481 6.3

2015 47.658 6.3 297.089 6.3

- 3 -

Tesis edilmesi ve işletilmesi planlanmakta olan EİH’ye ait projenin ömrü, en son düzenlemelere göre % 3 amortisman göz önüne alındığında, yaklaşık 30 yıl olarak öngörülmektedir. Ömrünü tamamlayan hat uygun görülmesi halinde mevcut güzergâh kullanılarak yenileme yapılmaktadır. Aksi durumlarda ise direkler yerlerinden sökülerek işletmeye son verilebilir.

Projenin yerini gösterir, bölgenin enerji üretim-iletim sistem haritası Şekil I.1’de verilmiştir.

ÇED çalışmalarında, hat güzergâhının sağından ve solundan 2,5 km olmak üzere toplam 5 km genişliğinde bir koridor "inceleme alanı" olarak alınmış olup bu inceleme alanı içerisindeki hassas ortamlar taranarak ÇED Raporu hazırlanmıştır.

- 4 -

Şekil I.1: Planlanan EİH ve Bölgenin Enerji Üretim-İletim Sistem Haritası (Ölçeksiz)

5

BÖLÜM II

PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU

6

BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU

II.1 Hat Güzergâhının Arazi Kullanım Haritası Üzerinde Gösterimi Yerleşim Alanlarına Mesafesi, Mevcut Arazi Kullanım Haritası veya Kroki Üzerinde Gösterimi, Hat Güzergâhı ve Yakın Çevresinde Bulunan Önemli Tarım, Sanayi Alanlarının ve Sağlık Koruma Bandı’nın Harita Üzerinde Gösterilmesi, Mesafelerin Belirtilmesi, Alanın/Yakın Çevresinin Panoramik Fotoğraflandırılması, 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planının İlgili Paftası, Plan Hükümleri ve Lejantı Proje Yerinin Bu Plan Üzerinde Gösterilmesi, 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita Üzerinde Direk Yerlerinin, Yol Güzergâhlarının, Etki Alanının ve Koridorun Gösterilmesi

Bu proje kapsamında, tesis edilecek olan EİH, 154 kV geriliminde 795 MCM karakteristiğinde 82 km uzunluğunda olup, Kayseri ili Pınarbaşı ilçesi sınırlarında bulunan mevcut Pınarbaşı TM ile Sivas ili Şarkışla ilçesinde bulunan mevcut Şarkışla TM arasında yeni bir ring oluşturulacaktır.

Tesis edilecek hattın güzergâhının sağından ve solundan 2,5 km olmak üzere toplam 5 km genişliğinde bir koridor inceleme alanı olarak belirlenmiştir.

EİH güzergâhına en yakın yerleşim yerleri; 300 m mesafedeki Beserek Köyü ile 500 m mesafedeki Hayriye Köyüdür. İnceleme koridoru içinde kalan yerleşim yerlerinin hatta göre konumları ve uzaklıklarını gösterir liste Tablo II.1.1’de verilmiştir. Some noktaları ve koordinatları ise 1/25.000 ölçekli Ek-2’de sunulan pafta üzerinde belirtilmiştir.

Tablo II.1.1: EİH Güzergâhına En Yakın Yerleşim Merkezleri ve Güzergâha Uzaklıkları

Yerleşim Yeri İlçesi İli Takribi

Güzergaha Yönü

Takribi Güzergaha Mesafesi (m)

Şarkışla Şarkışla Sivas Doğu 1750

Gürçayır Belediyesi Şarkışla Sivas Batı 1500

Gümüştepe Köyü Şarkışla Sivas Doğu 1800

Bahçealan Köyü Şarkışla Sivas Doğu 1200

Mengensofular Şarkışla Sivas Batı 2200

Başören Şarkışla Sivas Doğu 1600

Tavladere Şarkışla Sivas Doğu 2000

Hayriye Pınarbaşı Kayseri Doğu 500

Malakköy Pınarbaşı Kayseri Batı 2500

Beserek Pınarbaşı Kayseri Doğu 300

Kavakköy Pınarbaşı Kayseri Batı 2100

Çukuryurt Pınarbaşı Kayseri Batı 1000

Yeniyassıpınar Pınarbaşı Kayseri Doğu 1500

Yağlıpınar Pınarbaşı Kayseri Doğu 1600

Küçükpotuklu Pınarbaşı Kayseri Doğu 1400

Büyükpotuklu Pınarbaşı Kayseri Doğu 2500

Pınarbaşı ilçesi Pınarbaşı Kayseri Doğu 2500

Solaklar Pınarbaşı Kayseri Güneydoğu 1100

Kaynak: 1/25.000 Ölçekli Güzergâh Planı

Tablo II.1.1’de yerleşim yerlerinin hatta göre konumları ve uzaklıkları yerleşim yeri merkezleri esas alınarak takribi olarak belirtilmiş olup, sadece konum belirlemeye yönelik bir bilgi niteliğindedir. Anılan mesafeler taahhüt değildir. Söz konusu mesafeler inceleme koridoru içerisinde kesin güzergâh çalışmaları sırasında ve daha sonra teknik gerekçeler nedeniyle değişkenlik göstere(bile)cektir.

7

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında, koordinatlı bir şekilde hazırlanan Orman Meşcere Haritası ve Arazi Varlığı Haritası’nın bir arada değerlendirilmesi sonucu elde edilen verilere göre, planlanan yaklaşık 82 km uzunluğundaki enerji iletim hattı güzergâhının 47,5 km’si nadaslı kuru tarım alanlarından, 3,4 km’si sulu tarım alanlarından, 0,09 km‘si yetersiz sulu tarım alanlarından, 26,1 km’si mera alanlarından, 4,8 km’si bağlardan, 0,11 km’si ise çayır alanlarından geçmektedir.

Proje güzergâhını gösteren 1/25.000 ölçekli topografik harita, 1/25.000 ölçekli proje güzergâhı arazi kullanım kabiliyet sınıfları haritası, 1/25.000 ölçekli topografik harita üzerinde orman meşcere haritası, 1/25.000 ölçekli topografik harita üzerinde jeoloji haritası ve proje güzergâhı vejetasyon haritası eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-2, Ek-3, Ek-4, Ek-5 ve Ek-6).

II.2 Hat Güzergâhı Belirlenirken Göz Önüne Alınan Hususlar

Proje kapsamında, Kayseri ili Pınarbaşı ilçesi sınırlarında bulunan mevcut Pınarbaşı TM

‘den başlayacak olup, Sivas ili Şarkışla ilçesinde bulunan mevcut Şarkışla TM’ye bağlanacaktır. 154 kV geriliminde 1272 MCM karakteristiğinde yaklaşık 82 km uzunluğundaki enerji iletim hattının tesisi planlanmaktadır.

Proje kapsamında, Pınarbaşı TM ile Şarkışla TM arasında, iletilecek enerjinin öncelikle bölge daha sonra tüm Türkiye genelinin enerji ihtiyacının kesintisiz ve sürekli karşılanması amacıyla TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından bir adet EİH tesis edilmesi planlanmaktadır.

Güzergâh boyunca hattın sağında 2,5 km, solunda 2,5 km olmak üzere, toplam 5 km genişliğindeki koridor inceleme alanı olarak kabul edilerek; tüm çevresel etütler ve arazi çalışmaları bu koridor içerisinde yapılmıştır.

Söz konusu projeden etkilenecek alan belirlenirken projeden kaynaklanan çevresel, ekonomik ve sosyal etkiler bir arada değerlendirilmiştir. Proje kapsamında, çevresel kirlilik yaratacak unsurlar olan hava, su ve gürültü kirlilikleri ile flora-fauna, istihdam, sosyo- ekonomik özellikler, tarım ve orman alanları gibi faktörler esas alınmıştır.

Projeye ait güzergâh tespit edilirken, mevcut Pınarbaşı TM ile mevcut Şarkışla TM arasında ve mümkün olduğunca yerleşim yerlerinden uzak geçilmesine özen gösterilmiştir.

Bunun yanı sıra proje güzergâhının belirlenmesinde;

- Yerleşim alanlarından, imarlı sahalardan, hassas alanlardan ve sit alanlarından ve su kaynaklarından mümkün olduğunca uzak kalmasına;

- Mevcut yolların kullanılmasına ve mümkün olduğunca yeni yollarının açılmasına gerek kalmamasına;

- Bakım, işletme kolaylıkları sağlamasına;

- Maliyet açısından en kısa güzergâh olmasına;

- Arazinin morfolojik özelliklerinin uygunluğuna dikkat edilerek güzergâh seçimi yapılmıştır.

Projenin ÇED Başvuru Dosyası sunum aşamasında belirlenen güzergâh üzerine yapılan detaylı çalışmalar, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan görüşler ve toplanan bilgiler (harita, plan, koruma bölgeleri, arazi durumu vb.) doğrultusunda, proje güzergâhının son şekli verilmiştir.

8

II.3 Proje Kapsamında Kullanılacak Teknoloji ve Faaliyet Ünitelerinin Konumu EİH projelerinde teknolojik olarak iki seçenek bulunmaktadır. Bunlar, yer altı kabloları ve havai hatlardır. Yer altı kabloları genellikle yerleşimin yoğun olduğu yerlerde tercih edilmekte olup, havai hatlara nazaran çok daha maliyetli olmaktadır. Çevre koruma konusunda bazı hususlarda havai hatlara nazaran daha uygun olan yer altı hatları, arazi kullanımı, hafriyat işlemleri ve elektromanyetik alanın dağılımı gibi konularda daha problemli olmaktadır.

TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından 1272 MCM iletkenli yaklaşık 82 km uzunluğunda 154 kV Pınarbaşı-Şarkışla EİH projesinin tesis edilmesi ve işletilmesi planlanmaktadır.

Söz konusu proje dâhilinde proje güzergâhını gösteren haritalar;

1- Ek–2: 1/25.000 ölçekli proje güzergâhı topografik haritası

(Veri Tabanı: 1/25.000 ölçekli topografik haritalar, Harita Genel Komutanlığı)

2- Ek–3: 1/25.000 ölçekli proje güzergâhı arazi mülkiyet durumu ve arazi kullanım kabiliyet sınıfları haritası

(Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topografik haritalar ve 1/25.000 ölçekli Kayseri ve Sivas İlleri Arazi Varlığı Haritaları)

3- Ek–4: 1/25.000 ölçekli topografik harita üzerinde proje güzergâhı orman mesçere haritası

(Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topografik haritalar ve 1/25.000 ölçekli Kayseri Orman Bölge Müdürlüğü’ne ait orman mesçere haritaları)

4- Ek–5: 1/25.000 ölçekli topografik harita üzerinde proje güzergâhı jeoloji haritası (Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topografik haritalar ve MTA’dan temin edilen 1/25.000 ölçekli jeoloji haritaları)

5- Ek–6: Proje güzergâhı vejetasyon haritası

(Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topografik haritalar, 1/25.000 ölçekli orman mesçere haritaları, 1/25.000 ölçekli arazi varlığı haritaları)

6- Ek-12 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı

Proje alanını gösterir yer bulduru haritası ve proje güzergâhından fotoğraflar eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-1, Ek-7).

9

BÖLÜM III

PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL

BOYUTLARI

10

BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI

154 kV geriliminde tesis edilmesi planlanan Pınarbaşı-Şarkışla EİH projesinin ekonomik ve sosyal boyutları aşağıda detaylı olarak incelenmiştir.

III.1 Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili Finans Kaynakları

154 kV gerilimli Pınarbaşı-Şarkışla EİH projesi Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü yatırım planında bulunan bir proje olduğundan TEİAŞ Genel Müdürlüğü bütçesinden finanse edilecektir. Planlanan EİH’nin işletmesi de TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından yapılacaktır.

III.2 Proje Bedeli

154 kV gerilimli Pınarbaşı-Şarkışla EİH projesinin başlıca maliyet kalemleri;

 Kamulaştırma maliyetleri,

 Ekipman temin maliyetleri,

 Arazi hazırlık ve inşaat çalışmalarından kaynaklanacak personel istihdamı, personel ihtiyaçları, ulaşım, inşaat araçları için kullanılacak yakıt gibi maliyetler,

 Projeden kaynaklanacak çevresel etkilerin minimize edilmesi için alınacak önlemlerin maliyeti (atıkların bertarafı, arazinin eski haline getirilesi vs.),

 İşletme giderleri olarak sıralanabilir.

Toplam uzunluğu yaklaşık 82 km olan 154 kV gerilimli EİH’nin maliyeti yaklaşık 7.200.000 TL olarak hesaplanmıştır.

III.3 Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu 154 kV Pınarbaşı-Şarkışla EİH projesinin inşaat süresi için yaklaşık 18 ay planlanmaktadır. Bu doğrultuda, projenin gerçekleşmesi ile ilgili zamanlama tablosu Tablo III.3.1’de, proje kapsamında inşa edilecek EİH’ye ait iş akım şeması ise Şekil III.3.1’de belirtilmiştir.

Tablo III.3.1 EİH Zamanlama Tablosu

YAPILACAK İŞLER

2012 2013 2

0 1 4

Bu sürece ait zamanlama ihalenin gerçekleşmesiyle belli olacaktır.

Aylar Aylar

8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 18 AY 19 20 Etüt Çalışmaları

ÇED Prosedürü Kamulaştırma Direğin İnşaatı, Tel

Çekimi

18 Ay

Gerekli Tesislerin

Yapılması İşletme

11

Şekil III.3.1 EİH’ye ait İş Akış Şeması

III.4 Projenin Fayda-Maliyet Analizi

Enerji, ekonomik ve sosyal kalkınma için temel girdilerden birisi olduğundan, Kayseri ili, Pınarbaşı ilçesi ile Sivas ili Şarkışla ilçesi sınırları içerisinde yapılması ve işletilmesi planlanan 154 kV Pınarbaşı-Şarkışla EİH projesi, kısa vadede maliyetini çıkaracağı ve proje ömrü içerisinde kar getireceği öngörülmektedir.

Proje güzergahı, Ek-4’te yer alan 1/25.000 ölçekli proje güzergâhı Orman Meşcere Haritası’na ve Ek-11’de verilen İnceleme ve Değerlendirme Formu’na göre ormanlık alandan geçmemektedir. Bu nedenle de EİH’nin tesisi sırasında ormanlık alanlarda herhangi bir azalma olmayacaktır.

EİH’nin tesis edilmesiyle, direk yerlerinin bir kısım tarım alanlarına isabet etmektedir.

Direklerin yerleştirileceği tarım alanlarındaki tel altları inşaat (kazı, montaj vb.) çalışmaları bittikten sonra tarım yapılmaya devam edilebilecektir. Dolayısıyla uzun vadede önemli bir tarımsal kayıp söz konusu olmayacaktır. Ayrıca enerji iletim hattının Güzergâhı merkez olmak üzere, sağından ve solundan maksimum 25’er metre olmak üzere toplam 50 m genişliğinde koridor irtifak hakkı olarak, her direk için ise Tablo III.6.1’de verilen alanlar ise mülkiyet hakkı olarak kamulaştırılacaktır. Dolayısıyla bölge halkının bu noktada ekonomik kaybı da karşılanmış olacaktır.

EİH inşaatı çalışmaları sırasında geçici süre için de olsa bölgede bir istihdam imkânı sağlanacaktır. Proje kapsamında çalışacak mühendis, teknisyen ve makine operatörleri gibi teknik personel ve vasıfsız işçiler mümkün olduğu kadar bölgeden temin edilmeye özen gösterilecektir. Bu da kısa vadede bölge ekonomisine arazi hazırlama ve inşaat

12

çalışmaları süresince ekonomik yönden olumlu katkılar sağlayacaktır. EİH tesisleri altyapı yatırımları olup, yatırımın fayda-maliyete etkisi dolaylı olmaktadır. Enerji tüketimi; nüfus artışı, turizm, sanayileşmenin ilerlemesi, teknolojinin yaygınlaşması ve refah seviyesinin giderek yükselmesine paralel olarak artmakta olup, bu ve benzeri projelerin gerekliliği günden güne artmaktadır.

Söz konusu EİH ile 154 kV gerilim kademesinde, enterkonnekte sisteme bağlanacak hat ile bölgesel yatırımlar için gerekli olan altyapı yatırımlarından biri olan elektrik enerjisinin iletimi sağlanarak ulusal enterkonnekte sistem içerisinde yeni bir ring bağlantısı oluşturulacaktır. Böylece bölgede sürekli ve kesintisiz enerji sağlanacak ve proje ile hem bölge ekonomisi hem de Türkiye ekonomisini, olumlu yönde etkileyecektir.

III.5 Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak, Yatırımcı Firma veya Diğer Firmalar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri

Bu proje kapsamında, sadece 154 kV geriliminde yaklaşık 82 km uzunluğunda Pınarbaşı- Şarkışla EİH’nin tesis edilmesi ve işletilmesi planlanmaktadır. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, bölgede TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan Sistem Bağlantı Anlaşmaları kapsamında bu hatta bağlantı yapılacak herhangi bir hat şu an bulunmamakla birlikte süreç içinde böyle bir durumla karşılaşılması durumunda gerekli değerlendirmeler yapılacaktır.

III.6 Kamulaştırma (Kamulaştırılacak Alanların 1/25.000’lik Harita Üzerinde Gösterimi, Mevcut Kullanım ve Mülkiyet Durumu, İstimlâk ve İzin İrtifak Hakkı İle İlgili Bilgi Verilmesi)

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında, koordinatlı bir şekilde hazırlanan Orman Meşcere Haritası ve Arazi Varlığı Haritası’nın bir arada değerlendirilmesi sonucu elde edilen verilere göre, yaklaşık 82 km uzunluğunda planlanan enerji iletim hattı güzergâhında orman alanı bulunmamakla beraber kamulaştırma alanı içerisinde 2362616,64 m²lik kısmı (% 57,92) kuru tarım (nadaslı) yapılan alanlardan, 168025,668 m²lik kısmı (% 4,12) sulu tarım yapılan alanlardan, 4286,846 m²lik kısmı (% 0,11) sulu tarım (yetersiz) yapılan alanlardan 1300145,1 m²lik kısmı (% 31,87) mera alanlarından, 5570,372 m²lik kısmı (%

0,14) çayırlardan, kalan 238611,079 m²lik kısım (% 5,85) ise bağlardan geçmektedir.

TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu gereğince, kamulaştırma planı doğrultusunda gerek mülkiyet için gerekse irtifak tesisi için idare tarafından fiili kamulaştırma işlemleri yapılarak hak sahiplerine arazi bedelleri ödenecektir.

Proje kapsamında tesis edilecek olan yaklaşık 231 adet direğin isabet ettiği alanlar arazinin vasfına göre mülkiyet hakkı olarak kamulaştırılacak, kiralanacak veya tahsis amacı değişikliği yapılacaktır. Tellerin altında kalan ve salınım diyagramına göre belirlenecek alanları kapsayan, yaklaşık genişliği 50 metreye varan sahada ise kamulaştırma yolu ile irtifak hakkı tesis edilecektir.

EİH güzergâhına isabet eden taşınmazlarda yapılacak mülkiyet kamulaştırmaları ile irtifak hakkı kurulması işleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerince TEİAŞ tarafından oluşturulan kıymet takdir komisyonları marifeti ile kamulaştırma/irtifak bedelleri tespit edilecek ve hak sahipleri ile anlaşma sağlanması durumunda bu kamulaştırma bedelleri hak sahiplerine ödenecektir.

Direk yerlerinin dışındaki, tel altında kalan araziler Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde tanımlanan yatay ve düşey mesafeler korunmak şartı ile hak sahipleri tarafından kullanılmaya devam edilebilecektir.

13

Gerek mülkiyet hakkı ve gerekse irtifak hakkı alınacak alanların yaklaşık yüzölçümü, Tablo III.6.1.’de verilmiştir.

Tablo III.6.1. Hat Boyunca Mülkiyet Hakkı ve İrtifak Hakkı Alınacak Alanların Yaklaşık Yüzölçümü

Kamulaştırılacak Alan Adet Alan

(m²)

Direk Tipi Taşıyıcı Direkler 200 m² 200 40.000 m²

Durdurucu Direkler 300 m² 31 9.300 m²

Mülkiyet Hakkı İçin Kamulaştırılacak/izin alınacak /tahsis amacı değişikliği yapılacak alan 49.300 m² İrtifak Hakkı İçin Kamulaştırılacak Alan ( 82.000 m x 50 m) 4.100.000 m² Kaynak: Güzergâh Planından Yaklaşık Olarak Çıkarılmıştır.

Proje bölgesinde, güzergâhında hattın her iki yanından 25’er m olmak üzere toplam 50 m genişliğinde koridor, irtifak hakkı tesis edilecek alan olarak hesaplanmıştır. Bu koridor esas alınarak irtifak hakkı için kamulaştırılacak toplam alan yaklaşık 4.100.000 m²’dir.

Direk ayaklarının isabet ettiği yerlerde ise her direk tipi için yukarıdaki tabloda belirtilen alanlar, mülkiyet hakkı olarak kamulaştırılacak, izin alınacak veya tahsis amacı değişikliği yapılacak olup, bu alanların toplamı da 49.300 m² olarak hesaplanmıştır.

Proje kapsamında inşa edilecek EİH’nin Arazi Mülkiyet Durumu ve Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfları’na göre dağılımı Bölüm IV.2.4’te verilmiştir. EİH Güzergâhı boyunca enerji taşıyan tellerin altında kalan ve irtifak hakkı için kamulaştırılacak tarım alanlarında, inşaat bittikten sonra tarım yapılmaya devam edilecektir.

III.7 Projeye İlişkin İzin Prosedürü (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler)

Proje kapsamında güzergâh içerisinde yer alan tarım alanlarının, tarım dışı amaçla kullanılması için, 19.07.2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı ‘’Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’’ hükümleri gereğince, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve/veya ilgili il müdürlüklerinden gerekli izinler alınacaktır.

Ayrıca muhtemel orman alanları için, 6831 Sayılı Orman Kanunun, 17. maddesi gereği

“Orman İzni”, alınacak ve izin işlemleri Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün 17.06.2011 tarihli ve 5228 sayılı yazısı ile yayınlanan 2011/10 sayılı genelgesi kapsamında yürütülecektir. Bununla birlikte orman alanları için kamulaştırma yapılması söz konusu olmayacaktır.

Mera alanlarının kullanımı için 28.02.1998 tarih ve 23272 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4342 sayılı “Mera Kanunu” hükümleri gereğince, T.C Kayseri Valiliği ve T.C Sivas Valiliği (valilik mera komisyonlarına) tahsis amacı değişikliği için başvurular yapılacaktır.

Projenin geçtiği alanlarda bulunan arazilerin vasıfları ve miktarı hazırlanacak olan kamulaştırma planlarından sonra netleşecek olup, belirtilen arazi vasıflarından başka vasıflara sahip alanların bulunması durumunda, bu alanlar içinde meri mevzuatlar kapsamında gerekli işlemler yapılacaktır.

III.8 Proje İle İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve İşlemlerin Kısaca Açıklanması, Zamanlama Tablosu

Proje kapsamında yapılacak işlere ait zamanlama tablosu Tablo III.3.1’de, iş akım şeması

14

ise Şekil III.3.1’de verilmiştir. Bu tabloya göre projenin ÇED ile ilgili işlemleri devam etmektedir. Diğer işlere ait süreçler bu işlemin tamamlanmasının ardından gerçekleştirilecektir.

Proje kapsamında;

 Güzergâh belirleme,

 Seçilen güzergâh üzerinden kamu-kurum ve kuruluşlarla yazışmalar,

 ÇED sürecinin başlatılması,

 ÇED sürecinde güzergâh ve yakın çevresi ile ilgili haritaların temini ve haritalama çalışmaları,

İşlemleri gerçekleştirilmiştir.

III.9: Diğer Hususlar

Bu bölümde belirtilecek başka herhangi bir husus bulunmamaktadır.

15

BÖLÜM IV

PROJEDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ

MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN

AÇIKLANMASI

16

BÖLÜM IV: PROJEDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI(*)

(*)Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir.

IV.1 Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi (Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre Belirlendiği Açıklaması ve Etki Alanı İçersindeki Varsa Mevcut Diğer Hatlarında Harita Üzerinde Gösterilmesi, Değerlendirilmesi)

Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi için projeden kaynaklanan çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlardaki etkilerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu etkilerin bazıları doğrudan, bazıları ise dolaylı etkilerdir. Proje etki alanı; flora, fauna, gürültü, EMA, tarım alanları, orman, yerleşim yerleri vb. göz önüne alınarak belirlenmiştir.

EİH kapsamında yapılan tüm çalışmalar sırasında inşaat çalışmaları, özellikle direklerin kurulacağı alanlarda yoğunlaşacak ve direklerin kurulacağı alanlarda arazi kullanım şekli tamamen değişecektir. Ayrıca güzergâh boyunca, bu çalışmaların son aşaması olan tel çekme işlemleri sırasında yaklaşık 50 m genişliğindeki koridorda kısa süreli etkiler söz konusu olacaktır.

Tarım alanlarına dikilen direklerden sonra tel altlarında EKAT hükümlerine uyulmak kaydıyla tarım aktivitesinin sürdürülmesinde bir sakınca olmayacaktır. İşletme döneminde ise arazi kullanımında bir değişiklik olmayacaktır.

İşletme aşamasında ise en önemli etki görsel etki olacaktır.

Dolayısıyla projenin inşaat ve işletme aşamaları göz önüne alındığında, uzun ve kısa dönemli olmak üzere iki ayrı nitelikte etki söz konusudur. İnşaat aşamasındaki etkiler geçici etkiler olup, kısa sürelidirler. Bu etkilere ait bilgiler ve alınacak önlemlerle ilgili detay bilgiler Bölüm V’te verilmiştir.

Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasında yapılacak çalışmalardan kaynaklanacak toz, gürültü vb. etkiler kısa vadeli ve geçici olacaktır. Arazi hazırlama ve inşaat aşamasında çevresel etki alanı; yapılan toz ve gürültü hesaplamaları dikkate alınarak, EİH merkez olmak üzere hattın her iki yanından 50’şer metre olmak üzere toplam 100 metre genişliğindeki bir koridor belirlenmiştir.

İşletme aşamasındaki etkiler ise uzun süreli etkiler olup, işletme aşamasında çevresel etki alanı; EMA ve gürültü değerleri dikkate alınarak, EİH’nin sağından ve solundan 50 m olmak üzere toplam 100 m’lik bir koridor öngörülmüştür.

ÇED inceleme alanı olarak, güzergâhın sağından ve solundan 2,5 km olmak üzere toplam 5 km genişliğinde bir koridor esas alınmıştır. Koridorun bu kadar geniş tutulmasının sebebi; kesin güzergâh çalışmalarında ve projenin tatbikatında arazide karşılaşılacak sorunlara (heyelan, vb.) çözüm bulmaktır.

Proje güzergâhını gösteren 1/25.000 ölçekli topografik harita, 1/25.000 ölçekli proje güzergâhı arazi mülkiyet durumu ve arazi kullanım kabiliyet sınıfları haritası, 1/25.000 ölçekli topografik harita üzerinde orman mesçere haritası, 1/25.000 ölçekli topografik harita üzerinde proje güzergâhı jeoloji haritası ve proje güzergâhı vejetasyon haritası

17

eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-2, Ek-3, Ek-4, Ek-5 ve Ek-6).

IV.2 Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı

IV.2.1 Hat Güzergâhının Jeolojik Özellikleri (Güzergah ve Etki Alanı içerisindeki Mevcut Fay Hatlarının Değerlendirilmesi, Tektonik Hareketler, Topografik Özellikler, Mineral Kaynaklar, Heyelan, Benzersiz Oluşumlar, Çığ, Sel, Kaya Düşmesi vb.

1/25.000’lik Jeoloji Haritası ve Kesitler, jeolojik ve jeoteknik Etüt Raporları)

KAYSERİ İLİ:

İlin Coğrafi Durumu:

Kayseri İçanadolu’nun güneydoğusunda orta Kızılırmak bölümünde yer alır.38 derece 18 dakika ile 37 derece 45 dakika kuzey enlemleri; 36 derece 58 dakika ile 34 derece 56 dakika doğu boylamları arasında bulunmaktadır. Kuzeyden Yozgat, kuzeydoğudan Sivas, güneyden Adana, güneydoğudan Kahramanmaraş, batıdan Nevşehir ve güneybatıdan Niğde illeri ile çevrilidir.

İlin Topoğrafyası ve Jeomorfolojik Durumu

Kayseri, güneyden ve kuzeyden yüksek dağların ve tepelerin sınırladığı topoğrafik bir çanak içerisinde yer alır. Şehir; ana eksen Ankara- Sivas karayolu boyunca doğu-batı istikametinde, daha az yerleşmiş olan ikinci eksen Erkilet-Talas olmak üzere kuzey-güney yönünde büyümüştür. Kentin biçimlenmesinde doğal sınırlayıcıların rolü olmuştur. İlk yerleşim bölgesi güneyindeki dağların yamaçlarına doğru olmuş yakın geçmişte kuzeye düzlüklere doğru kaymıştır. Şehrin gelişmesi ile sanayi şehir içinde kalmıştır. İlin etrafının yüksek dağlar ve tepelerle çevrili olması hava sirkülasyonunun büyük oranda engellemektedir.

Doğal Coğrafya

Dağlar: İl alanını engebelendiren dağlar üç sıra halindedir. Bunlardan ikisi yer kabuğu hareketleriyle kırılma ve kıvrılmalara uğrayarak yükselmiş dağlardır. Diğer grup ise orta Torosların ve orta Anadolu’ya kıvrılan bölümün uzantılarıdır. Bu dağlar birbirinden çöküntü havzalarıyla ve yüksek platolarla ayrılmıştır. Türkiye’nin önemli volkanlarından olan Erciyes Dağı da il sınırları içindedir.

Erciyes Dağı: Kayseri il merkezinin güneyindedir. 3916 m. yükseklikte devamlı kar ile kaplı iç Anadolu bölgesinin en yüksek dağı olan Erciyesin tarihini jeologlar 20 milyon yıl öncesine kadar götürürler. Eskiden bir yanardağ iken şimdi tamamen sönmüştür. Dağcılık ve kış sporları için ideal bir yer olan Erciyes kayak pisti dünyanın en iyi kayak pistlerinden birisidir. Tekir kayak pisti uluslararası kış sporları merkezidir. Erciyes yayla turizmi açısından her geçen gün değer kazanmakta, yurt içi ve yurtdışından gelen konuklar ve il halkı için önemli bir dinlenme yeri oluşturmaktadır.

Tablo IV.2.1.1 Kayseri’deki Başlıca Dağlar ve Yükseklikleri

Kayseri’deki Başlıca Dağlar ve Yükseklikleri aşağıda verilmiştir.

Erciyes Dağı 3.916

Aladağ 3.735

Beydağı 3.075

18

Korumaz ve Hınzır

Dağları: Bu sıra il alanını engebelendiren birbirine paralel üç dağ grubundan en kuzeyde olanıdır. Erciyes ile başlayıp Korumaz Dağı ile süren bu dağ sırası son kabartısını il sınırının kuzeyinde Hınzır Dağı’nda gösterir. Korumaz-Hınzır dağı sırası üzerinde il ulaşımı açısından önem taşıyan iki geçit vardır. Bunlar Beştepeler ve Laleli beli geçitleridir.

Süvegen-Aygörmez-Köşkerli ve Kepekli Dağları: Bu dağ grubu ilin güneyinde Süvegen dağı ile başlar. Aygörmez ve Köşkerli dağları ile süren sıra, Kepekli dağı ile Uzun yayla’ya doğru uzanır.

Tahtalı Dağları: İl sınırları içindeki kuzeydoğu-güneybatı uzantılı üç dağ sırasının en güneyindeki son grubunu oluşturan Tahtalı Dağları, Bakır Dağı, Soğanlı Dağı ve Gövdeli Dağı gibi kabartılardan oluşmaktadır. Orta Torosların uzantıları olan bu sıra dağın birçok noktası 2.500 m üzerindedir.

Platolar, Yaylalar ve Ovalar:

Kayseri il alanının % 49,1 gibi önemli bir bölümü plato biçimindeki yüksek düzlüklerle kaplıdır. Bunlar kimi yerde akarsularla yarılmış yüksek plato düzlükleri kimi yerde de dağlar arasında uzanan ve yine derin vadilerle parçalanmış havzalar durumundadır. Bu tür düzlüklerin bir bölümü Kayseri ve Develi ovalarının çevresinde yer almıştır. İlde bunların dışında Kızılırmak’ın kuzeyinde ve güneyinde yer alan 16 km uzunluğunda ve 1.550 m yüksekliğindeki Sultansekisi ve Amarat düzlükleri bulunmaktadır.

Uzun Yayla: Pınarbaşı ilçesi hudutlarında dağlarla çevrili ve yüksekliği 1.5001.600 m arasında değişen çok geniş bir havzadır. Üç ırmağın başlangıç yeri Uzun Yayla sularını Zamantı ırmağı yoluyla Seyhan’a, Tohma çayı ile Fırat’a kuzeydeki küçük derelerde Kızılırmak’a gönderir.

Kayseri Ovası: İl topraklarının kuzeybatısında Erciyes Dağı’nın kuzeyini kaplayan Kayseri Ovası yaklaşık 890 km²’lik yüzölçümü ile ilin ve yukarı Kızılırmak bölgesinin en geniş ovalarından birini oluşturmaktadır. Kayseri Ovası üzerinden demiryolu ve karayolları da geçmektedir. Ovada yerleşim merkezleri ve sanayi kuruluşlarının yayıldığı alanlar dışında kalan kesimler kuru tarım ve sebzeciliğe ayrılmıştır.

Dumanlı Dağı 3.024

Soğanlı Dağı 2.925

Binboğa Dağı 2.830

Bakır Dağı 2.721

Koç Dağı 2.700

Hınzır Dağı 2.641

Sandıkdere Tepesi 2.601

Kepekli Dağı 2.225

Tahtalı Dağı 2.100

Aygörmez Dağı 2.094

Köşkerli Dağı 2.000

Korumaz Dağı 1.907

Ali Dağı 1.871

Ak Dağı 1.800

Yılanlı Dağ 1.640