GENEL SAĞLIK SİGORTALISININ TESCİLİ, PRİMLERİN ÖDENMESİ, BİLDİRİM VE İTİRAZ Ufuk ÜNLÜ

Tam metin

(1)

GENEL SAĞLIK SİGORTALISININ TESCİLİ, PRİMLERİN ÖDENMESİ, BİLDİRİM VE İTİRAZ

Ufuk ÜNLÜ* I. GİRİŞ

Sosyal güvenlik sistemi dışında kalan yüz binlerce insanı 1 Ocak 2012 tari- hinden itibaren bu sisteme dâhil etmek amacıyla uygulanan gelir tespit işlemi, kişinin çeşitli göstergeler ışığında mevcut gelirinin belirlenmesine yönelik bir gelir testinin yapılmasından ibarettir. Genel sağlık sigortası kapsamında gelir testi yapılması, 1 Ocak 2012’den itibaren Genel Sağlık Sigortası Kanunu ge- reği zorunlu olarak uygulanmaktadır. Bu bakımdan sosyal güvenlik sistemine dâhil olmayanların gelir testi yaptırmaları gerekmektedir.

Bu sebeple hazırlanan ve Bakanlar Kurulunun 05/12/2011 tarih ve 2011/2512 sayılı kararıyla yayımlanan “Genel Sağlık Sigortası Kapsamın- da Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar Hak- kında Yönetmelik” (BKK, 28.12.2011), 5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) ben- dinin (1) numaralı alt bendi ile (g) bendi kapsamındaki genel sağlık sigor- tası yükümlülerinin gelir tespitinin yapılması ve tesciline ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.

Bu çalışmada, gelir tespitine esas verilerin incelenmesi ve araştırılması sonucunda tespit edilen genel sağlık sigortalılarının tesciline ilişkin işlem- ler, primlerin ödenmesi ve verilen gelir tespiti kararlarının bildirimi ile bu kararlara karşı itiraz usulü hakkında bilgi verilecektir.

II. GENEL SAĞLIK SİGORTALISININ TESCİLİ VE PRİMLERİN ÖDENMESİ

Giriş bölümünde bahsedilen 5510 sayılı Kanun’un 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (g) bendinde sa- yılanlar; harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Sosyal Güvenlik Kurumu’nca (SGK) belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri, kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar ile 60’ıncı maddenin dışında kalan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlardır.

(2)

228 MAYIS - HAZİRAN 2012

Bir başka ifadeyle genel sağlık sigortalısı ya da genel sağlık sigortalısı- nın bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsünde olmayanlar ile genel sağlık sigortalılığı ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsü sona erenler için gelir tespiti yapılır.

Çalışmamızın esas konusuna geçmeden önce belirtilmesi gereken nok- ta, yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarının Genel Sağlık Sigortası kap- samı dışında olduğudur. Çifte vatandaş olup, Türkiye’de sigortası bulun- mayan ancak vatandaşı olduğu yabancı ülkede çalışan ve sigortası olan Türk vatandaşları hususunda söz konusu kişi, sözleşmeli ülkede çalışıyor ise Türkiye’ye gelirken sözleşmeye göre sağlık yardımlarından faydalan- dığına ait “formüler” denilen belgeyi getirmeli, yakınları adına ise ilgili ülkeden yine bunlar için istenilen “formüleri” göndermelidir.

Türkiye’nin Sosyal Güvenlik Sözleşmesi imzaladığı ülkelere ilişkin tablo aşağıdaki yer almaktadır;

ÜLKE ADI İMZA

TARİHİ YÜRÜRLÜK TARİHİ

KAPSAMI (SİGORTA KOLU)

UZUN VADE KISA VADE

01. İNGİLTERE 09.09.1959 01.06.1961 Evet -

02. F.ALMANYA 30.04.1964 01.11.1965 Evet Evet

03. HOLLANDA 05.04.1966 01.02.1968 Evet Evet

04. BELÇİKA 04.07.1966 01.05.1968 Evet Evet

05. AVUSTURYA 12.10.1966 01.10.1969 Evet Evet

06. İSVİÇRE 01.05.1969 01.01.1972 Evet -

07. FRANSA 20.01.1972 01.08.1973 Evet Evet

08. DANİMARKA 22.01.1976 01.02.1978 Evet -

09. İSVEÇ 30.06.1978 01.05.1981 Evet -

10. NORVEÇ 20.07.1978 01.06.1981 Evet -

11. LİBYA 13.09.1984 01.09.1985 Evet -

12. K.K.T.C 09.03.1987 01.12.1988 Evet Evet

13. MAKEDONYA 06.07.1998 01.07.2000 Evet Evet

14. AZERBAYCAN 17.07.1998 09.08.2001 Evet Evet

15. ROMANYA 06.07.1999 01.03.2003 Evet Evet

16. GÜRCİSTAN 11.12.1998 20.11.2003 Evet -

17. BOSNAHERSEK 27.05.2003 01.09.2004 Evet Evet

18. KANADA 19.06.1998 01.01.2005 Evet -

19. KEBEK 15.10.1998 01.01.2005 Evet -

20.ÇEK

CUMHURİYETİ 28.06.2001 01.01.2005 Evet Evet

21. ARNAVUTLUK 15.07.1998 01.02.2005 Evet Evet 22. LÜKSEMBURG 08.12.2004 01.06.2006 Evet Evet

(3)

Gelir tespitinde, aile bireylerinin harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarı tespit edilir. Aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarının tespitinde, puanlama formülünün gelir, harcama ve servet verileri dikkate alınarak geliştirilen gelir tespit ölçütleri kullanılır.

Tespit edilen verilerin değerlendirilmesi 3294 sayılı Sosyal Yardımlaş- ma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununa göre il ve ilçelerde yer alan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyetleri (Heyet) tara- fından yapılır. Yapılan inceleme ve araştırma sonucunda tespit edilen aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarı, prime esas kazanç alt sınırının üçte birinden az olanlardan, gelir tespitine esas alınan aile bireylerinden genel sağlık sigortalısı veya bunların bakmakla yükümlü olduğu kişi du- rumunda olmayanların tamamı, 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendine göre genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilir. Bunların genel sağlık sigortası primleri, 5510 sayılı Kanun uyarınca SGK tarafından ilgili kamu idarelerinden tahsil edi- lir.

Gelir testi sonucu aile içinde kişi başına düşen geliri, brüt asgari ücretin üçte birinden fazla olanların tarihsel dönemler itibariyle ödeyecekleri prim miktarları aşağıdaki tabloda yer almaktadır;

(4)

230 MAYIS - HAZİRAN 2012

Aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutarı

1 Ocak - 30 Haziran 2012 Dönemi Asgari Ücret

886,50.-TL

1 Temmuz - 31 Aralık 2012 Dönemi Asgari Ücret

940,50.-TL Esas Alınacak

Genel Sağlık Sigortası Primine Esas

Kazanç (TL)

Ödenecek Genel Sağlık Sigortası Primi (TL)

Esas Alınacak Genel Sağlık

Sigortası Primine Esas Kazanç (TL)

Ödenecek Genel Sağlık Sigortası Primi (TL) Asgari ücretin üçte

birinden (295,50.- TL) asgari ücrete (886,50.-TL) kadar olduğu tespit edilen kişiler için prime esas günlük kazanç

alt sınırının otuz günlük tutarının

üçte biri

295,50.- 35,46.- 313,50.- 37,62.-

Asgari ücretten (886,50.-TL) asgari

ücretin iki katına (1.773,00.-TL) kadar olduğu tespit

edilen kişiler için prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarı,

886,50.- 106,38 .- 940,50.- 112,86.-

Asgari ücretin iki katından (1.773,00.-

TL) fazla olduğu tespit edilen kişiler

için prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının iki katı (1.773,00.-TL),

1.773,00.- 212,76.- 1.881,00.- 225,72.-

Yapılan inceleme ve araştırma sonucunda tespit edilen aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarı, prime esas kazanç alt sınırının üçte birine eşit veya üçte birinden fazla olanlardan, gelir tespitine esas alınan aile bi- reylerinden genel sağlık sigortalısı veya bunların bakmakla yükümlü oldu- ğu kişi durumunda olmayanların 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine tâbi genel sağlık sigortalısı olarak tescili ile ilgili esaslar SGK tarafından belirlenir.

(5)

Genel sağlık sigortası tescilinin re’sen yapıldığı tarihten itibaren prim tahakkuk ettirilir ve ödeme yükümlülüğü başlar. 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine tâbi genel sağlık sigorta- lısı olarak tescil edilen aile bireyi ile birlikte, bunların bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri de tescil edilen genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak genel sağlık sigortasından yararlanır.

Aynı hane içinde gelir tespitine esas alınan aile bireylerinden; genel sağlık sigortalısı veya bunların bakmakla yükümlü olduğu kişi durumunda olmayan diğer aile bireyleri ayrı bir prim ödeme yükümlüsü genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilir ve varsa bunların bakmakla yükümlü oldukla- rı diğer aile bireyleri de bakmakla yükümlü olunan kişi olarak genel sağlık sigortasından yararlanır.

SGK tarafından, gelir tespiti herhangi bir nedenle yapılmamış olan ve 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kap- samında olanlardan, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden genel sağlık si- gortası primi alınır. Bu kişiler, gelir tespitinin sonucuna göre ya 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında ya da (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilir. 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkra- sının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında tescil edilmesi veya prime esas kazanç alt sınırının üçte biri üzerinden (g) bendi kapsamında tescil edilmesi hâlinde, gelir tespitinin sonuçlandığı tarihe kadar alınan ge- nel sağlık sigortası primleri herhangi bir faiz uygulanmaksızın iade veya mahsup edilir.

III. BİLDİRİM, İTİRAZ VE İTİRAZIN SONUÇLANDIRILMASI Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyetleri tara- fından verilen gelir tespiti kararları, genel sağlık sigortası tesciline ve prim ödeme yükümlülüğüne ilişkin bilgilerle birlikte;

a) 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi- nin (1) numaralı alt bendine tâbi olanlar için genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilen aile bireyleri adına başvuru sahibine,

b) 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi- ne tâbi olanlar için genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilen aile bireyine,

SGK tarafından tebliğ edilir.

SGK tarafından tebliğ edilen gelir tespiti kararlarına karşı, tebligatın

(6)

232 MAYIS - HAZİRAN 2012

yapıldığı genel sağlık sigortalısınca kararın tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde gelir tespitini yapan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı- na yazılı olarak itiraz edilebilir. İtirazlar, itirazın vakıf kayıtlarına intikal tarihinden itibaren onbeş gün içinde, heyet tarafından karara bağlanarak alınan karar itirazda bulunan genel sağlık sigortalısına ve SGK’ya bildirilir.

Heyet gerekli gördüğü hâllerde itirazı karara bağlamadan önce vakıf personeline inceleme yaptırabilir. Heyetin kararlarına itiraz, genel sağlık sigortalılığına ilişkin prim tahakkuk ve tahsilât işlemlerini durdurmaz. İti- raz sonucunda prim ödeme yükümlülüğünde değişiklik olması hâlinde, ge- rekli iade ve mahsup işlemleri SGK tarafından yapılır.

IV. SONUÇ

Gelir tespiti genel sağlık sigortalısı ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsünde olmayanlar ile genel sağlık si- gortalılığı ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsü sona erenler için yapılır. Gelir tespitine esas verilerin değerlendi- rilmesi sonucunda tespit edilen aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarı, prime esas kazanç alt sınırının üçte birinden az olanlardan, gelir tes- pitine esas alınan aile bireylerinden genel sağlık sigortalısı veya bunların bakmakla yükümlü olduğu kişi durumunda olmayanların tamamı, heyet tarafından verilen gelir tespit kararıyla 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı mad- desinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendine göre genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilir.

Heyet tarafından verilen gelir tespiti kararları, genel sağlık sigortası tesciline ve prim ödeme yükümlülüğüne ilişkin bilgilerle birlikte SGK ta- rafından tebliğ edilir. SGK tarafından tebliğ edilen gelir tespiti kararlarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde gelir tespitini yapan vakfa yazılı olarak itiraz edilebilir. Söz konusu sürenin takibi, hak kaybının ya- şanmaması açısından oldukça önemlidir.

KAYNAKÇA

BKK (28.12.2011). Genel Sağlık Sigortası Kapsamında Gelir Tespi- ti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönet- melik. Ankara : Resmi Gazete (28156 sayılı)

Şekil

Updating...

Referanslar

Updating...

Benzer konular :