EBH215_BÜRO YÖNETİMİ
Öğr. Gör. Nimet Özgül ÜNSAL KÖSE
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
Elmadağ MYO
İçerik
• İş Kavramı
• İş Bölümü
• İş Analizi
• İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
2
İş Kavramı
• İş; bir ya da birden çok kişinin bedensel veya düşünsel gücünü kullanarak ortaya koyduğu bir eylemdir.
• Bürolarda yapılacak işlerin neler olduğu örgütün yapısı, amaçları ve bürodan neler beklendiği ile belirlenir.
• Yapılacak işlerin belirlenmesinde mevcut personelin ilgi ve yetenekleri değil, belirlenen amaç ve hedefler ile planlamalar göz önüne alınmalıdır.
• İşlerin belirlenmesinde temel amaç, örgüt içerisinde birimlere ayrılmış çalışanlara ve uzmanlara doğru görevlerin verilmesine ve işlerin verimlilik ilkesine göre yapılmasına olanak
sağlamaktır.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
3
İş Bölümü
•
İşin küçük parçalara ayrılarak her bir parçanın ayrı bir çalışan tarafından yapılmasını gerektiren bir uygulamadır.
•
Böylelikle bireylerin çabalarını işin belli bir parçası üzerinde
yoğunlaştırmaları ve bu iş parçası üzerinde uzmanlaşmaları sağlanmış olur.
•
İşbölümü bürolarda bir zorunluluktur. Bürolar üstlendikleri görevleri başarabilmek için, işleri rasyonel bir biçimde bölerek personel arasında işbölümü oluştururlar.
•
İş bölümü yapılarak gruplara ayrılmış personel genellikle kendi işini başka grubun işinden daha öncelikli ve önemli olarak algılamaya başlar.
•
Örgütteki işler birbirinden ne kadar farklılaşmışsa ve ne kadar uzun süre o bölümde kalmışsa bölüm çalışanlarının dikkati o ölçüde sınırlanır ve kendi bölümlerindeki işleri üzerinde toplanır.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
4
İş Analizi
•İş analizi; işlerin görev ve sorumlulukları, yöntemi, çalışma koşulları ve
işi yapanın kişisel özellikleri hakkında bilgi toplama ve analiz etme
sürecidir.
•
İş analizi bir işin öğelerini, içinde bulunduğu durumu ve diğer işlerden farklılığını ortaya koyan bilimsel ve teknik bir çalışmadır.
•
İş analizi ile işin adı ve yapıldığı yer; işi yapanın ve gözetimcinin adı, unvanı, girdiği iş sınıfı gibi işin kimliği ile ilgili bilgiler toplanır.
•
Bu bilgiler işin örgüt yapısı içindeki yerini ve diğer işlerle ilişkilerini ortaya koyar.
•
İş analizi işi yapmak için gerekli en az öğrenim düzeyi ve deneyim
süresini ve özel bilgi gereklerini de belirler. İşi yapacak kişilerin sahip olması gereken kişilik özelliklerini ortaya çıkarır.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
5
İş Analizi
•İş analizi bilgileri;
1.
iş tanımı ve iş gerekleri,
2.
nitelikli kişilerin örgüte çekilmesi,
3.bunların arasından seçim yapılması,
4.eğitim ve oryantasyon,
5.
işgücü ve kariyer planlaması sırasında kullanılabilir.
•
İş standartları ve performans kriterleri çalışanların performans değerlendirmelerinde de kullanılır.
•
İşi oluşturan öğeler; işlerin gruplandırılması, çalışanlara harcadıkları
zamana değecek görevler verme, iş yüklerini eşitleme, eşit ücret ölçekleri ve bir ücret/maaş sistemi oluşturmak amacıyla kullanılır.
•
İşi oluşturan görevler ve işin içeriği örgütlerin yeniden yapılanmaları ve bir başarı planı hazırlamaları için önemlidir.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
6
İş Analizi
•İş analizinin temel amacı, işi kolaylaştırmak ve verimliliği arttırmaktır.
•
İş analizinin bu amaçlara ulaşabilmesi için bazı kriterlere uygunluğu önemlidir.
•
Geçerlilik iş analizi ile elde edilen sonuçların doğruluğunun bir ölçüsüdür.
•
Somut işlerde geçerlilik katsayısının arttığı, karmaşık ve soyut işlerde geçerlilik kat sayısının azaldığı ileri sürülür.
•
İş analizinin güvenilirliği ise analizin farklı zamanlarda ya da farklı kişiler tarafından, aynı yöntemle yapılması durumunda alınan benzer sonuçlarla ifade edilir.
•
İş analizi sonucunda elde edilen bilgilerin kolay izlenebilir ve anlaşılabilir olması ise pratiklik olarak ifade edilir.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
7
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
1. Veri Toplama ve Analiz
•
En çok kullanılan veri toplama yöntemi bir analist tarafından yapılan gözlemdir.
•
İş hakkında yeterli bilgiye sahip çözümleyici (analist), normal bir iş
gününde, işi yapan kişinin çalışmalarını müdahalede etmeden gözlemler, sistemli olarak kaydeder. Bu nedenle analistin yapılan iş hakkında belli düzeyde bilgisinin olması gerekir.
•
Analist kayıtta ya neyin yapıldığını anlatır ya da bir tür işaret listesi
üzerinden ilgili seçeneği işaretler. Gözlem uzun bir süreyi de kapsayabilir.
•
Görüşme yönteminde çalışanın kendisiyle, yöneticisiyle ya da diğer
çalışanlarla görüşmeler yapılır, iş ile ilgili etkinlikler hakkında bilgi alınır.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
8
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
1. Veri Toplama ve Analiz
•İşler çok kapsamlıysa, analiz geniş bir coğrafyayı kapsıyorsa ya da gözlem ve görüşme yöntemi ile bilgi toplamak güçse anketlerden yararlanılır. Soru formu düzenli ve anlaşılırsa anket yöntemi başarılı olabilir. Önceden belirlenmiş bir soru kâğıdıyla da çalışanlarla yüz yüze görüşme yapılabilir. Böylelikle iletişim sorunu en aza iner.
•Sorular genellikle açık uçludur ve karşı tarafın görüşlerine yer verir.
•Günlük tutturarak ise çalışanların yaptıkları işlere, kullandıkları araç, gereç ve malzemelere ait veriler toplanabilir.
•Diğer bir yöntem filme kaydedilen hareketleri inceleyip değerlendirmektir.
•Analist ile bir ya da birkaç çalışanın yaptığı tartışmalar da bir başka veri toplama yöntemidir.
•Model alınan bir örgütteki ilgili süreçle kıyaslama, başka bir örgütte veya daha önce yapılan iş analizi bilgilerinden yararlanma ve bir yöntemin yeterli olmaması durumunda birkaç yöntemi birlikte kullanarak birleşik yöntemle ve hatta işi bizzat yaparak veri/bilgi toplamak mümkündür.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
9
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
2. Alternatifler Oluşturmak
• İş analizinde genellikle ortaya konulan tek bir yöntemle sorunu çözümlemek yeterli olmaz. Bu nedenle, iş analizi problemlerine bir çözüm getirmek üzere birkaç çözüm seçeneğinin oluşturulması, alternatifler içinden uygulanabilir bir çözüm yönteminin seçilmesi daha yaygındır.
• Alternatif iş süreçlerinin geliştirilmesinde temel hareket noktası ideal süreçler yaratmak olmalıdır.
• Alternatif iş süreçleri oluşturmak yaratıcılık ve hayal gücü
gerektirmektedir. Bu konuya ilişkin bir grup oluşturmak gerekebilir.
• Böyle bir grupta analist, mühendis, psikolog, sosyolog, sosyal bilimci gibi çeşitli uzmanlık dallarından bireyler yer alabilir.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
10
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
3. Uygulanabilir Sürecin Seçilmesi
•Seçim işleminin özü, istenen işlevi başarıyla yerine getirecek, uygulama imkânı en çok, en iyi süreci belirlemektir.
•Sürecin seçiminde maliyet, güvenlik, verimlilik düzeyleri, çalışanlar üzerindeki psikolojik etkileri, kalite kontrollerinin zorluk derecesi ve yönetim/denetim kolaylığı etkili olur.
•Yine de alternatif süreçlerden birinin seçimi, bu sürecin örgütün koşullarına uyacağını garanti etmez. Yeni sistem harcamalarının fazla olması halinde test etme işlemi yapılır.
•Test etmenin amacı sürecin bölümlerinin uygulanabilir, yeterli ve tam olduğundan emin olmaktır. Böylelikle iş sürecinde yer alan donanım, yöntem, işlem ve görevler sorgulanır.
•Sürecin tüm bölümlerinin test edilmesi gerekli değildir.
•Önceden denenmemiş ve tartışılabilir bölümlerin test edilmesi yeterli olabilir. Fazladan harcanan küçük bir süre kullanılamayacak maliyetlerin önlenmesini sağlayacaktır.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
11
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
4. Önerilen İş Sürecinin Uygulanması
• Bu aşama yeni iş sürecinin uygulanması ile ilgili planlamaları yapma, süreci işler hale getirme ve yeni süreç hakkında çalışanların eğitimini kapsar.
• Yeni iş sürecinin uygulanmasında iki yöntem kullanılabilir.
Ya yeni süreci kurma aşamasında diğer faaliyetler sürdürülür ya da faaliyetlere bir süre ara verilir.
• Sürecin uygulanmasında son aşama çalışanların eğitilmesidir.
• Kısa süreli oryantasyon toplantıları ya da uzun süreli geniş kapsamlı eğitim seminerlerine kadar çeşitli eğitimler düzenlenebilir.
• Eğitimde hareket filmleri, analiz çizelgeleri, iş akış şemaları kullanılabilir.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
12
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
5. Yeni İş Sürecinin Tanımlanması
•Kurma işlemi tamamlandıktan sonra yeni sürecin başarısı ölçülür.
•Eski ve yeni iş süreçleri karşılaştırılarak beklenen verimlilik ve etkililiğe ulaşılıp ulaşılmadığı görülür.
•Her formun kaç saniyede düzenlendiği ya da depolanmış bir bilgiye kaç dakikada ulaşıldığı bir ölçüdür.
•Donanımlardan yararlanma yüzdesi ve boş geçen zamanın yüzdesi de bir ölçüdür.
•Eğer ölçülecek süreç zaman ile ilgiliyse zaman etüdü kullanılabilir.
•En başarılı iş analizi uygulamaları örgüt yapısı içinde gerçekleştirilen
programlardır. Örgüt dışından gelen danışmanlara genellikle olumsuz tepki verilir.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
13
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
14
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
6. İş Analizi Formunun Düzenlenmesi
• Bir iş analizi soru formunda, görevlerin, sorumlulukların, beşeri bilgilerin, performans özelliklerinin ve standartların yer alması gerekir.
• işletmedeki tüm işler için standart bir form kullanılabileceği gibi benzer işler için benzer standart form kullanımı da yaygındır.
• Birbirinden farklı işler için farklı soru formu da kullanılabilir.
• İş analizi soru formunda örgütün adı, iş analizini yapan kişinin, işin ve birim sorumlusunun unvanı, işin özeti, işin yapılış biçimi, iş için
kullanılan araç-gereç, makine ve malzemeler, işle ilgili süreçler,
görevler ve sorumluluklar, bireysel özellikler, işin gerektirdiği deneyim ve eğitim düzeyi ve analizi kontrol eden/düzelten bilgileri yer alır.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
15
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
7. İş Tanımı
• İş tanımı belli bir pozisyonda çalışanların yerine getirmeleri gereken görev ve sorumlulukların bir ifadesidir.
• İş tanımı, iş analizi ile ulaşılan bilgilerin özeti olup, iş hakkında detaylı bilgiler sağlar.
• İş tanımı işin amacını, süresini, yapıldığı yeri, içerdiği görev ve sorumlulukları, kullanılan araçları, bunlar arasındaki ilişkileri ve işi etkileyen fiziksel, sosyal ve ekonomik koşulları bir araya toplar.
• Bir işin en uygun olarak yapılabilmesi için ne yapılacağını, hangi şartlarda ve nasıl yapılacağını ve işin diğer işlerle olan ilişkilerini belirler.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
16
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
17
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
8. İş Gerekleri
• İş tanımları yapıldıktan sonra bu işleri yapacak kişilerde bulunması gerekli özelliklerin belirlenmesi de önemlidir.
• İş gerekleri, işi uygun görüldüğü şekilde yerine getirebilmek için o işte çalışan kişide bulunması gereken özelliklerden, becerilerden,
yeteneklerden, bilgilerden oluşmaktadır.
• Çalışanın iş başarımı için sahip olması gereken özellikler iş gerekleridir.
• İş gerekleri çoğunlukla, iş analizi bilgilerinden yararlanılarak, iş tanımlarının bir uzantısı !eklinde hazırlanmaktadır.
• İş gerekleri özellikle iş için gerekli nitelikte personel bulma ve seçme, yerleştirme, yükseltme ve eğitim aşamalarında önemli rol
oynamaktadır.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
18
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
19
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
20
9. İş Değerleme
Örgütte diğer işlerle ilgili olarak tek bir işin değerini belirleme eylemidir.
İş değerlemede dört temel faktör vardır. Bunlar önem sırasına göre beceri, çaba, sorumluluk ve iş koşullarıdır:
•Beceride eğitim, öğretim, yabancı dil gibi mesleki ve genel bilgiler, deneyim, insiyatif ve karar verme yeteneği ve enderlik
değerlendirilir.
• Çabada kişinin gösterdiği bedensel ve zihinsel çaba değerlendirilir.
• Sorumluluk, işle ilgili olarak üstlenilmesi gereken araç-gereç ve makine gibi maddi; emniyet ve iş güvenliği gibi manevi
sorumluluklardır.
• İş koşulları, işin yapıldığı yerin özellikleri ve işin yapıldığı ortamın koşullarıdır. Her işin gerektirdiği beceri aynı olmadığından bu
faktörlerin önem dereceleri de farklıdır.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
21
9. İş Değerleme
İş değerleme sürecinde öncelikle değerleme yapılacak iş alanları ve işlerin bağlı bulundukları yönetsel düzeyler belirlenir. Değerleme sistemi seçilir, iş analizleri yapılır, iş tanımı ve iş gerekleri
hazırlanır.
Sonra işler boylandırılır, iş boylandırmaları eşitlenir, iş sınıfları belirlenir. Daha sonra doğru iş unvanları ve sınıfı ile çalışanlar
sınıflandırılır. Son aşamada mevcut ücretler incelenir ve yeni ücret ölçütleri
belirlenir. İş değerlemesinde farklı yöntemler kullanılabilir:
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
22
9. İş Değerleme
-Bunlardan ilki sıralama yöntemidir. Sıralama yönteminde işler; diğerleri ile görevler, sorumluluklar ve iş gerekleri açısından karşılaştırılır.
Karşılaştırma işin tümü üzerinde yapılır.
Ancak bu, işler karşılaştırılırken birtakım kılavuzlar olmadan çalışılacağı anlamına gelmez.
Karşılaştırma için saptanmış belli ölçütler veya standartlar olmazsa sıralama sağlıklı olmaz.
Bunun için işlerin eğitim, deneyim, ustalık, düşünsel çaba, fiziksel çaba, çalışma koşulları ve tehlikeler gibi faktörlerinin bilinmesi gerekir.
Kısacası iş değerlemesinde en basit yöntem olan sıralama yöntemi
uygulanırken bile, iş analizlerinin yapılmış, iş tanımları ve iş gereklerinin
hazırlanmış olması gerekir.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
23
9. İş Değerleme
-Sınıflama (dereceleme) yönteminde işler çeşitli faktörler göz önüne alınarak gruplandırılır.
Bunlar işin türü ve yalınlığı ya da karmaşıklığı, gerekli öğrenim ve işi yapmak için gereken deneyim, yapılan ve alınan gözetim, sorumluluklar istenen çaba ve benzeri faktörlerdir.
Bu durum işlerin birbirleri ile karşılaştırılarak yaklaşık bir sıralamasından başka bir şey değildir.
İşler gruplandırıldığında, her grupta gösterdikleri genel özelliklerin ortaya çıkarılıp, listelenmesi gerekecektir.
-Puanlama yönteminde işlerin göreli değeri belirlenir. Yöntemde ilk olarak boylandırılmaya gereksinme duyulan faktörler seçilir, tanımlanır.
Yaygın olarak ele alınan faktörler ustalık, çaba, sorumluluk ve çalışma
koşullarıdır. Daha sonra her faktörün derecesi belirlenir, tanımlanır.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
24
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
Yönetimin temel amacı; üretim faktörlerinden mümkün olan en yüksek faydayı sağlamaktır.
Önemli olan kaliteden, müşteri odaklılıktan ve hizmetten ödün vermeden çalışanların yönetilmesidir.
Çalışanların, işlerin gerektirdiği fiziki ve hareketlere yönelik
şartnameleri daha rahat sağlayabilmeleri için işlerin yapısal anlamda düzenlenmesinde iş tasarım tekniklerinden yararlanılmaktadır.
İş tasarımı, örgütlerde bir bireyin veya takımın yerine getirmek
zorunda olduğu işlerin ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi fonksiyonudur.
İş tasarımı çeşitli şekillerde gerçekleştirilebilir. Bunların bir kısmı iş
ya da işgören ya da iş ortamı gelişimi amacıyla da kullanılır.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
25
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
İş tasarımı, belirli bir iş ya da birbirine bağımlı işlerden oluşan sistemlerin, hem çalışanların iş deneyimlerini hem de
verimliliklerini arttırmak amacıyla değiştirilmesidir.
İş tasarımının amacı örgütün ve teknolojinin gereksinimlerini karşılamak üzere işlerin geliştirilmesi, Çalışanların kişisel ve bireysel gereksinimlerinin karşılanmasıdır.
İş tasarımı kararları, insan kaynakları yönetimine hâkim olan
yönelimlerden etkilenmektedir. Bu yönelimler zaman içerisinde
farklılaşmış ve günümüze kadar gelmiştir
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
26
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
27
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
•
İş Basitleştirme
İşin görev ve işlemlerine ayrılarak incelenmesi, gereksizlerin elenmesi, benzerlerin birleştirilmesi, işin en kolay, en verimli şekilde yeniden
düzenlenmesi, işler için basitleştirme yöntemlerinin belirlenmesidir.
İşin yalnızca birkaç işlevden oluşan en küçük parçalara ayrılmasıdır. Böylece uzmanlaşma oluşur.
İş basitleşmiş olduğundan uzun süre eğitime gerek kalmaz ve işi herkes yapabilir. İşi yapan aynı işi sürekli tekrarladığından verimlilik artar.
Bir işte uzmanlaşma sayesinde, iş daha hızlı ve daha düşük maliyette
gerçekleştirilir. Diğer yandan uzmanlaşma, monotonluk sebebiyle çalışanlar üzerinde ters bir etki yaratabilmektedir. Bu nedenle işler tasarlanırken
uzmanlaşma düzeyinin iyi ayarlanması gerekmektedir.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
28
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
• İş Basitleştirme
Uzmanlaşmanın avantajları;
• İş gücünün hızlı eğitimi,
• İşe göre daha kolay personel alımı,
• Basit olmasından ve tekrarlardan kaynaklanan yüksek miktarda çıktı,
• Çalışanların kolaylıkla ikame edilmesinden dolayı düşük ücretler,
• Daha basit ve az eğitim,
• İş akışını ve iş yüklerini daha yakın kontrol edebilme,
• Donanım yatırımlarının azaltılmasıdır
Uzmanlaşmanın dezavantajları;
• Herkes kendi işinden sorumlu olduğu için tüm ürünün kalitesinden sorumlu kişinin olmaması,
• Tekrarlardan dolayı işçinin sıkılması,
• İşçinin motive olmamasından
kaynaklanan bazı görünmez maliyetlerin olması (devamsızlık,
yüksek iş gücü devri, gecikmeler v.b.),
• İş gücü vizyonlarının dar olmasından dolayı süreçlerin geliştirilememesi,
• İşlerin daha iyi yapılması yönünde
geliştirilmesine yönelik olanakların sınırlı olmasıdır.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
29
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
• İş Genişletme
İş genişletme, bir işi uzmanlık düzeyini ayarlayarak çalışana yönelik olarak daha ilgi çekici hale getirmektir.
İş basitleştirmenin tersine işe ilişkin farklı birkaç görevin bir araya getirilmesi yöntemiyle iş tasarımının yapılmasıdır.
İş genişletmede iş daha cazip hale gelir fakat sorumluluk düzeyi değişmez.
Amaç, çalışanların monotonluktan kurtulmasını sağlayarak verimliliği artırmaktır.
Çalışanlar çeşitli işler yaparlarsa, daha iyi yaparlar ve çalışma hayatının kalitesi artar teorisine
dayanarak alınan kararın sonucu i! genişletme uygulanır. Eğer bir çalışan aynı beceriyi gerektiren birden fazla çeşitte iş yapıyorsa, işler yatay düzeyde genişletilmiştir.
Personel bu şekilde işin gerektirdiği tüm birimlerde çalışabilir.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
30
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
• İş Zenginleştirme
Çalışan kişi işin gerektirdiği çeşitli süreçlerde yönetsel becerisini ortaya koymasıyla yaptığı işi zenginleştirmiş olur.
Örneğin; bir çalışan işiyle ilgili planlama, örgütleme ve denetleme işlerini de yapıyorsa iş; dikey düzeyde genişletilmiş ya da zenginleştirmiştir.
İş zenginleştirme çalışana daha çok görev değil, daha çok sorumluluk ve yetki verilerek işin dikey olarak genişletilmesidir.
İş bölümünün sakıncalarını gidermeyi ve aynı zamanda çalışanların daha üst pozisyonlara hazırlanmasını amaçlar.
Yönetici asistanının kendi yardımcılarını seçmesi ve işleri paylaştırmada yetkilenmesi gibi.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
31
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
• İş Rotasyonu
Eğer bir kişi farklı uzmanlık dallarını gerektirecek işler arasında sırasıyla çalıştırılıyorsa “iş rotasyonu” gerçekleştiriyor demektir.
iş yükünü ve monotonluğu azaltarak, iş doyumunu artırmaya yönelik olan
rotasyon, çalışanların kendi aralarında periyodik olarak işlerini değiştirmeleridir.
Amacı çalışanların birden çok birimde görev yaparak, değişik nitelikli işleri öğrenmeleri ve kişisel bilgi ve becerilerini geliştirilmeleridir.
Rotasyon işleri bir bütün olarak görme fırsatını da yaratmaktadır.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
32
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
• Grup Çalışmaları
6–11 çalışanın katıldığı gruplardır. Bu gruplar örgütteki sorunları saptama, lider seçme, işlerle ilgili kararlara katılma ve sorun çözme konularında bağımsız hareket ederler.
Grup çalışmalarının amacı verimlilik ve kalitede iyileştirmeler sağlamaktır. Kalite çemberleri bu yönteme uyan iyi bir modeldir.
Grup genellikle çalışmalarının sonuçlarını yönetime sunar ve
yönetim tarafından onay alan öneriler uygulanır.
İş Sürecini Etkileyen Faktörleri Belirleme
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL
33
10. İş Tasarımı ve Bileşenleri
• Esnek Çalışma
Geleneksel çalışma düzeni dışında yeni düzenlemelerin tümü olarak ifade edilebilir.
Yoğunlaştırılmış iş haftasında 40 saatlik çalışma süresi, günde 10 saat olarak 4 iş gününe sıkıştırılır.
Diğeri başlangıç ve bitiş saatlerinin çalışan tarafından belirlendiği kaydırılmış iş süresidir. 10.00/19.00 arası çalışma gibi.
Parttime ve uzaktan çalışma da esnek çalışmalardır. Amaç iş
yaşamının ve kişisel yaşam kalitesinin arttırılmasıdır.
Kaynakça
MEGEP, (2011). Büro Yönetimi Modelleri. Millî Eğitim Bakanlığı, Ankara.
Tengilimoğlu, D., Öztürk Başpınar, N. ve Tutar, H. (2012).
Büro Yönetimi. Tengilimoğlu, D. (Ed.). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Tengilimoğlu, D. (2009). Çağdaş Büro Yönetimi: Büro Yönetiminde Güncel Konular ve Yaklaşımlar. (3. Baskı) Seçkin Yayıncılık.
Öğr. Gör. Nimet Özgül KÖSE ÜNSAL