ARKITLIV,
M İ M A R L I K , Ş E H İ R C İ L İ K V E B E L E D İ Y E C İ L İ K D E R G İ S İ REVUE MENSUELLE D'AR;HITECTURE - _ MONTHLY PUBLICATION ON ARCHITEC- _ M O N A T S H E F T F Ü R B A U K U N S T D'URBANISME ET DES ARTS DĞCORATIFS TURE CITY PLANNİNG AND DECORATION U S T A E D T E B A U U N D D E K O R A T I O N
i M T Y A Z S A H İ B İ V B S Y A Z A C I Z E K İ S A Y Â R , U. N E Ş R İ Y A T M Ü D Ü R Ü A B I D I N M O R T A Ş A D R E S : A R K İ T E K T A N A D O L U H A N N o . 3 2 E M İ N Ö N Ü . İ S T A N B U L T E L E F . : 2 1 3 0 7 KURULUŞU: 1931 SAYI: 253 - 254 SERİ : V . 1952. U o n e ş a r t l a r ı : Yıllığı 15.— T.L. Altı Aylığı 8.— T.L. Sayısı 3.— T.L. Yabancı Memleketler için : 17.50 T.L ilân tarifemiz talep üzerine gönderilir. RKİTEKT'in KOLLEKSİYONLARI:
1931—1935 25.— T.L. 193&—1940 20.— T.L. 1941—1945 18.— T.L. 1946—1951 16.— T.L.
itün yazı; foto; resim ve abone bedelleri RKİTEKT'in adresine posta ile gönderil-elidir. Adreslerini değiştiren abonelerin ı geç iki ay içinde idarehanemizi haber-ır etmeleri lâzımdhaber-ır. Aksi takdirde kay-ılan dergilerden Müdürlüğümüz
mesuli-yet kabul etmez.
nır tout payement et demande des ren-ignements; ainsi que pour tout envoi des cuments, tels que photos, articles, annon-3 bibliographie â inserer, s'adresser â la
Direction
No. 32 Anadolu Han, Eminönü İstanbul Ankara Mümessilimiz :
Y. Mimar Neşet AKATAY
e s l e k P o l i t i k a s ı
BIZDE MESKEN FINANSMANı Yazan : Zeki SAYÂR
Gazeteler, bankaların mesken inşa-atı üzerine, bazı kimselere büyük kre-diler yaptıklarından şikâyet etmekte, bir kişiye ipotek mukabili 150.000 lira-ya kadar kredi açılmasını içtimaî ada-lete uygun bulmıyarak tenkid etmek-tedirler. Bu itiraz ve tenkid, bizi baş-ka memleketler mesken kredisinde na-sıl hareket edildiği hakkında küçük bir tetkike sevk etti.
Her memlekette Devlet ve Bele-diyeler, ikinci Dünya Harbinden sonra mesken kredisi üzerinde geniş imkân-lar temin etmişlerdir. Avrupada, mes-ken inşaatmda pek münferit hareket-lere tesadüf edilmemekte, inşaatı bil-hassa toplu olarak kooperatifler, şirket-ler, belediyeşirket-ler, sendikalar yapmakta-dır.
Bu itibarla, açılan krediler ekseri-ya şahıslara değil de, bu teşekküllere yapılmaktadır.
Yine Avrupa memleketlerinde, mesken davası artık tamamen sosyal cepheden ele alınmıştır. Gerek ikinci Dünya Harbinde yanıp yıkılan memle-ketler, gerekse harp görmemiş diğer Avrupa memleketleri mesken inşaatı programlarını, daha doğrusu mesken politikasını, biraz iktidardaki hükü-metlerin politik bünye ve teşeküllerine göre tayin etmişlerdir.
İngiltere'de, İkinci Dünya Harbin-den sonra yapılan ilk seçimde, amele
partisinin evsiz İngiliz halkına kısa za-manda ev temini için parti programı-na koyduğu esaslar ve halka vait et-tiği program, muhafazakâr ve liberal partilerinkilerden daha cazip olduğu içindir ki, o seçimi amele partisi kazanmıştı. Bunun seçimi kazanmak i -çin âmillerden biri olarak sayıldığı o zaman, İngiliz inşaatçılar muhafilinde ısrarla söylenmiş, bu meseleye mimarî literatürde tesadüf edilmişti. Diğer ta-raftan, hakikî demokrasinin hâkim olduğu, İskandinav memleketlerde, m e -selâ isviçre'de mesken probleminin tamamen sosyal cepheden ele alındı-ğı, ilk önce küçük bütçeli aile ile bu sı-nıfa dahil çok çocuklu ailelere mesken temininden işe başlandığı müşahede edilmektedir. Bu itibarla bu memle-ketlerde mesken inşaatı için yapılan krediler tercihen bilhassa 2, 3, nihayet 4 odalı apartıman dairelerine temin e -dilmektedir.
Bu memleketlerde, her şeyden ön-ce, hakikaten mesken buhranı içinde kıvranan büyük kütleyi teşkil eden iş-çi sınıfını meskene kavuşturma gayesi güdülmüştür. Bu cins inşaata açılan kredilerde uzun vade ve asgarî faiz usulleri tatbik edilmiş bilhassa hükü-metler tazminat namı altında büyük para yardımları yapmışlardır. Meselâ İsviçrede, bu gaye ile kurulan koope-ratiflerin insa edecekleri meskenlerin
% 5 parasını temin etmeleri kâfi gelmekte, mütebaki pa-rayı devlet ve belediyeler çok uzun vadelerle temin et-mektedirler.
Yukarıda bahsettiğimiz memleketlerde küçük halk meskenlerine gösterilen bu imkânlar büyüklük ve in-şaat nefaseti vasatın fevkindeki mesken inin-şaatına yapıl-mamaktadır.
Bize gelince, mesken davasında, kredi faktörü mua-sır diğer memleketlerdeki gibi ele alınmış değildir. On-larla hiç bir bakımdan benzerlik görülmüyor. Daha doğ-rusu bizde mesken probleminin diğer meseleleri gibi
(Kredi) faktörü de işlenmemiş bir haldedir. 1950 ye ka-dar mesken inşaatma yapılan krediler, çok mahdud kal-mış, 1950 den sonra kredi mikdarı eskisine nazaran çok artmış, fakat sosyal ve ekonomik cephelerden hemen he-men hiç bir yeniliğe kavuşmamıştır.
Yalnız umumî olarak %8 den %7 ye indirilen faiz nisbetinden tabiî olarak mesken kredisi faydalanmış, hiç meskeni olmıyanlara açılan kredilerin faiz nisbeti %5 e indirilmiş ve müddet 20 seneye uzatılmıştır.
Mesken kredisi işinde, halk lehine bu iki küçük faideden başka maalesef yeni bir esas görülmemektedir. Kredi müesseselerimiz, kooperatiflere toplu şekilde kre-di açtıkları gibi, münferit inşaata da krekre-di vermektekre-dirler.
Çok mahdut olan kredi müesseselerimizden Emniyet San-dığı, Vakıf Paralar, esasen mahdud fonlarla çalışmakta-dırlar. Mesken kredisinde en geniş imkânları bir devlet müessesesi olan Emlâk Kredi Bankası sağlamaktadır. Bu müessesenin ve diğerlerinin bir prensibe bağlı ayrı ve-ya müşterek kredi açma usulleri olmadığı için bazan, ta-rafsız ve muhalif basının dikkatini çekecek derecede, münferit bazı inşaata büyük kredi sağladıkları görül-mektedir. İtirazı mucip olan mesele, kredinin kollektif olmıyan bir yapıya verilmesi değil, lüks mahiyet taşıyan yapılara verilip verilmemesi davasıdır. Yoksa teşebbüs sahibi kim olursa olsun, yaptığı inşaat, büyük ihtiyacı olan geniş halk sınıfına mesken sağlayan cinsten olduk-tan sonra, ona kredi açılmasında mahzur değil, faide vardır. Gazetelerin tenkidine maruz kalan Ankara apar-tmanlarının nefaset ve büyüklüklerini bilmiyoruz. Belki sabit gelirlilere göre dairelerden ibarettir, belki de aylık kirası 500.— liradan fazla büyüklüktedirler. Mesele mes-ken finansmanında, bir çok devletlerin bilhassa hakikî de-mokrasiye nail olmuş memleketlerin, bu bahisde bu gün elde etmiş bulundukları ana prensipleri bizim de vakit kaybetmeden vaz etmemiz icap ediyor. Bu takdirde kim-se her ne şekilde olursa olsun, umumî kaideler dışında menfaatler sağlamıyacağı gibi, mesken davamızda hede-fimize daha süratle ulaşmamız kabil olacaktır.
Ecnebi karikatürü
Prefabrike evde
EMLÂK — KREDİ BANKASININ
1950 denberi bütün yurtta mesken inşaatına açtığı kredi Sene
1951 1952 1951 1952
Faiz Kredi adedi %5 %5 %7 %7 2977 2372 5808 7154 31.500.000 T.L. 38.000.000 T.L. 27.000.000 T.L. 75.967.000 T.L.
