Konya Karatay Medresesi(1251), Konya İnce Minareli Konya Karatay Medresesi(1251), Konya İnce Minareli Medrese(Darülhadis)(1258-1279), Kırşehir Caca Bey Medrese(Darülhadis)(1258-1279), Kırşehir Caca Bey

(1)

 MEDRESELERLE İLGİLİ BAZI BİLGİLERMEDRESELERLE İLGİLİ BAZI BİLGİLER

– Medreseler iki ana unsurlarına göre sınıflandırılarak incelenmektedir: Medreseler iki ana unsurlarına göre sınıflandırılarak incelenmektedir:

Birisi avlularına göre, diğeri ise eyvanlarına göre.

 Medreseler avlularına göre: Medreseler avlularına göre:

 1-) Kapalı Avlulu Medreseler 1-) Kapalı Avlulu Medreseler : Afyon Sincanlı Boyalıköy : Afyon Sincanlı Boyalıköy Medresesi(XIII. Yüzyılın ilk yarısı), Isparta Atabey Ertokuş Medresesi(XIII. Yüzyılın ilk yarısı), Isparta Atabey Ertokuş

Medresesi(1224), Konya Ali Gav Medresesi( XIII. Yüzyılın ortaları), Medresesi(1224), Konya Ali Gav Medresesi( XIII. Yüzyılın ortaları),

Konya Karatay Medresesi(1251), Konya İnce Minareli Konya Karatay Medresesi(1251), Konya İnce Minareli Medrese(Darülhadis)(1258-1279), Kırşehir Caca Bey Medrese(Darülhadis)(1258-1279), Kırşehir Caca Bey

Medresesi(1272), Afyon Çay Yusuf bin Yakup Medresesi(1278), Medresesi(1272), Afyon Çay Yusuf bin Yakup Medresesi(1278),

Erzurum Yakutiye Medresesi(1310).

 2-) Açık Avlulu Medreseler: 2-) Açık Avlulu Medreseler: Çorum Alaca Karahisar Medresesi(XII. Çorum Alaca Karahisar Medresesi(XII.

Yüzyılın sonları), Kayseri Çifte Medrese(Gevher Nesibe Hatun Yüzyılın sonları), Kayseri Çifte Medrese(Gevher Nesibe Hatun

Medresesi)(1205), Kayseri Huand Hatun Medresesi(1240), Konya Medresesi)(1205), Kayseri Huand Hatun Medresesi(1240), Konya Sırçalı Medrese(1242), Akşehir Taş Medrese(XIII. Yüzyılın üçüncü Sırçalı Medrese(1242), Akşehir Taş Medrese(XIII. Yüzyılın üçüncü

çeyreği), Antalya Karatay Medresesi(1250), Sinop Süleyman Pervane çeyreği), Antalya Karatay Medresesi(1250), Sinop Süleyman Pervane

Medresesi(1262), Kayseri Sahibiye Medresesi(1267), Sivas Medresesi(1262), Kayseri Sahibiye Medresesi(1267), Sivas

Buruciye(1271), Sivas Gök Medrese(1271), Sivas Çifte Minareli Buruciye(1271), Sivas Gök Medrese(1271), Sivas Çifte Minareli

Medrese(1271), Tokat Gök Medrese(1275), Erzurum Çifte Medrese(1271), Tokat Gök Medrese(1275), Erzurum Çifte

Minareli(Hatuniye) Medresesi(1290).

(2)

 Medreseler Eyvanlarına Göre: Medreseler Eyvanlarına Göre:

 1-) Tek Eyvanlı Medreseler: Mardin Marufiye Medresesi(XIII. 1-) Tek Eyvanlı Medreseler: Mardin Marufiye Medresesi(XIII.

Yüzyılın ilk çeyreği), Diyarbakır Mesudiye Medresesi(1198- Yüzyılın ilk çeyreği), Diyarbakır Mesudiye Medresesi(1198-

1223), Konya Karatay Medresesi(1251).

 2-) İki Eyvanlı Medreseler: Tokat Yağıbasan Medresesi(1151- 2-) İki Eyvanlı Medreseler: Tokat Yağıbasan Medresesi(1151- 1152), Kalehisar Medresesi, Diyarbakır Zinciriye

1152), Kalehisar Medresesi, Diyarbakır Zinciriye Medresesi(1198).

Medresesi(1198).

 3-) Üç Eyvanlı Medreseler: Akşehir Taş Medrese(1250). 3-) Üç Eyvanlı Medreseler: Akşehir Taş Medrese(1250).

 4-) Dört Eyvanlı Medreseler: Sivas Buruciye Medresesi (1271), 4-) Dört Eyvanlı Medreseler: Sivas Buruciye Medresesi (1271), Sivas Gök Medrese (1271), Erzurum Çifte Minareli

Sivas Gök Medrese (1271), Erzurum Çifte Minareli Medrese(1290)

Medrese(1290)

 MEDRESELERDE GENELLİKLE ŞU UNSURLAR BULUNUR MEDRESELERDE GENELLİKLE ŞU UNSURLAR BULUNUR

 1-) Açık veya kapalı avlu 1-) Açık veya kapalı avlu

 2-) Eyvan 2-) Eyvan

 3-) Su tesisi (şadırvan) 3-) Su tesisi (şadırvan)

 4-) Odalar(hücreler) 4-) Odalar(hücreler)

 5-) Mescit(veya mescit olarak kullanılan bir oda veya eyvan) 5-) Mescit(veya mescit olarak kullanılan bir oda veya eyvan)

 6-) Türbe 6-) Türbe

(3)

 KONYA KARATAY MEDRESESİ KONYA KARATAY MEDRESESİ

 Konya Karatay Medresesi, II. İzzeddin Konya Karatay Medresesi, II. İzzeddin

Keykavus’un vezirlerinden Celaleddin Karatay Keykavus’un vezirlerinden Celaleddin Karatay

tarafından 1251 yılında yaptırılmıştır. Kapalı avlulu tarafından 1251 yılında yaptırılmıştır. Kapalı avlulu

ve tek eyvanlı bir medresedir. Kare planlı olan ve tek eyvanlı bir medresedir. Kare planlı olan medresenin tahmini şekline göre, dört köşede medresenin tahmini şekline göre, dört köşede

kubbeyle örtülü dört oda yer almaktadır. Bu kubbeyle örtülü dört oda yer almaktadır. Bu

odalardan veya mekanlardan güneybatı köşedeki odalardan veya mekanlardan güneybatı köşedeki oda türbe olarak, güneydoğudaki ise giriş mekanı oda türbe olarak, güneydoğudaki ise giriş mekanı

şeklinde tertiplenmiştir. Güneydoğu köşedeki şeklinde tertiplenmiştir. Güneydoğu köşedeki

odanın doğu cephesinde portal bulunmaktadır.

Ancak, günümüze portal ulaştığı halde, portalin Ancak, günümüze portal ulaştığı halde, portalin

arkasındaki ve kuzeyindeki mekanlar arkasındaki ve kuzeyindeki mekanlar

ulaşamamıştır.

(4)

(5)

(6)

 Portal, medresenin güneydoğu köşesine yakın Portal, medresenin güneydoğu köşesine yakın olarak yerleştirilmiştir. Zengilerden gelen ve ilk olarak yerleştirilmiştir. Zengilerden gelen ve ilk

defa Konya Alaeddin Camii avlu cephesinde defa Konya Alaeddin Camii avlu cephesinde

görülen köşe dolguları ve renkli taş kakma görülen köşe dolguları ve renkli taş kakma

düğümlü geçmeler bu portalde de görülmektedir.

Ayrıca bu portalde, üç tane kabara, geometrik Ayrıca bu portalde, üç tane kabara, geometrik

panolar, Selçuklu sülüsü ile kabartma yazılar, ince panolar, Selçuklu sülüsü ile kabartma yazılar, ince

detaylı mukarnaslar, sarma kemer motifleri, detaylı mukarnaslar, sarma kemer motifleri,

Selçuklu taş işçiliğinin en asil Selçuklu taş işçiliğinin en asil

kompozisyonlarından birini oluşturmuştur.

 Gerek köşelerdeki odaları örten kubbelerde Gerek köşelerdeki odaları örten kubbelerde

gerekse avluyu örten kubbede geçiş unsuru olarak gerekse avluyu örten kubbede geçiş unsuru olarak

yelpaze biçimindeki üçgenler kullanılmıştır.

Şadırvanlı üstü kapalı orta avlunun doğusunda iki Şadırvanlı üstü kapalı orta avlunun doğusunda iki

küçük oda, avlunun güney ve kuzeyinde ise küçük oda, avlunun güney ve kuzeyinde ise

simetrik olarak yerleştirilmiş üçer hücre vardır.

Avlunun batısında ise eyvan yer almaktadır.

(7)

 Anadolu’da ilk defa Atabey Ertokuş Medresesi’nde görülen büyük eyvanın iki Anadolu’da ilk defa Atabey Ertokuş Medresesi’nde görülen büyük eyvanın iki tarafındaki kubbeli odalar daha sonra Anadolu Selçuklu medrese

tarafındaki kubbeli odalar daha sonra Anadolu Selçuklu medrese

mimarisinde sık sık tekrarlanmıştır. İşte bunlardan bir tanesi de Konya mimarisinde sık sık tekrarlanmıştır. İşte bunlardan bir tanesi de Konya

Karatay Medresesi’dir. Ayrıca, bu medrese, Anadolu Selçuklularının çini Karatay Medresesi’dir. Ayrıca, bu medrese, Anadolu Selçuklularının çini

süslemeleri bakımından en zengin abidevi yapılarından birisidir. Kubbeyi ve süslemeleri bakımından en zengin abidevi yapılarından birisidir. Kubbeyi ve

duvarları kaplayan çini mozaik süslemeler mimari ile tam bir ahenk halinde duvarları kaplayan çini mozaik süslemeler mimari ile tam bir ahenk halinde mekan etkisini artırmaktadır. Ağırlığını kaybetmiş ve yükselmiş olan kubbe mekan etkisini artırmaktadır. Ağırlığını kaybetmiş ve yükselmiş olan kubbe

büyük eyvanla iyice kaynaşarak tam bir mekan birliği yaratmıştır. Bu kubbe, büyük eyvanla iyice kaynaşarak tam bir mekan birliği yaratmıştır. Bu kubbe,

Osmanlı cami mimarisine adeta bir hazırlık olmuştur. Yelpaze biçiminde Osmanlı cami mimarisine adeta bir hazırlık olmuştur. Yelpaze biçiminde açılan, köşeler üzerine oturan avlu kubbesinin, firuze ve lacivert mozaik açılan, köşeler üzerine oturan avlu kubbesinin, firuze ve lacivert mozaik

çinilerle iri geometrik yıldızları adeta gökyüzünü andırmaktadır. Ayrıca bu çinilerle iri geometrik yıldızları adeta gökyüzünü andırmaktadır. Ayrıca bu

kubbedeki, patlıcan moru, firuze ve beyaz renklerden meydana gelen kubbedeki, patlıcan moru, firuze ve beyaz renklerden meydana gelen

süslemeler, insana gökyüzünün sonsuzluğunu ve kozmik düzeni süslemeler, insana gökyüzünün sonsuzluğunu ve kozmik düzeni

hatırlatmaktadır. Gösterilen titiz işçilik nedeniyle on altı yıldız kümesinin hiç hatırlatmaktadır. Gösterilen titiz işçilik nedeniyle on altı yıldız kümesinin hiç

birisinde santimlik bir hata yapılmamıştır. Kompozisyonun giriftliği, renk birisinde santimlik bir hata yapılmamıştır. Kompozisyonun giriftliği, renk uyumu ve insanda uyandırılan ve bırakılan tesirler, dikkate alındığında uyumu ve insanda uyandırılan ve bırakılan tesirler, dikkate alındığında

bunun gerisinde derin bir felsefenin, matematik bilgisinin, zengin bir ruh bunun gerisinde derin bir felsefenin, matematik bilgisinin, zengin bir ruh

dünyasının, maddi refahın ve sanat aşkının bulunduğu açıkça görülmektedir.

 Günümüzde Çini Müzesi olarak kullanılan Konya Karatay Medresesi, Türk Günümüzde Çini Müzesi olarak kullanılan Konya Karatay Medresesi, Türk İslam sanatları ve mimarisinde, kapalı avlulu ve tek eyvanlı Anadolu

İslam sanatları ve mimarisinde, kapalı avlulu ve tek eyvanlı Anadolu Selçuklu medreselerinin önemli bir örneğini oluşturması yanında, Selçuklu medreselerinin önemli bir örneğini oluşturması yanında,

portalindeki süslemeleri, kubbeye geçiş unsurları, çini mozaik süslemeleri ve portalindeki süslemeleri, kubbeye geçiş unsurları, çini mozaik süslemeleri ve

avluyu örten kubbesindeki kozmik süslemeleriyle önemli bir eserdir.

(8)

(9)

(10)

(11)