Çağdaş Yönetim Bilimi

Tam metin

(1)

i

Dr. Şadi Can SARUHAN – Dr. Müge Leyla YILDIZ

Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü

Yönetim ve Organizasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyeleri

Çağdaş Yönetim Bilimi

Kasım 2013 İstanbul

Beta

(2)

ii

Yayın No : 2992

İşletme-Ekonomi Dizisi : 622

1. Baskı - Aralık 2009 - İSTANBUL 2. Baskı - Kasım 2013 - İSTANBUL

ISBN 978 - 605 - 333 - 017 - 2

Copyright© Bu kitabın bu basısı için Türkiye’deki yayın hakları BETA Basım Yayım Dağıtım A.Ş.’ye aittir.

Her hakkı saklıdır. Hiçbir bölümü ve paragrafı kısmen veya tamamen ya da özet halinde, fotokopi, faksi- mile veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz, dağıtılamaz. Normal ölçüyü aşan iktibaslar yapılamaz.

Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur.

Dizgi : B e t a B a s ı m A . Ş . Baskı - Cilt : Pasifik Ofset (Sertifika No: 12027)

Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3 Baha İş Merkezi A Blok Avcılar/İSTANBUL Tel: (0212) 412 17 77

Kapak Tasarım : Evren Kayhan

Editör : Emre Şen

Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136) Narlıbahçe Sok Damga Binası No: 11

Cağaloğlu - İSTANBUL

Tel : (0-212) 511 54 32 - 519 01 77 Fax: (0-212) 511 36 50

www.betayayincilik.com

(3)

iii

İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ

Birinci baskının hızla tükenmiş olmasına rağmen ikinci baskıyı gecikmeli de olsa genişleterek hazırlamış bulunuyoruz. Bu basımda kitabın temel yapısı korunarak yeni bölümler, yeni başlıklar eklenmiş ve bazı bölümler yeniden düzenlenerek geliştirilmiştir. Bu basımda yapılan güncellemeleri ve eklemeleri şöyle özetleyebiliriz:

Birinci bölüm kavramsal bakış okuyucu odaklı olarak yeniden gözden geçirilmiştir. İşletme modeli ve yönetim trapezi başlıkları zenginleştirilmiş ve yeniden düzenlenmiştir. Yönetimde karar verme ve yöneticinin rolleri başlıkları eklenmiştir. İkinci bölüm yönetim biliminin tarihsel gelişimi gerekli görülen ekleme ve çıkartmalarla yeniden düzenlenmiştir. İnsan, yönetim ve bilim kavramlarını inceleyen yönetim biliminin gelişimi başlığı eklenmiştir. Klasik, Neo-Klasik ve Modern yönetim kuramları detaylandırılarak ve örneklerle zenginleştirilerek geliştirilmiştir.

Yönetim ve rekabet adıyla üçüncü bölüm eklenmiştir. Bu bölüm içeriği düzenlenmiş ve stratejik düşünce okulları ile kurumsal girişimcilik başlıkları eklenmiştir. Dördüncü Bölüm olan planlama fonksiyonu genişletilmiştir. Altıncı bölüme yöneltmenin sorunları başlığı altında güncel konular eklenmiştir.

Ayrıca tüm başlıkların görüldüğü detaylı içeriğin yanı sıra kitabın planının daha rahat anlaşılmasına olanak tanıyan özet şeklinde içindekiler eklenmiştir. Ayrıca araştırmacıların kitap içindeki önemli kavramları kolayca bulunmasını sağlayan konu dizini de eklenmiştir.

Yeni basımın öğrencilerimize, meslektaşlarımıza ve konuyla ilgili herkese yararlı olmasını dileriz.

Dr. Şadi Can SARUHAN Dr. Müge Leyla YILDIZ Kasım 2013 Bahçelievler, İstanbul

(4)

iv

(5)

v

BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ

Be lir siz li ğin ve kar ma şık lı ğın gi de rek art tı ğı çev re şart la rın da ba şa rı lı olan yö ne tim uy- gu la ma la rı na pa ra lel ola rak yö ne ti me da ir kav ram lar da hız la de ğiş mek te dir. Plan la ma nın ve ön gö rü de bu lun ma nın zor laş tı ğı ka otik çev re şart la rın da viz yon kav ra mı es ki öne mi ni yi tir- mek te ve şim di ki ana odak lan ma önem ka zan mak ta dır.

Bu gün Pe kin’de ka nat la rı nı çır pan bir ke le be ğin ha va da oluş tur du ğu dal ga lar, ge le cek ay New York’ta fır tı na sis tem le ri ne dö nü şe bil mek te dir. Bir sis tem de ya pı lan ufak bir de ği şik- lik, fark lı bir sis tem de çok bü yük kriz le re yol aça bil mek te dir. Önem siz gö rü nen de ğiş ken ler za man için de sis te mi bü yük öl çü de et ki le ye bil mek te dir. Olay la rın baş lan gıç ko şul la rı na çok has sas şe kil de du yar lı ol du ğu gö rül mek te dir.

Ne den so nuç iliş ki le ri gi de rek za yıf a mak ta ve ör gü tün doğ ru sal ol ma yan ol gu lar bü- tü nü nü ya şa dı ğı gö rüş le ri yay gın laş mak ta dır. Rast lan tı sal bir du rum la baş la yan dü zen siz lik ye ri ni ken di ne öz gü bir dü ze ne bı ra ka bil mek te dir. Frak tal ya pı lar ne de niy le kul la nı lan öl çe ğe gö re, ya pı lan öl çüm ler fark lı so nuç lar ve re bil mek te dir.

Gü nü müz de doğ ru sal ol ma yan ve tah mi ni im kan sız dav ra nış lar ser gi le yen sis tem ler, ne- den so nu ca bağ lı doğ ru sal bir man tık la gir di le rin çık tı la ra dö nüş me si ka dar ba sit de ğil, kar- ma şık tır. Kar ma şık sis tem ler de son suz ve rast lan tı sal de ğiş ken ler ile alı nan ka rar la rın ba şa rı sı uy gu la ma ya ge çil me den bi li ne me mek te dir.

Ku an tum dün ya sın da her şey müm kün dür, çün kü ev ren si yah be yaz me ka ni ze bir sis- tem den oluş ma mak ta dır. Bu du rum da yö ne ti ci le rin ba şa rı ya ulaş ma sı nı sağ la yan un sur; ka- rar la rı nı, yö ne ti mi bir bi lim sel araç ola rak kul lan ma nın ya nı sı ra sez gi le ri ne de gü ve ne rek ver me si dir. An cak bu nu ya par ken olay la ra akıl cı ve bi lim sel ba kıl ma sı ge rek li li ği de ih mal edil me me li dir. Bu bağ lam da çağ daş yö ne tim kav ram la rı ve uy gu la ma la rı bi lin me li ve bun lar üze rin de dü şü nül me li dir.

Bu ki tap ta, çağ daş yö ne tim bi li mi kav ram la rı nı ka os ve kar ma şık lık ba kış açı sıy la sun- ma ya ve oku yu cu la rı bu ko nu lar üze rin de dü şün dürt me ye ça lış tık.

Ça lış ma mız da ön ce lik le oku yu cu la rın, bil gi da ğar cı ğı nı ge niş let mek ve kav ram lar ara sı iliş ki ler üze rin de da ha kap sam lı dü şü ne bil me si ne im kan ta nı mak ama cıy la yö ne tim dü şün ce- si ne kav ram sal ge nel bir ba kış or ta ya ko nul muş tur. İş let me, stra te ji, yö ne ti ci, gi ri şim ci, tak tik gi bi te mel yö ne tim sel kav ram la rın ya nın da ku rum sal sos yal so rum lu luk tan duy gu sal ze ka, ör güt sel si nizm, yö ne tim de ka os ve kar ma şık lık te ori le ri ne ka dar uza nan ge niş bir pers pek tif e çağ daş yö ne tim ile il gi li ko nu lar ele alın mış tır.

İkin ci bö lüm de yö ne tim bi li mi nin ta rih sel sü reç içe ri sin de ki ge li şi mi ni in ce le me den yö- ne tim bi li mi nin ge niş bir çer çe ve de ve de tay lı ola rak ele alı na bil me si için ön ce bi lim, fel se fe, bi lim fel se fe si ve yö ne tim fel se fe si kav ram la rı ta nım lan mış tır. Ko nu ya bü tün cül ba ka bil me

(6)

vi

ama cıy la yö ne ti min ta rih çe si nin ge nel bo yut la rıy la ele alın ma sı nın ar dın dan yö ne tim bi li- mi nin es ki çağ lar da ki ilk uy gu la ma la rın dan gü nü mü ze ka dar iler le yen ge li şi mi ve de ği şi mi in ce len miş tir.

Üçün cü bö lüm de çağ daş yö ne tim te ori le ri, yak la şım la rı ve tek nik le ri; ana fi kir le ri ve ge li şim le ri göz önün de bu lun du ru la rak ele alın mış tır.

Dör dün cü bö lüm de yö ne ti min ilk fonk si yo nu olan plan la ma nın ta nı mı, özel lik le ri, plan la ma da kul la nı lan araç lar, stra te jik plan la ma kav ra mı, plan la ma oku lu nun özel lik le ri ve plan la ma oku lu na ya pı lan eleş ti ri ler in ce len miş tir.

Be şin ci bö lüm de yö ne ti min plan la ma dan son ra ki fonk si yo nu ör güt le me ele alın mış tır.

Bu bö lüm de ör güt le me kav ra mı, ör güt ta sa rı mı, ör güt ler de yet ki tür le ri ve şe be ke, sa nal, mo- dü ler ör güt ler gi bi çağ daş ör güt ta sa rım la rı in ce len miş tir.

Al tın cı bö lüm de yö nelt me fonk si yo nu baş lı ğı al tın da yö nelt me kav ra mı, li der lik, güç ve mo ti vas yon ko nu la rı ele alın mış tır. Li der li ğin ol duk ça gün cel ve her za man tar tı şı lan bir ko nu ol ma sı ne de niy le ko nu nun içe ri ği, ta rih te ki bü yük li der ve dü şü nür le rin ba kış açı la rı, ha yat la rın dan ba zı hi ka ye ler ve olay la ra yo rum la rıy la zen gin leş ti ril miş tir.

Ye din ci bö lüm de ko or di nas yon baş lı ğı al tın da ko or di nas yon kav ra mın dan son ra bir ör- güt te ko or di nas yo nu sağ la yan te mel un sur lar dan ör güt kül tü rü, ile ti şim ve bil gi tek no lo ji le ri in ce len miş tir.

Se ki zin ci bö lüm de yö ne ti min kont rol fonk si yo nu kap sa mın da kont rol kav ra mı, te mel kont rol araç la rı, ku rum sal de ne tim kav ra mı ve bir kont rol yön te mi ola rak den ge li so nuç kar tı ele alın mış tır.

Son ola rak do ku zun cu bö lüm de ha ya tı mı zın so yut ya da so mut her tür lü ol gu su nu et- ki le di ği için yö ne til me ge rek li li ği ya ra tan kriz, iti bar, mar ka, de ği şim, ça tış ma, risk gi bi so yut kav ram la rın yö ne ti mi ni ifa de eden çağ daş yö ne tim ko nu la rı in ce len miş tir.

Ay rı ca ki ta ba bi lim sel araş tır ma yap ma yı is te yen öğ ren ci le re ve araş tır ma cı la ra yar dım cı ol ma sı ama cıy la sos yal bi lim ler de ni cel ve ni tel araş tır ma yön tem le ri baş lı ğı al tın da onun cu bö lüm ek len miş tir.

Ek bö lüm de bi lim sel yön tem kav ra mı ve uy gu la ma aşa ma la rı, araş tır ma de ğiş ken le ri, araş tır ma ev re ni ve ör nek lem, bi lim sel araş tır ma lar da ge çer li lik ve gü ve ni lir lik kav ram la rı ele alın mış tır. Bun lar la bir lik te araş tır ma cı nın in ce le di ği ko nu ya gö re fark lı lık gös te re bi len ni cel ve ni tel araş tır ma yön tem le ri nin uy gu lan ma sü reç le ri, araş tır ma de sen le ri, ve ri top la ma ve ve ri ana liz yön tem le ri de in ce len miş tir.

Ek bö lü mün ha zır lan ma sın da ki amaç, oku yu cu ya ya pa ca ğı bi lim sel araş tır ma lar da, bi- lim sel yön te min aşa ma la rı nı ge çer li ve gü ve ni lir ola rak be lir le me si ne, sü reç te ele al ma sı ge- re ken kav ram la rı an la ma sı na ve bi lim sel araş tır ma sü re ci ni bü tün cül bir ba kış açı sıy la ele al ma sı na yar dım cı ol mak tır.

Dr. Şadi Can SARUHAN Dr. Müge Leyla YILDIZ Ara lık 2009 Anadolu Hisarı-İstanbul

(7)

vii

İÇİNDEKİLER

BÖLÜM 1

YÖNETİM DÜŞÜNCESİNE KAVRAMSAL BAKIŞ

1.1. Organizasyon ... 1

1.2. İşletme ve İşletme Modeli ... 3

1.3. İşletme İle İlgili Sınıflandırmalar ... 14

1.4. İşletmenin Diğer Bilim Dallarıyla İlişkisi ... 21

1.5. Yönetici ve Girişimci... 24

1.6. Yöneticinin Rolleri ... 31

1.7. Yönetim ve İşletme Yönetimi ... 34

1.8. Yönetim Trapezi ... 41

1.9. Yönetimde Karar Verme ... 58

1.10. İlke, Değer ve Paradigma Kavramları ... 59

1.11. Küreselleşme ... 66

BÖLÜM 2 YÖNETİM BİLİMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 2.1. Felsefe, Bilim ve Yönetim ... 105

2.2. Yönetim Biliminin Tarihsel Gelişimine Genel Bakış ... 117

2.3. Yönetim Biliminin Gelişimi ... 122

2.4. Klasik Yönetim Kuramı ... 155

2.5. Neo-Klasik Yönetim Kuramı ... 159

2.6. Modern Yönetim Kuramları ... 169

2.7. Çağdaş Yönetim Yaklaşımları ... 196

2.8. Çağdaş Yönetim Uygulamaları ... 205

BÖLÜM 3 YÖNETİM ve REKABET 3.1. Stratejik Yönetim ... 219

3.2. Bir Rekabet Aracı Olarak Entelektüel Sermaye ... 232

3.3. Stratejik Düşünce Okulları... 236

3.4. Kurumsal Yönetişim ... 245

(8)

viii

3.5. Kurumsal Sosyal Sorumluluk ... 246

3.6. Kurumsal Girişimcilik ... 249

BÖLÜM 4 PLANLAMA 4.1. Plan ve Planlama Kavramları ... 255

4.2. Stratejik Planlama ... 256

4.3. Planlamada Kullanılan Araçlar ... 257

BÖLÜM 5 ÖRGÜTLEME 5.1. Örgütleme Kavramı ... 267

5.2. Örgüt Tasarımı ... 267

5.3. Örgütlerde Yetki ve Yetki Türleri ... 277

5.4. Çağdaş Örgüt Tasarımları ... 279

BÖLÜM 6 YÖNELTME 6.1. Yöneltme Kavramı ... 295

6.2. Liderlik ... 295

6.3. Güç, Otorite ve Kuvvet ... 320

6.4. Disiplin ... 321

6.5. Motivasyon ... 327

6.6. Yöneltmenin Sorunları ... 332

BÖLÜM 7 KOORDİNASYON 7.1. Koordinasyon Kavramı ... 343

7.2. Örgüt Kültürü ... 344

7.3. İletişim ... 348

7.4. Bilgi Teknolojileri ... 352

BÖLÜM 8 DENETİM 8.1. Denetim Kavramı ... 257

8.2. Kurumsal Denetim ... 359

8.3. Kurumsal Performans Yönetimi ... 362

8.4. Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard) ... 366

(9)

ix BÖLÜM 9

ÇAĞDAŞ YÖNETİM KONULARI

9.1. Yönetimde Kaos ve Karmaşıklık Teorileri ... 371

9.2. Yenilik (İnovasyon) Yönetimi ... 375

9.3. Kriz Yönetimi ... 379

9.4. Farklılık Yönetimi ... 375

9.5. Çatışma Yönetimi ... 385

9.6. İtibar Yönetimi ... 390

9.7. Marka Yönetimi... 392

9.8. Bilgi Yönetimi ... 396

9.9. Değişim Yönetimi ... 400

9.10. Risk Yönetimi ... 403

9.11. Stres Yönetimi ... 404

BÖLÜM 10 SOSYAL BİLİMLERDE NİCEL VE NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ 10.1. Bilimsel Yöntem ... 411

10.2. Araştırma Türleri ... 417

10.3. Araştırmada Geçerlilik ve Güvenilirlik ... 417

10.4. Araştırmada Değişkenler ... 419

10.5. Araştırma Evreni ve Örneklem ... 422

10.6. Nicel Araştırma Yöntemleri ... 424

10.7. Nitel Araştırma Yöntemleri ... 438

10.8. Nitel ve Nicel Araştırmanın Birlikte Kullanımı ... 446

YARARLANILAN KAYNAKLAR ... 451

KONU DİZİNİ ... 465

(10)

x

(11)

xi

DETAYLI İÇERİK

BÖLÜM 1

YÖNETİM DÜŞÜNCESİNE KAVRAMSAL BAKIŞ

1.1. Organizasyon ... 1

1.2. İşletme ve İşletme Modeli ... 3

1.3. İşletme İle İlgili Sınıflandırmalar ... 14

1.4. İşletmenin Diğer Bilim Dallarıyla İlişkisi ... 21

1.5. Yönetici ve Girişimci ... 24

1.5.1. Yönetici Sınıflandırması ... 24

1.5.2. Girişimciliğin Tarihsel Gelişimi ... 26

1.5.3. Girişimcinin Özellikleri ... 28

1.5.4. Yönetici ve Girişimci Arasındaki Farklar ... 30

1.6. Yöneticinin Rolleri ... 31

1.6.1. Bireylerarası Rolü ... 32

1.6.2. Bilgi Rolü ... 32

1.6.3. Karar Verme Rolü ... 33

1.7. Yönetim ve İşletme Yönetimi ... 34

1.7.1. Yönetimin Özellikleri ... 35

1.7.2. İşletme Yönetimin Özellikleri ... 36

1.7.3. Yönetimin Fonksiyonları ... 39

1.8. Yönetim Trapezi ... 41

1.8.1. Amaçlar Hiyerarşisi ... 41

1.8.2. Yönetim Kademeleri ... 46

1.8.3. Yönetici Yetkinlikleri... 48

1.8.4. Strateji, Taktik ve Politika ... 52

1.8.5. Önemli ve Acil İş Sıralaması ... 56

1.9. Yönetimde Karar Verme ... 58

(12)

xii

1.10. İlke, Değer ve Paradigma Kavramları ... 58

1.10.1. İlke Kavramı ... 59

1.10.2. Değer Kavramı ... 61

1.10.3. Paradigma Kavramı ... 63

1.11. Küreselleşme ... 66

1.11.1. Kü-yerelleşme (Glokalleşme) ... 68

1.11.2. Bölgeselleşme ... 69

1.11.3. Küreselleşmenin Nedenleri ... 71

1.11.4. Küreselleşmenin Ekonomik Boyutu ... 73

1.11.4.1. Küresel Ekonomi ... 74

1.11.4.2. Küresel Pazar ve Elektronik Ticaret ... 75

1.11.4.3. Küresel Ürün/Hizmet ve Küresel Tüketici ... 77

1.11.4.4. Küresel Rekabet ... 79

1.11.4.5. Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar ... 79

1.11.5. Küreselleşmenin Siyasi (Politik) Boyutu ... 81

1.11.5.1. Ulus Devlet ve Küreselleşme ... 82

1.11.5.2. Uluslararası Bloklar ve Birlikler ... 85

1.11.6. Küreselleşmenin Sosyo-Kültürel Boyutu ... 86

1.11.6.1. Kültürel Değerlerin Küreselleşmesi ... 88

1.11.6.2. Küresel Sosyo-Kültürel Kuruluşlar ... 89

1.11.7. Küreselleşmenin Olumsuzlukları ... 91

BÖLÜM 2 YÖNETİM BİLİMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 2.1. Felsefe, Bilim ve Yönetim ... 105

2.1.1. Felsefe ... 107

2.1.2. Bilim ... 108

2.1.3. Bilim Felsefesi ... 113

2.1.4. Yönetim Felsefesi ... 116

2.2. Yönetim Biliminin Tarihsel Gelişimine Genel Bakış... 117

2.2.1. Tarım Toplumu ... 117

2.2.2. Sanayi Toplumu ... 119

2.2.3. Bilgi Toplumu ... 120

(13)

xiii

2.3. Yönetim Biliminin Gelişimi ... 122

2.3.1. İnsan ve Bilimsel Gelişim ... 123

2.3.2. Bilimsel Gelişimin Evrimi ... 124

2.3.3. Yönetim Bilimi ve Üretimde Kullanılan Enerji Arasındaki İlişki ... 125

2.3.4. Sanayi Devrimi ve Yönetim Anlayışı ... 128

2.4. Klasik Yönetim Kuramı ... 133

2.4.1. Taylor ve Bilimsel Yönetim Yaklaşımı ... 137

2.4.2. Bilimsel Yönetim Yaklaşımının İzleyicileri ... 137

2.4.2.1. Frank ve Lillian Gilbert ... 138

2.4.2.2. Henry Gantt ... 138

2.4.2.3. Alfred Sloan ... 139

2.4.2.4. Peter Drucker ... 139

2.4.2.5. Geoffrey Vickers ... 140

2.4.3. Fayol ve Yönetim Süreci Yaklaşımı ... 145

2.4.4. Yönetim Süreci Yaklaşımının İzleyicileri ... 145

2.4.4.1. Chester Barnard ... 145

2.4.4.2. Amitai Etzioni ... 146

2.4.4.3. Arnold Tannenbaum ... 147

2.4.5. Weber ve Bürokrasi Yaklaşımı ... 148

2.4.6. Bürokrasi Yaklaşımının İzleyicileri ... 152

2.4.6.1. Alvin Gouldner ... 152

2.4.6.2. Tom Burns ... 153

2.4.6.3. Aston Grubu ve Derek Pugh ... 153

2.4.6.4. Northcote Parkinson ... 154

2.5. Neo-Klasik Yönetim Kuramı ... 155

2.5.1. Hawthorne Araştırmaları ve Elton Mayo ... 156

2.5.2. McGregor’un X ve Y Kuramı ... 160

2.5.3. Likert’in Sistem 1 ve Sistem 4 Modeli ... 162

2.5.4. Argyris’in Olgunlaşma Modeli ... 166

2.6. Modern Yönetim Kuramları ... 169

2.6.1. Sistem Yaklaşımı ... 171

2.6.1.1. Sistem ve Alt Sistemler... 172

2.6.1.2. Sistem Yaklaşımının Özellikleri ... 176

2.6.1.2.1. Girdi, Süreç, Çıktı ve Geri Bildirim... 176

(14)

xiv

2.6.1.2.2. Açık ve Kapalı Sistemler ... 179

2.6.1.2.3. Dış Çevre ... 180

2.6.1.2.4. Sistem Sınırları ... 180

2.6.1.2.5. Entropi ve Negatif Entropi ... 181

2.6.1.2.6. Sinerji ... 181

2.6.2. Durumsallık Yaklaşımı ... 182

2.6.2.1. Örgüt ve Çevre İlişkisi ... 183

2.6.2.1.1. Burns ve Stalker’in Araştırması ... 183

2.6.2.1.2. Lawrence ve Lorsch’un Araştırması ... 185

2.6.2.1.3. Emery ve Trist’in Çalışması ... 186

2.6.2.1.4. Duncan’ın Araştırması ... 188

2.6.2.2. Örgüt ve Teknoloji İlişkisi ... 189

2.6.2.2.1. Woodward’ın Araştırması ... 190

2.6.2.2.2. Aston Grubu Araştırması... 191

2.6.2.2.3. Thompson’un Araştırması ... 192

2.6.2.2.4. Perrow’un Çalışması ... 194

2.6.2.2.5. Trist - Bamforth’un Araştırması (Tavistock Enstitüsü) ... 195

2.7. Çağdaş Yönetim Yaklaşımları ... 196

2.7.1. Yönetim Biliminde Yaklaşım ve Teori Kavramları ... 196

2.7.2. Kaynak Bağımlılığı Yaklaşımı ... 197

2.7.3. Örgütsel Strateji Yaklaşımı ... 198

2.7.4. Vekâlet Yaklaşımı ... 199

2.7.5. İşlem Maliyeti Yaklaşımı ... 201

2.7.6. Kurumsallık Teorileri ... 202

2.7.7. Örgütsel Ekoloji Yaklaşımı ... 203

2.8. Çağdaş Yönetim Uygulamaları ... 205

2.8.1. Toplam Kalite Yönetimi ... 205

2.8.2. Altı Sigma ... 206

2.8.3. Kıyaslama ... 208

2.8.4. Temel Yetenek ... 209

2.8.5. Dış Kaynaklardan Yararlanma ... 210

2.8.6. Küçülme, Kademe Azaltama ve Doğru Ölçeği Bulma ... 211

2.8.7. Personeli Güçlendirme ... 212

2.8.8. Değişim Mühendisliği ... 213

(15)

xv BÖLÜM 3

YÖNETİM ve REKABET

3.1. Stratejik Yönetim ... 219

3.1.1. Strateji Türleri ... 221

3.1.1.1. Temel Stratejiler ... 221

3.1.1.1.1. Büyüme Stratejileri ... 221

3.1.1.1.2. Küçülme Stratejileri ... 224

3.1.1.1.3. Bekleme Stratejisi ... 225

3.1.1.1.4. Karma Stratejiler ... 225

3.1.1.2. Rekabet Stratejileri ... 225

3.1.1.2.1. Porter’ın Beş Rekabet Gücü ... 225

3.1.1.2.2. Farklılaşma Stratejisi ... 226

3.1.1.2.3. Maliyet Liderliği Stratejisi ... 227

3.1.1.2.4. Odaklanma Stratejisi ... 227

3.1.1.3. Fonksiyonel (Bölümsel) Stratejiler ... 228

3.1.2. Stratejik Analiz Araçları ... 229

3.1.2.1. Swot Analizi ... 229

3.1.2.2. Pest Analizi ... 230

3.1.2.3. Performans Güçleri Analizi ... 230

3.1.2.4. Değer Zinciri Analizi ... 231

3.2. Bir Rekabet Aracı Olarak Entelektüel Sermaye ... 232

3.2.1. İnsan Sermayesi ... 233

3.2.2. Yapısal (Organizasyonel) Sermaye ... 234

3.2.3. Müşteri Sermayesi ... 236

3.3. Stratejik Düşünce Okulları ... 236

3.3.1. Tasarım Okulu ... 237

3.3.2. Planlama Okulu ... 238

3.3.3. Konumlandırma Okulu ... 239

3.3.4. Girişimcilik Okulu ... 240

3.3.5. Bilişsel Okul ... 241

3.3.6. Öğrenme Okulu ... 242

3.3.7. Güç Okulu ... 242

3.3.8. Kültürel Okul ... 243

3.3.9. Çevre Okulu ... 243

3.3.10. Bütünleştirme Okulu ... 244

(16)

xvi

3.4. Kurumsal Yönetişim ... 245

3.5. Kurumsal Sosyal Sorumluluk ... 246

3.6. Kurumsal Girişimcilik ... 249

BÖLÜM 4 PLANLAMA 4.1. Plan ve Planlama Kavramları ... 255

4.2. Stratejik Planlama ... 256

4.3. Planlamada Kullanılan Araçlar ... 257

4.3.1. Doğrusal Programlama ... 257

4.3.2. Korelasyon Analizi ... 259

4.3.3. Delfi Yöntemi ... 260

4.3.4. Simülasyon ... 262

4.3.5. Karar Ağacı ... 263

4.3.6. Beyin Fırtınası ... 265

BÖLÜM 5 ÖRGÜTLEME 5.1. Örgütleme Kavramı ... 267

5.2. Örgüt Tasarımı ... 267

5.2.1. Karmaşıklık Derecesi ... 268

5.2.1.1. Yatay Farklılaşma ... 268

5.2.1.2. Dikey Farklılaşma ... 271

5.2.2. Merkeziyetçilik Derecesi ... 272

5.2.2.1. Merkeziyetçi Yapı ... 273

5.2.2.2. Merkezkaç Yapı ... 274

5.2.3. Formalizasyon Derecesi ... 274

5.2.3.1. Biçimsel Yapı ... 274

5.2.3.2. Biçimsel Olmayan Yapı ... 276

5.3. Örgütlerde Yetki ve Yetki Türleri ... 277

5.4. Çağdaş Örgüt Tasarımları ... 279

5.4.1. Şebeke Örgütler ... 279

5.4.2. Sanal Örgütler ... 280

5.4.3. Matris Örgütler ... 282

5.4.4. Öğrenen Örgütler ... 283

5.4.5. Yalın Örgütler ... 286

5.4.6. Modüler Örgütler ... 288

5.4.7. Hayalet (İçi Boşaltılmış) Örgütler ... 290

(17)

xvii BÖLÜM 6

YÖNELTME

6.1. Yöneltme Kavramı ... 295

6.2. Liderlik ... 295

6.2.1. Yöneticilik ve Liderlik ... 296

6.2.2. Dünya Tarihindeki Bazı Liderlerin ve Düşünürlerin 298 Liderliğe Bakış Açıları ... 298

6.2.3. Liderlik Teorileri... 306

6.2.3.1. Özellikler Yaklaşımı ... 306

6.2.3.2. Davranışsal Okul ... 307

6.2.3.2.1. Ohio State Üniversitesi Çalışmaları ... 308

6.2.3.2.2. Michigan Üniversitesi Çalışmaları ... 308

6.2.3.2.3. Likert Sistem 4 Liderlik Modeli ... 309

6.2.3.2.4. Blake ve Mouton Yönetsel Kafes (Liderlik) Modeli ... 310

6.2.3.3. Durumsallık Okulu... 312

6.2.3.3.1. Fred Fiedler’in Durumsal Liderlik Teorisi... 312

6.2.3.3.2. Amaç- Yol Teorisi ... 313

6.2.3.3.3. Vroom ve Yetton’un Liderlik ve Karar Modeli ... 315

6.2.3.4. Lider ve İzleyicileri... 316

6.2.3.4.1. Etkileşimci Liderlik Teorisi ... 316

6.2.3.4.2. Dönüşümcü Liderlik Teorisi ... 317

6.2.3.4.3. Karizmatik Liderlik ... 318

6.2.3.4.4. Lider-Üye Değişim Teorisi ... 319

6.3. Güç, Otorite ve Kuvvet ... 320

6.4. Disiplin ... 321

6.4.1. Disiplin Soruşturmasının Felsefesi ... 323

6.4.2. Disiplin Cezaları ve Cezalandırılacak Davranışlar ... 324

6.5. Motivasyon ... 327

6.5.1. Maslow’un İhtiyaçlar Teorisi ... 327

6.5.2. Herzberg’in Çift Faktör Teorisi ... 328

6.5.3. Vroom’un Bekleyiş Teorisi ... 331

6.5.4. Eşitlik Teorisi ... 332

(18)

xviii

6.6. Yöneltmenin Sorunları ... 332

6.6.1. Psikolojik Yıldırma ... 332

6.6.2. Örgütsel Sinisizim ... 335

6.6.3. Örgütsel Tükenmişlik ... 339

BÖLÜM 7 KOORDİNASYON 7.1. Koordinasyon Kavramı ... 343

7.2. Örgüt Kültürü ... 344

7.3. İletişim ... 348

7.4. Bilgi Teknolojileri ... 352

BÖLÜM 8 DENETİM 8.1. Denetim Kavramı ... 357

8.2. Kurumsal Denetim ... 359

8.2.1. Kurumsal Denetimin Unsurları ... 360

8.2.2. Kurumsal Denetimin Amacı ve Kapsamı ... 361

8.2.3. Kurumsal Denetimin Faydası ... 361

8.3. Kurumsal Performans Yönetimi ... 362

8.4. Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard) ... 366

8.4.1. Finansal Boyut ... 367

8.4.2. Müşteri Boyut ... 367

8.4.3. İçsel Süreçler Boyutu ... 367

8.4.4. Öğrenme Boyutu ... 368

BÖLÜM 9 ÇAĞDAŞ YÖNETİM KONULARI 9.1. Yönetimde Kaos ve Karmaşıklık Teorileri ... 371

9.2. Yenilik (İnovasyon) Yönetimi ... 375

9.3. Kriz Yönetimi ... 379

9.4. Farklılık Yönetimi ... 385

9.5. Çatışma Yönetimi ... 387

9.6. İtibar Yönetimi ... 390

9.7. Marka Yönetimi ... 392

9.8. Bilgi Yönetimi ... 396

(19)

xix

9.9. Değişim Yönetimi ... 400

9.10. Risk Yönetimi ... 403

9.11. Stres Yönetimi ... 404

BÖLÜM 10 SOSYAL BİLİMLERDE NİCEL VE NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ 10.1. Bilimsel Yöntem ... 411

10.1.1. Tümevarım ... 412

10.1.2. Tümdengelim ... 414

10.1.3. Çağdaş Bilimsel Metot ... 415

10.2. Araştırma Türleri ... 417

10.3. Araştırmada Geçerlilik ve Güvenilirlik ... 417

10.4. Araştırmada Değişkenler ... 419

10.5. Araştırma Evreni ve Örneklem ... 422

10.6. Nicel Araştırma Yöntemleri ... 424

10.6.1. Nicel Araştırma Süreci ... 427

10.6.2. Nicel Araştırma Desenleri ... 429

10.6.3. Nicel Araştırmada Veri Toplama Yöntemleri ... 431

10.6.4. Nicel Araştırmada Veri Analiz Yöntemleri ... 434

10.7. Nitel Araştırma Yöntemleri ... 438

10.7.1. Nitel Araştırma Süreci ... 438

10.7.2. Nitel Araştırma Desenleri ... 441

10.7.3. Nitel Araştırmada Veri Toplama Yöntemleri ... 443

10.7.4. Nitel Araştırmada Veri Analiz Yöntemleri ... 445

10.8. Nitel ve Nicel Araştırmanın Birlikte Kullanımı ... 446

YARARLANILAN KAYNAKLAR ... 451

KONU DİZİNİ ... 465

(20)

xx

Şekil

Updating...

Referanslar

Updating...

Benzer konular :