TÖRK HALK ÇALGILARI
-
7
-N A Ğ R A
M urat K A R A B U L U T Uygur Türkleri arasında «neara» adı
verilen bu çalgı, memleketimizde Tasavvuf ve M ehter Musikisinde kullanılan «ku dümse benzemektedir. E tim olojik izahını başka bir yazımıza bırakarak, Uygur Türk leri arasında yaşatılan bu çalgıyı anlatm ak la yetineceğiz.
Uygur Türkleri arasında kullanılan neara ile yurdumuzda kullanılan nağra ara sında bir takım farklılıklar bulunmaktadır. Anadolu’da kullanılan nağra bir çeşit da vul tipinde olup, ondan uzunluğu ile ayrı lır. K oltu k arasına konarak el ile, iki ayak arasına konularak da çubukla çalınır. A na dolu’daki bu çalgı tesbitlerimize göre Kars, Ağrı ve Artvin yörelerinde kullanılmaktadır.
Uygur Türkleri arasında kullanılan nağra ise, yan yana getirilmiş iki küp şek lindeki ağaç darbukadan meydana gelmek tedir. Bunların biri diğerinden biraz daha
küçüktür. Üzeri deri ile kaplı olup deriler kasnakla tutturulmuştur. Büyük olan nağ- ranın derisi daha kaimdir. Böylece daha gür ve pes sesler elde edilmektedir. Soğuk havalarda özelliğini kaybeden deriler sık sık ısıtılmak durumundadır. Çalmada ise kalemden biraz daha kalın iki çubuk kulla nılmaktadır. Çubukların uçları bez bağlı dır. Uygur Türkleri arasında kullanılan nağ ra bayram günleri (Kurban ve Ramazan) sabah ezanından önce çalınmaya başlanır, ezan başlar başlam az kesilir; ezan bittikten sonra tekrar çalınmaya devam edilir. Çoğu zaman zurna ile birlikte çalınır. Bu arada ise semai andıran geleneksel oyunlar oy nanır.
Vurmalı çalgılar grubu içinde yer alan nağramn Uygur Türkleri arasında farklı şe killerde adlandırıldığı da olmaktadır : Nağ- ra’ya Hoten ve Yarkent’te N ağır Y ağaç, K aşgar’da ise N ağnçak da denilmektedir.
