Osmanlı borçları

Download (0)

Loading.... (view fulltext now)

Full text

(1)

'T'P £< 3Q İL,I

, •

- Ü /Y ru syfM #

TARİHTEN BİR YA PRA K

Osman

îtiorçları

Düyun-i Umumiye, yani OsmanlI B orçları1nın Batılı ülkelere ödenmesi bun­

dan 40 yıl önce Cumhuriyet Türkiye'si tarafından tamamlanmıştı...

o:

smanlı hükümetinin 19. yüzyıl (ortalarından itibaren büyük çapta bir dış borçlanmaya git­ mesinin nedenleri 16. yüzyılda başla­ yan mali açıklara kadar uzanır. Mer­ kezi hükümetin ayakta kalabilmek için yapmak zorunda olduğu harcamaları içeriden karşılamakta çektiği güçlük­ ler, Avrupa ülkelerinden borç isten­ mesi önerilerinin daha 18. yüzyılda ortaya çıkmasına yol açmıştı. Bu dö­ nemde OsmanlI devletinin daha çok Ingiliz sermayesi kanalıyla borçlan­ maya gitmesinin bir uzantısı olarak In­ giliz kralının em riyle merkezi Lon­ dra’da ve en büyük kuruluşu İstan­ bul’da bulunan Bank-ı Osmani kurul­ du. 1854’te başlayan dış borçlanma­ lar daha sonraki yıllarda da sürdü ve 1860-62 yılları arasında mali sorun

daha da belirgin hale geldi. 1854’ten sonra yılda bir, bazen iki defa yapılan ve aşağı yukarı tamamı cari bütçe harcamaları ve eski borçların servisin­ de kullanılan dış borçlanmaların faiz ve anapara yükü bir çığ gibi büyüdü. OsmanlI hükümeti dış borçların servi­ sini ne kendi olanakları ne de yeni borçlanmalar kanalıyla yapamaz hale gelince 1875 yılında dış borçlar üstün­ deki faiz ve anapara ödemelerini dur­ durduğunu, diğer bir deyişle iflas etti­ ğini açıkladı. Bab-ı Ali’nin bu kararı bütün Avrupa’da sert tepkilere yol aç­ tı. 1878 Berlin Barış Antlaşmasına, OsmanlI hükümetini gerektiğinde Av­ rupa’nın mali denetimine sokabilecek özel bir hüküm koyuldu. Faiz ve ana­ para ödemelerinin düzenlileştirilmesi için Düyun-i Umumiye İdaresi kurul­

du. Kurtuluş s a v a ş ı’ nın b a ş a r ıy la s o n u ç la n ­ ması üzeri­ ne 16 Ekim 1922’de A n ka ra hüküm eti TBMM’de aldığı bir kararla İstanbul hükümetinin vergiler hakkında görüş­ melerde bulunma ve anlaşmalar yap­ ma yetkisini tanımayacağını ilan etti. Lozan Konferansı’nda Düyunu Umu- miye’nin nasıl dağıtılacağı ve borçların kaldırılması en önemli gündem mad­ delerinden biri oldu. Cumhuriyet hü­ kümeti kuruluşundan devraldığı Os­ manlI borçlarının tasfiyesinde içte, dışta birçok güçlükle karşılaştı. Dış borç ödemeleri 25 Mayıs 1954 yılın­ daki son ödemeye değin sürdü.

Figure

Updating...

References

Related subjects :