Orta Anadolu Eumenidae Faunasının (Insecta: Hymenoptera) Zoocoğrafik Analizi
Nil BAĞRIAÇIK
Niğde Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü, Niğde, TÜRKİYE
*Sorumlu Yazar Geliş Tarihi : 30.11.2009
e-posta: [email protected] Kabul Tarihi : 28.12.2009
Özet
Bu çalışmada, Orta Anadolu’nun Ankara, Kırşehir, Nevşehir, Aksaray ve Niğde illerinden tespit edilen Eumenidae familyasına ait 82 tür ve alt tür, literatüre göre dünya üzerinde bulundukları yerler esas alınarak zoocografik yayılış alanları bakımından değerlendirilmiştir.
Tespit edilen türlerin dünya üzerindeki dağılımlarına göre değerlendirildiğinde 44 tür ve alttür Akdeniz bölgesinde, 16 tür ve alttür Akdeniz, Avrupa-Sibirya bölgesinde, 4 tür ve alttür Akdeniz, Orta Asya bölgesinde, 12 tür ve alttür Akdeniz, Avrupa-Sibirya, Orta Asya bölgesinde, altı tür ve alttür Akdeniz, Avrupa-Sibirya, Orta Asya ve Doğu Asya bölgesinde yayılış gösterdiği belirlenmiştir. Orta Anadolu Eumenidae faunasında Akdeniz bölgesi türlerinin hakim olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hymenoptera, Eumenidae, Zoocoğrafya, Türkiye.
Zoogeographical Analysis of the Fauna of Eumenidae (Insecta: Hymenoptera)
in Middle Anatolia
Abstract
In this study, 82 species and subspecies from Eumenidae family located in the middle Anatolia districts, namely Ankara, Kırşehir, Nevşehir, Aksaray and Niğde have been evaluated. This evaluation was based on the zoogeographical distribution according to their locations as widely reported in literature.
As we consider the world-wide distribution of the located species, it is found that 44 species and subspecies are disseminated within the Mediterranean region, 16 within the Mediterranean and Europe-Siberian regions, 4 within the Mediterranean and Central Asia regions, 12 within the Mediterranean, Europe-Siberian and Central Asia regions and 6 within the Mediterranean, Europe-Siberia, Central Asia and East Asia regions. Among the Eumenidae fauna within the Central Anatolia, it is found that the Mediterranean species are over represented.
Keywords: Hymenoptera, Eumenidae, Zoogeography, Turkey.
GİRİŞ
Eumenidae familyası Hymenoptera (Insecta) takımının Aculaeata grubu Apocrita alt familyası içinde yer alır [1]. Ergin bireylerin larvalarına besin olarak tarım ürünlerine ve meyvelere ciddi zararlar veren Lepidoptera tırtılları ve Coleoptera larvalarını toplamalarından dolayı ekonomik açıdan çok büyük önem taşırlar [2].
Soliter yaşayan Eumenidae türleri, yuva yapımında çamur ve balçık kullanırlar. Bazı türler kuru kumul topraklara tünel şeklinde yeraltı yuvaları yaparken, bazıları kum, tahıl sapları, boş bitki gövdelerini tercih ederler. Bazıları da çanak şeklindeki çamurdan yuvalarını çalı tipi bitkilere tuttururlar. Yuva yapımı tamamlandıktan sonra dişi yumurtayı bırakır ve yumurtadan çıkacak larvanın yemesi için besin toplamaya gider. Dişi özellikle Lepidoptera takımından Geometridae ve Tortricidae tırtılları ile, Coleoptera takımından Curculionidae, Chrysomelidae ve Hymenoptera takımından Tentredinidae larvalarını paralize ederek yuvaya taşır [1,3]. Bir sezonda yüzlerce larva ya da tırtıl
depolayabilirler [2]. Ergin bireyler ise karbonhidratlı bitki nektarları ve afitlerin salgıları ile beslenirler. Bitkiler, çiçeklenme dönemlerinde Eumenidae arıları tarafından sıkça ziyaret edilirler [3].
Eumenidae arılarının bitkiler ve bitki parazitleri ile olan ilişkisi dikkate alındığında, coğrafik dağılımlarında bitkilerin yayılışının etkili olduğunu söylemek mümkündür.
Türkiye, kuzeyinde Avrupa-Sibirya, batı ve güneyinde Akdeniz, iç ve doğusunda İran Turan flora bölgelerinde yer alır [4]. İç Anadolu’da 1000m. altındaki ovalar İran Turan kökenli steplerle işgal edilmiş olup, bunun üzerindeki alanlar otlak alanları, daha çok ormanların tahribi ile ortaya çıkmış antropojen alçak dağ stebi ve dağ stebi görünümündedir [5]. Ancak, İç Anadolu’nun sınırları bir çok yerde Karadeniz ve Akdeniz floristik bölgeleri içine taşar ve iklimden etkilenir [6]. İç Anadolu’nun kuzeyi Akdeniz ve Öksin elemanları, kısmen de Avrupa-Sibirya elemanlarının karıştığı bölgedir. Güneyi ise Akdeniz’li elemanların dağılış alanı durumundadır [4]. İç Anadolu ova stepinin büyük kısmı tarım bitkilerine ayrılmıştır. İç
Anadolu’da aşırı derecede tahribe uğramış karaçam ve meşe ormanları ile kızılçam, köknar, sedir, ardıç, meşe karışık karaçam ormanları da vardır. Dağlardan inen derelerde ve derin vadilerde galeri ormanları bulunur [6]. Türkiye, Avrupa, Asya ve Afrika kıtaları arasında köprü görevi yapan bir yarım ada olması, topografik yapısındaki farklılıklar, ekolojik faktörlerin büyük değişiklikler göstermesi nedeniyle çok çeşitli fauna ve flora elemanlarını barındırmaktadır [7].
MATERYAL VE YÖNTEM
Bu çalışmada Ankara, Aksaray, Kırşehir, Nevşehir, Niğde illerinden tespit edilen toplamda 82 tür ve alttürün zoocoğrafik bölgelere göre dağılım alanlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ankara’dan 78, Aksaray’dan 37, Kırşehir’den 42, Nevşehir’den 33, Niğde’den 38 tür ve alt tür saptanmıştır [8-11]. Türlerin dünya üzerindeki
dağılışlarının belirlenmesinde literatür verileri kullanılmıştır [12-40]. Zoocoğrafik Bölgeler Akdeniz, Avrupa Sibirya, Orta Asya ve Doğu Asya olmak üzere dört bölümde ele alınmıştır [4,7].
BULGULAR
Bu araştırmada tespit edilemeyen ancak literatürde kaydı bulunan [41-49] diğer tür ve alttürler dahil edildiğinde genel toplamda Ankara’dan 99, Kırşehir’den 44, Nevşehir’den 43, Niğde’den 37 tür ve alttürün varlığı bilinmektedir. Bu araştırmada bulunan tür ve alt türler Ankara’dakilerin %79’unu, Aksaray’dakilerin %100’ünü, Kırşehir’dekilerin %95’ini, Nevşehir’dekilerin %77’sini, Niğde’dekilerin %86’sını temsil etmektedir.
Araştırma alanında tespit edilen türlerin listesi, zoocografik bölgelere göre dağılımı, dünya üzerindeki yayılışı ve kaynaklar Çizelge 1’de verilmiştir.
Tür Adı Z.B. Dünya Dağılımı Kaynak
Alastor (Alastor) mocsaryi (André, 1884) A, AS Avrupa, Balkanlar, Transkafkasya, Moravya, Sarepta (Rusya), Türkiye [15, 24, 33, 36, 40]
Alastor (Alastor) thymbrinus Blüthgen, 1956 A Türkiye [40]
Alastor (Megalastor) mediomaculatus
mediomaculatus Giordani Soika, 1952 A Türkiye, Yunanistan, Irak, Filistin, Suriye, İsrail [14, 24, 33, 40]
Allodynerus delphinalis delphinalis (Giraud, 1866) OA, DAA, AS,
Ermenistan, Dağıstan, Lübnan, Doğu Rusya, Avrupa (kuzeyi hariç), Kafkasya, Palearktik Asya,
Japonya
[13, 15, 36, 37, 40]
Allodynerus nigricornis (Morawitz, 1885) A Yunanistan, Türkiye [33, 40]
Allodynerus rossii (Lepeletier, 1841) A, AS Avrupa, Fas, Kafkasya, Dağıstan, İran, Yunanistan, Türkiye [15, 33, 40]
Ancistrocerus auctus auctus (Fabricius, 1793) A, AS, OA Türkmenistan, Kırım, Kuzey Afrika, Orta AsyaAvrupa, Filistin, Suriye, Irak, A Bölgesi, [14, 15, 23, 40]
Ancistrocerus dusmetiolus (Strand, 1914) A, AS Avrupa, Türkiye, Ermenistan, Kafkasya, Afganistan, Türkistan [13, 23, 40]
Ancistrocerus gazella (Panzer, 1798) A, AS,
OA
Avrupa, Kanarya Adaları, Mader Adaları, Türkiye, İran, Kuzeybatı Asya, Orta Asya, Kuzeybatı
Afrika, İskandinavya, Fas’tan Kafkasya’ya kadar [16, 23, 38, 40]
Ancistrocerus nigricornis (Curtis, 1826) A, AS,
OA, DA
Avrupa, İskandinavya, Kuzey Afrika, Türkiye, İran, Hindistan, Doğu Asya, Orta Avrupa’dan
Sibirya’ya kadar
[15, 23, 33, 40]
Ancistrocerus parietum (Linneaus, 1758) A, AS,
OA, DA
Avrupa, Ermenistan, Türkiye, Kuzeybatı Afrika, Mader Adaları (Portekiz), Asya’dan Mançurya’ya
kadar, Eurosibiriyan, Palearktik, Kuzey Amerika’ya doğru gider
[13, 23, 35, 40]
Antepipona albosignata Gusenleitner, 1986 A Türkiye [40]
Antepipona deflenda deflenda (S.S.Saunders, 1853) A, AS,
OA
Avrupa, Kuzey Afrika, Türkiye, Kafkasya, Lübnan, Filistin, Iran, Irak, Orta Asya,
Kazakistan, Tacikistan, Gürcistan
[13, 14, 15, 22, 40]
Antepipona insana insana (Giordani Soika, 1943) A Rodos, Türkiye [22, 40]
Antepipona iconia (Blüthgen,1951) A Türkiye, Suriye [15, 40]
Antepipona laevigata (Blüthgen,1951) A Türkiye, Lübnan, Irak [13, 40]
Çizelge 1. Orta Anadolu Eumenidae türlerinin zoocoğrafik bölgelerdeki ve dünya üzerindeki dağılımı
Antepipona orbitalis orbitalis (Herrich-Schaeffer,
1839) A, AS
Güney Avrupa, Balkanlar, Fas, Slovakya, Türkiye,
Rusya, Dalmaçya, Moravya [15, 22, 36,40]
Antepipona tenuis Gusenleitner,1988 A Türkiye [19, 40]
Brachyodynerus kusdasi Gusenleitner, 1967 A Türkiye [40]
Brachyodynerus quadrimaculatus (André, 1884) A, AS Yunanistan, Rusya, Türkiye [33, 40]
Cephalochilus draco Giordani Soika, 1970 A Türkiye, Suriye [40]
Chlorodynerus ypsilon rhodius Blüthgen,
1954 A
Güney Balkanlar, Suriye, Filistin, Kıbrıs’tan
Makedonya’ya kadar, Rodos [25, 36, 40]
Delta unguiculatum unguiculatum (Villers, 1789) A, AS, OA Avrupa, A Bölgesi, Türkiye, İran, Suudi Arabistan, Kuzey Afrika, Asya [15, 29, 33, 40, 42]
Eumenes coarctatus lunulatus Fabricius, 1804 A, AS, OA
Güney Avrupa, Kuzeybatı Afrika, Güneybatı Asya, Orta Asya (Kazakistan, Tacikistan), Kafkasya,
Türkiye [29, 40]
Eumenes coronatus detonsus Blüthgen, 1943 A, AS, OA Türkiye, İran, OA, Rusya, Türkmenistan [17, 29, 40]
Eumenes dubius dubius Saussure, 1852 A, AS, OA Avrupa, Kıbrıs, Rusya, Türkiye, Lübnan, İsrail, Suriye, İran, Orta Asya, Kuzey Afrika [17, 29, 40]
Eumenes jarkandensis Blüthgen, 1938 A, OA Rusya, Lübnan, İran, Türkiye, Doğu Türkistan (Jarkand) [12, 17, 40]
Eumenes mediterraneus mediterraneus
Kriechbaumer, 1879 A, OA
Avrupa, Akdeniz Bölgesi ve Alt Akdeniz Bölgeleri, Türkiye, İran, Filistin, Suudi Arabistan,
Yemen, Kuzey Afrika, Batı ve OA, Doğu Afganistan
[12, 14, 16, 29, 40]
Eumenes papillarius papillarius (Christ, 1791) A, AS, OA
Avrupa, Kafkasya, Orta Doğu, İran, Rusya (Ural, Kazakistan, Kırım, Türkmenistan), Türkiye,
Ermenistan [12, 17, 29, 36, 40]
Eumenes pomiformis pomiformis (Fabricius, 1781) A, AS
Orta, Güney Avrupa, Malta, Kuzey Afrika, Orta Doğu, Batı ve Orta Asya, Rusya Lübnan, Kırım,
Tunus [12, 17, 29, 36, 40]
Eumenes punctaticlypeus punctaticlypeus
Giordani- Soika, 1943 A İtalya, Arnavutluk [39]
Eumenes sareptanus insolatus M.Müller, 1923 A, AS Avrupa, Türkiye [17, 29, 40]
Eumenes subpomiformis Blüthgen, 1938 A, AS Avrupa, Balkanlar, Mısır, Türkiye, Lübnan, Filistin, Kuzey Afrika [12, 14, 17, 29, 40]
Euodynerus (Euodynerus) curictensis Blüthgen,
1940 A, AS
Suriye, Lübnan, Filistin, İran, Ermenistan Avrupa,
Akdeniz Bölgesi [13, 15, 25, 40]
Euodynerus (Euodynerus) dantici dantici (Rossi,
1790) A, AS İsrail, Ermenistan, Suriye, Lübnan, Akdeniz Bölgesi Orta Avrupa’ya kadar, Türkiye [13,14, 15, 25, 40]
Euodynerus (Euodynerus) disconotatus
disconotatus (Lichtenstein, 1884) A, AS
Ermenistan, Orta Avrupa, Türkiye
[13, 25, 40]
Euodynerus (Euodynerus) fastidiosus (Saussure,
1853) A Akdeniz Bölgesi, Türkiye, Suriye, Lübnan, İran [25, 40]
Euodynerus (Euodynerus) semisaecularis
semisaecularis (Dalla Torre, 1889) A, OA
Güneybatı Asya, Türkmenistan, Türkiye
[25, 40]
Euodynerus (Pareuodynerus) notatus notatus
(Jurine, 1807) A, AS, OA,
DA
Kuzey ve Orta Avrupa, Türkiye, Sibirya, Kuzey Afrika, Kafkasya, Türkiye, Kazakistan, Rusya (Avrupa kısımından Pasifik Okyanusuna kadar),
Moğolistan, Çin, Kore, Japonya
[25, 37, 40]
Eustenancistrocerus (Eustenancistrocerus)
israilensis Giordani Soika, 1952 A
Filistin, İran, Suriye, Yunanistan, Güneydoğu
Avrupa, Türkiye, Güneybatı Asya [14, 15, 33, 40]
Eustenancistrocerus (Eustenancistrocerus)
jerichoensis iconius Blüthgen, 1957 A Türkiye [40]
Eustenancistrocerus (Eustenancistrocerus)
Eustenancistrocerus (Parastenancistrocerus)
amadanensis amadanensis (Saussure, 1855) A İran, Irak, Suriye, Filistin, Suudi Arabistan, Batı Pakistan, Güneybatı Asya [15, 34, 40]
Gymnomerus laevipes laevipes (Shuckard, 1837) A, AS Avrupa, Kuzey Afrika, Ukrayna, Ermenistan, İngiltere, Türkiye, Kafkasya, Kuzey Asya [27, 33, 36, 40]
Hemipterochilus aberrans (Morawitz, 1885) A Yunanistan, Güneybatı Asya, Türkiye, Lübnan, Suriye [15, 21, 33, 40]
Hemipterochilus bembeciformis bembeciformis
(Morawitz, 1867)
A, AS OA DA
Akdeniz Bölgesi, Ukrayna, Sibirya stepleri,
Türkistan [39, 40]
Ischnogasteroides picteti teunius (Morawitz, 1888) A, OA Türkiye, Türkmenistan, Transkaspiyan [29, 40]
Jucancistrocerus jucundus jucundus (Mocsáry,
1883) A, AS
Yunanistan, Avusturya, Macaristan, Yugoslavya,
Bulgaristan, Türkiye Balkanlar, Batı Asya [15, 24, 40]
Katamenes dimidiatus dimidiatus (Brullé, 1832) A Filistin, Yunanistan, Girit, Kıbrıs, Türkiye, İsrail, Suriye, Makedonya [14, 29, 36, 40]
Katamenes flavigularis (Blüthgen, 1951) A Makedonya, Bulgaristan, Doğu Girit, Suriye, Türkiye, Güneybatı Asya [29, 40]
Katamenes sichelii sichelii (Saussure, 1852) A Güney Balkanlar ,Yunanistan, Türkiye, Mısır’ın güneyinde Sina’ya kadar [14,15, 29,40]
Leptochilus (Euleptochilus) limbiferus anatolicus
Blüthgen, 1955 A Türkiye [40]
Leptochilus (Lionotulus) membranaceus
membranaceus (Morawitz, 1867) A, AS
Rusya, Ukrayna, Balkanlar, İtalya Ermenistan, İran, Güneydoğu Avrupa, Kırım Türkiye arası,
Filistin
[13,15, 20, 40]
Leptochilus (Lionotulus) mimulus turcicus
Gusenleitner, 1971 A Türkiye, İsrail [40]
Leptochilus (Lionotulus) neutralis neutralis
(Giordani Soika, 1943) A Türkiye, İran [40]
Leptochilus (Lionotulus) tarsatiformis (Giordani
Soika, 1943) A Türkiye, Filistin [40]
Leptochilus (Neoleptochilus) regulus (Saussure,
1855) A Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Türkiye, Kıbrıs, Suriye, İran, İsrail
[15, 20, 40]
Microdynerus (Alastorynerus) microdynerus (Dalla
Torre, 1889) A Balkanlar, Macaristan, Türkiye, Güneybatı Asya, Kazakistan’dan İran ve Ürdün’e kadar [26, 40]
Microdynerus (Microdynerus) confinis
Gusenleitner, 1979 A Türkiye, Bulgaristan [18, 40]
Microdynerus (Pseudomicrodynerus) eurasius
Blüthgen, 1938 A Bulgaristan, Yunanistan, Türkiye [18, 26, 33, 40]
Odynerus (Odynerus) melanocephalus armeniacus
(Morawitz, 1885) A, AS
Ortadoğu, Suriye, İran, Irak, İsrail, Türkiye,
Ermenistan [13, 15, 27, 40]
Odynerus (Odynerus) poecilus Saussure, 1856 A, AS Güney ve doğu Avrupa, Almanya, Avusturya, Macaristan, Türkiye [15, 27, 40]
Onychopterochilus hellenicus syriacus (Blüthgen,
1952) A
Türkiye, Lübnan (Beyrut)
[21, 40]
Paragymnomerus amitinorum Blüthgen, 1952 A Filistin, Yunanistan, Avrupa, Türkiye [15, 33, 40]
Pareumenes (Nortonia) l. laminatus
(Kriechbaumer, 1879) A Suriye, İtalya, Güney Fransa, Dalmaçya, Balkanlar, Yunanistan, Türkiye [13, 15, 29, 40]
Parodontodynerus ephippium ephippium (Klug,
1817) A İran, Lübnan, Avrupa, Türkiye [33, 40]
Pseudopipona (Pseudopipona) herrichii herrichii
(Saussure, 1856)
A, AS, OA DA
Avrupa’dan Asya’ya, Sibirya, Mançurya, Türkiye,
Çin [15, 28, 40]
Pseudopipona (Pseudopipona) l. lativentris
(Saussure, 1855) A, AS,OA
Tacikistan, Lübnan, Güney ve Kuzey Avrupa, Kuzey Afrika, Fas, İsrail, Ürdün, Türkiye,
Ermenistan, Orta Asya’ya kadar [13, 15, 28, 40]
Pseudopipona (Pseudopipona) niveopicta Giordani
Soika, 1970 A Türkiye [40]
Pseudopipona (Deuteropipona) ankarensis
Giordani Soika, 1970 A Türkiye. [40]
Pseudopipona (Deuteropipona) ionia ionia
(Saussure, 1855) A
Yunanistan, Bulgaristan, Rodos Adası, Türkiye,
Doğu Asya [15, 28, 33, 40]
Psilioglossa odyneroides odyneroides
Raphiglossa eumenoides eumenoides S.S.Saunders,
1850 A Lübnan, Yunanistan, İtalya, Türkiye [15, 32, 33, 40]
Stenodynerus aequisculptus aequisculptus
(Kostylev,1940) A Balkanlar, Orta Doğu, Kuzey Afrika, Türkiye [31, 40]
Stenodynerus bluethgeni van der Vecht, 1971 A, ASOA Avrupa, Balkanlar, Türkiye, İran, Kıbrıs, Rusya, Orta Asya’nın güneybatısı [31, 40]
Stenodynerus chevrieranus (Saussure, 1855)
A, AS Avrupa, Balkanlar, Türkiye, İran, Güney Rusya, Orta Asya’nın güneybatısı [15, 31, 40]
Stenodynerus fastidiosissimus difficilis
(Morawitz,1867) A, AS,OA
Balkanlar, Güney İtalya, Sicilya, Türkiye, İran, Güney Rusya’dan Orta Avrupa’ya kadar,
Türkmenistan [31, 40]
Stenodynerus simulatus Gusenleitner, 1981 A Türkiye, Yugoslavya [40]
Symmorphus (Symmorphus) gracilis (Brullé, 1832) A, ASOA Avrupa, İskandinavya, İngiltere, Türkiye, Ermenistan, Suriye, Orta Asya (Pamir) [15, 30, 38, 40]
Syneuodynerus egregius egregius
(Herrich-Schaeffer, 1839) A Mısır, Güney Avrupa, Balkanlar, Kuzey Afrika, Türkiye [14, 25, 40]
Tachyancistrocerus rhodensis (Saussure, 1855) A İsrail, Filistin, Rodos, Kıbrıs, Türkiye, Sicilya, Suriye, Yunanistan [14, 15, 33, 40]
Tropidodynerus interruptus interruptus (Brullé,
1832) A, AS
OA
Orta ve Doğu Avrupa, Yunanistan, Kırım, Ural, Dağıstan, Ermenistan, Doğu Asya, Trankafkasya,
Kazakistan, Türkiye [15, 33, 36, 40]
TARTIŞMA VE SONUÇ
82 tür ve alt türün tamamı Akdeniz Bölgesinde, 34 tür ve alt tür Akdeniz Bölgesi ile aynı zamanda Avrupa Sibirya Bölgesinde de yayılış göstermektedir. 22 tür ve alt türün yayılışı Orta Asya’ya kadar uzanmaktadır. 8 tür ve alt tür sadece Türkiye’den kayıt verilmiştir. 6 tür ve alt tür Japonya, Kore, Çin’e kadar yayılmaktadır. 3 tür Arap Yarımadasında da (Suudi Arabistan, Yemen) bulunmaktadır. 1 türün yayılışı Sina Çölüne ulaşmaktadır. 1 tür Kuzey Amerika’ya kadar yayılış göstermektedir.
Tür ve alt türlerin %54’ü sadece Akdeniz Bölgesinde, %19’u Akdeniz, Avrupa-Sibirya Bölgesinde, %5’i Akdeniz ile Orta Asya Bölgesinde, %15’i Akdeniz, Avrupa-Sibirya ve Orta Asya Bölgesinde, %7’si Akdeniz, Avrupa-Sibirya, Orta Asya ve Doğu Asya Bölgesinde dağılmıştır (Şekil 1).
Akdeniz, Orta Asya; 4 Akdeniz, avrupa Sibirya, Orta Asya,
Doğu Asya; 6 Akdeniz, Avrupa Sibirya, Orta Asya; 12
Akdeniz, Avrupa Sibirya; 16 Akdeniz; 44 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 1 Zo oc oğ ra fik B öl ge le r Tür Sayısı
Şekil 1. Türlerin zoocoğrafik bölgelere göre sayısal
dağılımı
Akdeniz Bölgesi içinde dağılımlara bakıldığında, tür ve alt türlerin %28’i Güney Avrupa’da, %22’si Orta Doğu’da, %20’si Güney Avrupa ve Orta Doğu’da, %10’u
Türkiye’de, %9’u Güney Avrupa ve Kuzey Afrika’da, %7’si Güney Avrupa, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da, %4’ü Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da bulunmaktadır (Şekil 2).
Güney Avrupa; 24 Orta Doğu; 18
Güney Avrupa, Orta Doğu; 16 Güney Avrupa, Kuzey
Afrika; 8 Güney Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika; 7 Orta Doğu, Kuzey
Afrika; 6 0 5 10 15 20 25 30 1 A lt B öl ge le r Tür Sayısı
Şekil 2. Türlerin Akdeniz Alt Bölgelerinde sayısal
dağılımı
Avrupa Sibirya Bölgesinde yayılış gösteren tür ve alt türlerin %62’si Orta ve Kuzey Avrupa’da, %29’u Orta, Kuzey Avrupa ve Kafkasya’da, %9’u Kafkasya’da yayılmaktadır (Şekil 3). Kuzey Avrupa; 21 Kuzey Avrupa, Kafkasya; 10 Kafkasya; 3 0 5 10 15 20 25 1 Al t B ölg el er Tür Sayısı
Şekil 3. Türlerin Avrupa Sibirya Bölgesinde sayısal
Orta Anadolu Eumenidae faunasında Akdeniz Bölgesi türlerinin hakim olduğu tespit edilmiştir.
KAYNAKLAR
[1] Gauld I, Bolton B, 1988. The Hymenoptera. British Museum (Natural History), Oxford Univ.Press., London.
[2] Ashmead WH, 1894. The Habitats of The Aculeata Hymenoptera, Psyche, 7:75-78.
[3] Spradbery JP, 1973. Wasps, An Accaunt of The Biology and Natural History of Solitary and Social Wasps. Sıdgwick and Jackson Press, London. [4] Akman Y, Düzenli A, Güney K, 2005. Biyocoğrafya.
Palme Yayıncılık, Ankara.
[5] Atalay İ, 1994. Türkiye Vejetasyon Coğrafyası. Ege Üniv. Basımevi, İzmir.
[6] Çetik R, 1985. İç Anadolu’nun Vejetasyonu ve Ekolojisi. Selçuk Üniv. Basımevi, Konya.
[7] Demirsoy A, 1996. Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası. Meteksan, Ankara.
[8] Bağrıaçık N, Tüzün A, 2004. A Faunistic Study And Some Ecological Observations On Eumenidae (Insecta:Hymenoptera) Species Of Ankara, Cumhuriyet Üniv. Fen Bil. Derg., 25(1): 21-31. [9] Bağrıaçık N, Tüzün A, 2007.A Faunistic Study
and Some Ecological Observations on Eumenidae (Insecta: Hymenoptera) Species of Provinces of Aksaray, Kırşehir and Nevşehir. Afyon Kocatepe Üniv. Fen Bil. Derg., 7(1): 155-167.
[10] Bağrıaçık N, 2000. Niğde ili Vespidae ve Eumenidae türleri üzerine araştırmalar (Hymenoptera: Vespoidea). Gazi Üni. Fen Bil. Enst. Derg. 13(3): 621-631.
[11] Bağrıaçık N, 2005. Niğde ili Eumenidae (Hymenoptera: Vespoidea) Faunası Üzerine Bir Araştırma ve Bazı Ekolojik Gözlemler. Selçuk Üniv. Fen Ed. Fak. Fen Derg., 25: 43-50.
[12] Blüthgen P, 1938. Beitrage zur Kenntnis der paläarktischen Eumeniden (Hymenoptera: Vespidae). Dt. Ent. Zeitsch., 434-496.
[13] Blüthgen P, 1951. Neue oder bemerkenswerte paläarktische Faltenwespen aus der zoologischen Staatsammlung in München (Hymenoptera: Vespidae: Eumenidinae). Mitt. Münc. Entomol. Gesellsch., 41: 166-201.
[14] Giordani-Soika A, 1952. Sulle caracteristiche biogeografiche della Palestina, Arabia ed Egitto, con un contributo alla conoscenza degli Zethini ed Eumenini della Palestina. Boll. Mus. Cıvıco St. Nat. Venezia, 6: 5-62.
[15] Giordani-Soika A, 1970. Contributo alla conoscenza degli Eumenidi del Medio Oriente (Hymenoptera). Boll. Mus. Cıvıco St. Nat. Venezia, 20(21): 27-185. [16] Gusenleitner J, 1971-1972. Beitrage zur Kenntnis
der Fauna Afganistans (Vespoidea, Hymenoptera).
Acta Mus. Moraviae, 315-334.
[17] Gusenleitner J, 1972. Ubersicht über die derzeit bekannten westpaläarktischen Arten der Gattung Eumenes Latr. (Hymenoptera: Vespoidea). Bull. Mus. Civ. St. Nat. Venezia, 22(23): 67-117.
[18] Gusenleitner J, 1979. Die Microdynerus und Pseudomicrodynerus Arten des Balkans
und der Türkei (Eumenidae, Hymenoptera). Linzer Biol. Beitr., 11(1): 75-94.
[19] Gusenleitner J, 1988. Neue und bemerkenswerte Faltenwespen aus der Turkei. Linzer Biol. Beitr., 20(2): 713-737.
[20] Gusenleitner J, 1993. Bestimmungstabellen mittel – und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 1: Die Gattung Leptochilus Saussure 1852. Linzer Biol. Beitr., 25(2): 745-769. [21] Gusenleitner J, 1994. Bestimmungstabellen mittel
– und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 2: Die Gattungen Pterocheilus Klug 1805, Onychopterocheilus Bluth. 1955, Hemipterocheilus Ferton 1909 und Cephalochilus Bluth. 1939. Linzer Biol. Beitr., 26(2): 823-839. [22] Gusenleitner J, 1995. Bestimmungstabellen mittel
– und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 3: Die Gattung Antepipona Saussure 1855. Linzer Biol. Beitr., 27(1): 183-189. [23] Gusenleitner J, 1995. Bestimmungstabellen mittel
– und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 4: Die Gattung Ancistrocerus Wesmael 1836 mit einem Nachtrag zum Teil 1: Die Gattung Leptochilus Saussure 1852. Linzer Biol. Beitr., 27(2): 753-775.
[24] Gusenleitner J, 1996. Bestimmungstabellen mittel – und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 5: Die Gattung Alastor Lepeletıer 1841. Linzer Biol. Beitr., 28(2): 801-808. [25] Gusenleitner J, 1997. Bestimmungstabellen mittel
– und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 6: Die Gattungen Euodynerus Dalla Torre 1904, Syneuodynerus Bluth. 1951 und Chlorodynerus Bluth. 1951. Linzer Biol. Beitr., 29(1): 117-135.
[26] Gusenleitner J, 1997. Bestimmungstabellen mittel – und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 7: Die Gattungen Microdynerus Thomp.1874 und Eumicrodynerus Gus. 1972. Linzer Biol. Beitr., 29(2): 779-797.
[27] Gusenleitner J, 1998. Bestimmungstabellen mittel – und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 8: Die Gattungen Odynerus Lat. 1802, Gymnomerus Blüth. 1938, Paragymnomerus Blüth. 1938 und Tropidodynerus Blüth. 1939. Linzer Biol. Beitr., 30(1): 163-181.
[28] Gusenleitner J, 1998. Bestimmungstabellen mittel – und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 9: Die Gattung Pseudopipona
Sauss. Linzer Biol. Beitr., 30(2): 487-495.
[29] Gusenleitner J, 1999. Bestimmungstabellen mittel – und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 11: Die Gattungen Discoelius Latreille 1809, Eumenes Latreille 1802, Katamenes Meade-Waldo 1910, Delta Saussure 1855, Ischnogasteroides Magretti 1884 und Pareumenes Saussure 1855. Linzer Biol. Beitr., 31(2): 561-584. [30] Gusenleitner J, 1999. Bestimmungstabellen mittel
– und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 12: Die Gattung Symmorphus Wesmael 1836. Linzer Biol. Beitr., 31(2): 585-592. [31] Gusenleitner J, 2000. Bestimmungstabellen mittel
– und südeuropäischer Eumeniden (Vespoidea, Hymenoptera) Teil 13: Die Gattung Stenodynerus Saussure 1863. Linzer Biol. Beitr., 32(2): 29-41. [32] Giordani-Soika A, Borsato W, 1995. Hymenoptera:
Vespoidea, Fascicolo 103, Checklist delle specie della Fauna Italiana.,1-9.
[33] Guichard KM, 1980. Greek Wasps of family Eumenidae (Hymenoptera), with a key to the European genera. Entomologist’s Gazette, 31: 39-59.
[34] Guichard KM, 1985. Wasps of the Family Eumenidae (Hymenoptera: Vespoidea) of the Arabian Peninsula. Fauna of Saudi Arabia, 7: 202-229.
[35] Kofler A, 1975. Die Faltenwespen Osttirols (Insecta: Hymenoptera: Vespidae und Eumenidae). Ber. Nat. Med. Ver. Innsbruck., 62: 105-120.
[36] Könnigsmann E, 1969. Faltenwespen aus Mazedonien (Hymenoptera: Vespoidea). Acta Mus. Mac. Sci. Nat. XI., 8(98):147-159.
[37] Kurzenko NV, Lelej AS, Taeger A, 1995. Data to the fauna of the Aculeata of the Ussuri Area. Beitr. Zur Entomol., 45(2): 299-305.
[38] Pekkarinen A, 1991. Distribution and phenology of the Ancistrocerus and Symmorphus species in
eastern Fennoscandia . Entomologica Fennica, 2: 179-189.
[39] Van der Vecht J, Fischer FCJ, 1972. Hymenopterorum Catalogus, Pars 8, Palearctic Eumenidae, Gravenhage.
[40] Yıldırım E, Kojima J, 1999. Distributional checklist of the family Vespidae (Insecta: Hymenoptera; Aculeata) of Turkey. Nat. His. Bull. of Ibaraki Univ., 3: 19-50.
[41] Bytinski-Salz, H., 1956. Coleoptera nad Hymenoptera from a journey through Asia Minor I. Ist. Uni. Fen Fak. Mec., Seri B Cilt 21(4); 211-229. [42] Giordani-Soika A, 1951. Risultati della Spedizione
Scientifica Zoologica in Turchia del Museo Nazionale di Praha. Acta Entomol. Mus. Nat. Pragae, 27 (394): 375-386.
[43] Gusenleitner J, 1966. Vespidae, Eumenidae und Masaridae aus der Türkei, Teil 1. Polskie Pismo Entomol., 36: 343-363.
[44] Gusenleitner J, 1967. Vespidae, Eumenidae und Masaridae aus der Türkei, Teil 2. Polskie Pismo Entomol., 37: 663- 676.
[45] Gusenleitner J, 1977. Neue Leptochilus Arten aus Anatolia und Nordafrica. Linzer Biol. Beitr., 9(1): 163-178.
[46] Gusenleitner, J., 1979. Die Microdynerus und Pseudomicrodynerus Arten des Balkans und der Türkei (Eumenidae, Hymenoptera). Linzer Biol. Beitr., 11(1): 75-94.
[47] Gusenleitner J, 1986. Zwei neue Antepipona Arten aus der Turkei. Linzer Biol. Beitr., 18(2): 361-371. [48] Gusenleitner, J., 1988. Neue und bemerkenswerte
Faltenwespen aus der Turkei. Linzer Biol. Beitr., 20(2): 713-737.
[49] Yıldırım E, Özbek H, 1996. Erzurum ve çevre iller ile diğer bazı yörelerdeki Eumenidae (Hymenoptera: Vespoidea) türleri üzerinde faunistik ve sistematik çalışmalar. Tr. J. of Zool., 20:113-147.
