İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

(1)

2017 YILI

SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

Ekim 2018

(2)

(3)

(4)

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ... 5

2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ... 8

3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ... 8

4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ... 8

5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ... 10

6. DENETİM GÖRÜŞÜ ... 37

7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ... 38

8. EKLER ... 64

(5)

(6)

KISALTMALAR

AYKOME: Altyapı Koordinasyon Merkezi UKOME : Ulaşım Koordinasyon Merkezi

(7)

(8)

TABLO DİZİNİ

Tablo 1: 2015– 2017 Dönemi Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri Tablo 2: 2015 – 2017 Dönemi Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tahmini ve Gerçekleşme Durumu

Tablo 4: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tahmini ve Gerçekleşme Durumu

(9)

(10)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ

İzmir Büyükşehir Belediyesinde mali iş ve işlemler, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’yla getirilen tahakkuk esaslı muhasebe sistemine uygun olarak düzenlenmekte ve uygulamalar, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmanın birinci düzeyi açısından dağılımı, aşağıda Tablo 1’de yer almaktadır.

Tablo 1: 2015– 2017 Dönemi Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri

GİDER TÜRÜ 2015 2016 2017

Personel Giderleri 259.871.866,81 307.817.294,99 326.417.373,11

Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet

Primi Giderleri 36.538.532,40 43.955.532,41 46.978.857,98

Mal ve Hizmet Alımları 561.586.598,85 736.440.557,29 836.632.626,12

Faiz Giderleri 63.278.197,21 66.047.246,62 106.516.742,77

Cari Transferler 343.977.015,70 400.507.344,59 414.382.100,54

Sermaye Giderleri 1.302.641.176,67 1.644.613.627,40 2.271.888.002,04

Sermaye Transferleri 86.857.218,51 90.081.852,32 67.808.702,00

Borç Verme 629.541.092,36 719.353.343,50 548.675.120,00

BÜTÇE GİDERLERİ TOPLAMI 3.284.291.698,51 4.008.816.799,12 4.619.299.524,56

Tablo 1’de gösterildiği üzere, bütçe giderleri, bir önceki yıla göre 2017 yılında yaklaşık

%15 oranında artış göstermiştir. En yüksek gider kalemlerindeki artış oranları sırasıyla; Faiz Giderlerinde % 61, Sermaye Giderlerinde %38, Mal ve Hizmet Alımlarında %13 ve Personel Giderlerinde %6’dır.

Tablo 2: 2015 – 2017 Dönemi Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri

GELİRİN TÜRÜ 2015 2016 2017

Vergi Gelirleri 31.246.084,32 38.241.787,31 38.268.926,91

Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 154.912.211,96 261.680.035,33 241.395.922,07 Alınan Bağış ve Yardımlar İle Özel

Gelirler 10.981,94 173.611,04 62.442,12

Diğer Gelirler 2.595.032.149,91 2.871.453.774,67 3.452.016.324,71

Sermaye Gelirleri 24.134.940,90 13.453.415,81 51.214.276,94

BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 2.805.336.369,03 3.185.002.624,16 3.782.957.892,75 Bütçe Gelirlerinden Red ve İadeler 8.825.281,84 3.517.783,88 22.224.308,02 NET BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 2.796.511.087,19 3.181.484.840,28 3.760.733.584,73

(11)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Bütçe gelirlerinin ekonomik açıdan seyrini gösteren Tablo 2’deki veriler dikkate alındığında, diğer gelirlerdeki artışla birlikte net bütçe gelirleri, bir önceki yıla göre 2017 yılında yaklaşık %18 oranında artış göstermiştir. Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırması açısından en yüksek artış; Sermaye gelirleri kaleminde %300,81 olmakla beraber , %20,2 ile Diğer Gelirlerde meydana gelmiştir. Bununla birlikte; Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinde %9 oranında bir düşüş olduğu görülmektedir.

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 dönemi bütçe tahmini ve gerçekleşmeleri Tablo 3 ve Tablo 4’te gösterilmektedir. Buna göre; 2017 yılında bütçe giderleri, tahmini bütçeye göre

%93,32 seviyesinde gerçekleşmiş ve tüm kalemlerde tahmini bütçenin altında seyretmiştir. En yüksek gider kalemini oluşturan sermaye giderlerinde gerçekleşme oranı %92,33 oranında kalırken, Mal ve Hizmet Alımları %88,94, Personel Giderleri ise %93,33 düzeyinde gerçekleşmiştir.

Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tahmini ve Gerçekleşme Durumu

GİDER AÇIKLAMASI BÜTÇE GERÇEKLEŞEN BÜTÇEYE GÖRE

GERÇEKLEŞME ORANI

Personel Giderleri 349.739.764,00 326.417.373,11 93,33

S.G.K. Devlet Prim Giderleri 50.786.386,00 46.978.857,98 92,50

Mal ve Hizmet Alım Giderleri 940.720.379,74 836.632.626,12 88,94

Faiz Giderleri 107.251.900,00 106.516.742,77 99,31

Cari Transferler 420.129.610,00 414.382.100,54 98,63

Sermaye Giderleri 2.460.575.320,26 2.271.888.002,04 92,33

Sermaye Transferleri 70.946.100,00 67.808.702,00 95,58

Borç Verme 549.790.000,00 548.675.120,00 99,80

Yedek Ödenekler 60.540,00 0,00 0

TOPLAM 4.950.000.000,00 4.619.299.524,56 93,32

2017 yılında gerçekleşen bütçe gelirleri, yılı tahminine göre 89,66 seviyesinde gerçekleşmiştir. Tablodan da görüleceği üzere İzmir Büyükşehir Belediyesinin en büyük gelir kalemi başta İller Bankası payı ile faiz gelirleri olmak üzere, Diğer Gelirler Kalemi olup, 2017 yılındaki gerçekleşme oranı %90,93'dür. 2017 yılında gelir kalemleri içindeki en büyük sapma,

%43,78 ile Sermaye Gelirleri Kaleminde ortaya çıkmıştır.

(12)

Tablo 4: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tahmini ve Gerçekleşme Durumu

BÜTÇE GELİRİNİN TÜRÜ BÜTÇE İLE

TAHMİN EDİLEN

2017 YILI NET TAHSİLATI

BÜTÇEYE GÖRE GERÇEKLEŞME

ORANI

%

Vergi Gelirleri 63.604.000,00 38.215.605,83 60,08

Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 260.054.000,00 239.579.120,03 92,13

Alınan Bağış ve Yardımlar İle Özel Gelirler 102.000,00 62.442,12 61,22

Diğer Gelirler 3.792.680.000 3.448.808.183,18 90,93

Sermaye Gelirleri 77.810.000,00 34.068.233,57 43,78

NET BÜTÇE GELİRİ TOPLAMI 4.194.250.000,00 3.760.733.584,73 89,66

Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.

 Birleştirilmiş veriler defteri.

 Geçici ve kesin mizan.

 Bilanço.

 Kasa sayım tutanağı,

 Banka mevcudu tespit tutanağı,

 Alınan çekler sayım tutanağı,

 Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,

 Teminat mektupları sayım tutanağı,

 Değerli kağıtlar sayım tutanağı,

 İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetim İcmal Cetveli,

 Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,

 Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,

 Faaliyet sonuçları tablosu,

Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.

(13)

2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU

Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan;

mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU

Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.

4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI

Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.

Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.

Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;

uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün

(14)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.

Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.

Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

(15)

5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI

BULGU 1: Elden Çıkarılacak Stoklar Ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı'nda Kayıtlı Hurdaya Ayrılmış Malların Satışlarından Elde Edilen Gelirlerin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması

Yapılan incelemede “294 Elden Çıkarılacak Stoklar Ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı”nda kayıtlı hurdaya ayrılmış malların satışlarından elde edilen gelirlerin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nde;

“294 Elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabı Hesabın niteliği

MADDE 224 – (1) Bu hesap, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın işleyişi

MADDE 225 – (1) Elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1) Kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarı 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilir.

2) Satılan varlıkların satış bedeli ile net değerleri arasında oluşan olumlu fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1) Satılan varlıkların satış bedeli ile net değerleri arasında oluşan olumsuz fark bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2) Bu hesapta kayıtlı varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların satış bedeli 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman

(16)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 tutarı 299-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, kayıtlı değeri bu hesaba alacak kaydedilir.

Ayrıca, satış değeri 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

3) Bu hesapta kayıtlı varlıklardan diğer idare veya kuruluşlara bedelsiz olarak devredilenlerin kayıtlı değeri bu hesaba alacak; birikmiş amortisman tutarları 299-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, varsa kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.” denil

Mevzuat hükümlerine göre “294 Elden Çıkarılacak Stoklar Ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı”nda kayıtlı hurdaya ayrılmış malların satışlarından elde edilen gelirlerin karşı kayıt ile muhasebeleştirilmesi gerekirken, yapılmadığı tespit edilmiştir.

Buna göre “294 Elden Çıkarılacak Stoklar Ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı”nda kayıtlı hurdaya ayrılmış malların satışlarından elde edilen toplam 120.190,29 TL gelirin muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; "Belediyemizin envanterinde kayıtlı stok ve maddi duran varlıklardan hurdaya ayrılan malların satışları 600- Gelirler Hesabında takip edilmektedir.

Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak Belediye Bilgi Yönetim Sisteminde gerekli yazılım çalışmaları yapılarak düzeltme işlemi yapılacaktır." denilmiştir.

Sonuç olarak İdare tarafından verilen cevapta bulguya konu edilen hususla ilgili yapılan değerlendirmelerin kabul edildiği ve 2018 yılında bulguda vurgulanan hususlara ilişkin çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir. Ancak bu husus 2017 yılı mali tablolarını etkilememektedir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir.

BULGU 2: Arazi ve Arsa Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi

2017 yılı içerisinde çeşitli yöntemlerle satılan arsalara ilişkin muhasebe kayıtlarında, satılan arsaların kayıtlı bedelleri yerine arsa satış bedelleri ile muhasebeleştirilerek kayıtlardan düşüldüğü tespit edilmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250 Arazi ve Arsalar Hesabının

“Hesabın işleyişi” başlıklı 189 ncı maddesinde; “… b) Alacak

1) Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almıştır.

(17)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Buna göre; satılan arsanın satış bedelinin kayıtlı değerinden büyük olduğu takdirde aradaki farkın 600 Gelirler Hesabına kaydedilmesi, bununla birlikte; 250 Arazi ve Arsalar Hesabının alacağında satılan arsanın kayıtlı değerinin yer alması gerekmektedir.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nce 2017 yılında çeşitli tarihlerde 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 17 nci maddesi ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45 nci maddesi kapsamında 35 adet arsa satışı gerçekleştirildiği, bunların kayıtlı değerleri toplamının 1.305.713,40 TL ve satış bedellerinin 6.696.737,73 TL olduğu anlaşılmıştır. Ancak satışlara ilişkin muhasebe kayıtlarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabının alacağına bunların kayıtlı değerlerinin yerine satış bedellerinin kaydedilerek kayıtlardan çıkarıldığı ve aradaki fark olan 5.391.024,33 TL’nin 600 Gelirler Hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir.

Bu durum Büyükşehir Belediyesi’nin bilançosunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabında yer alan taşınmazların kayıtlı değerlerinin ve 2017 yılı faaliyet sonuçları tablosunda gelirler kısmının, olması gerekenden aradaki olumlu fark olan 5.391.024,33 TL kadar düşük görünmesine yol açmıştır.

Kamu idaresi cevabında; "Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak Belediye Bilgi Yönetim Sisteminde gerekli yazılım çalışmaları yapılarak Şubat 2018 tarihinden itibaren gerekli düzeltme işlemi yapılmıştır." denilmiştir.

Sonuç olarak İdare tarafından verilen cevapta bulguya konu edilen hususla ilgili yapılan değerlendirmelerin kabul edildiği ve gerekli kayıtların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.

Ancak bu husus 2017 yılı mali tablolarını etkilememektedir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir.

BULGU 3: Satın Alınan Tramvay Vagonlarının Taşınır İşlem Kayıtlarının Yapılmaması ve Taşıtlar Hesabı'nda Takip Edilmemesi

Yapılan incelemede “Konak ve Karşıyaka Tramvayları Yapım İşi” içerisinde satın alınan tramvay vagonlarının teslim alınması sırasında taşınır işlem kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.

Taşınır Mal Yönetmeliğinde;

“Taşınırların kaydı

MADDE 12 – (1) Kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınması esastır. Taşınır kayıtları, yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulur. Her bir kaydın belgeye dayanması şarttır.

(18)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 ...

Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu

MADDE 13 – (1) Taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedilir.

(2) Giriş ve çıkış kayıtları Taşınır İşlem Fişine dayanılarak yapılır. Giriş ve çıkış kayıtlarında;

a) Satın alma suretiyle edinme ve değer artırıcı değişiklik hallerinde maliyet bedeli, ...

esas alınır.

...

(4) Satın alma suretiyle edinilen taşınırların maliyet bedelinin tespitinde, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uygulanır. Faturada çeşitli taşınırlar için topluca gösterilmiş giderler olması durumunda, giderler taşınırların alış bedelleri ile orantılı olarak paylaştırılır. Taşınırlar faturada kayıtlara esas olacak şekilde çeşitleri itibarıyla ayrı ayrı gösterilir.” Denilmektedir.

Buna göre söz konusu tramvay vagonlarının taşınır giriş kayıtları yapılmamış ve dolayısıyla vagonlar halen 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmektedir.

Oysaki vagonlar teslim alındığı anda taşınır giriş kayıtları yapılmalıydı. Bu taşınır giriş kayıtlarına dayanarak söz konusu vagonların toplam tutarı 254 Taşıtlar Hesabında takip edilmeliydi.

Bu itibarla, toplam 248.896.031,96 TL değerindeki (38 adet) taşınır işlem giriş kayıtları yapılmamış olan ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilen tramvay vagonlarının, taşınır giriş kayıtlarının yapılması ve söz konusu tramvay vagonlarının 254 Taşıtlar Hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Söz konusu durum büyükşehir belediyesinin mali tablolarını etkilemektedir.

(19)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Kamu idaresi cevabında; "Konak ve Karşıyaka Tramvayları Yapım İşi kapsamında Karşıyaka tramvay hatları için 17 tramvay aracı, Konak tramvay hatları için ise 21 adet tramvay aracı temin edilmiştir. Karşıyaka tramvay hattı için öngörülen 17 tramvay aracının tasarım, imalat, montaj ve fabrika testleri tamamlandıktan sonra Karşıyaka Mavişehir depo ve atölye tesislerine getirilerek dinamik testlere tabi tutulmuşlardır. Dinamik ve statik testleri tamamlanıp geçici kabulleri yapıldıktan sonra her bir tramvay seti deneme işletmesine tabi tutulmuşlardır. Deneme işletmesinin tamamlanmasından sonra yolculu ticari işletime başlamıştır. Konak hattında bugüne kadar 15 adet tramvay aracının statik ve dinamik testleri yapılmıştır. Dinamik ve statik testleri tamamlanıp geçici kabulleri yapıldıktan sonra her bir tramvay seti deneme işletmesine verilmiştir. Deneme işletmesinin tamamlanmasından sonra yolculu ticari işletime başlanacaktır. Kalan 6 adet tramvay aracının statik ve dinamik testlerin devam ettiği Banliyö ve Raylı Sistem Yatırımları Dairesi Başkanlığı tarafından bildirilmiştir.

38 adet tramvay aracının tamamının geçici kabul tutanağı düzenlendikten sonra Giriş Taşınır İşlem Fişleri düzenlenecektir." denilmiştir.

BULGU 4: Yüklenici Personellerinin Sebep Olduğu Kazalar Nedeniyle Verilen Zararların 630 Giderler Hesabına Kaydedilmesi

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından ihale edilen işlerin yüklenicileri tarafından çalıştırılan personellerin neden olduğu kazalar nedeniyle ortaya çıkan zararların ödenmesi aşamasında 630 Giderler Hesabının kullanıldığı tespit edilmiştir.

Belediyede çalışan taşeron personelin neden olduğu kazalar nedeniyle ortaya çıkan 974.987,89.-TL tutarındaki zararların ödenmesinde 630 Giderler Hesabına borç kaydı yapıldığı, yapılan ödemenin daha sonra ilgili yükleniciden tahsil edildiği ve 600 Gelirler Hesabının alacağına kaydedildiği görülmüştür. Oysaki daha sonra tahsil edilecek olan bu tutarların ödeme anında 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Bu durum belediyenin giderlerinin ve gelirlerinin olması gerekenden yapılan ödeme kadar fazla olarak ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Bu itibarla söz konusu ödemelerin Belediye tarafından ödenmesi anında 630 Giderler Hesabı yerine 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.

(20)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Kamu idaresi cevabında; "Yüklenici personelin sebep olduğu kazalar nedeniyle verilen zararlara ait muhasebe kayıt işlemleri bulguda belirtilen öneri doğrultusunda gerçekleştirilecektir." denilmiştir.

BULGU 5: Büyükşehir Belediyesi Tarafından Başka Kurumlara Tahsise Verilen Ve Başka Kurumlarca Büyükşehir Belediyesine Tahsis Edilen Arazi Ve Arsaların Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması

İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne başka kurumlarca tahsis edilen ve Büyükşehir Belediyesinin kullanımında olan arazi ve arsalar ile Belediyenin mülkiyetinde olan arazi ve arsalardan diğer kurumlara tahsis edilen arazi ve arsaların 250-Arazi ve Arsalar Hesabında kayıtlı olmadıkları ve dolayısıyla mali tablolarda yer almadığı tespit edilmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “250 Arazi ve Arsalar Hesabı Hesabın Niteliği” başlıklı 188 inci maddesinde; arazi ve arsalar hesabının, kamu idarelerinin her türlü arazi ve arsaları ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı, hesabın işleyişinin anlatıldığı 189 uncu maddesinde; tahsise konu edilen arazi ve arsaların tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden 250 Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabı'na alacak kaydedileceği, tahsis edilen arazi ve arsalardan tahsisi kaldırılanların maliki kamu idaresinin muhasebe birimince yine 250 nolu hesaba borç, 500 Net Değer Hesabı'na alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.

Yine 189 uncu madde de; tahsise konu edilen arazi ve arsaların tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden 250 nolu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedileceği, tahsisli kullanılan arazi ve arsalardan tahsisi kaldırılanların tahsisli kullanan kamu idaresinin muhasebe birimince 250 nolu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.

Ayrıca Muhasebat Genel Müdürlüğünün yayınladığı 15.11.2016 ve 09.01.2017 tarihli Mahalli İdareler 2016 ve 2017 Detaylı Hesap Planlarında “250.01 Kamu İdaresinin Mülkiyetinde Olanlar, 250.02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği ve 250.03 Tahsisli Kullanılan

(21)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Taşınmazlar” ibarelerinin bulunduğu görülmektedir.

Diğer taraftan 10.03.2006 tarihli ve 26104 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 7 nci bölümünde;

Kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütüleceği belirtilmiştir.

23.12.2014 tarihli ve 29214 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Muhasebe Kavramları ve İlkeleri” başlıklı ikinci bölümünde yer alan “Temel Kavramlar” başlıklı 5 inci maddesinde; Genel yönetim muhasebesinin muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan ve belirtilen kavramlara göre yürütüleceği ifade edilmiş ve tam açıklama kavramı gereğince mali tablolar, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmelidir.

Tam açıklama kavramı evrensel bir muhasebe temel kavramı olup sorumlular bu kavram uyarınca kurumun varlıkların gerçek durumunun mali tablolarda yer almasını sağlamalıdırlar.

Yapılan incelemede; İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 616.110.171,72 TL tutarındaki arazi ve arsanın tahsise verildiği, 1.049.433.289,01 TL tutarındaki arazi ve arsanın tahsisli olarak alındığı ancak yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde muhasebe kayıtlarının yapılmadığı dolayısıyla kurumun mali tablolarında yer almadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla İzmir büyükşehir Belediyesi tarafından tahsise verilen ve tahsisli olarak alınan arazi ve arsaların mezkur mevzuat hükümleri uyarınca 250 Arazi ve Arsalar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; Özetle "2018 mali yılı içerisinde Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak muhasebe kayıtları yapılacaktır." denilmiştir.

Sonuç olarak İdare tarafından verilen cevapta bulguya konu edilen hususla ilgili yapılan değerlendirmelerin kabul edildiği ve 2018 yılında bulguda vurgulanan hususlara ilişkin çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir. Ancak bu husus 2017 yılı mali tablolarını

(22)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 etkilememektedir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir.

BULGU 6: Büyükşehir Belediyesi Tarafından Başka Kurumlara Tahsise Verilen ve Başka Kurumlarca Büyükşehir Belediyesine Tahsis Edilen Binaların Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması

İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne başka kurumlarca tahsis edilen ve Büyükşehir Belediyesinin kullanımında olan binalar ile Belediyenin mülkiyetinde olan binalardan diğer kurumlara tahsis edilen binaların 252 Binalar Hesabında kayıtlı olmadıkları ve dolayısıyla mali tablolarda yer almadığı tespit edilmiştir.

Kurumun varlıklarına tahsis yoluyla giren binalar ile kurumca başka kurumlara tahsis edilen binaların 252-Binalar Hesabına kayıt edilmesi muhasebe ilkeleri çerçevesinde gereklidir.

Ancak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği incelendiğinde 250-Arazi ve Arsalar ve 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesaplarının aksine, tahsise alınan ve tahsis edilen binalar için herhangi bir düzenleme olmadığı görülmektedir.

Ancak Muhasebat Genel Müdürlüğünün yayınladığı 15.11.2016 ve 09.01.2017 tarihli Mahalli İdareler 2016 ve 2017 Detaylı Hesap Planlarında “252.01 Kamu İdaresinin Mülkiyetinde Olanlar, 252.02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği ve 252.03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar” ibarelerinin bulunduğu görülmektedir. Görüleceği üzere İçişleri Bakanlığının yayınladığı Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği 252 Binalar Hesabında tahsisler ile ilgili herhangi bir hüküm bulunmamakla beraber Muhasebat Genel Müdürlüğünün yayınladığı detaylı hesap planlarında tahsisli binaların alt hesaplarda takip edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 04.11.2015 tarihli 47 numaralı Genel Tebliği’nin 6 ncı maddesinde;

“Tahsisli taşınmazların amortisman işlemleri

MADDE 7 – (1) Kamu idaresinin mülkiyetinde olup diğer kamu idarelerine tahsis edilmeyen taşınmazların amortisman işlemleri maliki kamu idaresinin muhasebe birimi tarafından, diğer kamu idarelerine tahsis edilen taşınmazların amortisman işlemleri ise taşınmazı kullanan kamu idaresinin muhasebe birimi tarafından 27/12/2014 tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 41) Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Detaylı Hesap Planları ile ihdas

(23)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 edilen yardımcı hesap kodları kullanılmak suretiyle yapılır.” Denilmektedir.

Görüleceği üzere Genel Tebliğ tahsis alınan ve verilen taşınmazların amortisman işlemlerinin hangi kurum tarafından yapılacağını da açıklamaktadır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 7 nci bölümünde; Kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütüleceği belirtilmiştir.

Açıklanan hükümler çerçevesinde toplam değeri 11.565.486,39 TL tutarındaki tahsise verilen binalar ile 182.120.748,28 TL olan tahsis alınan binaların 252 Binalar Hesabının alt kodlarında takip edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Kamu idaresi cevabında; Özetle, 2018 mali yılı içerisinde Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak muhasebe kayıtlarının yapılacağı belirtilmiştir.

(24)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 BULGU 7: Büyükşehir Belediyesi Tarafından Başka Kurumlara Tahsise Verilen ve Başka Kurumlarca Büyükşehir Belediyesine Tahsis Edilen Yeraltı ve Yerüstü Düzenlerinin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması

İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne başka kurumlarca tahsis edilen ve Büyükşehir Belediyesinin kullanımında olan yeraltı ve yerüstü düzenleri ile Belediyenin mülkiyetinde olan yeraltı ve yerüstü düzenlerinden diğer kurumlara tahsis edilen yeraltı ve yerüstü düzenlerinin 251 Yer Altı ve Yerüstü Hesabında kayıtlı olmadıkları ve dolayısıyla mali tablolarda yer almadığı tespit edilmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “251 Yer Altı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı/Hesabın niteliği” başlıklı 190 ıncı maddesinde; yer altı ve yer üstü düzenleri hesabının, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı, 191 inci maddesinde tahsise konu edilen yeraltı ve yerüstü düzenlerinin tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden 251 nolu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedileceği, ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarının 500-Net Değer Hesabına borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.

Yine 191 inci madde de; tahsise konu edilen yeraltı ve yerüstü düzenlerinin tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden 251 nolu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedileceği, ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarının 500-Net Değer Hesabına alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.

Ayrıca Muhasebat Genel Müdürlüğünün yayınladığı 15.11.2016 ve 09.01.2017 tarihli Mahalli İdareler 2016 ve 2017 Detaylı Hesap Planlarında “251.01 Kamu İdaresinin Mülkiyetinde Olanlar, 251.02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği ve 251.03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar” ibarelerinin bulunduğu görülmektedir.

Diğer taraftan 10.03.2006 tarihli ve 26104 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 7 nci bölümünde;

Kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları

(25)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütüleceği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede; İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 25.779.503,79 TL tutarındaki yeraltı ve yerüstü düzeninin tahsise verildiği, 2.205.875.405,56 TL tutarındaki yeraltı ve yerüstü düzeninin tahsisli olarak alındığı ancak yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde muhasebe kayıtlarının yapılmadığı dolayısıyla kurumun mali tablolarında yer almadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsise verilen ve tahsisli olarak alınan yeraltı ve yerüstü düzenlerinin mezkur mevzuat hükümleri uyarınca 250 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; "2018 mali yılı içerisinde Belediyemiz tarafından başka kurumlara tahsise verilen ve başka kurumlarca Belediyemize tahsis edilen yeraltı ve yerüstü düzenleri maliyet bedelleri Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ve Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak muhasebe kayıtları yapılacaktır."denilmiştir.

(26)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 BULGU 8: İşletme Devri Yapılmış Olan Karşıyaka Tramvay Hattı'nın Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı'nda Takip Edilmemesi

Yapılan incelemede “Konak ve Karşıyaka Tramvayları Yapım İşi” çerçevesi içerisinde yapılan tramvay imalatlarından Karşıyaka İlçesi kısmı işletmeye alınmasına rağmen söz konusu bölümün “256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı”nda takip edilmediği görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde aynen;

“256 Hizmet imtiyaz varlıkları hesabı Hesabın niteliği

MADDE 200 – (1) Hizmet imtiyaz varlıkları hesabı, hizmet imtiyaz sözleşmesine konu maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.

MADDE 201 – (1) Hizmet imtiyaz varlıkları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:

a) Borç

1) Mahalli idarelere ait maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenler işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan, ayrılmış amortisman tutarları 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç ve alacak kaydedilir.

2) İşletmeciye ait olan maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenler işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3) Hizmet imtiyaz varlıkları hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu varlığın değerinde ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1) Hizmet imtiyaz sözleşmesi sona erdiğinde hizmet imtiyaz varlıkları kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir. Diğer taraftan, ayrılmış amortisman tutarları 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç ve alacak kaydedilir.” Denilmektedir.

(27)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 Buna göre 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda takip edilen toplam değeri 111.348.224,82 TL olan toplam 17 adet tramvay vagonu ve tramvay hattı Karşıyaka İlçesi kısmı üzerinde yapılan yaklaşık 200.000.000,00 TL değerindeki durak ve tramvay hattı, işletme hakkının İzmir Metro A.Ş.’ne verildiği görülmüştür. Ancak söz konusu vagonlar ile tramvay hattı halen 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmektedir. Oysaki işletme hakkı devredilen vagonlar ve tramvay hattının “256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı”nda takip edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, toplam değeri 111.348.224,82 TL olan 17 adet tramvay vagonu ile yaklaşık 200.000.000,00 TL değerindeki tramvay hattı Karşıyaka İlçesi kısmı üzerinde yapılan durak ve tramvay hattı işletme hakkının devredilmesinden dolayı söz konusu kalemlerin “256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı”nda takip edilmesi gerekmektedir. Söz konusu durum büyükşehir belediyesinin mali tablolarını etkilemektedir.

Kamu idaresi cevabında; "Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak Konak ve Karşıyaka Tramvayları Hattının 2018 mali yılı içerisinde 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında takibi sağlanacaktır." denilmiştir.

BULGU 9: Büyükşehir Belediyesi Envanterinde Bulunması Gereken 33 Adet Tablonun (Sanat Eseri) Bulunmaması

Yapılan incelemede aşağıdaki tabloda gösterilen sanat eserlerinin kayıp olduğu tespit edilmiştir.

SAYI NO

DEMİRBAŞ

NO ESER ADI SANATÇI ÖLÇÜ

1 13407 'HERA'' AYDIN AKDENİZ 67X95 TU.YB

2 13408 'PEYZAJ'' CENGİZ ARSAL 36X29 DU.YB

3 13409 'BİR VAROLUŞ BİÇİMİ'' AYGÜN ARSLAN 65X80 TU.YB

4 13410 'DÖNÜŞÜM'' ATİLLA ATAR 83X103 LITOG

5 13411 'İNCİRALTI'' CAVİT ATMACA 41X49 TU.YB

6 13412 'PEYZAJ'' SEVGİ AVCI 110X110 TU.YB

7 13413 'İSİMSİZ'' NAZIM BAYKİSİYEV 90X90 YB

(28)

8 13414 'BOSNA HERSEK'DEN'' ETHEM BAYMAK 42X50 TUXYB

9 13415 'BOSNA HERSEK'DEN'' ETHEM BAYMAK 49X53

10 13416 'MEVLEVİLER'' ALİYE BERGER 50X42 PASTL

11 13417 'DERTLİ'' ŞEREF BIGALI 89X130

12 13418 'MEZAR TAŞI'' ŞEREF BIGALI 55X65

13 13419 'GRİ KOMPOZİSYON'' ŞEREF BIGALI 66X100CM

14 13420 'BUCA'DAN'' MEHMET BOZTAŞ 50X60 CM

15 13421 'NATÜRMORT'' CEMALETTİN ÇOĞULU 69X77

16 13422 'SOYUT'' METİN ELOĞLU 40X34 CM

17 13423 'YEŞİLLİ KOMPOZİSYON'' NURETTİN ERGÜVEN 41X60 CM

18 13424

'BOYUNDURUK

KORKUSU'' MUSTAFA ESİRKUŞ 94X73CM

19 13425 'BALIK'' B.RAHMİ EYÜBOĞLU 69X28

20 13426

'GÖRSEL BİR METAFORUN UZAMSAL

ORİYENTASYONU'' ADEM GENÇ 125X115CM.T.U

21 13427 'KIZLAR'' Y.ALİ GUNES 59X64

22 13428 'İSİMSİZ GÜZELLİK'' Y.ALİ GUNES 60X70

23 13429 'DOĞAÇLAMA'' MUSTAFA HAZAR 100X100

24 13430

'FÜREYA ANISINA ETÜD

1'' M.TÜZÜM KIZILCAN 48X48 SE

25 13431 'NATÜRMORT'' BILUN MARMARA 90X70 CM.T

26 13432

'EFLATUN

KOMPOZİSYON'' UNSAL TOKER 26X53CM.P.U

27 13433

BİZ RESSAMLAR KUZGUN

KUNDUZLAR'' FERİHA TUĞRAN 90X80 CM.T.

28 13434 'TÖREN'' UMUR TURKER 125X150 CM.T

29 13435 'MASKELİ FİGÜR'' PAUL WUNDERLICH 63X48OB

30 13436 'SİRK'' İSMAİL YALÇIN 65X55 CM.T

31 13437 'HER GÜN CUMARTESİ'' İSMAİL YILDIRIM 73X92 CM.

32 13438

'SİYAH BEYAZ

KOMPOZİSYON'' İSMAİL YILDIRIM 50X40 CM

33 13439 'BAKIRLAR'' ADRİAN ZISU 40X40 CM.D.U

Taşınır Mal Yönetmeliğinde;

“Tanımlar MADDE 4 –

…

ç) Demirbaşlar: Belirli bir hizmete tahsis amacıyla edinilen, belli bir süreye tabi olmaksızın uzun süre kullanılabilen ve kullanılmakla yok olmayan, çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (B) bölümü 255 hesap detayında yer alan taşınırları,

(29)

…

Belge ve cetveller

MADDE 10 – (1) Taşınır işlemlerinde, işlem türüne göre aşağıda belirtilen belge ve cetveller kullanılır.

…

k) Müze/Kütüphane Yönetim Hesabı Cetveli (Örnek: 18): Bu Cetvel, kamu idarelerinin elinde bulunan veya müzelerdeki tarihi ve sanat değeri olan taşınırlar ile kütüphanelerde bulunan yazma ve basma nadir eserler ile diğer materyallerin yönetim hesaplarının verilmesinde düzenlenir.

…

Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış

MADDE 28 – (1) (Değişik: 14/3/2016-2016/8646 K.) Ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiği ilgililer veya özel mevzuatı çerçevesinde oluşturulan komisyon tarafından bildirilen taşınırlar, biri işin uzmanı olmak kaydıyla harcama yetkilisinin belirleyeceği en az üç kişiden oluşan komisyon tarafından değerlendirilir. Yeterli sayı veya nitelikte personel bulunmaması halinde komisyonlar diğer kamu idarelerinden talep edilecek üyelerin katılımıyla oluşturulabilir.

...

(4) (Değişik: 14/3/2016-2016/8646 K.) Hurdaya ayrılmasına karar verilen taşınırlar harcama yetkilisinin onayı ile kayıtlardan çıkarılır.

(5) Birinci fıkraya göre harcama yetkilisince oluşturulacak komisyon tarafından ekonomik değerinin olmadığı veya teknik, sağlık, güvenlik ve benzeri nedenlerle imha edilmesinin şart olduğuna karar verilen taşınırlar, harcama yetkilisinin onayı ile imha edilir.

İmha, komisyon veya komisyonun gözetiminde uzman kişiler tarafından yapılır. Bu işleme ilişkin ayrıca bir imha tutanağı düzenlenir. İmha işleminde özel mevzuat hükümleri öncelikle dikkate alınır.

...

(30)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 Taşınır mal yönetim hesabı

MADDE 34 – (1) (Değişik: 14/3/2016-2016/8646 K.)

(1) Taşınır mal yönetim hesabı, Kanunun kaynakların kullanılması ve yönetilmesi konusunda harcama birimi ve harcama yetkililerine yüklediği sorumluluğun gereği olarak taşınır kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının harcama yetkilisi tarafından kontrol ve denetimine esas olmak üzere taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanır ve taşınır kontrol yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu kontrol edilerek imzalanır. Taşınır mal yönetim hesabında; önceki yıldan devredilen, yılı içinde giren, çıkan ve ertesi yıla devredilen taşınırlar ile yılsonu sayımında bulunan fazla ve noksanlar gösterilir.

(2) Taşınır mal yönetim hesabı aşağıdaki cetvellerden oluşur:

a) Yılsonu sayımına ilişkin Sayım Tutanağı.

b) Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli.

c) Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetveli; müze ve kütüphane olarak faaliyet gösteren harcama birimlerinde Müze/Kütüphane Yönetim Hesabı Cetveli.

ç) Yılsonu itibarıyla en son düzenlenen Taşınır İşlem Fişinin sıra numarasını gösterir tutanak.

(3) Taşınır mal yönetim hesabı, taşınır kayıt yetkililerince aşağıdaki şekilde hazırlanır:

a) Sayım Kurulu tarafından onaylanan Taşınır Sayım ve Döküm Cetveline dayanılarak ilgisine göre Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetveli, Müze Yönetim Hesabı Cetveli veya Kütüphane Yönetim Hesabı Cetveli düzenlenir. Bünyesinde tarihi veya sanat değeri olan taşınırlar ile kütüphane materyalleri bulunan kamu idareleri, gerekli görülmesi halinde söz konusu cetvellerden ilgili olanını ayrıca düzenleyebilirler.

...”

Denilmektedir.

Ayrıca yönetmeliğe ekli cetvelin b) dayanıklı taşınırlar bölümü altında “255 06 04 Güzel Sanat Eserleri” kalemi bulunduğu da görülmektedir.

(31)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 Yapılan incelemede, aralarında Aliye Berger, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Şeref Bigalı, Cavit Atmaca, Mustafa Esirkuş gibi dünyaca ünlü ressamların 33 değerli tablosundan oluşan koleksiyon İzmir Resim ve Heykel Müzesi uzmanlarının iki yıl süren yardımları çerçevesinde onarılarak kayıt ve defterlere işlenmek suretiyle belediye demirbaşı haline getirildiği görülmüştür. Ayrıca Nisan 1998’de bu değerli tabloların fotoğraflarıyla sanatçılarının özgeçmişlerini içeren 72 sayfadan oluşan “İzmir Büyükşehir Belediyesi Resim Koleksiyonu”

isimli bir tanıtım kitabı da basılmıştır. Ancak daha sonra, söz konusu tabloların imha kaydı ile 2008 yılında kayıtlardan çıkarıldığı tespit edilmiştir. Mevzuat hükümlerine göre herhangi bir sanat eserinin imha edilmesi söz konusu olamaz. Uzman kişilerce tamir veya restore edilebilir.

Ancak 33 tablonun kayıtlarda imha edildiği belirtilmişse de çalışmalar sonucunda 6 adedinin bulunduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla listedeki tabloların imha edilmemiş olduğunu ve de diğer kayıp tabloların akıbetinin ne olduğu sorusunu gündeme getirmektedir. Söz konusu durum özellikli taşınırlar olan sanat eserlerinin kayıt edilmesi ve korunmasında sorunlar olduğunu göstermektedir.

Buna göre 33 adet sanat eserinin imha kaydı ile çıkışının yapılamayacağının bilinmesi gerekmektedir. Ayrıca söz konusu tablolar imha kaydı ile kayıtlardan çıkarılmış ise de 6 adedinin bulunması imha kayıtlarının da sağlıklı olmadığını göstermekte olup, kayıp tabloların durumunun ayrıntılı olarak araştırılmasını gerektirmektedir.

Kamu idaresi cevabında; "Bulgu konusu ile ilgili Belediyemiz Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca gerekli inceleme yapılmaktadır. İnceleme sonucuna göre işlem tesis edilecektir." denilmiştir.

Sonuç olarak İdare tarafından verilen cevapta bulguya konu edilen hususla ilgili yapılan değerlendirmelerin kabul edildiği ve gerekli çalışmaların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.

Ancak değeri yüksek olan İdareye ait tabloların ivedilikle bulunmasının sağlanması ve kurum mali tablolarında buna ilişkin noksanlık kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir.

BULGU 10: Satın Alınan Tramvay Vagonları İçin Amortisman Ayrılmaması

Yapılan incelemede “Konak ve Karşıyaka Tramvayları Yapım İşi” içerisinde satın alınan toplam 38 adet tramvay vagonları için amortisman ayrılmadığı görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde aynen;

“254 Taşıtlar hesabı

(32)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 Hesabın niteliği

MADDE 196 – (1) Bu hesap kurumlara ait taşıtların izlenmesi için kullanılır.

MADDE 197 – (1) Taşıtlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1) Bütçeye gider kaydıyla edinilen taşıtların tutarları, bir taraftan bu hesaba borç, 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan, 830-Bütçe Giderleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

..." Denilmektedir.

256 Hizmet imtiyaz varlıkları hesabı Hesabın niteliği

MADDE 200 – (1) Hizmet imtiyaz varlıkları hesabı, hizmet imtiyaz sözleşmesine konu maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.

MADDE 201 – (1) Hizmet imtiyaz varlıkları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:

a) Borç

1) Mahalli idarelere ait maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenler işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan, ayrılmış amortisman tutarları 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç ve alacak kaydedilir.

...

b) Alacak

1) Hizmet imtiyaz sözleşmesi sona erdiğinde hizmet imtiyaz varlıkları kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir. Diğer taraftan, ayrılmış amortisman tutarları 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç ve alacak kaydedilir.”

257 Birikmiş amortismanlar hesabı (-) Hesabın niteliği

MADDE 202 – (1) Bu hesap, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır.

(33)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 MADDE 203 – (1) Birikmiş amortismanlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1) Maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarları yılsonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2) Yılsonunda, maddi duran varlıklar için önceki dönemlerde ayrılmış olan amortismanların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu ortaya çıkan artışlar bu hesaba alacak, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.

3) Tahsise konu edilen taşınmazlar, tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden 500-Net Değer Hesabına alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı bu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1) Amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan maddi duran varlık tutarlarının ayrılan amortisman tutarı bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

2) Tahsise konu edilen taşınmazlar, tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden 500-Net Değer Hesabına borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.” Denilmektedir.

Buna göre, toplam 17 adet tramvay vagonları, taşınır işlem fişleri kesilmediği ve işletme hakkı devredilmesine rağmen 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı’na alınmadığı için 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda takip edilmektedir. Geriye kalan 21 adet tramvay vagonları için de taşınır işlem fişleri kesilmediği için belirtilen vagonlar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmektedir. Dolayısıyla anılan vagonlar 254 Taşıtlar Hesabı ve 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı’nda takip edilmediğiden bu duran varlıklar için amortisman ayrılmamıştır.

Bu itibarla, toplam değeri 248.896.031,96 TL olan 38 adet tramvay vagonları için amortisman ayrılması gerekmektedir. Söz konusu durum büyükşehir belediyesinin mali tablolarını önemli düzeyde etkilemektedir.

Kamu idaresi cevabında; "Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak Konak ve Karşıyaka Tramvayları Hattının 2018 mali yılı içerisinde 254 Taşıtlar

(34)

İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 Hesabında takibi sağlanarak mali yılsonunda satın alınan tramvay vagonları için amortisman ayrılacaktır." denilmiştir.

BULGU 11: Büyükşehir Belediyesine Ait Yeraltı ve Yerüstü Düzenlerinin Taşınmaz Biriminde Kayıtlı Olmaması

Yapılan incelemede İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne ait olan yeraltı ve yerüstü düzenlerinin belediyenin taşınmaz biriminde kayıtlı olmadıkları ve taşınmaz biriminin kullandığı program sayfasında yeraltı ve yerüstü düzenlerine ait kayıtların sistemde arazi ve arsalar ile binalar kalemlerinin altında görüldüğü tespit edilmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nde;

“251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı Hesabın niteliği

MADDE 190 – (1) Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

…” denilmektedir.

Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar”

başlıklı 4 üncü maddesinde;

“…

ğ) Taşınmaz ve haklar: Kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan, eklenti ve bütünleyici parçaları dahil olmak üzere arazi, arsa, bina, yer altı ve yer üstü düzenleri ile sınırlı aynî haklar ve kişisel hakları,” denilmektedir.

Aynı Yönetmeliğin “Kayıt şekli” başlıklı 7 nci maddesinde;

“ (1) Kamu idareleri;

a) Tapu kütüğünde adlarına tescilli olan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 2’deki ‘Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda,

b) (Değişik: 3/6/2014-2014/6455 K.) Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan ve Ek 1’deki Kayıt