PORTOROZ DEKLERASYONU TASLAĞI

(1)

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇEVRE PROGRAMI

UNEP(DEC)/MED IG 16/4 3 EKİM 2005

AKDENİZ EYLEM PLANI

Akdeniz Deniz Ortamı ve Kıyı Bölgesinin Korunması İle İlgili Sözleşme ve Protokollere

Taraf Olan Ülkelerin 14. Olağan Toplantısı

PORTOROZ DEKLERASYONU TASLAĞI

BMÇP/ AEP Atina, 2005

(2)

UNEP(DEC)/MED IG 16/4 Sayfa 1

PORTOROZ DEKLERASYONU TASLAĞI

Birleşmiş Milletler Çevre Programı / Akdeniz Eylem Planı (BMÇP/ AEP) bünyesinde, Akdeniz’in Deniz Ortamı ve Kıyı Bölgesinin Korunması Sözleşmesi, (Barselona Sözleşmesi) 8‐11 Kasım 2005’te Slovenya Portoroz’da toplanan Taraf Devletler,

Akdeniz Ülkelerinin Hükümetlerine deniz kirliliğini tespit ve kontrol etmede yardımcı olmak, onların ulusal çevre politikalarını hazırlamak, bu hükümetlerin alternatif gelişme modelleri için daha iyi seçenekler belirlemesinde ve kaynaklarını daha iyi ve makul kullanmalarındaki yeteneklerini geliştirmek amacıyla Avrupa Topluluğu tarafından 1975’te onaylanan Akdeniz Eylem Planını hatırlayarak;

Barselona Sözleşmesi ve eki protokollerin deniz ortamının kalitesinin iyileştirilmesi ve Akdeniz’de sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek üzere yaptığı değerli katkıları tanıyarak,

Son otuz yıldan bu yana AEP’nın Akdeniz bölgesindeki çevresel konularla ilgili değişim ve gelişimi için önemli bir araç olduğunu tanıyarak;

2004 yılında yürürlüğe giren Akdeniz’in Deniz Ortamı ve Kıyı Bölgesinin Korunması Sözleşmesi (revize edilmiş Barselona Sözleşmesi) ve Gemilerden Kaynaklanan Kirliliğin Önlenmesi ve Acil Durumlarda Akdeniz’in Kirlenmesine Karşı Mücadelede İş Birliği (Acil Müdahale Protokolü) ile ilgili Protokolü’nün 2004 yılında yürürlüğe girdiğini anımsayarak;

Ayrıca, Akdeniz’de Sürdürülebilir Kalkınma Stratejisinin hazırlık aşaması boyunca, AEP Sekretaryası Akdeniz Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu’nun (ASKK) ve AEP’nın bileşenleri, bilhassa Mavi Plan Bölgesel Aktivite Merkezi tarafından üstlenilen değerli çalışmayı tanıyarak;

2005 Haziran’da Atina’da yapılan onuncu ASKK toplantısından çıkan sonuçları ve önerileri, bilhassa Akdeniz’de Sürdürülebilir Kalkınma Stratejisi’nin ve Atina Tüzüğü’nün sonuçlanmasını kaydederek;

(3)

Binyıl Gelişme Hedefleri, Sürdürülebilir Kalkınma hakkında Dünya Zirvesindeki Akdeniz Bildirisi, Johannesburg Uygulama Planı ve Katanya Bildirisi çizgisinde bölgesel, ulusal ve yerel seviyelerde sürdürülebilir bir gelişme kaydetmenin gerekliliğini yeniden teyit ederek;

Temmuz 2002 tarihinde Atina’da yapılan İkinci Çevre Bakanları Konferansı ve Mayıs 2005 tarihinde Lüksemburg’da yapılan Yedinci Dışişleri Bakanları Konferansı vasıtasıyla Akdeniz Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu ve Komisyon tarafından hazırlanan Akdeniz Sürdürülebilir Kalkınma Stratejisi’nin tüm Ortaklık çapında sürdürülebilir kalkınmanın yayılması konusundaki öneminin Avrupa‐Akdeniz Ortaklığı tarafından fark edilmesinin altını memnuniyetle çizerek;

Sürdürülebilir kalkınmayı desteklemenin, Akdeniz Bölgesi’ndeki gelişme sorunlarını aşmak için hayati bir gereklilik olduğuna inanarak;

Ayrıca sürdürülebilir kalkınma stratejilerinin olgunlaştırılması ve uygulanmasının hakkaniyeti oluşturmak, Akdeniz’in varlıklarını değerlendirerek paylaşılan refah düzeyi ve istikrarın desteklenmesi, eşitsizliği azaltmak, sürdürülemez üretim ve tüketim modellerini değiştirmek, doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimini sağlamak ve her seviyede yönetişimi geliştirmek için gerekli adımlar olduğuna inanarak;

UNEP(DEC)/MED IG 16/4 Sayfa 2

ASKK’nin Akdeniz Eylem Planı Diyaloğu için bir İstişare Kurulu ve Forum olduğunu ve ASKS’nin çevresel sürdürülebilirlik ve paylaşılan refah düzeyi için bir çatı olup, bağlayıcı olmayan bir strateji olduğunu onaylayarak;

Taraflar aşağıdaki maddelerde anlaştılar,

1. ASKS Akdeniz Ülkelerinin sosyal ve ekonomik alanlarda ilerleme kaydetmesi ve sürdürülebilir bir şekilde çevre koruması ve kültürel ilerlemesi için bir fırsat oluşturur,

(4)

böylece Bölgedeki barışa, dengeye ve paylaşılan refah düzeyi oluşmasına katkıda bulunur,

2. ASKS; bölgesel, alt‐bölgesel ve ulusal seviyelerde sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi ve uygulanmasına rehberlik ettiği kadar bölgesel ve uluslararası işbirliğinin rasyonelleştirilmesi ile Akdeniz Bölgesinin sürdürülebilir kalkınması için dinamik ortaklığın desteklenmesiyle ilgili ana konuları, ilkeleri, aşamaları ve faaliyetleri tanımlayan bağlayıcı olmayan bir çerçeve stratejidir,

3. ASKS sadece AEP ve Sözleşme Taraflarını değil; özel sektörler, sivil toplum ve diğer ana gruplardan olan tüm diğer aktörler ve paydaşlar kadar ilgili bölgesel ve uluslararası kurumları da ilgilendirmektedir; aynı zamanda koordinasyonlu çalışmalarda bulunmak ve ortak ilerleme kaydetmek için mükemmel bir fırsat sunmaktadır,

4. ASKS büyük gelişmelere adapte olunması ve ortaya çıkan belirleyici konulara entegrasyonu mümkün kılan esnek bir çerçevedir,

5. Sürdürülebilir kalkınma stratejilerinin uygulanması özellikle sürdürülemez üretim ve tüketim modelleri ile alakalı ciddi bir politikayı, değişim içeren dinamik bir kültür teşviği beraberinde kurumsal reformları gerektirir,

6. ASKS birlikte geliştirilmiş bir eko‐bölge ve ortak bir kader için sinerjilere, verimli yönetime, kültürel çeşitliliğe dayalı, ileriye dönük bir kazan‐kazan‐kazan senaryosuna faydalı bir katkı sağlar,

7. Sürdürülebilir kalkınma stratejilerinin uygulanması; müşterek, paylaşılmış fakat farklılaştırılmış sorumluluklar gibi, tüm vatandaşların ihtiyacının karşılanması, bilgiye ulaşma imkanı, çoklu paydaş katılımlı yaklaşımı, önlemler ve kirleten/kullanan öder prensipleri gibi çeşitli prensiplerin yerine getirilmesini gerektirir,

Aşağıdaki maddelere karar verdiler,

1. ASKS’yi benimsemek ve onun hedeflerini, yönelimlerini, önerilen eylemlerin uygulamak için ellerinden gelenin en iyisini yapmaya,

(5)

2. ASKS’yi dikkate alarak, Ulusal Sürdürebilir Kalkınma Stratejileri hazırlamak ve/veya güncellemeye,

3. Bilhassa yasal çerçevelerin uygun düzenlemelerle ve ilgili siyasi reformlar yoluyla, politikalara ve yasalara sürdürülebilir gelişmeyi bütünleştirmeye,

4. ASKS ve USKS’nin ( Ulusal Sürdürülebilir Kalkınma Stratejisi) uygulanması için ilgili insani, teknik, maddi araçları yeteri derecede seferber etmeye ve onları sağlamaya,

UNEP(DEC)/MED IG 16/4 Sayfa 3

5. Bölgesel, alt bölgesel, ulusal, yerel seviyelerde özel ve ilgili projelerin tanımlanması ve uygulanması yoluyla ASKS’yi uygulamaya olan taahhütlerini açıkça ortaya koymaya, 6. ASKS’nin ve USKS’ler için amaçlarına, yönelimlerine, önerilen eylemlerine tekabul eden

ortaklık teşviklerine ihtimam ve uygulanmasına aktif olarak katılmak ve öneride bulunmaya ,

7. Özellikle Sivil Toplum Kuruluşları (STK ) ve özel sektör başta olmak üzere ilgili aktörlerden sahiplenmeyi arttırmak ve daha güçlü destek almak amacıyla interaktif danışma mekanizmasını ve farkındalık uyandıran kampanyaları yürütmeye,

8. Gerekirse iki yıl içinde, uygun bir revizyon için, yeterli göstergeleri kullanarak, bölgesel ve ulusal seviyelerde ASKS’nin uygulanmasında ilerlemeyi değerlendirmek ve beş seneden sonra ASKS’nin genel değerlendirmesini ve gözden geçirilmesini yapmaya, 9. Bölgesel, alt bölgesel ve ulusal seviyelerde ilgili Aktörleri ve Finans kurumlarının işbirliği

programlarında, ASKS hedeflerine, yönelimlerine, önerilen eylemlerine gerekli önemi vererek Ortakları ASKS’nin ve USKS’lerin uygulamasına aktif olarak katkıda bulunmaları için çağrıda bulunmaya ,

(6)

Ayrıca,

Akdeniz’in deniz, ve kıyı çevresi ile eko sistemlerinin bulunduğu devletlerde kara kökenli kentsel ve endüstriyel kaynaklı kirlenmenin önemli etkisi ile ilgili endişeleri;

1997’de kabul edilmiş olan Stratejik Eylem Programının (SEP) önemli katkısının, ilgili Ulusal Eylem Planlarının (UEP) ve ASKS’nin uygulanmasına yönelik Akdeniz ülkelerinin endüstriyel kirlenmeyi azaltması sürecinin farkında olarak;

SEP hedeflerinin, AB Deniz Stratejisi ve ilgili AB direktifler, ve küresel sözleşmelerle uyumunu ve aynı doğrultuda olduğunu tekrar teyit ederek;

SEP ve ilgili UEP’lerın uygulanmasında sivil toplum dahil tüm ilgili paydaşların dahil edilmesi gerekliliğinin önemini tanıyarak;

Yeteri kadar maddi kaynakları gerektirecek olan UEP’lerin uygulanması, yerel seviyede ekonomik, teknolojik ve sosyal kalkınmayı geliştireceğini dikkate alarak;

Kara Kökenli Kirleticiler (KKK) Protokolünün yürürlüğe girmesiyle beraber, kirliliğin azaltılması için ölçü ve zaman cetvelleri içeren SEP bazlı kanunen bağlayıcı bir metnin oluşturulmasının ve uyarlanmasının gerekli olacağını akılda tutarak;

Taraflar Ülkeler aşağıdakilere karar verdiler,

1. UEP’leri onaylamak ve doğru bir şekilde ulusal kalkınma planları, ulusal strateji ve kirlilik kontrol planlarına entegre etmek,

2. İlgili tüm bilgilere ulaşabilecek şekilde tüm paydaşlara, sivil toplum da dahil olmak üzere, özellikle ulusal ve yerel otoritelere UEP’ların uygulanmasında , kontrol edilmesinde, izlenmesinde aktif bir rol vermek,

(7)

3. UEP’lerin; düzenli bütçeler, yenilikçi mali araçlar ve uluslararası kurumlar vasıtasıyla tam olarak uygulanması için gerekli tüm kaynakları seferber etmek.

Bundan başka,

1999’daki Özel Çevre Koruma Alanları ve Biyoçeşitlilik Protokolü’nün yürürlüğe girmesini dikkate alarak, ve Sürdürülebilir Kalkınma Dünya Zirvesi (WSSD)’nin hedeflerine ulaşılmasında ve Akdeniz Biyoçeşitliliğini korumaya bir cevap olarak 2003 yılında kabul edilen SEP‐BİO’nun uygulanmasının aciliyetinin farkında olarak;

Akdeniz Fokları Eylem Planının uygulanmasının bu önemli türün korunması için gerekli bir aşama olduğu konusunda ikna olarak;

Çoğu zaman insan kaynaklı eylemler, kasıtlı öldürmeler ve habitat kaybı nedenlere bağlı olarak Akdeniz Foku’nun neslinin tükenmesinin yüksek riskinden endişe duyarak;

Akdeniz biyoçeşitliliği korunması için bu türlerin kurtarılmasının büyük bir çaba gerektireceğinin farkında olarak;

Türlerinin ve habitatlarının korunması ve muhafaza edilmesi için uygun bir yasal çerçeve ile katılımcı mekanizmalara duyulan ihtiyacı tanıyarak;

Hedeflenen koruma ve etkin yönetim için uygun insan ve mali kaynaklarla beraber yeterli işlevsel araçlara duyulan ihtiyaç teyit ederek;

Taraf Devletler aşağıdakilere karar verdiler

1. Eylem Planının uygulanması için gerekli tüm önlemleri bir an önce almak ve türlerin neslinin tükenmesinin önüne geçmek için iş birliğini güçlendirmek,

2. Akdeniz foklarının kasıtlı öldürülmesini de kapsayan habitat kayıpları problemine, özellikle balıkçıları ve diğer sorumlulara odaklanarak, toplumun dikkatini çekmek, 3. Akdeniz fokunun korunması ile ilgili başarı öyküleri hakkında bilgi vermek ve tüm ilgili

taraflar ve ortaklarla deneyimleri paylaşmak

(8)

4. Etkin operasyonel yönetim planlarıyla beraber akdeniz fokunun doğal ortamının korunmasına yönelik yasal önlemlerin geliştirilmesi ve uygulanması,

Sonuç Olarak,

Uluslararası ve bölgesel seviyelerde yer alan sosyal, ekonomik, ve çevresel alanlardaki gelişmeleri dikkate alarak, 30 yıl sonra, AEP’nın rolü ve yetkilerinin, yeniden yön vermenin gerekliliğini onaylayarak;

AEP Stratejik Vizyonu’nun, Akdeniz Bölgesindeki sürdürülebilir kalkınmasına daha çok katkıda bulunabileceği konusunda ikna olarak;

Akdeniz’de AEP’nın gelecekteki rolünü güçlendirmek için gerekli reformları ortaya koyma sürecinde AEP’nın dış değerlendirme konularındaki bulguları, önerileri ve sonuçlarının bir temel oluşturduğunu dikkate alarak;

Taraf Devletler aşağıdakilere karar verdiler,

1. AEP’nın önümüzdeki on yıl içerisindeki yönelimini tanımlarken, harici değerlendirme hakkındaki raporu göz önünde bulundurmak,

2. 2.Tüm ilgili ortakları ve AEP Taraflarını içeren, harici değerlendirme raporunun bulguları, sonuçları, ve tavsiyelerini tartışmak için önümüzdeki iki sene içinde olağanüstü bir AEP Odak Noktaları toplantısı yapmak, 2007’deki Taraf Devletler toplantısına tavsiyeleri iletmek.