3. Öğrenci Kurultayı. Bildiriler Kitabı

(1)

TMMOB ÇEVRE MÜHENDİS

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

3. Öğrenci Kurultayı Bildiriler Kitabı

KOCAELĐ ÜNĐVER

TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI Bildiriler Kitabı

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

3. Öğrenci Kurultayı Bildiriler Kitabı

KOCAELĐ ÜNĐVERSĐTESĐ

Umuttepe Yerleşkesi Morfoloji Salonu

Bildiriler Kitabı

| 3. Öğrenci Kurultayı 1

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

3. Öğrenci Kurultayı

(2)

Bildiriler Kitabı TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI

2 3. Öğrenci Kurultayı | ÇMO

ĐÇĐNDEKĐLER

Düzenleme Kurulu……… 3

Kurultay Afişi………..4

Sunuş……….. 5

Çağrı Metni………6

Program………. 7

Sunumlar Çevre Mühendisliği ve Eğitim Sorunları………..8

Çevre Mühendisliği Nedir? Çalışma Alanları Nelerdir?...9

Türkiye Çevre Politikalarının Uygulanabilirliği……… Geri Dönüşüm Nedir? Ve Gemi Geri Dönüşümü………20

Nükleer Enerji , Termik Santraller ve Türkiye……….34

Doğu Karadeniz Bölgesinde HES………...47

Nükleer Enerji Politikaları ve Alternatif Enerji Kaynakları………..……..56

Đzmir’in Đçme Sularındaki Arsenik Sorunu………..……..71

Dünya Su Forumu………..……..82

Atölye Çalışmaları Yetkin Mühendislik……….…....83

Küresel Kriz ve Çevre Politikaları……….…...84

Çevre Mühendisliği Eğitimi ve Müfredat……….……85

Bir Çevre Mühendisi Olarak Dünyaya ve Çevreye Nasıl Bakmalıyız….……86

Enerji Sorunu ve Alternatif Enerji Kaynakları……….…87

Dünya Su Forumunun Sonrası Küresel Su Politikaları……….88

Kentleşme ve Çevre Sorunları……….89

Sonuç Bildirgesi ……….……… 90

(3)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 3

Düzenleme Kurulu

Sevinç KARAKAYA ÇMO YK Üyesi

Aynur YAŞAR Kocaeli Đl Temsilciliği YK Üyesi Burcu ERKMEN Ankara Şube Öğrenci Üyesi Özge GÖKMEN Đstanbul Şube Öğrenci Üyesi Mustafa Kemal AK Đzmir Şube Öğrenci Üyesi

Muhammet BĐLGĐLĐ Antalya Temsilciliği Öğrenci Üyesi Selin ÖZÇELĐK Bursa Đl Temsilciliği Öğrenci Üyesi Elif GENÇ Kocaeli Đl Temsilciliği Öğrenci Üyesi Cem KARUL Kocaeli Đl Temsilciliği Öğrenci Üyesi Ozan ÇITIR Kocaeli Đl Temsilciliği Öğrenci Üyesi Zeynal BOZKURT Mersin Đl Temsilciliği Öğrenci Üyesi Ayşe CEYLAN Samsun Đl Temsilciliği Öğrenci Üyesi Uğur YAMANOĞLU Anadolu Üniversitesi

Ahmet SAĞLAM Atatürk Üniversitesi Olgu TATLIPINAR Sakarya Üniversitesi Mahir SAV Trakya Üniversitesi

Kurultay Sekretaryası

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası Kocaeli Đl Temsilciliği

Önerağa Mah. Ankara cad. Naci Girginsoy Sok. No:15 Kat:5 Đzmit/KOCAELĐ Tel: 0262 323 62 73 [email protected]

(4)

(5)

Sunuş

Odamız adına Kocaeli Đl Temsilciliği Sekretaryalığında üçüncüsü düzenlenen ÇMO Öğrenci Kurultayı 25-26 Nisan 2009 tarihlerinde Kocaeli Üniversitesi Morfoloji Konferans Salonu'nda gerçekleşti. Kurultayın Açılış Konuşmalarını ÇMO Kocaeli Đl Temsilcisi Arzu Turhan, ÇMO Yönetim Kurulu II. Başkanı Yılmaz Kilim, TMMOB Kocaeli Đl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Yalçın Ergen ve Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Savaş Ayberk yaptı.

Oda Genel Sekreterimiz Burçak Karaman Uysal, Oda Saymanımız N.Özlem Ergenler ve Oda Yönetim Kurulu Üyemiz Ozan Devrim Yay'ın katıldığı Kurultay, Kocaeli Đl Temsilciliğimizin sekreterliğinde başarıyla tamamlandı.

"Çevre Mühendisliği ve Eğitim" ve "Mühendislik ve Çevre Sorunları" temalarının ön plana çıktığı ÇMO 3. Öğrenci Kurultayı'na Uludağ Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Đstanbul Üniversitesi, Đstanbul Teknik Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Ondokuzmayıs Üniversitesi, Namık Kemal Üniversitesi, Mersin Üniversitesi, Fırat Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Anadolu Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Abant Đzzet Baysal Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Kocaeli Üniversitesi olmak üzere 19 üniversiteden katılım sağlandı.

Türkiye'nin dört bir tarafından gelen Çevre Mühendisliği öğrencileri iki gün boyunca sorunlarını paylaştılar, verimli tartışmalar yaptılar, ortak sorunlarına çözümler aradılar.

Çevre Mühendisliği Eğitimi ve Sorunları, Çevre Mühendisliği Nedir, Çalışma Alanları Nelerdir, Türkiye Çevre Politikalarının Uygulanabilirliği, Geri Dönüşüm:

Gemi Geri Dönüşümü, Nükleer Eneri Politikaları ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları, Doğu Karadeniz Bölgesinde Hidroelektrik Santraller ve Dünya Su Forumu konularında bildiriler sunan öğrenciler Serbest Kürsü'de de paylaşım ve tartışmalarını sürdürdüler.

Đki gün boyunca devam eden Atölye Çalışmaları'nda Yetkin Mühendislik, Küresel Kriz ve Çevre Politikaları, Çevre Mühendisliği Eğitimi ve Müfredat, Bir Çevre Mühendisi Olarak Dünyaya Bakış, Enerji Sorunu ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları, Küresel Su Politikaları, Kentleşme ve Çevre Politikaları ile Endüstriyel Kirlilik ve Çevre Yönetimi konuları masaya yatırıldı.

Oyun Đstasyonu Grubu'nun doğaçlama Tiyatro Sporu, Cemre isimli Film Gösterimi ve Eskikafa Müzik Grubu'nun Blues Konseri ile renklenen Kurultay Çevre Mühendisliği öğrencilerinin Oda ile iletişimini yaşamları boyunca sürdürmeleri için önemli bir araç olurken Odamızın geleceği için de umut oldu.

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu

(6)

Çağrı Metni

Sevgili Çevre Mühendisliği Öğrencileri,

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO), kuruluşundan bu yana, bilimin ve kamusal yararın ışığında, çevre mühendisliği bilgilerini toplum hizmetine sunmaya çalışmakta olan kamu kurumu niteliğinde anayasal bir meslek kuruluşudur. Odamız mesleğimize ve doğal, tarihi, kültürel varlıklarımıza sahip çıkmakta, çevre mühendisleri ve çevre mühendisliği öğrencileri arasında dayanışmayı sağlamakta, ve çevre mühendisliği hizmetlerinin düzenlenmesi ile ilgili çalışmalar yürütmektedir.

ÇMO olarak, Çevre mühendisliği öğrencilerinin akademik, sosyal ve kültürel alanda kendilerini geliştirmeleri için imkanlar yaratmaya ve eğitiminiz süresince, sizin ikinci bir eğitim adresiniz olmaya, ilgi ve gereksinim duyduğunuz (kütüphane, panel, söyleşi, forum, seminer, gezi, teknik gezi vb.) her türlü konuda, olanaklarımız dahilinde öğrenci üyelerimize tüm imkanlarımızı sunmaya çalışıyoruz.

Tüm bu üretilen çalışmaların sonuçlarını, ÇMO Öğrenci Kurultayları’na taşımayı amaçlıyoruz. Đki yılda bir, farklı kentlerde yaptığımız Kurultaylardan ilki 2005 yılında Ankara’da, ikincisi 2007 yılında Đstanbul’da yapılmıştır. Bu büyük ve heyecanlı buluşmanın üçüncüsü 2009 yılında Kocaeli’nde gerçekleştirilecektir.

Bugünün üniversite öğrencileri, geleceğin çevre mühendisleri ve aydınları olarak sizleri Oda ortamlarımıza davet ediyoruz. Odamız, düşünce, bilgi ve becerilerinizi paylaşabileceğiniz, geliştirebileceğiniz, mesleki ve teknik konularda olgunlaşabileceğiniz, çalışma alanınızdaki insanlarla iletişim kurabileceğiniz ve mesleğinizin uygulama alanlarına yönelik bilinçlenebileceğiniz en önemli platformdur.

Çevre mühendisliği mesleğine ilk adımlarınızı atarken, adımlarımızı birlikte çoğaltmak ve bir kültürü birlikte yaratmak için; 25-26 Nisan 2009 tarihlerinde ÇMO Kocaeli Đl Temsilciliğimizin sekreterliğinde, Kocaeli Üniversitesi Umuttepe Yerleşkesi Morfoloji Konferans Salonu’nda yapılacak ÇMO III.

ÖĞRENCĐ KURULTAYI’NDA sizi de aramızda görmek istiyoruz.

“Çevre Mühendisliği ve Eğitim” ve “Mühendislik ve Çevre Sorunları”

temalarında yapılacak olan Kurultay’a bildirileriyle katkıda bulunmak, sorunlarını paylaşmak isteyen tüm çevre mühendisliği öğrencilerini bekliyoruz.

Katılımınız ve katkılarınız ile bir kişi daha çoğalmayı umut ediyor, sizleri kolektif bir çalışmanın parçası olmaya davet ediyoruz.

Bu büyük buluşmanın, aramıza katılmanız ve çevre mühendisliği ve Oda ile iletişiminizi bütün bir yaşamınız boyunca sürdürmeniz için önemli bir araç olacağını umut ediyor, şimdiden aramıza hoş geldiniz diyoruz.

(7)

Kurultay Programı

Sunumlar

Çevre Mühendisliği ve Eğitim Sorunları

Çevre Mühendisliği Nedir? Çalışma Alanları Nelerdir?

Türkiye Çevre Politikalarının Uygulanabilirliği Geri Dönüşüm Nedir? Ve Gemi Geri Dönüşümü Nükleer Enerji , Termik Santraller ve Türkiye Doğu Karadeniz Bölgesinde HES

Nükleer Enerji Politikaları ve Alternatif Enerji Kaynakları Đzmir’in Đçme Sularındaki Arsenik Sorunu

Dünya Su Forumu

Atölye Çalışmaları Yetkin Mühendislik

Küresel Kriz ve Çevre Politikaları

Çevre Mühendisliği Eğitimi ve Müfredat

Bir Çevre Mühendisi Olarak Dünyaya ve Çevreye Nasıl Bakmalıyız Enerji Sorunu ve Alternatif Enerji Kaynakları

Dünya Su Forumunun Sonrası Küresel Su Politikaları Kentleşme ve Çevre Sorunları

Endüstriyel Kirlilik ve Çevre Yönetimi (Dilovası Örneği)

Tiyatro Sporu Oyun Đstasyonu

Film Gösterimi Cemre

Konser

Eski Kafa ( Blues)

(8)

ÇEVRE MÜHENDĐSLĐĞĐ EĞĐTĐM SORUNLARI Özge GÖKMEN , Şükran TUNCER

Yıldız Teknik Üniversitesi ÖZET

Çevre Mühendisleri Odası tarafından düzenlenen 2.ÇMO Öğrenci Kurultayında

“Çevre Mühendisliği Eğitim ve Meslek Sorunları” başlıklı bir atölye çalışması düzenlenmiştir. Bu atölye çalışmasında müfredat, uygulama ve pratik eksikliği, mühendis adayı sorumlulukları ve mesleki sorunları tartışılmış ve bunlara çözüm önerileri üretilmeye çalışılmıştır.

Müfredat farklılıkları üzerinde durularak, ortak müfredat oluşturmak suretiyle eğitimini tamamlamış mühendisler arasındaki farkların kaldırılması şeklinde bir çalışma yürütülmesi kararı alınmıştır. Ayrıca müfredatta yer alacak derslerin ihtiyaca göre belirlenmesi gerektiği tartışılarak mevcut piyasa koşullarının göz önünde bulundurularak ders içeriklerinin belirlenmesi gerektiği konusunda ortak bir fikre varılmıştır.

Bu çalışmada, atölye çalışmasında konuşulanlar geliştirilerek, Çevre Mühendisliği lisans eğitimi veren 30’a yakın üniversitede okutulan dersler belirlenip mevcut müfredat farklılıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca verilen derslerin ihtiyacı piyasa koşullarında ne derecede karşılayıp karşılamadığı araştırılarak eksikler belirlenmiş ve bunlarla ilgili somut öneriler ortaya konmuştur.

Bununla birlikte, farklı disiplinlerdeki mühendislik eğitim programları için akreditasyon, değerlendirme ve bilgilendirme çalışmaları yapan Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (MÜDEK)’in yaptığı çalışmalardan bahsedilerek, MÜDEK’in bu konuya bakış açısı aktarılmaya çalışılmış ve bunun biz öğrencilerin bu bildiride sunacağı taleplerle ne şekilde örtüşüp örtüşmediği tartışmaya açılmıştır.

(9)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 9 ÇEVRE MÜHENDĐSLĐĞĐ NEDĐR ? ve ÇALIŞMA ALANLARI NELERDĐR ?

Cem KARUL¹, Uğur YAMANOĞLU²,Barış BĐLECEN³

1Kocaeli Üniversitesi , Mühendislik Fakültesi , Çevre Mühendisliği, KOCAELĐ

2Anadolu Üniversitesi , Müh-Mimarlık Fakültesi , Çevre Mühendisliği ,ESKĐŞEHĐR

3Anadolu Üniversitesi , Müh-Mimarlık Fakültesi , Çevre Mühendisliği, ESKĐŞEHĐR

ÖZET

Çevre mühendisliği , doğal kaynakların kullanımı ve insan sağlığına uygun çevre koşullarının yaratılması ile ilgili mühendislik dalıdır. Aynı zamanda çevre mühendisliği doğanın kaynaklarını tüketmeyi değil, doğaya sahip olduklarını geri vermeye çalışan bir mühendislik dalıdır. Günümüzde ise çevre mühendisliğinin ne iş yaptığını ve meslekteki amaçlarının ne olduğunu bilmeyen birçok insan bulunmaktadır. Çevre mühendislerince gerçekleştirilen projelere bakılırsa amacının çevre kalitesini yükseltmek ve halkın sağlığını korumak üzere tasarlandığı görülecektir.

Çevre mühendislerinin başlıca çalışma alanları; su ve atık su arıtımı, işçi sağlığı ve güvenliği, yenilebilir enerji kaynakları, hava kirliliği kontrolü, katı atık bertarafı, toprak kirliliği, tehlikeli atık bertarafı, vb.’ dir. Çevre mühendisliğinin başlıca faaliyetlerini gösterecekleri alanlar su, hava ve toprağa karışan kirleticileri teknolojiden yararlanarak çözüm aramaktır. Lisansı bitiren çevre mühendisleri özel ve kamu kuruluşlarında çalışmaktadır.

Bizler ise bu bilgileri farklı üniversitelerde bulunan ve bu yolda kendini kanıtlamış hocalarımızdan çevre mühendisliği hakkında bilgi ve yorumlarını alacağız.

Aldığımız bilgileri ve yorumları onların görüntüsü ve sesleriyle sizlere aktaracağız.

Gelecekte çevre mühendisliğini nelerin beklediğini onlardan öğreneceğiz.

1.Çevre Mühendisliği Nedir?

Çevre Mühendisliği, yerel ve küresel ölçekte, insanları çevrenin, çevreyi de insanların olumsuz etkilerinden korumak, insan sağlığı ve refahı için çevre koşullarını iyileştirmek yönünde temel bilimsel kavramları uygulamaya koyan mühendislik dalıdır.

Bu tanım temel alınarak geliştirilen Çevre Mühendisliği Programı, gelişen teknolojiyle ortaya çıkan toprak, su ve hava kirliliğinin giderilmesi konusunda yapılacak çalışmaların tasarımı, projelendirilmesi ile insan sağlığı ve refahına uygun çevre koşullarının sağlanması konularında eğitim ve araştırmalar yapar.

Çevremizdeki etkinlikler arasında yaşam için gerekli uyumu bozan etmenleri

(10)

ortaya çıkarma ve yeni uyumsuzluklara yol açmadan bunları ekonomik olarak giderme amacını taşır.

Çevre mühendisleri, gerçekleştirilen tüm üretim-tüketim etkinliklerinin insan sağlığına, refahına ve doğal dengeye zarar vermeyecek biçimde düzenlenmesi için gereken önlemleri araştırır. Her çeşit atık ve artıkların canlı ve cansız varlıklara zarar vermeye başladığı sınır değerleri saptar, yerleşim merkezlerinin su şebekesi, kanalizasyon gibi altyapı sistemlerinin insan sağlığına en uygun biçimde inşa edilip işletilmesi için gerekli önlemlerin alınması için çalışır.

2.Çevre Mühendisliği Çalışma Alanları Nelerdir?

*Đçme ve Kullanma Suyu Temini, Đletimi, Arıtımı ve Dağıtımı

*Evsel ve Endüstriyel Atıksuların Toplanması, Arıtılması, Geri kazanılması ve Uzaklaştırılmaları

*Yüzey Drenaj ve Yağmur Sularının Toplanması, Deşarjı ve Arıtılması

*Katı Atıkların Toplanması,Taşınması, Geri Kazanımı, Uzaklaştırılması ve Đşlenmesi

*Zararlı ve Tehlikeli Atıkların Yönetimi ve Bertarafı

* Hava Kirliliğinin önlenmesi ile ilgili olarak; kaynakta kontrol, arıtım teknolojilerinin seçimi ve uygulamaları.

*Çevresel Etki Değerlendirme(ÇED) çalışmalarının planlanması ve koordinasyonu, ÇED Raporlarının hazırlanması ve uygulanması

*Çevre kaynaklarının Modellenmesi

*Çevre kirliliğinin önlenmesine ilişkin Kontrolluk, Yönetim ve Müşavirlik Hizmetleri

*Farklı çevresel kesimlerden numune alma, ölçümleme ve değerlendirme

*Gürültü Kirliliğinin kontrolü ve önlenmesi

*Toprak ve yeraltı su kaynaklarının kirliliğinin önlenmesi çalışmaları

*Kirletici kaynakların kirliliğinin tesbitine ilişkin kontrolluk, uygulama ve yönetim hizmetleri

Çevre Mühendisleri yukarıdaki çalışma alanlarında çalışabilirler. Bu alanlar Özel ve Kamu Kuruluşlarında bulunmaktadır. Bunlar;

Kamu’da;

*Çevre ve Orman Bakanlığı

*Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı

*Tarım ve Köy işleri Bakanlığı

*Sağlık Bakanlığı

*Kültür ve Turizm Bakanlığı

*Ulaştırma Bakanlığı

*Sanayi ve Ticaret Bakanlığı

*DPT Müsteşarlığı

(11)

*Karayolları Genel Müdürlüğü

*DSĐ Genel Müdürlüğü

*Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

*Đller Bankası

*Belediyeler

Özel’de;

*Kamu Kurumları, Belediyeler ya da kişi ve firmaların araştırma ve planlama işleri

*Đller Bankası ile Belediyelerce ihaleye çıkarılan çeşitli planları

*Uzmanlaştıkları konulara göre ulaşım, tarihsel çevre, doğal çevre ve turizm planlaması

*Çalışma alanları konusunda her türlü mühendislik hizmetleri

Çevre Mühendislerinin bu alanlardaki görevleri ise aşağıdadır.

3.Çevre Mühendisinin Görevleri

Çevre Mühendisinin görevlerini bir kaç grupta toplamak mümkündür.

3.1. Çevre Yönetimi ve Çevresel Etki Değerlendirilmesi

Doğal ortamlar yeryüzündeki yaşamın sürdürülebilmesi için en önemli kaynaklardan birisidir. Bu kaynakların tanımlanması, özelliklerinin belirlenmesi ve insan kullanımı sonucu oluşacak kirliliğin etkilerinin azaltılması, kontrolü veya minimize edilmesi için biyolojik, kültürel, sosyal ve ekonomik koşulların da dikkate alınarak gerekli çevresel kararların verilmesi, alınması gereken önlemlerin planlanması ve uygulanması, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporlarının hazırlanması, etüd ve danışmanlık hizmetlerinin yapılması, çevre mühendislerinin temel görevleri arasındadır.

3.2. Risk ve Analiz Yönetimi

Đnsan sağlığı ve ekolojik sistemler üzerinde kimyasalların oluşturduğu risklerin değerlendirilmesi, oluşabilecek tehlikelere uygun cevap verebilecek, tehditlerin etkisini ve olma ihtimalini azaltacak hazırlıkları, prosedürleri ve kontrolleri teşhis etmek de çevre mühendislerinin görevleri arasındadır.

(12)

3.3. Su ve Atıksu Altyapı Tesislerinin Tasarımı ve Đşletilmesi

Gerek evlerde, gerek sanayide, gerekse tarımda kullanılacak suyun miktarının ve kalitesinin saptanması, kaynağından sağlanması, kullanıma uygun hale

getirilmesi (su arıtımı), kullanım sonrası uzaklaştırılması, çevre kirliliğine yol açmayacak şekilde arıtılması (atıksu arıtımı), çevre yönetiminin önemli bir

safhasıdır. Bu işlemleri sağlıklı bir şekilde yürütmek için gerekli altyapı tesislerinin tasarımı ve işletilmesi de çevre mühendisinin görev alanına girer. Bu altyapı tesisleri su arıtma tesisleri, atık su arıtma tesisleri, su, atıksu ve yağmur şebekeleridir.

3.4. Hava Kirliliği Yönetimi

Özellikle yoğun yerleşim bölgelerinde hava kirliliği kaynaklarının (bu kaynakların başlıca ısınma ve üretim amaçlı yakıt kullanımı ve taşıma araçlarıdır) ve hava kalitesinin belirlenmesi, hava kirliliğinin önlenmesi için bu kaynakların kontrol altına alınması çevre mühendisinin görevlerinden biridir.

3.5. Katı Atık Yönetimi

Günümüzde giderek artan ve çeşitlenen tüketim malzemeleri ve modern yaşam, beraberinde çok ciddi bir katı atık sorunu ortaya çıkarmıştır. Katı atıkların geri kazanılmaları ve yeniden kullanılmaları, geri kazanılamayan kısmının ise insan ve çevre sağlığını tehdit etmeyecek şekilde uzaklaştırılması çevre mühendislerinin bir başka görevidir.

3.6. Tehlikeli Atık Yönetimi

Özellikle endüstrilerden kaynaklanan tehlikeli atıkların toksik etkilerinin azaltılması ve önlenmesi. Geri dönüşümünün sağlanması ve bertarafı,

işletmelerde kullanılan her türlü kimyasal maddenin malzeme güvenlik ve bilgi formlarının düzenlenmesi, tehlikeli atıklarla ilgili ulusal ve uluslararası

mevzuatların takip edilmesi, tehlikeli ve toksik atıkların uluslararası ithalat ve ihracatının takibi çevre mühendislerinin en önemli görevleri arasındadır.

3.7. Gürültü Kirliliği Yönetimi

Kent gürültüsünü artıran sebeplerin başında gelen, özellikle yoğun trafiğin yaşandığı bölgelerdeki araç gürültülerinden, belediye sınırları içerisinde bulunan endüstri bölgelerinde oluşan gürültülerden oluşan ve önemli bir çevre sorunu olan gürültü kirliliğinin önlenmesi çevre mühendislerinin görevleri arasındadır.

(13)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 13 3.8 Çevresel Etkilerin Ekonomik ve Hukuku Boyutu

Çevre korunmasının ve insanların çevrenin zararlı etkilerinden korunmasının ekonomik ve hukuki boyutları çok önemlidir. Çevre mühendisi, çevre ile ilgili yasa ve yönetmelikleri yorumlayabilmeli, ulusal ve uluslararası yayınları ve

mevzuatları takip edebilmeli, ekonomik analizler yapabilmeli, çevre projelerini ekonomik, sosyal ve hukuksal yönden kıyaslayabilmelidir.

4.Günümüzde Çevre Mühendisliğinin Önemi

Çevre mühendisliği günümüzde bilinen ve ihtiyaç duyulan fakat ihtiyaç duyulduğu kadar kullanılamayan bir meslek dalı haline gelmiştir. Bu meslek dalı sadece günümüz için değil dünyanın ve insanoğlunun var olduğu her dönemde gerekli olan bir meslektir.

Doğanın var olan dengesinin bozulması, yaşam koşullarını ve çevrenin doğasını olumsuz etkilemektedir. Su sorunu, iklim değişiklikleri günümüzde ne kadar büyük sorun olduklarını görüyoruz. Bu sorunların üstesinden gelmek Çevre Mühendislerinin işidir. Elimizde bulunan doğal kaynakları bilinçli tüketmek ve bunların idareli bir şekilde kullanımı bizlerin işidir. Kullanılmış bir maddenin geri dönüşümünü veya bertarafının bilinçli bir şekilde yapılması gerekmektedir. Aksi halde doğayı yormuş ve kirletmiş oluruz.

Gün geçtikçe çevre mühendisliği mesleği bilinmekte, fark edilmekte ve ihtiyaç duyulmaktadır .Bizlerde etrafımıza baktığımızda , musluktan akan suyu gördüğümüzde , denize baktığımızda , nefes aldığımızda bizi rahatsız eden kirleticilerin farkına varıyoruz. Bu Mühendislik dalının bizler için ne kadar önemli olduğunu hep birlikte düşünelim.

5.Çevre Mühendisliği, Patron ve Halk

Çevre Mühendisliği; halk için, insanlar için, doğanın dengesini korumak için, sağlıklı yaşamı mümkün kılmak için, uğraşan bir mühendislik olduğundan işimizi yaparken öncelikle insanların sağlığını ve çevre yaşamını düşünmeliyiz.

Patronların cebini değil!

Hayatımız gittikçe paranın esiri olmaya devam etmekte. Bir gün paranın değersiz bi gereç olduğunu anlayacağız. Bir Kızıl Derili’nin dediği gibi “Son Irmak Kuruduğunda,

Son Ağaç Kesildiğinde, Son Balık Tutulduğunda, Đnsanoğlu Paranın Yenmeyecek Bir Şey Olduğunu Anlayacaktır...!” Bu sözler her şeyi yeterince anlatmakta sanırsak.

Günümüz patronlarının üç kuruş için yapmadıkları kalmıyor. Para onlar için insan sağlığından ve doğadan daha değerli. Parayla her şeyi alabileceklerini düşünüyorlar ama yanılıyorlar. Paranın değersiz bir şey olduğu zamanı gelince anlaşılacak ama isteğimiz , iş işten geçmiş olmaması.

(14)

Bizler birer Çevre Mühendisi olarak bunlara olanak sağlamamalıyız. Đnsan sağlığını ve doğayı üç kuruş için tehlikeye atmamalıyız.

Unutmayalım ki Çevre mühendisi; patron için değil, insanlar ve çevre için çalışır..!

6.Röportajlar

6.1. Anadolu Üniversitesi - Doç. Dr. Erdem Albek

1) Sizce çevre mühendisliği nedir ? Çevre mühendisliği hangi çalışma alanlarında görev alır?

Çevre Mühendisliği insanın çevresine verdiği zararları ve zarar görmüş bir çevrenin ters olarak da insana verdiği olumsuzlukları ortadan kaldırmaya yönelik bir meslek dalıdır. Özellikle endüstri toplumlarının ortaya çıkmasıyla yaklaşık 200 yıllık bir geçmişe sahip. Đnsanlar çevreye su kaynaklarına, havaya, toprağa oldukça önemli etkileri var .Bu etkileri de çevrede sözüne ettiğim havada suda toprakta bir takım değişimlere yol açıyor.Bu değişimlerin Önemli bir bölümü de ters olarak insanlar üzerinde negatif etkiler yaratabiliyor sağlık açısından.Çevre mühendisi de hem insanın etkilerini minimuma indirmekte hem de insana gelecek etkileri minimuma indirmekte görevlidir.

Çevre Mühendisi Nasıl Çalışmalar Yapar?

Çevre Mühendisinin görevi yukarda bahsettiğim gibi çevreyi ve insanı korumaktır.

Çevreyi ele alırsak örneğin ürettiğimiz atık suları arıttıktan sonra çevreye vereceğiz. Ürettiğimiz baca gazlarını içlerindeki zararlı bileşenleri önemli ölçüde tuttuktan sonra çevreye vereceğiz. Đkinci olarak da kirlenmiş bir doğanın insana etkilerini ele alalım. Mesela bir tanker kazası oldu ve denize çok fazla miktarda petrol saçıldı ve daha sonra o petrol kıyılara vurdu. Kıyıdaki doğal yaşamı tehdit ediyor. Đşte bunun etkilerini azaltmaya çalışır. Kıyıdaki petrolü temizler ve petrolün zarar verdiği canlıları kurtarmaya çalışır. Tabi bunu yaparken başka disiplinlerden gelen kişilerle ortak çalışarak gerçekleştirmeye çalışır…

2) Size göre Çevre Mühendisliği’nin Türkiye’deki mevcut durumu nasıldır ve günümüzdeki önemi nedir?

Öncelikle şu andaki mevcut durumu eskiye göre daha iyi. Çevre Mühendisliği Türkiye de 1978 yılında ilk kez öğrenci almaya başladı ve 80’li yıllarının başlarında da ilk mezunlar verildi. Yani yaklaşıl olarak 25 30 yıldır Çevre Mühendisleri Türkiye de mezun oluyor ve çalışıyor. Muhakkak ki bu tarihten evvelinde çevre mühendisliği ile ilgi uygulamalar da yapılıyordu, bunları baka disiplinlerden gelen kişiler örneğin kimya mühendisler yapıyordu. Ama dediğim gibi 80‘li yılların başlarından itibaren çevre mühendisleri mezun olmaya başladı

(15)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 15 ve onlar da yukarda özet olarak verdiğim çalışmalara katılmaya başladılar. Ama her meslekte olduğu gibi ilk başlarda zorluklarla karşılaştılar. Biraz da mevzuatların eksikliğiyle ilk zamanlarda bazı zorluklarla karşılaştılar ve bu epey de devam etti. Çevre Mühendislerinin yaptıkları işlem, topluma önemli katkıları çok geç anlaşıldı Türkiye de. Pek çok kuruluş Çevre Mühendisliğinin kendisine fazla katkısı olmayacağını düşündü ve yasaların biraz zorlama yönünde olmaması nedeniyle iş konusunda o kadar parlak değildi ama son yıllarda özellikle Avrupa birliğine angaje olma ile ve onların normlarının pek çoğunu kabul etmekle Çevre Mühendisliğin de önemi arttı ve son yıllarda Türkiye de Çevre Mühendisliğinin önemi arttı ve büyük bir aşama kaydetti.

Çevre Mühendisliğinin günümüzdeki önemi çok fazladır. Örneğin dünyadaki su kaynakları kısıtlı. Đklim değişikliklerinin küresel ısınmanın da getireceği etkilerden bu daha fazla önem kazanacak, kaynaklar azalacak. O zaman elimizdeki kaynakları iyi kullanmak zorundayız. Gözümüzün içi gibi korumalıyız.

Hatırlayalım Ankara’da son yıllarda kuraklık yaşanıyor. Kızılırmak’tan su getirildi.

Kızılırmak’ın suyu ile ilgili birçok tartışmalar oldu.’’Kızılırmak’ın suyu uygun değildir.’’şeklinde ve kısıtlı olan kaynaklar da istenilen kalitede değil. Burada ne yapacaksınız? Su kaynaklarını koruyacaksınız ve daha iyi şekilde olmalarını, kirlenmemelerini sağlayacaksınız. Buna mecburuz. Yoksa ilerde çok zor durumda kalacağız. Çevre Mühendislerinin önemi burada ortaya çıkıyor. Burada birinci görevli ki Çevre Mühendisidir.

3) Bir Çevre Mühendisinin çevre sorunlarına karşı sorumlulukları neler olmalıdır?

Size göre çevre konusundaki projeler yeterlimidir?

Her insanın çevresine, hayvanlara ve diğer insanlar karşı sorumlulukları vardır meslek sahibi olsun ya da olmasın. Ama çevre mühendislerinin daha fazla sorumluluk hissetmesi lazım. Bu da en temel şekliyle birlikte yaşamanın getirdiği sorumluluklardır. Tek başımıza değiliz bu dünyada. Başka insanlarla ve hayvanlarla kısıtlı kaynakları paylaşıyoruz. Bu paylaşıma saygı göstereceğiz. Hem diğer insanlara karşı hem de çevreye saygı göstereceğiz ki çevre de sonunda bize bunun karşılığını gösterin. Biraz da spesifik olursak, çok söylerim ben bunu, örneğin çoğu öğrencimiz Eskişehir dışından geliyor. Oturduğunuz, yaşadığınız şehre giderken; Đstanbul’a dönerken bir Sakarya nehrine baksın. Ankara ya giden yoldaki bozkıra baksın, erozyonu görsün. Muğla’ya giden aydından geçtikten sonra büyük menderesin haline baksın. Sizlerin çevre sorunlarına karşı duyarlılığınız daha fazla olmalı bu sayede o atıkları, erozyonu, ormansızlığı daha farklı gözle göreceksiniz. Sakarya nehrinin yanından geçerken Sakarya’ya atılan çöpleri çevredeki ağaçlara takılmış olarak göreceksiniz. Su biraz yükseldiğinde atılan o torbaların nasıl ağaçlara takıldığını göreceksiniz. Ankara’ya giderken erozyonu göreceksiniz. Çıplak arazileri göreceksiniz. Ormansızlaştırmayı göreceksiniz. Bu açıdan çevre mühendisi diğer insanlardan biraz daha farklı duyarlılığa sahip olup çevresine bakmalı.

(16)

6.2.Atatürk Üniversitesi – Doç. Dr. Fatma Sezer TURALIOĞLU

Çevre mühendisliği: insan faaliyetleri sonucu oluşan hava , su ve toprak kirleticilerinin kontrolünü kapsar.

Su sorunları, hava sorunları, katı atık sorunları, gürültü sorunları gibi alanlarda görev alır.Diğer mühendislik dallarıyla ortak çalışmalar yapabilir.

Türkiye de çevre mühendisliği alanında yeterli iş bulunmamaktadır. Sanayi ve ekonomi geliştikçe önemi daha da artacaktır. Ekonomik gelir düzeyi arttıkça insanların çevreye olan hassasiyeti artar.

Kirleticiler önlenmelidir kirleticileri kontrol etmeli teknolojiyi iyi takip etmelidir.

Projeler yeterli değildir.

6.3.OnDokuz Mayıs Üniversitesi - Yrd. Doç. Dr. Emre Burcu Güngör

Çevre adı var, mühendislik adı var. Aslında o iki kelime de çok şey anlatıyor.

Çevrenin mühendislik alanında kullanıldığında doğru kullanılması olarak düşünüyorum. Çünkü yapılan bütün yatırımlar, kaynakların kullanılması, tüketilmesi, kullanım biçimleri, kullanımlarındaki teknolojiler vs. bunların birçok mühendislik alanında yeri vardır. Ama Avrupa’daki konulardan bir tanesi bu çalışmalar yapılırken sürdürülebilir kalkınma çerçevesinde yapılması ve çevrenin burada en az zarar görmesidir. Yapılacak olan endüstriyel üretimlerin her birinde bunların aslında kaynağında önlenmesi ülke şartları neyse her türlü faaliyetin çevreye en az zarar verecek şekilde mühendislik çalışmalarının yapılması çevre mühendisliğinin alanları oluyor. Çevre mühendislerinin esas yönelmeye çalıştığı şey bu zararlıların hiç ortaya çıkmaması, oluşumunu önlemek oluşuyorsa da etkisinin minimize etmek, azaltmak.

(17)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 17 2) Size göre Çevre Mühendisliği’nin Türkiye’deki mevcut durumu nasıldır ve günümüzdeki önemi nedir?

Yeterli sayıda Çevre Mühendisliği olduğunu düşünüyorum. Ancak çevre mühendisliği konularının yeterince takip edilmediği ve gereğinin yapılmadığını görüyorum. Gerek özel sektörde olsun gerek kamu sektöründe olsun çevre mühendisine baskı nedeniyle -ne yapılması gerektiğini bildikleri halde- yeterli kaynağın verilmediğini düşünüyorum. Ama farkındalığın arttığına inanıyorum.

Çevre konusunda şu son birkaç yıldır, bizim zamanımıza göre bir ivmelenme olduğunu gözlemliyorum. Çevre konusundaki hassasiyet nedeniyle iş yerlerinin talepleri artıyor fakat istediğimiz rakamlara ulaşmıyor. Odanın kurulması, Çevre Bakanlığı’nın kurulması hızlı gelişiyor diye beni umutlandırmıştı. Son dönemlerde yine bir ivmelenme var. Ümitliyim. Ümitsiz olduğum iki konu var. Birincisi çevre mühendisliği eğitimi, bir eğitimci olmama rağmen bunu söylüyorum. Đkincisi yeni nesil. Yeni neslin yeterince konulara meraklı, detaylara inen bir nesil olmağını, kısa yoldan, hemen öğrenmeden sonuçlandırmaya çalıştığını düşünüyorum.

Gençlerin mesleğini iyi yapması ve ahlaki olarak da mühendislik etiği içerisinde yapmaları hususunda tereddütlerim var. Đşinizi inşallah iyi yaparsınız diye ümit ediyorum.

Çevre konusundaki projeler kesinlikle yeterli değil. Çevre konusunu bırakın sürdürülebilir kalkınma çerçevesinde Avrupa’da hukukla ilgili olan kararlarda, politikalarda işin çevresel boyutu dahil ediliyor. Türkiye’de politikalarda olsun yasalarda olsun çevresel boyutu dahil edemiyoruz. Mevcut mevzuatımızı bile uygulayamıyoruz. O anlamda yeterli olmadığımızı düşünüyorum. Benim sürekli söylediğim şey şu: Biz çevre mühendisiyiz, çevreci değiliz. Çevre mühendisi ile çevreci tanımını çok iyi ayırt etmek lazım. Doğanın zarar görmesini engelleyecek şekilde mühendislik çalışmaları gerekiyor. Yoksa her yatırıma karşı çıkmak, olmasın demek, bu çevreciliktir.Yurt dışında her türlü endüstriyel faaliyet yapılıyor. Ülkenin her türlü maddi kaynakları büyüyor. Bizim ülkemizin de benzer kaynaklara ihtiyacı var. Bir takım yatırımların yapılması, doğru yatırımların doğru yerlere yapılması gerekiyor. Mühendis olarak da bizim bunun doğru şekilde yapılmasını sağlamamız, çevreye zararın olmaması için bunların peşinde koşmamız gerekiyor.

6.4.Sakarya Üniversitesi - Prof. Dr. Recep ĐLERĐ

(18)

Çevre Mühendisliği, matematiksel, kimyasal, fiziksel, biyolojiksel, ekolojiksel bilimlerden; ders çalışma, deney yapma, proje yapma, modelleme yapma ve uygulama yolları ile kazanılmış bilgileri; akıllıca, mühendisçe, çevreye duyarlı kullanarak, doğanın maddelerini ve kuvvetlerini insanoğlunun ve çevrenin yararına sunmak üzere ekolojik, emniyetli, estetik ve ekonomik yöntemler geliştiren bir mühendislik mesleğidir.

Çalışma alanları; su ve atıksu arıtma tesisleri tasarım ve projelendirme, hava kirliliği ve kontrolü tasarım ve projelendirme, katı atık ve bertarafı tasarım ve projelendirme, toprak kirliliği, geri dönüşüm, enerji, çevre sağlığı, ÇED raporları, çevre hukuku, çevre güvenliği, çevre denetimi, çevre alt-yapı inşaatları mühendis ve müteahhitliği, çevre analiz laboratuarları vb. alanlardır.

Çalışma yerleri olarak da genel anlamda; Kamu kurumları, Yerel yönetimler, Özel sektör, Mühendislik ve Danışmanlık büroları, Sivil Toplum Kuruluşları, Uluslar arası özel sektörler vb. olarak söylenebilir.

Đstenilen ve arzu edilen seviyede henüz değildir. Çevre Mühendisinin yapması ve onun sorumluluk alanına giren konularda farklı meslek sahibi insanların da rol aldığını görmekteyiz. Fakat çevre mühendisleri arkadaşlarımızda meslek sahalarına giren konularda kendilerini iyi yetiştirmeli ve ilgili sahalarda ve özellikle altyapı konularında daha aktif rol ve sorumluluk üstlenmelidirler.

Türkiye’de ve dünyada işsizlik sorunu değil, mesleksizlik sorunu ve meslekleri iyi bilmemek sorunu mevcuttur.

Evsel ve sanayi atık su arıtma tesislerinin tasarımı, inşası ve işletilmesi, su şebekeleri, isale hatları, kanalizasyon tesislerinin tasarımı ve inşası, içme suyu arıtımı, atık suların geri çevrimi ve yeniden kullanılması, ÇED, tesis içi proses kontrolü ve temiz teknolojilerin araştırılması çevre mühendislerinin en çok ilgilendiği konular olarak sıralanabilir.

Çevre Mühendisleri kamu, yerel ve özel sektör yönetimlerinde daha fazla rol almalı ve sorumluluk üstlenmelidir. Çünkü artık, kent tasarımı çok önemli hale gelmiştir. Kentlerin sağlıklı kentler olarak planlanması ve yönetilmesi çok önemlidir. Unutmamalıyızki: ‘’ Fikren çözemediğimiz bir şeyi, fiilen çözemeyiz. ‘’

(19)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 19 Meslek olarak, hangi konumda olunması isteniyorsa, o konumlara çıkmak için büyük gayret içinde olunmalı, bilgiye dayalı olarak çok çalışılmalı ve meslek odaları da bu konuda rollerini daha iyi oynamalıdır.

Artık, sadece Türkiye’nin mühendisi olunması yetmemektedir ve dünya ile rekabet işbirliği edebilecek mühendisler olmalıyız. Meslek sahibi arkadaşlarımız, yabancı dil kullanımı muhakkak geliştirilmelidir.

Bana göre, çevre konusundaki projeler henüz yeterli değildir. Çevre ve altyapı projelerinde kamu ve özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının nasıl sağlıklı ve bilgiye dayalı işbirliği yapacakları işbirliği ve finans modelleri henüz net değildir.

Çevre Mühendisliği mesleğinin ve kavramının her geçen gün Türkiye’de ve Dünya’da daha iyi anlaşılacağını ve yeterli olmasa da anlaşılmakta olduğunu düşünmekteyim.

7.KAYNAKLAR

* www.cmo.org.tr

* www.geocities.com/b3_b/ - 3k

* tr.wikipedia.org/wiki/Çevre_mühendisliği

* www.mm.anadolu.edu.tr/cevre/

(20)

GERĐ DÖNÜŞÜM NEDĐR?

Ayşe CEYLAN

Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü

ÖZET

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Đkinci bir tanım olarak da geri dönüşüm terimi, kullanım dışı kalan geri dönüştürülebilir atık malzemelerin çeşitli geri dönüşüm yöntemleri ile hammadde olarak tekrar imalat süreçlerine kazandırılması olarak açıklanabilir.

Geri dönüşebilen maddeler; cam, kağıt, alüminyum, plastik, piller, motor yağı, akümülatörler, beton, organik atıklar ve elektronik atıklardır. Çöpün içindeki geri dönüştürülebilir malzemelerin önemli bir miktarını yiyecek ve içecek ambalajlarında kullanılan metal plastik ve cam atıklar ile kağıt ve karton oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Katı Atık, GEKAP, AGDB 1.Giriş

Đnsan nüfusunun artışı ile paralel olarak çoğalan tüketimin doğal dengeyi bozması sonucu, sağlıklı yaşam alanları kısıtlanmakta ve enerji kaynakları hızla azalmaktadır. Tabii kaynakların sonsuz olmadığı ve dikkatlice kullanılmadığı takdirde bir gün bu doğal kaynakların tükeneceği unutulmamalıdır. Bunun bilincinde olan ülkeler ve üreticiler, kaynakların israf olmasını engellemek ve muhtemel enerji ihtiyaçlarını karşılayabilmek adına, atıkların tekrar değerlendirilmesi için girişimlerde bulunmuşlardır. Sürdürülebilir kalkınma politikasına da katkı sağlayacak olan bu çalışmalar ile ülkelerin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için ithal edilen hurda malzemeye ödenen döviz miktarı da aza indirgenecek ve kullanılan enerjiden büyük ölçüde tasarruf sağlanacaktır.

Gelişen teknolojinin hayatımıza sağladığı kolaylıkların yanı sıra yarattığı kirlenmeye karşılık olarak, üretime harcanan bilgi, kaynak ve gücün, üretilmiş nesnelerin çevreye verdiği zararın giderilmesine ve azalan hammadde kaynaklarının yerini alması için gereken projelere harcanması gerekmektedir.

Belli bir değer ödeyerek satın aldığımız, kullandıktan sonra işimize yaramadığı için attığımız “çöp” diye nitelendirilen katı atıklar, yarattığı çevre kirliliğinin ötesinde artık sosyal ve ekonomik bir değer oluşturmaktadır.

Bir kere kullanıldıktan sonra ambalajlar yok olmayacakları için bir şekilde el değiştirmekteler, yaygın olarak satılmak ya da verilmek suretiyle kullanıcı firmalar tarafından bir anlamda uzaklaştırılmaktalar. Ancak, bu durum, sonunda, gerek çevremiz, gerekse öncelikle insan sağlığı olmak üzere tüm canlılar için sürekli ve önlenemeyen bir tehlike kaynağı olmaktadır.

Değişen yaşam koşullarıyla değişen ihtiyaçlar ve buna bağlı olarak sürekli tüketen toplum bu eylemlerin bedeli olarak böyle ciddi bir sorunla karşı karşıya

(21)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 21 kalmıştır. Nüfus artarken doğal kaynaklar azalmakta ve buna bağlı olarak katı atık miktarı çoğalmakta, bu katı atıkların hacmini karşılayacak taşıma ve depolama sistemleri yetersiz kalmaktadır.

Bugün üretimleri büyük bedellere mal olan tüketim ürünleri, kullanıldıktan sonra bizden olabildiğince uzaklaştırılıyor. Sokağa atılır atılmaz toplumun sağlığını bozacağı endişesiyle insanların yaşadığı alanlardan mümkün olduğunca uzak çöp depo alanlarına giden evsel, tıbbi, endüstriyel, tarımsal, nükleer vs. atıklar çevreyi kirletmenin yanında büyük bir ekonomik değeri de temsil ediyor.

Bu bağlamda ambalaj atıklarını organik atıklarla birlikte atan toplum ve bunları depolayan sistem büyük miktarlarda enerji ve yatırımı da çöpe atmış oluyor. Yani milyarlarca liralık “cevher” toprağın altına gömülüyor.Bu durum kaynak israfının yanında, atıkların yarattığı olumsuz etkiler ile çevre kirliliğini de yanında getiriyor.

Bütün bunlara çözüm, ambalajın geri kazanımı kavramının altında yatıyor.

Bugün hemen her şey kağıt, plastik, cam ve metal ambalaj içinde satılıyor.

Ambalaj, katı atık miktarını sürekli arttırırken, bu maddelerin depolanması, toplanması ve boşaltımı için kullanılan depolama gereçleri, toplama araçlarının yatırım-işletme-bakım giderleri, işçilik maliyetleri de her geçen gün artıyor.

Belediyeler bugün bütçelerinin üçte birini temizlik hizmetlerine harcıyor. Sonuçta her tüketim, onun atıklarının çevreye zarar vermesini önlemek için yeni bir tüketimi de beraberinde getiriyor.

Bu nedenle özellikle son dönemlerde çöpün azaltılması üzerine çalışmalar yapılıyor. Bu anlayış, atıkların çevreye zarar vermesini önlemek için kullanılan yöntemlerden çok daha basit yöntemler gerektiriyor. Bir ürünü almadan önce gerçekten ihtiyacımız olup olmadığını düşünmek ya da ürünü kullandıktan sonra farklı amaçlarla da olsa tekrar kullanmak çöp miktarının azalmasını sağlıyor.

Bu noktada “Geri Dönüşüm” devreye giriyor.Cam, metal, plastik, kağıt/karton gibi değerlendirilebilir ambalaj atıkları çeşitli fiziksel ve kimyasal işlemlerden geçirilerek yeni bir hammaddeye veya ürüne dönüştürülebilirler. Bu atıkların bir takım işlemlerden geçirildikten sonra ikinci bir hammadde olarak üretim sürecine sokulmasına “Geri Dönüşüm” denir. Bu süreç her bir atık türü için malzemenin cins ve niteliğine göre farklılık gösterir.

Geri kazanım terimi ise tekrar kullanım ve geri dönüşüm kavramlarını da içerdiği için biraz daha geniş kapsamlıdır. Değerlendirilebilir atıkların kaynağında ayrı toplanması, sınıflandırılması, fiziksel ve kimyasal yöntemlerle başka ürünlere veya enerjiye dönüştürülmesi işlemlerinin bütünü “Geri Kazanım” olarak adlandırılır.

Geri dönüşüm, atıkların değerlendirilmesi dışında, bir yandan doğal kaynakların korunmasını sağlarken, diğer yandan da dönüşüm sürecinde işlem sayısının normal işleme göre az olması nedeniyle enerji tasarrufu sağlamakta, çöp alanlarının ömrünün artmasına ve belediye araçlarının çöpleri düzenli toplamasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca yıllık 3 milyon ton geri kazanılabilir atığın ekonomik değerinin 150 trilyon lirayı bulduğu göz önüne alınırsa geri dönüşüm, ekonomiye de büyük katkılar sağlamaktadır.

(22)

Türkiye’de bir yılda üretilen 20 milyon ton evsel atığın % 12-15’ini geri kazanılabilir atıklar (kağıt, karton, cam, metal, plastik) oluşturuyor. Geri kazanılabilir atıkların çöplerimizde kapladığı alan ise % 35’i buluyor. (URL 1) Geri dönüşümün amacı; kaynakların gereksiz yere kullanılması ve israfını önlemek, atıkların kaynağında ayrıştırılması ile birlikte atık çöp miktarını azaltmaktır. Böylelikle bertaraf edilecek katı atık miktarlarının azaltılmasıyla çevre kirliliğinin önemli ölçüde önlenmesi de sağlanacaktır.

Tüketilen maddelerin yeniden geri dönüşüm halkası içine alınması ile öncelikle hammadde ihtiyacı azalır. Böylece nüfusunun artışı ile paralel olarak artan tüketimin doğal dengeyi bozması engellenmiş olur. Bununla birlikte yeniden dönüştürülebilen maddelerin tekrar hammadde olarak kullanılması büyük miktarda enerji tasarrufunu mümkün kılar.

Geri dönüşüme olan ihtiyacın başlamasında savaşlar nedeniyle ortaya çıkan kaynak sıkıntıları etkili olmuştur. Büyük devletler, II. Dünya Savaşı sırasında ülke çapında geri dönüşümle ilgili kampanyalar başlatmışlardır. Vatandaşlar özellikle metal ve fiber maddeleri toplama konusunda teşvik edilmişlerdir. ABD'de geri dönüşüm işlemi yurtseverlik anlayışında çok önemli bir yer edinmiştir. Hatta savaş sırasında oluşturulan kaynak koruma programları, doğal kaynakları kısıtlı bazı ülkelerde (Japonya gibi), savaş sonrası da devam ettirilmiştir. (URL 2)

2.Geri Dönüşebilen Maddeler

• Cam

• Kağıt

• Alüminyum

• Plastik

• Piller

• Motor yağı

• Akümülatörler

• Beton

• Organik atıklar

• Elektronik atıklar

Geri dönüştürme metotları her malzeme için farklılık göstermektedir:

Alüminyum: Atık alüminyum küçük parçacıklar halinde doğranır. Daha sonra bu parçalar büyük ocaklarda eritilerek, dökme alüminyum üretilir. Bu sayede atık alüminyum, saf alüminyum ile neredeyse aynı hale gelir ve üretimde kullanılabilir.

Beton: Beton parçalar, yıkım alanlarından toplanarak kırma makinelerinin bulunduğu yerlere getirilir. Kırma işleminden sonra ufak parçalar, yeni işlerde çakıl olarak kullanılır. Parçalanmış beton, eğer içeriğinde katkı maddeleri yoksa yeni beton için kuru harç olarak da kullanılabilir.

Kağıt: Kağıt öncelikle kâğıt çamuru hazırlamak için, su içerisinde liflerine ayrılır.

Eğer gerekirse içindeki lif olmayan yabancı maddeler için temizleme işlemine tutulur. Mürekkep ayırıcı olarak, sodyum hidroksit veya sodyum karbonat

(23)

kullanılır. Daha sonra hazır olan kâğıt lifleri, geri dönüşmüş kâğıt üretiminde kullanılır.

Plastik: Plastik atıklar öncelikle cinslerine göre ayrılarak tabi tutulur. Cinslerine göre ayrılan

makinelerinde kırılıp küçük parçalara ayrılır. Đşletmeler bu parçaları direkt olarak belli oranlarda, orijinal hammadde ile karıştırarak

gibi; tekrar eritip katkı maddeleri katarak ikinci sınıf hammadde olarak da kullanabilir.

Cam: Cam atıklar (şişe, kavanoz

renklerine göre ayrılarak geri dönüşüm tesislerine verilir. Burada atık v

maddelerinden ayrılır. Ardından cam kırılır ve hammadde karışımına karıştırılarak eritme ocaklarına dökülür. Bu şekilde tekrar cam

cam, beton katkısı ve camasfalt

civarında geri dönüşmüş cam katılmaktadır. Cam bu şekilde içinde geri dönüştürülebilir, yapısında bozulma olmaz.

Şekil 1. Karton, meşrubat ve içecek atıklarının geri dönüşümü 1 ton kullanılmış kağıt çöpe atılmayıp geri kazanıldığı ve kağıt üretiminde tekrar kullanıldığı zaman;

• -12400 m³ havadaki sera gazı olan karbon dioksitin bertaraf edilmesi,

• -12400 m³ oksijen gazının üretilmeye devam etmesi,

• -34 kişinin oksijen ihtiyacını sağlayan 17 yetişkin ağacın korunması, TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI Bildiriler Kitabı

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı

kullanılır. Daha sonra hazır olan kâğıt lifleri, geri dönüşmüş kâğıt üretiminde

Plastik atıklar öncelikle cinslerine göre ayrılarak geri dönüşüm işlemine tabi tutulur. Cinslerine göre ayrılan geri dönüşebilir plastik atıklar, kırma makinelerinde kırılıp küçük parçalara ayrılır. Đşletmeler bu parçaları direkt olarak belli oranlarda, orijinal hammadde ile karıştırarak üretim işleminde kullanabildiği gibi; tekrar eritip katkı maddeleri katarak ikinci sınıf hammadde olarak da

kavanoz vb.) toplama kutularında toplanır ve bu atıklar renklerine göre ayrılarak geri dönüşüm tesislerine verilir. Burada atık v

maddelerinden ayrılır. Ardından cam kırılır ve hammadde karışımına karıştırılarak ocaklarına dökülür. Bu şekilde tekrar cam olarak kullanıma geçer. Kırılan

camasfalt olarak da kullanılmaktadır.

civarında geri dönüşmüş cam katılmaktadır. Cam bu şekilde sonsuz içinde geri dönüştürülebilir, yapısında bozulma olmaz.

Karton, meşrubat ve içecek atıklarının geri dönüşümü 1 ton kullanılmış kağıt çöpe atılmayıp geri kazanıldığı ve kağıt üretiminde tekrar

havadaki sera gazı olan karbon dioksitin bertaraf edilmesi, oksijen gazının üretilmeye devam etmesi,

34 kişinin oksijen ihtiyacını sağlayan 17 yetişkin ağacın korunması, Bildiriler Kitabı

| 3. Öğrenci Kurultayı 23 kullanılır. Daha sonra hazır olan kâğıt lifleri, geri dönüşmüş kâğıt üretiminde

geri dönüşüm işlemine plastik atıklar, kırma makinelerinde kırılıp küçük parçalara ayrılır. Đşletmeler bu parçaları direkt olarak işleminde kullanabildiği gibi; tekrar eritip katkı maddeleri katarak ikinci sınıf hammadde olarak da

vb.) toplama kutularında toplanır ve bu atıklar renklerine göre ayrılarak geri dönüşüm tesislerine verilir. Burada atık ve katkı maddelerinden ayrılır. Ardından cam kırılır ve hammadde karışımına karıştırılarak olarak kullanıma geçer. Kırılan olarak da kullanılmaktadır. Camasfalta %30 sonsuz bir döngü

Karton, meşrubat ve içecek atıklarının geri dönüşümü 1 ton kullanılmış kağıt çöpe atılmayıp geri kazanıldığı ve kağıt üretiminde tekrar

havadaki sera gazı olan karbon dioksitin bertaraf edilmesi,

34 kişinin oksijen ihtiyacını sağlayan 17 yetişkin ağacın korunması,

(24)

• -Ayda 3 ailenin tükettiği 32 m³ su tasarrufu,

• -Kış aylarında ısınma amacı ile iki ailenin tüketeceği 1750 litre fuel-oil tasarrufu,

• -2,4 m³ çöp depolama alanından tasarruf,

• -20 ailenin bir ay süreyle tüketeceği 4100 kW/sa elektrik enerjisinden tasarruf edilebilmesi mümkündür.

Plastiğin Geri Dönüşümü

1. Tüketim sonrası çeşitli plastik ambalajlar

2. Kaba sınıflandırma (PVC, PET, PE, PP ve diğerleri gibi) 3. Hassas sınıflandırma

4. Kırma öğütme

5. Yıkama (temizleme), Yüzdürme(çöktürme) ile ayırma 6. Kimyasal (fiziksel) işlemler

7. Geri dönüştürülmüş plastik ürünler [ Yani Granül (PE), Mikronizasyon (PVC), Çapak veya sentetik elyaf (PET) ]

Şekil 2. Plastik atıklarının geri dönüşümü

• 1 Ton plastik ambalaj atığının geri dönüşümü sonucunda 14000 kWh enerji tasarrufu sağlanmış olur. Ülke genelinde tasarruf edebilecek enerji miktarı yıllık 4 milyon mW’tır.

(25)

Metalin Geri Dönüşümü 1. Tüketim

2. Ayrı Toplama 3. Manyetik Ayıklama 4. Fabrikada Eritme

5. Geri dönüştürülmüş Metal 6. Yeni Metal Ürün

Şekil 3.

1 Ton metal atığın geri dönüştürülmesi sonucunda 1300 kg hammadde tasarrufu sağlanır. Bu miktar Türkiye'de yıllık olarak toplam 2 mil

Camın Geri Dönüşümü

1. Tüketim sonrası çeşitli camlar 2. Ayrı Toplama

3. Ayırma (Renkli, renksiz) 4. Yıkama (Temizleme) 5. Öğütme

6. Fabrika

7. Geri dönüştürülmüş cam ürünler

Camın Geri Kazanımıyla Sağlanan Tasarruf

• Enerji tüketiminde azalma %25

• Hava Kirliliğinde azalma %20

• Maden atığında azalma %80

• Su Tüketiminde azalma %50

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı Geri dönüştürülmüş Metal

Şekil 3. Metal atıklarının geri dönüşümü

1 Ton metal atığın geri dönüştürülmesi sonucunda 1300 kg hammadde tasarrufu sağlanır. Bu miktar Türkiye'de yıllık olarak toplam 2 milyon tona ulaşmaktadır.

Tüketim sonrası çeşitli camlar Ayırma (Renkli, renksiz) Yıkama (Temizleme)

Geri dönüştürülmüş cam ürünler

Camın Geri Kazanımıyla Sağlanan Tasarruf

• Enerji tüketiminde azalma %25

• Hava Kirliliğinde azalma %20

• Maden atığında azalma %80

• Su Tüketiminde azalma %50

Bildiriler Kitabı

| 3. Öğrenci Kurultayı 25 1 Ton metal atığın geri dönüştürülmesi sonucunda 1300 kg hammadde tasarrufu

yon tona ulaşmaktadır.

(26)

Bildiriler Kitabı TMMOB ÇEVRE MÜHENDİS

• Korunan doğal kaynaklar: kum, soda, kireç (URL 3)

Şekil 1.

3.Atık Geri Dönüşüm Borsası

Son yıllardaki hızlı sanayileşmeye bağlı olarak, artan hammadde ihtiyacı, enerji ve doğal kaynakların tüketimi sonucunda atık üretimi de artmaktadır. Bu atıkların çevre kirliliğine neden olmayacak şekilde yönetilmesi gerekmektedir.

yönetiminde izlenmesi gereken yol, atıkların oluşumunu önlemek, önlenemiyorsa azaltmaktır. Ancak yine de bazı maddelerin üretim atığı olarak ortaya çıkması çoğu zaman kaçınılmazdır. Oluşumu önlemeyen atıklar üretim sürecine kazandırılarak tekrar kullanılmalıdır. Bu durumda ilk

içinde değerlendirmektir. Đşletme içinde değerlendirilmesi mümkün olmayan atıklarda Atık Geri Dönüşüm Borsası aracılığıyla diğer işletmelerde ikincil hammadde olarak kullanım imkanı bulmaktadır. Ve bu yolla:

1.Atık maddelerin işletmeler üstü değerlendirilmesi ile atık oluşumu önlenir ve depolama sahalarının ömrü uzar.

2. Atık bertaraf maliyetlerinden tasarruf edilir.

3.Doğal kaynakların verimli kullanılması sağlanır.

TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI

ÇMO

• Korunan doğal kaynaklar: kum, soda, kireç (URL 3)

Şekil 1. Cam atıklarının geri dönüşümü

3.Atık Geri Dönüşüm Borsası

yıllardaki hızlı sanayileşmeye bağlı olarak, artan hammadde ihtiyacı, enerji ve doğal kaynakların tüketimi sonucunda atık üretimi de artmaktadır. Bu atıkların çevre kirliliğine neden olmayacak şekilde yönetilmesi gerekmektedir.

gereken yol, atıkların oluşumunu önlemek, önlenemiyorsa azaltmaktır. Ancak yine de bazı maddelerin üretim atığı olarak ortaya çıkması çoğu zaman kaçınılmazdır. Oluşumu önlemeyen atıklar üretim sürecine kazandırılarak tekrar kullanılmalıdır. Bu durumda ilk düşünülmesi gereken işletme içinde değerlendirmektir. Đşletme içinde değerlendirilmesi mümkün olmayan atıklarda Atık Geri Dönüşüm Borsası aracılığıyla diğer işletmelerde ikincil hammadde olarak kullanım imkanı bulmaktadır. Ve bu yolla:

letmeler üstü değerlendirilmesi ile atık oluşumu önlenir ve depolama sahalarının ömrü uzar.

2. Atık bertaraf maliyetlerinden tasarruf edilir.

3.Doğal kaynakların verimli kullanılması sağlanır.

yıllardaki hızlı sanayileşmeye bağlı olarak, artan hammadde ihtiyacı, enerji ve doğal kaynakların tüketimi sonucunda atık üretimi de artmaktadır. Bu atıkların çevre kirliliğine neden olmayacak şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Atık gereken yol, atıkların oluşumunu önlemek, önlenemiyorsa azaltmaktır. Ancak yine de bazı maddelerin üretim atığı olarak ortaya çıkması çoğu zaman kaçınılmazdır. Oluşumu önlemeyen atıklar üretim sürecine düşünülmesi gereken işletme içinde değerlendirmektir. Đşletme içinde değerlendirilmesi mümkün olmayan atıklarda Atık Geri Dönüşüm Borsası aracılığıyla diğer işletmelerde ikincil

letmeler üstü değerlendirilmesi ile atık oluşumu önlenir ve

(27)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 27 4. Hammadde üretimi için daha az enerji tüketilir.

5. Gelecekte hammadde ve doğal kaynakların azalmasına bağlı olarak oluşabilecek ekonomik problemlerin oluşması önlenir.

Atık Geri Dönüşüm Borsası’nın kuruluş amacı, işletme içinde değerlendirilemeyen ve atık olarak nitelendirilen maddeleri satmak isteyen ve bu maddeleri almak isteyenleri bir araya getirerek, atık maddeleri ekonomiye kazandırmaktır.

Borsanın işleyişinde Ticaret ve Sanayi Odası’nın fonksiyonu, sadece arz ve talep sahiplerini buluşturmaktır. Nakliye ve maliyet gibi diğer konular, alıcı ve satıcı arasında görüşülecektir. Atık Geri Dönüşüm Borsası, atıkların bertarafı konusunda bir kontrol sistemi değil atıkların tekrar kullanılmasına aracılık eden bir sistemdir.

Borsa Nasıl Çalışır?

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)’nin koordinatörlüğünde kurulan Geri Dönüşüm Borsası, pilot olarak Kocaeli Ticaret Odası, Đstanbul Sanayi Odası, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, Gaziantep Sanayi Odası, Adana Sanayi Odası, Kayseri Ticaret Odası tarafından uygulanmaktadır. Ege Bölgesi Sanayi Odasında kuruluş çalışmaları devam etmektedir. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası adına Geri Dönüşüm Borsası, Bursa Çevre Merkezi tarafından yürütülmektedir. (URL 4) 4.Geri Kazanım Đle Đlgili Yasal Düzenlemeler

4.1.Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği

Atıkların geri kazanılması ile ilgili olarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uyulması yasal zorunluluk gerektiren bir mevzuat geçerlidir. Söz konusu mevzuat, 30.07.2004 tarihli ve 25538 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.01.2005 tarihinde yürürlüğe giren “Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” olup, yönetmelik revize edilerek “Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” olarak 24.06.2007 tarihli ve 26562 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yönetmelik evsel, endüstriyel, ticari ve işyeri olmasına bakılmaksızın yurt içinde piyasaya sürülen plastik, metal, cam, kağıt - karton, kompozit ve benzeri malzemelerden yapılmış bütün ambalajları ve bu ambalajların atıklarını kapsamaktadır.

Amacı;

a ) Çevresel açıdan belirli ölçütlere, temel koşul ve özelliklere sahip ambalajların üretimi,

b ) Ambalaj atıklarının çevreye zarar verecek şekilde doğrudan ve dolaylı bir şekilde alıcı ortama verilmesinin önlenmesi,

c ) Öncelikle ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi, önlenemeyen ambalaj atıklarının tekrar kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım yolu ile bertaraf edilecek miktarının azaltılması,

(28)

ç ) Ambalaj atıklarının belirli bir sistem içinde, kaynağında ayrı toplanması, taşınması, ayrıştırılması konularında teknik ve idari standartların oluşturulması, ve bunlarla ilgili prensip, politika ve programlar ile hukuki, idari ve teknik esasların belirlenmesi. (URL 5)

Yönetmelikte geri toplama ve geri kazanmada yasal sorumluluk, ambalajı kullananlara (ambalajı alıp gerisine kendi ürününü doldurup piyasaya sürenler) yada ambalajı üretenlere verilmiştir. Piyasaya sürenler adına, ambalaj üreticileri de bir sistem kurarak ambalaj atıklarının geri kazanım sorumluluğunu üstlenebilirler. Bu sisteme dahil olan ambalaj üreticileri ve piyasaya sürenler geri kazanım hedeflerinin tutturulmasından müşterek olarak sorumludurlar.

Yönetmeliğin uygulamaya girdiği tarihten itibaren on yıl içinde, sorumlu ekonomik işletmeler ambalaj atıklarının ağırlık itibari ile en az % 60'ını geri kazanmakla yükümlüdürler.

Tablo 1. Malzemeye göre yıllık geri kazanım hedefleri Malzemeye göre yıllık geri kazanım hedefleri (%) Yıllar Cam Plastik Metal Kağıt/Karton

2005 32 32 30 20

2006 33 35 33 30

2007 35 35 35 35

2008 35 35 35 35

2009 36 36 36 36

2010 37 37 37 37

2011 38 38 38 38

2012 40 40 40 40

2013 42 42 42 42

2014 44 44 44 44

2015 48 48 48 48

2016 52 52 52 52

2017 54 54 54 54

2018 56 56 56 56

2019 58 58 58 58

2020 60 60 60 60

Yönetmeliğin 5. bölümünde ise ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanmasına ilişkin hükümler yer almaktadır. Ambalaj atıkları, çevreye zarar vermeden bertaraflarının sağlanması, çevre kirliliğinin azaltılması, katı atık depo sahalarından azami istifade edilmesi ve ekonomiye katkıda bulunulması amacıyla oluştukları yerlerde diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilir ve toplanır (Madde 26).

Buna göre tüketiciler kullanılan malzemeye (plastik, metal, cam, kağıt - karton, kompozit vb.) ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın, tüketim sonucu oluşan ambalaj atıklarının diğer atıklardan ayrı olarak biriktirmek ve belediyenin ya da yetkili kuruluşların istediği şekilde toplama sistemine verilmek üzere hazır etmekle yükümlüdürler.(6)

(29)

ÇMO | 3. Öğrenci Kurultayı 29 4.2.Atık Yönetimine Đlişkin AB Mevzuatındaki Prensipler

• Üretim Sorumluluğu: Kirleten öder ilkesinin uygulanması

• Topluluk ve üye ülke düzeyinde kendine yeterlilik: Atık kullanım tesisatı kurulması

• Yakınlık: Atığın üretilen yere yakın alanda yok edilmesi

• Atık Yönetim Hiyerarşisi: Atığın önlenmesi ve azaltılması, çevreye verdiği zararın en aza indirgenmesi, dönüşümle atığın yeniden kullanılması

4.3.Avrupa Birliği Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Direktifi

Avrupa Topluluğu’nda 20 Aralık 1994’te ambalaj ve ambalaj atıkları konusunda yönlendirici bir direktif yayınlanmıştır. .”AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Direktifi”

(Directive94/62/EC) diye adlandırılan direktif ile tekrar kullanım ve geri dönüşüme uyum için 5 yıllık bir süre konmuştur ve üye devletlere bu süre içinde ambalaj atıklarının azaltılması ve önlenmesi için ulusal programlarını yapma görevi verilmiştir. Bu direktif ambalaj atıklarını önlemek, geri dönüşümünü ve tekrar kullanımını özendirmek, böylece atık miktarını azaltmak amacıyla tasarlanmıştır.

Amaç;

• Ambalaj atıklarının çevreye etkilerini engellemek veya yok etmek

• AB içerisindeki iç pazarı çalıştırmak

• Ambalaj atığı oluşumunu engelleyecek önlemler almak

• Geri dönüşüm ve geri kazanım için özel hedeflerle uyum sağlamak

• Geri dönüşüm/toplama ve yeniden kullanım/geri kazanım için gerekli sistemleri kuracak önlemleri almak

Üye ülkeler, atıkları önlemek üzere bazı adımlar atmak zorundadırlar ve atılacak bu adımlar ulusal programlarında yer almalıdır. Piyasadaki tüm ambalajlar direktife yer almıştır. Bunlar; ticarette, sanayide, perakende satış sırasında ve ev içinde kullanılan satış ambalajlarını, ikincil ambalajları, nakliye ambalajlarını kapsamaktadır.

Önerilen Yeni Hedefler 2008 itibarı ile ulaşılacak – %55-80 geri dönüşüm – En az %60 geri kazanım Madde bazında geri dönüşüm:

– Cam: %60

– Kağıt ve karton: %6