Dilsizleşme tehlikesi

Dilsizleşme tehlikesi

İ ^{spanyol Şairi Lorca'ya bir şiir için "Bu kadar kö-} l ^tİı tiİ slih na§ıl sevebilirsin?" diye sormuşlar,

"Ohooİ.." ^{demiş Lorca.} "Siz ^{bir de benim sev-} diğm şaıkılan bilseniz!"

l{e zaman müzik konusunda bir tartışmaya ku- lak versern aklıma bu minik anekdot gelir. Kötü şaI-

kılan scvebilmenin yalnızca Lorca'ya özgü bir şcy oıİnaüğıru ^düşünuİ, için için avunurum, Mfiğc

karşı özel bir ^yeteneği olmayan, özel bir müzik eğı timinden geçmemiş bir cumhuriyet çocuğu olarak miiaik geçmişim aşuleyl andırır, ^Neler vardır kulak- larımda yankılananlar ^{arasında neler:} ortaokulda notalanyla öğrettikleri Bizet'in aryasrndan sokak- tan kaptığım yavan çıngene şarkılarına, yürekli Ru- meli türkülerinden melankolik

lletişim _çağında konuşma kanallan çoğüygr, ^hL_- lanıyoİ, etİinüeşiyor. Ama kim konuşuyor o kanal- larla? Hangi ^yönde akıyor sular?

Kültür açıslndan tam riizgfulı bir ^tepe ğbiyiz. Her tür füzgar, he, çeşit esinti kopup geliyor bizi bulu- yor. Başkalannın dertlerini, duygutarın, dilşlerili

dinlemekte üstümüze yok. Amerika'nın giineyindeki toplumsal yapının zaman içinde değişiminden, New york'ta ortalınıf kaünlannın ihanet ^ve muısuzluk- lanna, ^yüz yılın başında lngiliz soylulannrn sorun- lanndan günümüzde esrar çekıniş delikanlıların he- zeyanlanna kadar ^ne çok yaşantıya ortak oluyoruz eİran bşında. ^{Ne giizel} anlagnrşlar diye erpta bile

ııoila

ediyoruz.

Buna bir itirazım yok. _Şu zamanda klıltüreı olarak ^içine kapanmanın ^geçerli bir yol ol- madıFru, hatta mitnkün ol- madığnı biliyorum.

Bıralınız gelsinler, bırakınu anlatsrnlar...

Ama bir _şartla: Biz de ken- di öykülerimizi, ^kendi duygıı- larımız. kendi düşleriırizi an- ıatmaktan geri durmayalın.

En glincel, en anlamlı olanı uı

çağdaş araçlarla en iyi biçim-

de ifade etmeyi ihmal etmey+

lim. Onlannkinden geri kal- mayan ama bizim olan bir mü- ziğimiz, edebiyatımz, sinema- mız olsun.

selahattin Pınar şarkılanna, Pir Sultan Abdal'ın ilahilerin- den zenci "spiritual"lanna, Nat King Cole'un kadife sesin-

den Ajda Pekkan'ın ^yayvan notalanna kadar...

İyi kotıı ayınmı ^yapmadan bunlann _çoğundan haz almr- şımdrr. Belki hili da alabili

rim. Haz verici bir meIodi ola- rak mltziğn kökeni, niteliği, kimliğ beni pek ilgilendirmez.

Kilise _, tekke, çeşmebaşı, saray, alafranga, alaturka, arabesk...

Kötü şaİk ^{arı da} sevebilirim.

Ama bir ifsde ırıcı ^olarak

aynı sorular beni yakından il- gilendirir. Kültürel ^yarat diğer alanlarında ^benzer lmın

sorular beni ilgilendirdiği kadar.

Çtımkü miızik, şu iletişim çağnda, ^salt biİ haz ara- cl oımanın otesinde işlevler yüklenmiştir. Bizimki ^gi- bi ileti bonıbardımanı altındaki kültııııer ^standart- fuma ^ve homojenleşme tehlikes$e karşı karşıya bu- lunuyorlar. Buna ^karşr, bizim kendi ifade olanak- larımn geliştiıerek meramımıa kendimize ve baş- kalanna anlatabilmemz ^gerekiyor.

Herkesin her an herkesle konuşmasının teknolo- jik _olarak ilk kez mtınkün olduğu çağımızda, dil- sizliL tehlikesi de artıyor. Salt seyirci, dinleyici olup avunup gitmek o kadaİ kolaylaştı ki...

Kiiütür işleye işleye oluşur. Suskunluğun ^sonu dil- sizlşme, dilsizleşınenin sonu küıtür§iızıeşmedir.

***

Ben müzikte arayş, sinemada ulusallık, edebiyat- ta yenitik tartışmalarını hep böyle bir bağlamda d+

ğerlendiriyorum. Z|İlfü Livaneli'nin mİlziğini ^din- ıerken, H{iseyin Karakaş'ın "Kanallar ^Yüksek

Uçar"ınr iderken Şerif Gören'in filmini ^seyreder- ken, Latife Tckin'in ^romanrnı okurken vb... aklım-

da böyle sorular var. Haz almanrn ötesinde sorulaİ bunlar... _Çağdaş Türk sanat ve kiıütürünün en ya- şamsal sorutarı...

Norrı ıs KAsıu ı98a 25

ilOKJA ğr ^J]ğüJ

^/

H§

ıl ^(,

Cinoyete ru

şyei ^korıştı

Mjl?s ?iraaç ?Clası ^eski BaŞkanı RüŞtu Özer TEKvöneticile- rının kencr6ine 10 milyon lira rtjşvet önerdiklerini açıkladı

oörovı ı rrRM K SANTRAL

Yö"r

lİ w

na karşı çıktım. Toplantıdan son ra tam kapıdan çıkarken TEK'in Ankara'daki yöneıicilerinden Yah- ya lşıtan ^yaıuma geldi, _'kardeşim

siz ne isıiyorsunuz? Soyleyin. Ne is- ters€niz verec€ğiz. Ne isterseniz ya- pacağız. Yğer ki aradançekilin' de-

di. Ben de ona, 'köyıümiin ^paraya ihtiyacı olsaydt size gelir rica edeı- dim. Fakat benim köylümiin, toF

rağına, evine, barkına ihtiyacı var' dedim".

Dcvh yılın siiyler mi? TEK _çev- reyi kurtarmaya çalşan ^{kişileri sus-} turmann yollarını araıken, bu kez Taıüİkevl€ri köyünün kadınlan ses- lerini ytikschiyorlar _ve puslu bir yaz sabahı köyiin afazisine gfuen TEK'-

in kamyonaini "tutukluyorlar- dı"...

Olaylar hızla gelişiyordu. 29

Ekim'de MDP Genel Sekreter Yar- dımcısı, Muğla Milletvekili Muzaf- fer İthanln başkanlığnda 3 kişilik bir parlamento heyeti Gökova'ya giderek incelemelerde bulunuyor ve döntışünde aynnt ı bir rapor hazıı- lıyordu. Bu raporda yer alan birbi- rini yalanlayan belgeler ise olduk- ça.ilginçti...

Orneğn, Bayındırlrk ve İskan Bakanlığ Planlama ve İmar Genel Müdüİlüğü, Türkiye Ziraat odalan 'ıuzaffef ^han

Birliği'nc ([ZOB) Ayla Bşkaıdş

imzasıyla gönderdiği 7 Haziıan

1984 tarih ve H.Oı}l258 sayü ya- zısında, Kemerköy termik santralr konusunun "Sanayi Aısalan Tet_

kik Komisyonu"nda görİtşüldüğii beliniliyoı ve şöyle devam ediliyor- du:"Konuya ilişkin, Başbakanlık Çevre Müsteşarlığı ve Sağlık ve Sosyal Yardırn Bakanlığı görüşleri olumsuz olduğundan anılan tesisle- re bakaniğmca ön izin verilemedi-

ğ, ^{TEK Genel} Müdürıüğü'ne ve Muğla Valiliği'ne bildirilmiştir.

Bilgilerinizi rica ederim. "

Bu bilgiyi alan TZOğ Enerji ve Tabii Kaynaklaİ Bakanhğ'na baş- vurarak, Bayındrrlık ve İskin Ba- kanhğ!'nın santrala izin vermemc- si karşsında TEK'in ne yapaca&- ru soruyordu. TEK Genel Müdür- ıüğü'nden bu kez ı0 Ağustos ı984 tarihind€ 0l. BHIM. l3-3l84 sayı ile TZOB'ye gönderilen ve Genel S€kreter Oktay Eryirce ile Genel s€kreter yardlmcısı _sabahattin Gültekin'in imzalarınr taşıyan ya- zının son paragrafında ise, ..Halen l8 kuruluşun katıldıF Sanayi Ar_

salara Tetkik ve Tahsis Komisyo_

nu'ndan bu aıazinin tahsisi husu- sunda gerekli müsade istihsal edil- miştir. Santrahn södeşmesi de ha- lihaarda imza edilmiş bulunrnakta-

dıı" denilivordu-

Öte yandan Enerji ve Tabii Kay- naklar Bakanlığ Müsteşar Yardım- cısı Yalpar Kaynak da, 28 Eylül l984' te Türkevleri köyü muhtarlı- ğına gönderdiği ₇₅ ,792 szyılı yazı- da, "adı gçen santralın sahi]den bir kilomeııe içeride tanma elverişli olmayan arazi üzerinde kurulması- na Bayındırlık ve İskan Bakanlğı'-

nIn 18.6. l984 tarih ^ve

H.M,l482/X)52 sayılı yazısıyla ön iziır verilmiştiı" diyordu.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığ'n - dan Ayla Beşkardeş istediğ kadar 7 HaLiüan 1984 ıarihli yazısında ön izin verilmediğini açıklayadursun, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan- lığı izni "elçabukIuğu" ile çıkartı- vermişti..,

Müsteşar Yardımcısı Kaynak'ın yazlsında santra|ın tarıma elverişli olmayan arazi üzerinde kurulacağı da belirtiliyordu, ama Muğla Tek- nik Ziraat Müdürlüğü'nün verdiğ rapor, TEK'in bugün hala santral kurmak için kamulaşlırılmasını is-

tediği arazinin 550 dönümiinün Türkevleri köyünün tarım arazisi

'' ^S f",H[i,"ii,?iTiJ,ülii:

ye de sürcsi sona ermeden fes tıedil- mesi hünde l0 milyon liralık taz_

minat ödenir hükmü koyalım. Sizi bir_kaç ay sonra işten çrkarırız, ^lO milyon]uk tazminatınızı alırsınrz.

Ancak bu termik santralla uğraş- maktan vazgeçin..."

Cennet Gökova'nrn ağacını, ku- şunu, narenciyesini, tütününü, ef- latun sulannı "asit yağmurlaIın-

-dan" ^ve kömür tozlarından koru- mak için; saltanalı topu topu 24 yıl sürecek olan Kemerköy (Ören- Tiiüİk€vleri) termik sanİralırun yapı- mııı engellenıe yolunda dişe diş bir mücadele veren Mi]as'ın ziraat Odası eski Başkanı Rüşlü Özer, Türkiye Elektrik Kurumu'nun ken- disine nas rüşvet teklif ettiğni bir- kaç gün önce AnkaIa'da bu sözlerle açıklryordu. TEK'in Kemerkğy bu- cağna göz koymasıyla, bu kuruma kar.şı mücadele bayrağı açan Rüş- tü Ozer, l9 Ocak l983 akşamı Mi- las'a gelen iki TEK yöneticisinden, sus payı olarak bu tazminat önefi- sini alıyordu.

lıkbahafda yap an y€rel yönğim sçiılllerinde MDP'den belediye

_ ^meclisi üyeliğine adaytığıru koydu-

_ ^{üu iein,} Ziraat Od4sı Başkanlığ'n- dan istifa eden Özer, KemerkOy bucağnda _oturan ve yöre hath tize-

rinde €tkinıiği olan emekli öğret- men Ali Sonkul'a da TEK'in _çen-

gel attığnı bildiriyordu. TEK Tem- silcileri Milas'a geldiklerinde, Ali

Sonkul'u da bularak, Kemerköy'- deki evi için değerinin bes katı üze- rinde bir istimlak bedeli İahakkuk eııirebileceklerini çttlatmı§|ar, AIi Sonkul da TEK'çileri kovalamışıı.

Öte yandaı, Milas'k Noklı mu- habirinin konuya ilişkin sonısunu yanıtlayan Ali Sonkul ise _şunları söylüyordu: "Muğla Valiliği'nde düzenlenen, dokuz bakanlığın tem- silcileriyle birlikte Rüştü Özer'in de

katıldığı ıoplanııda, ben de bulun- muşıum. Ören-Türkevleri köylül€- rini temsil ediyordum. Pek çok ki- şi gibi ben de santralın yapılması-

26 ^{NoKrA 19 KAslM 1984}

§nont''R

\

,.l

7 }

\

t

zlraatçü RajŞtu özer, fEK,ln kencrislne ruşvet tekllf ettiğini açükladı

"Elektrim"in ^{taşııronu sıfatıyla} ENKA Holding'in sondaj ve har- fivat uzrnanlannrn geldiğni, bun- laidan bazılannın köylii]eri ^tehdit edercesine konuşmalaı yaptıklannı bildiren llhan, "Gökova Körfezi'- nin 33 kilometre kuzeyinde Yeni- köv'de kurulan 630 megavaı ^gü- cü;deki 3 üniteü sanıral için ¹⁸⁰⁰ dönüm arazi istimlak edilmişken, toolam ^{420 megavat} olarak planla- nan iki uniıeli Kemerköy Santralı'- na neden 55ü) dönüm arazi isteni- yor?" diye soruyordu.

Önerge verilü. Olayın ^iiız€rine var güçleriyle gitmeye kararh gözü- ken MDP Genel Merkez ve ^grup yöneticileri ise, gçen hafta içinde Kemerköy termik santralı sorunu- na anlk parlamentoda _{çöziıürı} aran-

masını kararlaştırıyorlardı.

Gökova santrah daha kurulma- dan lafıyla ureıilen enerjinin, Mil-

let Meclisi'ni de kıaştırması bekle- nirken, Meıeoroloji Mühendis|eri Odası da bir açıklaına ^yaparak,

"Termik encrji kirli enerjidir" d!

yordu. Odanın açıklamasında; ha- va kirliliği ^ve çevre sorunlarına ^ge- reği gibi önem verilmemesinin eı

somut örneğinin Gökova Termik Santralı ile ilgili yer seçimi olduğu vurgulanıyordu. Açıklamada, kir- liliğin yalnızca kaynaktan alınacak önlemlerle giderilemeyeceği, aynca santral için seçiıec€k yörenin mete-

oroloji parametrelerinin de bilin-

mesi gerektiğ dile getiriliyordu. Ne var ki, Özal hükümeti' tarafından hem hakim, hem savct, hem de bi- lirkişi işlevlerinin tümü bird€n üst- lenilerek "gereği" çoktan düşünül- muş, ^gerek bilimsel, ^gereks€ bürok- ratik karşı çıkmalann tümü "cüil-

lik"le suçlanarak bir ka]emde yok sayılmıştı... Artık Gökova'da EN- KA İnşaat ^güze| güzel "hafriyatla-

rını" yapabilir, TEK yöneticileri

"şimdilik" mavi olan denizin kıy-

sında güneşlcnebilirlerdi. İşte bu da

"Özal demokrasisi"nin yeni "cil- velerinden" biriydi O

olduğunu belirtiyordu. Muğa Tek- nik ziraat Müdürlüğü'nden Ziraat Yüksek Mühendisi Tuncay Akgö- oıı\ ile orhan Bora'nın ll ^Kasım

2'de dtlzenledikleri raponın son 6ölümü aynen şöyleydi:

"söz konusu arazide sulama ola-

naklan olduğundan, narenciye büçeleri ^ve zeytinlik tesisleri kurul- muştur. Tarla ziraati olaİak; tütün, susam, hububat, mısır ve pamuk tanmı yapülmaktadır. Arazi sınıf itibariyIe de ikinci sınıf tanm ara- zisi gubuna girmekıedir. Bu duru- ma göre, TEK Genel Müdürlüğü'- nce bu tesislerin, kamulaştırılması düşünülen saha yeriıe, bu süaya bitişik bulunan sazlık Mevkii'nde- ki hazineye ait ve hali,hazırda kul- lanılmayan 6. sınıf arazi ^tizerinde yapılmasırun daha uygun olacağı kanaatine varılaıak işbu rapor tan- zim ve imza edilmiştir."

İlhın nt diyoı? Ankara'da Rüş- tü Özel ile birlikte kamulaşlırmayı durdurabilmek için bakanlık ^ba-

kanlrk dolaşan Muğa Milletvekili

ve MDP Genel Sekreıer Yardımcı-

sı Muzaffer İlhan ise, TEK'in ama- cının "Üzüm ^yemekten çok, ^bağ- cıyı dövmek" olduğunu ^vurgulu- yordu. ilhan'a ^göre, TEK, Göko, va Körfezi'nde yıllardan beri ken- di mensuplarına bir ıatil siıesi kur- ma peşinde koşmuş, ancak kamu- laştırmayla ilgili yasalar dinlenme sitesi amacıyla arazi istimlakrna izin vermediğnden term.ik santlal baha- nesini ortaya atmlştı,..

Muzaffer llhan; Oren kasabası-

na 15 kilometre uzaklıktaki Hü- saıİılar kömür havzasında TEK'in

istediği kadar santra! kurabileceğ- ni söylerken, ^{o yörede} soğutmanın da goletler aracüyla sağlanabilece- ğini belirtiyor, ancak "TEK ça|F şanlarınrn denize gire çıka taıil ^ya- pabilmesi" için santralın zorla kı- ytya oturtulmak istendiğini ileri sü- rüyordu.

son günlerde bölgeye santrahn yapımını _üstlenen Polonya firması

7ffi!,*

Nofi^ 19 KAs ,l 1984 27

E---]

Behruz Kia

Reim Sergisi 19 l(ğıü3 Anlıt

Nisp€tiF cad. ^a4 Eftr Tel: 166 19 35

\ı

\ ,;

1,1

YASALAR / AVUKATIAR|N işTEN YASAKIANMASl

Cezo ını, _{önlem mi?}

Ankara ve istanbut Barotarı,nın Avukatlık yasasrnda

Yapıla.n cleüşKik.konusuncta getirctikleri farklı vorumtar, u|/gulamacra çeliŞkiıere ve tartıŞmalara vol açtı

1nı çtiğiniz ^{ay Ankıra ve lstan-}

tlJ bul sıkıyönaim savcılrktanı- .len aynı tarihleıde gkan ve aynı konuda olan iki ^yazı, İstanbul ve Ankara Bırolan'nrn Yönğtim Ku- rullan'na ulaştı. Sıkryönetim Sav- cüklarınca gönderilen yaalaıdı, haklınnda dcvletin şahsiyaine kaı-

şı ^{cürİımdcn dolayı dava açılan}

avukatlann adlan bildiriliyor ve ge- reken işlemin yapı|ması isteniyor- du.Geıeken işlemden kastedilen iş_

ten yasaklanmaydı. Çünkü ^Avu- katlık Yasası'nın l54. maddesinde yapıian _son değşikliğ€ göre devle- tin şahsiyetine kaİşı cürümden do- Iayı haklannda dava açılan avukat- lann meslekıen yasaklaımalan ge- rekiyordu. Bu kaıan, Baro disiplin kurullan ya da Adal€t Bakanlığı alacaktı. sıhyönetin Savolığndan gelen yaalarla biılikte, kamuoyun_

da uzun tart§malara yol açan bu yasa değşiktiğinin bir uygulaması gündem€ geliyordu.

Her iki Baro da aynı üsa kurulu-

şa, Barolar Biıliği'ne bağydı. Her ikisinin de gorevleri _aynr, amaçları ortaktı: Savunmayı korumak. Arna

her nedense, Sıkıyönctimden ulaşan yaa, iki baroda birbirinden tama- mcn faıklr işlemlere tibi tutuluyor- du.Ankara Barosu Yön€tim Kurutu, adı geçn _awkatlar aleyhine, söz

konusu suçlann ^yasa değşikliğnin yapıldığı _{tarihten önce işlenmiş} ol- duğunu belirtiyor, awkatlar hak- krnda herhangi bir işlem yapılma- masına karar veriyordu. Ankara Cumhuriyet Savolığ da Baro'nun bu karanrun altına "itiraz eımiyo- ruz" şrhi ^düşrek kesinleştiriyor- du. Aynı günlerde toplanan İstan-

bul Barosu yönetim kurulu ise

farklı bir tutumla hakkında dava açılan 8 avukaıı disiplin kuruluna sevkediyor ve 20 Kasım'daki disip- Iin kuruIu toplantısında savunma- larını yapmalarınr istiyordu.

cezı ml, önlem mi? iki Baıonun kararlan arasındaki _çelişki Aııkaı

hk Yasası'nın değştirilen maddesi ile ilgi|i farklı yorumlardan kaynak- lanıyordu. Hakkında dava açılan avukatların işten yasaklanmalırı ceza mt, yoksa önlem miydi? Ceza olarak kabuI edildiğinde, ceza hu- kuku ilkeltriııe göre, işten yasak- lanmanın yasa değişikliğinden ön- ce işlenen suçlara, uygulanamaması gerekiyordu. Önlem olaıak kabul edildiğnde ise, uygulama yasa ta- rihinden geriye götürülebilirdi.

Ankara Barosu Başkanı Önder sav, Noı.tı'ya yapttğ açıklamada,

"Işten yasaklama konusu bir ^(€d- bir değil, cezadır" diyor ^ve şöyle devam ediyordu: "Avukat ^yargıla-

ma sonunda beraaı etse bile işleme-

önder Sav,

blr tedbır "lşten

değll, yasaklama konusu cezadür."

kal hakkında kamu davası açılma_

sırun avukaük mşIeği ile ilgili bir niteliğ bulunmadığna göre _mesIe- ğin korunma§ına yönelik bir öıı' .

sajnlamayacağnı ifade ediyoiY

"ışten yasak|ama özü ^ve yapıst ba-

kımrndan kamu hizmetlerinden mükimiyet cezası niteliğindedir'' diyordu. Buna karşılık, söz konu_

su maddenin ceza değil, önlem ol- duğunu savunan]ar da vardı ki, İs- tanbul Barosu'nun da bu ^görtişte olduğu anlaşılıyordu.

(hlemi _kim olr? Ancak tartışma bu kadarla da kalmıyordu. lşten yasaklanmanın bir ön|em o|duğu kabuI edilse bile, bu kez de ..önle- mi kim a]abilir?" taftışması günde_

me geliyordu. _YapıIan yasa değişik_

Iiği önlem uygulama yetkisini _Ba- roya ya da Adalet Bakanlığına, ya- ni idareye veriyordu. "oysa'' di_

yordu Avukaı Turgut KazzIı, ''İü-

reye önlem uygulama yetkisi tanrn- ması mümkün değildir. Aniıyas

-

diği bif suçlan cezalandınlmış ol- maktadır. lşlerini ustlendiii mü- vekkilleri de avukatla birlikıe ceza-

landınlmakıa, savunmasız bırakıl- mış olmaktadır." Ceza Hukuku

a

)-) Profesörii Çetin Özek ^de, bir

ll,

} ^İ_ ---

-_;.z ^ıt.2€ı_)

"/', _,:. ^/r'

. -,.

=;j-l:jfi:

=_:-:---.-':-,- _, ^{,:'/ '}

28 NoKrA 19 KAslı, ı9s4

h.. A

u

J \]