Arka Kapsül Perforasyonu ve Sulkus Göz ‹çi Lens ‹mplantasyonu Sonras›
Göz ‹çi Bas›nc› De¤iflimlerinin Kapsül ‹çi Göz ‹çi Lens ‹mplantasyonu ile Karfl›laflt›r›lmas›*
Dr. Jülide C. UMURHAN (1), Dr. Fevzi AKKAN (2), Doç. Dr. Kadir ELTUTAR (3),
ÖZET
Amaç: Fakoemülsifikasyon esnas›nda arka kapsül y›rt›¤›
nedeni ile göz içi lensi (G‹L) sulkusa implante edilen olgular ile kapsül içi G‹L implantasyonlu olgular›n postoperatif göz içi bas›nc› (G‹B) de¤iflimlerini ile karfl›laflt›rmak . Yöntem: Fakoemülsifikasyon uygulanan , arka kapsül per- forasyonu nedeni ile sulkusa ‹OL implante edilen 34 has- tan›n 34 gözü çal›flma kapsam›na al›nd› (Grup 1). Grup 1’
de 28 hastan›n di¤er gözüne fakoemülsifikasyon cerrahisi ve kapsül içi ‹OL implante edilmiflti, bu gözler kontrol gru- bu olarak kullan›ld› (Grup 2). Grup 1’de gereken olgularda ön vitrektomi yap›ld›ktan sonra 20 göze polimetilmetakrilat (PMMA) ‹OL, 14 göze katlanabilir akrilik ‹OL sulkusa yer- lefltirildi. Grup 2’ de 8 göze PMMA ‹OL, 20 göze katlanabilir akrilik ‹OL kapsül içine yerlefltirildi. Preoperatif, postopera- tif 24. saat, 7. gün, 1. ay, 3. ay ve 6. ayda Goldmann apla- nasyon tonometresi ile ölçülen G‹B de¤erleri, iki grup ara- s›nda ve Grup 1’ de akrilik ve PMMA ‹OL implante edilen o l g u l a r a r a s › n d a a y r › o l a r a k k a r fl › l a fl t › r › l d › . Bulgular: Preoperatif ortalama G‹B de¤erleri, Grup-1’de 16.8 ± 1.8 mmHg, Grup-2’ de 16.9 ± 0.9 mmHg idi. ‹ki grup aras›nda preoperatif G‹B de¤erleri aç›s›ndan anlaml› bir fark yoktu (p > 0.05). Grup-1 ve Grup-2 ‘ de postoperatif ölçülen G‹B de¤erleri ile preoperatif G‹B de¤erleri aras›nda istatistiksel olarak anlaml› farkl›l›k yoktu ( p > 0.05). ‹ki grup aras›nda da izlem boyunca istatistiksel olarak anlaml›
G‹B farkl›l›¤› yoktu ( p > 0.05). Alt› ayl›k takipte Grup 1’de PMMA veya akrilik ‹OL yerlefltirilen olgular G‹B de¤iflimleri aç›s›ndan karfl›laflt›r›ld›¤›nda arada istatistiksel olarak anlaml› bir fark gözlenmedi (p > 0.05).
Sonuç: Fakoemülsifikasyon cerrahisinde sulkusa ‹OL implante etmek zorunda kal›nan olgularda erken postope- ratif dönemde göz içi bas›nc›nda önemli bir de¤ifliklik olma- maktad›r.
Anahtar Kelimeler: Fakoemülsifikasyon, göz içi bas›nc›, intraokuler lens
SUMMARY
Comparison of the Intraocular Pressure Changes in Cases With Sulcus Fixated Intraocular Lens Implantation After Posterior Capsule Perforation and Capsular Bag Implantation
Purpose: To compare the postoperative intraocular pressure (IOP) changes in cases with sulcus fixated intraocular lens (IOL) implantation because of the posterior capsule perfora- tion during phacoemulsification and with in the capsulare bag implantation.
Methods: 34 eyes of 34 patients with sulcus fixated IOL because of the posterior capsule perforation during phaco- emulsification were included in this study (Group 1). 28 patients in Group- 1 had phacoemulsification and intraca- psular IOL implantation in the fellow eye, these eyes were used as a control group (Group -2 ). After performing anterior vitrectomy to necessary cases, in 20 eyes, a polymethylmet- hacrylate (PMMA) IOL and in 14 eyes, a foldable acrylic IOL was implanted in the sulcus in Group 1. In 8 eyes, a PMMA IOL and in 20 eyes, a foldable acrylic IOL was imp- lanted in the capsular bag in Group 2. The IOP values which has been measured by Golmann applanation tono- metry preoperatively, 24th hour, 7th day, 1st month, 3th month and 6th month postoperatively were compared among two groups and also among the acrylic and PMMA IOL implanted cases in Group 1.
Results: The preoperative mean IOP values were 16.8 ± 1.8 mmHg in Group 1 and 16.9 ± 0.9 mmHg in Group 2.
There was no statistical significant difference between the mean IOP values of two groups preoperatively (p > 0.05) . There was no statistical significant difference between the postoperative measured IOP values and preoperative IOP values in Group- 1 and 2 (p > 0.05). There were no statistical significant differences in postoperative IOP values between two groups (p > 0.05).
For 6 month follow up, the IOP changes in PMMA and acrylic IOL implanted cases in Group 1 were compared and there was no statistical significant difference (p > 0.05).
Conclusion: In cases which the IOL has to be implanted to the sulcus during phacoemulsification surgery , there is no significant change in IOP in early postoperative period.
Key Words: Phacoemulsification, intraocular pressure, intraocular lens
1
SSK ‹stanbul E¤itim Hastanesi Göz Klini¤i, Asistan› (1), Uzman› (2), Klinik fiefi (3),
* Bu çal›flma, TOD XXXVII. Ulusal Oftalmoloji Kongresi’nde poster olarak sunulmufltur.
‹stanbul T›p Dergisi 2004; 4: 1-4
G‹R‹fi
Baflar›l› bir fakoemulsifikasyondan sonra arka kama- ra ‹OL’i kapsül içine implante edilir. Cerrahi s›ras›nda geliflebilecek arka kapsül y›rt›¤›, vitreus kayb› veya zo- nuler diyaliz gibi komplikasyonlar›n sonucu yeterli arka kapsül deste¤i sa¤lanamazsa ‹OL sulkusa yerlefltirile- bilir. Sulkus implantasyonlar›nda; genellikle genifl çapl›
polimetilmetakrilat (PMMA) ‹OL kullan›lmaktad›r (1,2).
Küçük kesinin avantajlar›n›n devam etmesi aç›s›ndan katlanabilir ‹OL de sulkusa implante edilebilir (3,4).
Kapsül içi yerleflim yerine sulkusa implante edilen
‹OL’ in iris arka yüzeyi ile temas›na ba¤l› pigmenter glokom ve G‹B art›fl› geliflebilmektedir (5 -7). Biz çal›flma- m›zda; ‹OL’i sulkusa yerlefltirilen olgular›n G‹B de¤iflik- liklerini inceledik ve sulkusa yerlefltirilen farkl› ‹OL tiplerinin G‹B’da art›fla neden olup olmad›¤›n› araflt›rd›k.
GEREÇ ve YÖNTEM
SSK ‹stanbul E¤itim Hastanesi Göz Klini¤i’ nde Aral›k 2002-Mart 2003 tarihleri aras›nda fakoemülsifi- kasyon cerrahisi uygulanan, sa¤lam arka kapsül deste¤i olmad›¤› için sulkusa ‹OL implante edilen 34 hasta ça- l›flma kapsam›na al›nd›. 34 hastan›n 34 gözü sulkus yerleflimli ‹OL grubunu (Grup 1) oluflturdu. Bu hastalar- dan 28’ inin di¤er gözüne fakoemülsifikasyon cerrahisi ve kapsül içi ‹OL implante edilmiflti, bu gözler kontrol grubu olarak kullan›ld› (Grup 2). Hastalar›n hiçbirisinde senil katarakt d›fl›nda ilave bir göz patolojisi yoktu.
Tüm hastalar peribulber anestezi alt›nda opere edil- di. Üst temporal 3.2 mmlik korneal kesiden 20.000 Le- gacy System (Alcon Surgical) cihaz› ile fakoemülsifikas- yon uyguland›. Nükleus emülsifikasyonu s›ras›nda arka kapsül y›rt›¤› saptand›¤›nda, viskoelastik madde (Viscoat®, Alcon) ile y›rt›k alan› tampone edilip nükleus parçalar› iris plan› hizas›nda emülsifiye edildi. Korteks aspirasyonu s›ras›nda arka kapsül y›rt›¤› saptand›¤›nda, kuru irrigasyon / aspirasyon tekni¤i ile korteks temiz- lendi. Vitre kayb› olan olgularda korneal insizyon yoluyla ön vitrektomi yap›ld›. Ön kamaraya viskoelastik madde (Healon“, Pharmacia ) enjekte edildi. Grup 1’de; katlana- bilir akrilik ‹OL implante edilecek olan olgularda kesi yeri 3.5-4 mm’ ye geniflletildi. Katlanabilir ‹OL ön kama- rada aç›ld›, haptikler ‹OL maniplatörü ile sulkusa yer- lefltirildi. ‹OL implantasyonu s›ras›nda arka kapsülde y›rt›k geliflen olgularda ise ‹OL eksplante edilmeden vitrektör ucu ile ‹OL ‘ in alt›na girilerek ön vitrektomi yap›ld›, daha sonra ‹OL maniplatörler yard›m› ile sulku- sa implante edildi. PMMA ‹OL implante edilecek olgu- larda kesi yeri 5.5 veya 6.0 mm’ ye geniflletildi, ‹OL sul- kusa yerlefltirildi. Yara yeri 10 / 0 monoflaman naylon
ile sütüre edildi. Grup 2’ de 3.5 mmlik kesiden katlanabi- lir akrilik ‹OL veya 5.0 mmlik kesiden PMMA ‹OL; tüm olgularda kapsül içine implante edildi.
Ameliyat sonras› tüm gözlere % 1’lik prednizolon asetat 5 x 1 / gün ve % 0.03 oflaksosin 4 x 1 / gün bir ay süreyle kullan›ld›.
Preoperatif, postoperatif 24. saat, 7. gün, 1. ay, 3.
ay ve 6. ayda Goldmann aplanasyon tonometresi ile öl- çülen G‹B de¤erleri iki grup aras›nda karfl›laflt›r›ld›.
Grup 1’ de PMMA ve katlanabilir akrilik ‹OL implante edilen olgular›n G‹B de¤erleri de kendi aralar›nda karfl›- laflt›r›ld›. ‹statistiksel karfl›laflt›rmalar Mann- Whitney U testi ve Wilcoxon Signed Ranks testi kullan›larak ya- p›ld›.
BULGULAR
Çal›flmaya al›nan 34 hastan›n; 19’u kad›n, 15’i erkek idi. Yafl ortalamas› 71.2 ± 1.0 ( 53 - 84 aras›) olarak bu- lundu. Grup-1’de 25 gözde vitre kayb› oldu ve ön vitrek- tomi yap›ld›, bu olgulardan 18’ine PMMA ‹OL, 7 göze akrilik katlanabilir ‹OL sulkusa yerlefltirildi. Olgular›n hiçbirisinde vitreye nükleus parças› dislokasyonu olmad›.
Grup-1’de 20 göze 5.5 veya 6.0 mm optik çapl› PMMA
‹OL, 14 göze 6.0 mm optik çapl›, PMMA haptikli katlanabilir hidrofobik akrilik ‹OL sulkusa, Grup-2’de 8 göze 5.0 mm optik çapl› PMMA ‹OL, 20 göze 6.0 mm optik çapl›, monoblok katlanabilir hidrofobik akrilik
‹OL kapsül içine yerlefltirildi (Tablo-1). Kullan›lan farkl› ‹OL tiplerinin özellikleri Tablo-2’ de görüldü¤ü gibi idi.
Preoperatif ortalama G‹B de¤erleri, Grup-1’de16.8
± 1.8 mmHg, Grup-2’ de 16.9 ± 0.9 mmHg idi .‹ki grup aras›nda preoperatif G‹B de¤erleri aç›s›ndan anlaml›
bir fark yoktu (p > 0.05). Grup-1 ve Grup-2’de postoperatif ölçülen G‹B de¤erleri ile preoperatif G‹B de¤erleri aras›nda istatistiksel olarak anlaml› farkl›l›k yoktu (p > 0.05). ‹ki grup aras›nda da izlem boyunca istatistik- sel olarak anlaml› G‹B farkl›l›¤› gözlenmedi (Tablo-3).
Grup-1’de postoperatif 1. gün ortalama G‹B 17.9 ± 2.36 mmHg idi, ancak preoperatif ortalama G‹B de¤eri ile aradaki fark istatistiksel olarak anlaml› bulunmad›
(p > 0.05).
Grup-1’de 20 göze PMMA ‹OL, 14 göze katlanabilir akrilik ‹OL sulkusa yerlefltirildi. Alt› ayl›k takipte sul- kusa PMMA veya akrilik ‹OL yerlefltirilen olgular G‹B de¤iflimleri aç›s›ndan karfl›laflt›r›ld›¤›nda arada istatis- tiksel olarak anlaml› bir fark gözlenmedi (p > 0.05).
TARTIfiMA
‹ntraoperatif arka kapsül y›rt›¤› fakoemülsifikasyo-
2
‹stanbul T›p Dergisi 2004; 4: 1-4
3 nun kapsülereksis, hidrodiseksiyon gibi bafllang›ç afla-
malar›nda meydana gelebilirse de ço¤unlukla nükleus emulsifikasyonu, irrigasyon / aspirasyon, ‹OL implantas- yonu gibi orta veya son aflamalar›nda ortaya ç›kmaktad›r (8 - 10). Olgular›n ço¤unlu¤unda y›rt›k sonras› operasyo- nu sorunsuz tamamlamak mümkün olabilmektedir (8,9).
Zonuler deste¤in dikkatli incelenmesiyle birlikte küçük arka kapsül y›rt›klar›nda ‹OL kapsül içine yerlefl- tirilebilmektedir (11). Daha büyük y›rt›k olan olgularda;
e¤er ön kapsül ve kapsülereksis yeterli deste¤i sa¤l›yorsa, sulkusa 5.5, 6.0 veya 7.0 mm PMMA ‹OL yerlefltirilebilir (1, 2). Literatürde baz› avantajlar›ndan dolay› sulkusa, akrilik katlanabilir 6.0 mm ‹OL yerlefltirmeyi tercih e- den cerrahlar vard›r (3, 4).
Sulkusa implante edilecek ‹OL seçiminde ‹OL’ in tipi ve özellikleri büyük önem tafl›maktad›r. Amino ve Yamakawa, iki y›l süreyle takip ettikleri sulkus yerleflim- li ‹OL implantasyonlu olgular›nda ön kamara flare mik- tar›n›n kapsül içi yerleflimli ‹OL olgular›na göre daha fazla oldu¤unu ve bu olgularda lens opti¤inin iris arka yüzeyi ile temas etmekte oldu¤unu göstermifllerdir (12).
Genifl haptik aç›s›n›n iris yüzeyi ile temas› önleyebile- ce¤ini bildirmifllerdir. Ayn› çal›flmada, trabekuler a¤ ve sillier cisimde IOL hapti¤inin neden oldu¤u histopato- lojik de¤ifliklikler gözlemlenmifltir. Bizim çal›flmam›zda kullan›lan ‹OL tiplerinin haptik aç›s› 5° ila 10° aras›nda de¤iflmekte idi.
Sulkus implantasyonu için farkl› ‹OL materyalleri aç›s›ndan genellikle PMMA ‹OL kullan›lmaktad›r. Bu lenslerin 12.5 ila 14.0 mm aras›nda de¤iflen uzunluklar›
arka kamarada daha stabil bir fiksasyon sa¤lamakta, genifl optikler postoperatif desantralizasyon riskini azaltmakta ve mükemmel biouyum göstermektedirler (13). Ancak bu lenslerin implantasyonu için kesi yerinin geniflletilmesi gerekmekte, buna ba¤l› olarak küçük ke- sinin sa¤lad›¤› avantajlardan uzaklafl›lmaktad›r (14, 15 ). Vitre kayb›n›n oldu¤u olgularda genifl bir yara ye- rinden vitreyi uzaklaflt›rmak daha güç olabilmektedir.
Arka kapsül y›rt›¤› ve vitre kayb› olan olgularda; kistoid maküler ödem, periferik retina y›rt›¤› ve intraoperatif hipotoni ile ba¤lant›l› olarak koroid dekolman› geliflme riskinin artm›fl oldu¤u bilinmektedir (16 - 19). Çal›flma- m›zda cerrah›n tercihine göre 20 göze PMMA ‹OL sulku- sa yerlefltirilmifl, bu olgular›n 18’ine ön vitrektomi yap›l- m›flt›r. Olgular›m›zda, alt› ayl›k takipte bahsedilen komplikasyonlardan herhangi biri geliflmemifltir.
Günümüzde arka kapsül bütünlü¤ünün bozuldu¤u olgularda katlanabilir ‹OL implantasyonlar› da giderek yayg›nlaflmaya bafllam›flt›r (3, 4,). Brazitikos ve arkadafllar›; arka kapsül bütünlü¤ünün bozuldu¤u 28 olguya üç parçal›, 6.0 mm optikli, hidrofobik akrilik
‹OL’i ( AcrySof® ) sulkusa implante etmifllerdir (3).
Yüksek refraktif indekse ( 1.55 ) sahip oldu¤u için bu lensin optik parças›n›n ince oldu¤unu ve bu nedenle iris arka yüzeyi ve optik parça aras›ndaki sürtünme olas›l›¤›n›n azald›¤›n› belirtmifllerdir. Haptiklerin sulku- sa, opti¤in kapsül içine yerlefltirilmesi (optic capture) alternatif bir teknik olabilir. Bu yöntem de kapsül içi yerleflime benzemektedir , irise sürtünmeyi ve ‹OL de- santralizasyon riskini azaltmaktad›r.
Arka kapsül y›rt›¤› geliflen olgularda retina dekolman riskinin yüksek oldu¤u bilinmektedir. Bu olgularda in- travitreal gaz veya silikon ya¤› injeksiyonlu pars plana vitrektomi bir tedavi seçene¤idir (17). Bu nedenle akrilik lensin; özellikle silikon lenslere göre gaz veya silikon ya¤› ile daha iyi uyum sa¤lamas›, sulkus implantasyonu için bir di¤er tercih nedenidir (3,). Olgular›m›zda cerrah›n tercihine göre 14 göze akrilik ‹OL sulkusa implante edilmifltir. Sulkus yerleflimi için silikon lens kullan›lmam›flt›r.
Çal›flmam›z› esas olarak; literatürde yer alan sulkus yerleflimli akrilik ‹OL’ lere ba¤l› olarak geliflen G‹B ar- t›fl› gözlenen olgu raporlar›ndan yola ç›karak planlad›k (5 , 6 ). Özellikle kapsül içi yerleflim yerine sulkusa imp- lante edilen ‹OL’ in iris arka yüzeyi ile temas›na ba¤l›
pigmenter glokom geliflebilmektedir (7,). Wintle ve Austin, arka kapsül y›rt›¤› olan bir olgular›na AcrySof® MA60BM ‹OL’ i sulkusa implante etmifller. Postoperatif 1. ayda hastada G‹B art›fl› (30 mmHg) ve aç›da 360°
hiperpigmentasyon geliflmifl, alt› ayl›k topikal beta- bloker tedavisi ile G‹B kontrol alt›na al›nabilmifltir ( 5 ). Micheli ve arkadafllar›; kapsül içi yerlefltirdikleri AcrySof® SA60AT modeli, tek parça, 13.0 mm uzunlukta, 6.0 mm optik çapl› ‹OL’ in üst hapti¤inin postoperatif dönemde kapsül d›fl›na ç›k›p sulkusa kayd›¤›n›, bu olgu- nun da G‹B art›fl› ve trabeküler a¤da hiperpigmentas- yonla presente oldu¤unu ve bu tip tek parça, haptik- optik birleflim yerinde s›f›r aç›lanmaya sahip ‹OL’ lerin sulkus implantasyonu için uygun olmad›klar›n› bildir- mifllerdir (6).
Bizim olgular›m›zda, cerrah›n tercihine göre PMMA veya akrilik katlanabilir ‹OL sulkusa yerlefltirildi ve göziçi bas›nç de¤ifliklikleri kapsül içi ‹OL yerlefltirilen olgularla karfl›laflt›r›larak incelendi. Sulkusa akrilik veya PMMA ‹OL implante edilen gözlerin G‹B de¤iflik- likleri ayr›ca kendi aralar›nda karfl›laflt›r›ld›. Alt› ayl›k takipte preoperatif döneme göre postoperatif G‹B art›fl›
olan olgu gözlenmedi. Katarakt cerrahisi sonras› yara yerinin s›k› sütürasyonu, hemoraji sonras› biriken mad- delere ba¤l› geliflen pupilla blo¤u, trabeküler a¤›n vis- koelastik madde veya vitreus taraf›ndan t›kanmas› gibi birçok nedenden dolay› erken dönem G‹B art›fl› olabilir (26-28). Olgular›m›zda bu nedenlere ba¤l› olarak Dr. Jülide C. Umurhan ve Ark. Arka Kapsül Perforasyonu ve Sulkus Göz ‹çi Lens ‹mplantasyonu Sonras› Göz ‹çi Bas›nc› De¤iflimlerinin Kapsül ‹çi Göz ‹çi Lens ‹mplantasyonu ile Karfl›laflt›r›lmas›
4
preoperatif de¤erlere göre anlaml› bir postoperatif G‹B yüksekli¤i saptanmam›flt›r. Grup-1’de 1. günde bir art›fl oldu¤u görülmüfl, ama art›fl istatistiksel olarak anlaml›
bulunmam›fl ve vitrenin ön kamaraya geçifline ba¤l› ol- du¤u düflünülmüfltür.
Sonuç olarak; sulkus yerleflimi için uygun materyal ve uygun özellikte bir ‹OL seçildi¤inde postoperatif dö- nemde G‹B’ da önemli bir art›fl olmamakla birlikte bu tip olgularda pigmenter glokom geliflme riskinin var olabilece¤i unutulmamal›d›r.
KAYNAKLAR
1- Smiddy WE, Avery R: Posterior chamber IOL implantation with suboptimal posterior capsular support. Ophthalmic Surg 1991; 22: 16-19.
2- Mackool RJ, Russel RS: Intracapsular posterior chamber intraocular lens insertion with posterior capsular tears or zonular instability. J Cataract Refract Surg 1995; 21:376-377.
3- Brazitikos P, Balidis M, Tranos P: Sulcus implan- tation of a 3-piece, 6.0 mm optic, hydrophobic foldable acrylic intraocular lens in phacoemulsification comp- licated by posterior capsule rupture. J Cataract Refract Surg 2002; 28: 1618-1622.
4- Öner FH, Durak ‹, Koçak N, Yamen B, Kaynak S: Arka kapsül y›rt›¤›nda katlanabilir intraokuler lens implantasyonu. T Oft Gaz 2000; 30: 275-278.
5- Wintle R, Austin M: Pigment dispersion with elevated intraocular pressure after AcrySof intraocular lens implantation in the ciliary sulcus.
J Cataract Refract Surg 2001; 27: 642-644.
6- Micheli T, Cheung L, Sharma S, Assad N et al:
Acute haptic-induced pigmentary glaucoma with an AcrySof intraocular lens. J Cataract Refract Surg 2002; 28: 1869-1872.
7- Samples JR, Van Buskirk EM: Pigmentary glaucoma associated with posterior chamber intraocular lenses. Am J Ophthalmol 1985; 100: 385- 388.
8- Corey RP, Olson RJ: Surgical outcomes of cataract extractions performed by residents using phacoemul- sification. J Cataract Refract Surg 1998; 24: 66-72 9- Prasad S: Phacoemulsification learning curve:
experience of two junior trainee ophthalmologists.
J Cataract Refract Surg 1998; 24: 73-77 10- Ota I, Miyake S, Miyake K: Dislocation of the
lens nucleus into the vitreous cavity after standard hydrodissection. Am J Ophthalmol 1996; 121: 706- 708.
11- Gimbel HV, Sun R, Heston JP: Management of zonular dialysis in phacoemulsification and IOL implantation using the capsular tension ring.
Ophthalmic Surg Lasers 1997; 28: 273-281.
12- Amino K, Yamakawa R: Long-term results of out of the bag intraocular lens implantation.
J Cataract Refract Surg 2000; 26: 266-270.
13- McDonnell PJ, ChampionR, Green WR: Location a n d c o m p o s i t i o n o f h a p t i c s o f p o s t e r i o r chamber intraocular lenses; histopathological study of postmortem eyes. Ophthalmology 1987; 94: 136- 142.
14- Dönmez T, Küçümen BS, Kubalo¤lu A, Feriver F, ‹ça¤as›o¤lu A: Fakoemülsifikasyonla katarakt ameliyatlar›ndan sonra astigmatizma.
TOD XXX. Ulusal Kongre Bülteni 1996:262 -265
15- Pande MV, Spalton DJ, KERR-Muir MG, Marshall J: Postoperative inflammatory response to phacoemulsification and extracapsular cataract surgery: aqueous flare and cells.
‹stanbul T›p Dergisi 2004; 4: 1-4
