SÖZCÜKTE. İnsanlar arasında

YGS DİL VE ANLATIM: SÖZCÜKTE ANLAM SADI K UYG U N YAYINLARI 0

SÖZCÜKTE

e İ.A. İİ Şer...

: (İlk- Temel) : : Mecaz : j Yan Anlam : : Terim } ANLAM i Somut : : Soyut > : Nicel- Nitel ` i Genel - Özel :

a ei Anlam .(Yakıştırmaca): o: . Anlam. ; Sözcük (Kelime): Te A İcin a ll. ; i... Anlam... Anlam...

l y

İnsanlar arasında

anlaşmayı sağla- yan, dilin anlamlı

en küçük parçasıdır.

e Sözcüğün anlam genişlemesi yoluyla gerçek anlamından tamamen uzaklaşa- rak kazandığı yeni anlamdır.

/ Soğuk bakışlarına bir anlam veremedim.

Sözcüğün gerçek anla- mından tamamen uzak- laşmadan şekil ya da görev o benzerliğinden dolayı başka bir varlığa ad olarak verilmesidir.

y Dağın eteğinde renk- garenk çiçekleri vardı.

RE EŞ DR

r e Sayılabilen varlıklar ni- cel, sayılamayan var- lıklar nitel anlamlıdır.

V Büyük lokma ye, büyük (Nicel) (Nitel) konuşma!

e Duyu organlarıyla al- gılanamayan ancak zihin yoluyla kavra- nabilen varlık veya kavramları karşılayan | sözcüklerdir. i / Mutluluk, sevgi, zihin, '

akıl...

e Beş duyudan her- hangi biriyle algılana- bilen varlık veya kav- ramları karşılayan sözcüklerdir.

/ Ağaç, taş, elektrik, ISI...

e Bilim, sanat veya herhangi bir mes- lekle alakalı özel bir kavramı karşılayan sözcüklerdir.

/ Oyunun son perde- sini hiç beğenme- dim.

e Sözcüğün akla ge- len ilk anlamıdır.

/ Pencere kenarından soğuk geliyordu.

mamını karşılayaca şekilde kullanılmasın genel, türün dar b kısmını o karşılayaca şekilde kullanılmasın özel anlam denir.

/ Kitap çok sıkıcıyd (Özel)

V Kitap en iyi dosttu (Genel)

İİaaennancnsanan aza H ©

Ki lere ld

—ğ.—.—.... 1

L 1 [i 1 i [i 1

in

e Sözcüğün bir türün té

DİKKAT a

e Sözcüklerin anlam genişlemesi yoluyla somutken soyut anlamda kullanılmasına soyutlama; soyutken somut anlamda kullanılmasına somutlama denir.

/ Hatıralarım hiç peşimi bırakmaz. (Somutlama) V Bu kadar katı olmanı anlayamıyorum. (Soyutlama)

DİKKAT

Q Sözcüklerin her cümlede farklı anlamlar kazandığı göz önünde bulundurulmalı ve cümleler baştan sona okunmalıdır.

/ Ağız kenarında çıkan yaralarla oynamamak gerekir. (Gerçek) 4 Benimle başkasının ağzıyla konuşma! (Mecaz)

/ Çantanın ağzı açık kalmış. (Yan)

Bu romanda kahramanların ağız özellikleri dikkat çekmektedir. (Terim)

EM | ill : Yansıma | Dolaylama |

lümene e EET A ESA E a ESET ' (Mecazımürsel) ; ». Aktarmaları İnn À er E t

: oOEşSesli : : EşAnlamlı : : Yakın j : Zıt(Karşit) : $ | l }

: (Sesteş) : : (Anlamdaş) : : Anlamlı €: : Anlamlı €: fe Bee ii öle İİ elenme T , ge DEERE e S

: Sözcükler : Sözcükler | : Sözcükler : : Sözcükler : ' bir sözcüğün baska bir! | a) BA ANE fie Doğadaki seslerin tak- Bi Bir kavram veya val anmanın | pe Yanana J 2-22... Sanane y ---27 Nakazaaamapamammmm , Dir Sözcüğün başka bir, ; / Ağaçlar selamladı bizi. ; ; lit edilmesiyle oluşan ! : lığın birden çok söz

N, BŞ N.A a Gİ ' in yerine kulla- ; ı b) Doğadan İnsana i ! O sözcüklerdir. i | cükleanlatılmasıdır.

A ` 4 ` 4 t: 4 paniği a , nılması ır. H j Ps s. ; ' j ” i !

i e Yazılışları aynı, anlamları | ;* Yazılışları farkl, : ° Anlamdaş gib görü- 4 4 * Anlamca birbirine ters il '/ Stat ayağa kalktı iğ ilem ak el wp 4 kii tag ayak seslen TEE 7 Darya kuzusu sö.ballk i farklı olan sözcüklerdir. © o anlamlariayniolan: | nen ancak birbirinin | |} düşen sözcüklerdir. "l ' Ífsantai l ni e- -o daği ği ae E golyok a, İİ Tİ x Anunt lir ala

| / Sal, yol, el... d E sözcüklerdir. g a yerini tamamen tut- f i v Zengin - fakir E ? S ja s joiga H i u çagarga ruzgar ami f v Suyun şırıltıları eşliğin- i i, Müren e ii m

, g E Eea aeni E | paya > £ | V Bulanık- berrak i i/ Unlü raketler, ödül tören- ! | sabaha kadar. © Ii de uyudum i

4 4 Yüzünü yüz yıl geçse de | !/ Hikâye - öykü © u mayan sözcüklerdir. ! : Hanie pora ' İÜ midir ği ml }

p ab IE, H D U Bir sözcüğün ol f ı Tenisçiler : | d) Duyudan Duyuya Aktarma !

f | A dB © ! & Bir sözcüğün olumsuzu ! kbo F İl Hi |

p unutamam. i (4 Edebiyat-yazn í : / Doğru-dürüst dp o ' inde bir arava geldi Hü i a

| Ù Sözcüğün temel ve mecaz i | 4 lis kuşku O! |! V Yalan-yanlış dp ° sözcüğün zıt anlamlısı i Banane a Semen? i pA aaeei bayad]

İ anlamları eş sli sayılamaz. . Ünmanmenananmınnz asss.) Uamsesenesensansenesnennnn © | — değildir. i penan >

a yaşmammmanımumımzu Ki ipe mm) | e Anlamı kuvvetlendirmek için anlam ilişkisi olan söz

cükleri bir arada kullanmaktır.

; ° Daima ayrı yazılır ve aralarına noktalama işareti konmaz

A ssrt i 1) Aynı sözcüğün tekrarıyla kurulanlar:

Hem ad hem eylem ma i 5. 7 ! V Mini mini, sik sik...

olarak kullanılan ve A ° Tek süzme else, 4 anlatımı için birden ge A TASÖZÜ NE | ’ / En az iki sözcükten oluşan, kalıplaşmış sê iğ öbekleridir İ h 2) Eş anlamlı sözcüklerle kurulanlar:

aralarında anlam bağı f fazla sözcüğe gereksinim duyulan nesne ve kav- £ ae, anama fi TELE | PA

vlerden ıral

k İÜ V Ses seda, şan şöhret...

olan sözcükler sesteş değil kökteştir.

ramları karşılayan dil birliklerine söz öbeği denir.

Söz öbeğini oluşturan sözcükler, gerçek ve mecaz anlamıyla kullanılabilir. Sözcüğün cümledeki diğer i sözcüklerle kurduğu anlam ve söz öbeğinin ilişkile- : rine dikkat edilmelidir. “Altı çizili söz öbeğinin kattığı í anlam” şeklinde soru kalıbıyla karşımıza çıkabilir.

i V Bu yazarların eserleri aynı tornadan çıkmış gibiydi.

Farklılığın olmadığı

4 Sanatçı, romanlarında kendini paranteze alır. ; Öznel olmamak, e İn zam yo $

mazam mmm mam m m m m memme, me mame m m A me m mme m m : : à >

WwWuwsadikuygun.com.ir S ADI K UYG U N VAYI N L ARI UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTA!

e Deneyim ve gözlemlere dayanılarak * $ 3) Karşıt anlamı sözcüklerle kurulanlar:

söylenmiş, öğüt veren, kalıplaşmış özlü $ | v Baltayı taşa vurmak V Aşağı yukarı, az çok...

yargılardır. g $ Gerçek, mecaz ya da hem gerçek hem mecaz anlamlı * | 4) Yakın anlamı sözcüklerle kurulanlar:

k Kalıplaşmış söz öbekleri olduğu için hiç- © | olabilir. 4 V Doğru dürüst, delik deşik...

bir şekilde değiştirilemez. j J İyi gün dostu (Gerçek) V Diline dolamak (Mecaz) 5) Biri anlamlı diğeri anlamsız sözcüklerle kurulanlar:

V Yırtık pırtık, eğri büğrü...

6) İkisi de anlamsız olan sözcüklerle kurulanlar:

v „~ boya- => eylem

Boyagi boya = ad

/ Bu odayı yeşil boya ile

boya. ad

eylem

É V Cümle hâlinde de olabilir.

/ Mum dibine ışık vermez. (Gerçek-Mecaz) : Mi la ,

f eme l i V Atı atan Üsküdar'ı geçti. V Mırınkırın, ıvır zıvır...

/ Akıl, akıldan üstündür. (Gerçek) i ` bi , e , i

i / Damlaya damlaya göl olur. (Mecaz) f Kalıplaşmış söz öbekleri olduğu için hiçbir şekilde de- 7) Yansıma sözcüklerle kurulanlar:

maile wa v Şırılşırı,tıktık..

SADIK UYGUN YAYINLARI 02

YGS DİL VE ANLATIM: CÜMLEDE ANLAM

i | O ^C:

3

D o = S

3

Cc

|

, t t i 1 t [i ! t Li t E [i i 1 t t [i t [i [i 1 í t 1 t t t i t i [i i t i t t É ( í [i t i i i t t t [i 1 t t t t t t Li ( 1 1 ı [ t i 1 i t t t [i pi 1 1 1) i i t i t 1 i i g t L t i | ' | E t t E t 1

EL A AE EE ASE D E E E a ET E A

©

Anlamına Göre Cümleler

Doğrudan Anlatım: Kişinin ağzından çıkan cümleyi olduğu gibi aktarmaktır.

Anlam İlişkilerine Göre Cümleler

1) Neden - Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını bildiren cümlelerdir.

“için, -den dolayı, ile, -den /-dan...vb.” ek ve sözcüklerle kurulabilir.

/ Arabamı sattığım için toplu taşıma kullanıyorum.

Neden Sonuç

Cümleden Çıkarılabilecek Yargı

Ayşe, “Bugün çok çalıştım.” dedi. , :

Cümlenin ana düşüncesi doğrultusunda ulaşılabilen yargılardır.

Dolaylı Anlatım: Başkasına ait sözün değiştirilerek aktarılmasıdır. i

Cümle Tamamlama

Verilen cümlede boş bırakılan yerin dil bilgisi kuralları göz önünde bulundurularak anlam bütünlüğü doğrultusunda tamamlanmasıdır.

Cümle Oluşturma

Ayşe, bugün çok çalıştığını söyledi.

2) Amaç - Sonuç Cümleleri: Eylemin hangi amaca bağlı olarak gerçekleştirildiğini belirten cümlelerdir. *

“-mak, -mek , -mak için, -mek üzere...vb. ek ve sözcüklerle kurulabilir.

V Buraya tatil yapmak için geldiler.

n= a i

}

Kinayeli Anlatım: Bir sözün karşıdakini alaya almak amacıyla, tersini kas- }

tedecek şekilde kullanılmasıdır. i

Günde 10 dakika çalışarak YGS’de derece yapacaksın(!) h

)

Amaç Sonuç i

Öznel Cümle: Kişiden kişiye değişkenlik gösteren, kanıtlanamayan yargı-

_lardır.

| — Sözcükleri karışık olarak verilen cümlenin yüklemi tespit edil- ) Koşul - Sonuç Cümleleri: Bir olay ya da durumun gerçekleşmesinin koşula bağlı olduğu yargılardır. *

dikten sonra diğer sözcüklerin anlam ve dil bilgisi bütünlüğü / Sinemaya gidebilirsin ama önce odanı topla. i

Türkiye'nin en güzel ili İstanbul'dur. , o doğrultusunda sıralanmasıdır. minin i Sonuç Koşul i

Nesnel Cümle: Kişiden kişiye değişkenlik gösteren, kanıtlanabilen yargı- 4) Eş - Yakın Anlamlı Cümleler: Değişik sözcüklerle aynı duygu ve düşünceyi anlatan yargılardır. E

lardır. 4 Yalnızca iyiyi anlatan yazar, başarılı olamaz. i

İstanbul, kalabalık şehirlerden biridir. p eeemeeereeİ Ettn nnmnnn V Sanatçı, hayatı her yönüyle anlatılırsa başarılı olur. i

Tanım Cümlesi (Tanımlama): Bir kavram ya da varlığın ne olduğunu bildi- il Š k 5) Zit (Karşıt) Anlamlı Cümleler: Duygu ve ilettikleri mesaj bakımından birbirinin tam tersi olan cümlelerdir. d

ren, “nedir, kimdir” sorularına yanıt veren cümlelerdir.

_{AİR m ` x}

ss- © Ü RA LEDE AN LA RA gi v Bir şair için en önemli şey, dili nasıl kullandığıdır. —. i

3 5 V Şairin şiirindeki en önemli noktalar hissettirdiği, duygu ve işlediği temadır. j

Şiir, büyük zekâların rüyalarıdır. iii A E L

Eleştiri Cümlesi: Bir sanatçı, eser ya da durumla ilgili olumlu veya olum- suz değerlendirmenin yapıldığı cümlelerdir.

Bu kitap, uzun betimlemeleriyle okuyucuyu sıkıyor.

Öz Eleştiri Cümlesi: Kişinin kendisi ile ilgili yaptığı olumlu veya olumsuz değerlendirmelerdir.

Düşünmeden konuştuğum için başım dertten kurtulmaz.

Değerlendirme Cümlesi: Bir sanatçı ya da yapıtla ilgili öznel ya da nesnel görüş bildirmektir.

Yazar, bu romanında yetkinlik göstermiş.

İçerik (Konu): Bir sanat yapıtının ne anlattığı ile ilgili bilgi veren yargılardır.

Peyami Safa, Fatih - Harbiye'de Doğu - Batı sorununa parmak basar.

Üslup (Biçem): Eserin, sanatçının anlatımı ile ilgili bilgi veren yargılardır.

Bu şair, yabancı tamlamalarla ve ağır sanatlarla oluşturmuş dizelerini.

Aşamalı Durum Bildiren Cümleler: Bir durumun, bir olgunun aşama aşama!

değiştiğini anlatan cümlelerdir.

Hasta, günden güne kötüleşiyor.

Karşılaştırma Cümleleri: Birden fazla varlık ya da durumun çeşitli yönler- den kıyaslandığı yargılardır. “daha / en / göre / gibi / fazla... vb.” sözcükler- le kurulur.

Kışın Erzurum, İstanbul'dan daha soğuk olur.

Karşıt Durum Cümleleri: Birbirinin zıttı durum ve kavramların bir arada kullanıldığı cümlelerdir.

Dışarıda hava günlük güneşlikken biz içerde donuyoruz.

DİKKAT

Nesnel ve öznel yargılar “Hangisi kanıtlanabilirlik açısından farklıdır?” şekliyle sorulur.

Öznel: Kanıtlanamaz.

Nesnel: Kanıtlanabilir.

WwWww.sadikuygun.com.tr

TE- e DAAA Anaan

Özlülük: Anlatımda az sözle çok anlam ifade etmektir.

Özgünlük: Sanatçının yaptıklarında kendine özgü nite- likle taşımasıdır.

Onun romanındaki kahramanları başka romanlarda göremezsiniz.

Açıklık: Anlatımın herkes tarafından aynı ve yoruma açık olmayacak şekilde ifade edilmesidir.

Yalınlık: Anlatımın süsten uzak olmasıdır.

Akıcılık: Anlatımın pürüzsüz olmasıdır.

Kitaba başladığınızda nasıl olduğunu anlamadan sona kadar geliyorsunuz.

Kalıcılık: Yapıtın ya da yazarın sonraki devirlerde de okunması, rağbet görmesidir.

Mevlana, asırlar öncesinden asırlar sonrasına seslen- mektedir.

Evrensellik: Bir sanat yapıtının tüm insanlığa seslene- cek özellikler taşımasıdır.

Klasikler, dili ve sınırları ortadan kaldıran eserlerdir.

Ulusallık: Sanat yapıtının milli özellikler taşımasıdır.

Yaşar Kemal, kendi toprağından beslenen bir yazardır.

Yoğunluk: Anlatımın yeni anlam ve yorumlara açık ol- masıdır.

SADIK UYGUN YAYINLARI

w

/

v

v

v

Olasılık (Tahmin): Birtakım sezgilere dayanarak bir durum ya da olayın nasıl gerçekleşe- ceği hakkında fikir yürütmektir.

Seni yanlış anlamış olabilir.

Gerçekleşmemiş Beklenti: Olması beklenen bir durumun gerçekleşmediğini anlatır.

Bu konuda beni anlayacağını sanmıştım.

Hayıflanma: Kişinin gerçekleşmeyen durumlarla ilgili kendi kendine üzülmesi ve pişmanlık duymasıdır.

Gençlik yıllarımı daha verimli geçirebilirdim.

Pişmanlık: Yapılan bir yanlış veya durumdan dolayı duyulan üzüntüyü anlatan cümlelerdir.

Keşke bu konuda onu dinleseydim.

Sitem: Kırgınlık, kızgınlık, üzüntü bildiren cümlelerdir.

Her hafta birinizin evinde toplanırsınız da beni hiç çağırmazsınız!

Öneri: Bir sorunun çözümü ya da bir durumla ilgili görüş bildirmektir.

Okumaya, klasiklerle başlayabilirsin.

Varsayım: Gerçekleşmeyen bir durumu veya olayı gerçekleşmiş gibi kabul etmektir.

“Tut ki / diyelim ki / farz edelim / düşünelim ...vb.” ifadelerle kurulur.

Farz et ki edebiyatı kazandın...

Ön Yargı: Bir kimse, olay veya durum hakkında önceden ifade edilen olumlu / olumsuz yargılar.

O, hiçbir zaman nitelikli bir yazar olamayacak.

Saptama: Bir durum için tespitte bulunmaktır.

Stresten kurtulmak için spor yapmak önemlidir.

Çıkarım: Nesnel sonuçlardan hareketle öznel yorumlara ulaşmaktır.

Yapıtlarının çok satması, onun başarılı olduğunu gösteriyor.

Tasarı: Gelecekle ilgili yapılan plan ve projelerdir.

İleride bir şiir kitabı yazmayı düşünüyorum.

Yakınma: İçinde bulunulan herhangi bir durumdan şikâyet etmektir.

Bir gün de odanı toplu görsem!

UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTALARI

YGS DİL VE ANLATIM:

Paragrafta üzerinde en çok durulan kav- ram ya da kavram- lardır.

“Yazar ne anlatı- yor, neyden söz ediyor?” sorusunun

PARAGRAF

Başlık Ana Düşünce

Paragrafın konusu- nun bir ya da birkaç sözcükle ifade edilmesidir.

e Paragrafta, yazarın okuyucuya vermek istediği mesajdır.

e “Yazarın vermek istediği mesaj nedir, yazar niçin anla- tiyor?” sorularının Başlığın bulunabil-

mesi için öncelikle konun belirlenmesi

SADIK UYGUN YAYINLARI

Yardımcı Düşünce e Ana düşünceyi geliştirmek,

açıklamak ve desteklemek amacıyla kurulan cümleler yardımcı düşünceleri oluşturur.

e Yardımcı düşünce soruları olumsuz ifadelerle sorulur:

PARAGRAF

Parağrafin Bölümleri

- . Giriş Bölümü

İçinde bağlayıcı ögeler bu-

lunmayan, açıklanıp geliştiri- lebilecek genel ve bağımsız yargıların olduğu bölümdür.

he . Gelişme Bölümü

Konunun örneklerle zengin-

Akışı Bozan Cümle e Her paragrafta bir n

konu ele alınır ve pa- ragraftaki cümleler de bu konu bütünlüğünü sağlayacak şekilde kullanılır. Paragrafın anlam bütünlüğüne uymayan, paragrafta

İkiye Bölme

e Her paragraf, bir ana düşünceyi ele alır.

İkiye bölme sorula-

rında paragraf, ana düşüncenin değiştiği veya farklı bir yönün ele alındığı yerden itibaren bölünür.

03

Paragrif Tamamlama

manmanl

Bir paragraf tamam- lanırken öncelikle pa- ragrafın konu ve ana düşüncesi belirlenme- lidir. Çünkü paragrafın başına, ortasına veya sonuna getirilebilecek cümle; paragraftaki

i değinilmemiştir irili landığı bölümdür. i

ekle lil yanna / çıkarılamaz j MİM E ete işlenen düşüncelerin İRAN rle e konu ve ana düşün-

—— m e —şğş—ç— Z söylenemez 3. Sonuç Bölümü dışında bir düşünce- ceyle uyum içerisinde

ein me anem ei

olmalıdır.

Konunun özetlendiği ve bir sonuca bağlandığı! bölümdür.

ye yer vermek parag- rafın akışını bozar.

YAŞA.

siininkeininieekieieininieinkirieiekinieininininininininininizininieizi iii

K

a İİ ön a

a e a ie

. èa

: Düşünceyi Geliştirme Yolları

, `

gibidir.

panama A aiaa atmzlamizinizkeininninnnieninininini P = N n a : hiii

Açıklayıcı ! Tartışmacı t | Betimleyici i| G Öyküleyici i Tanımlama Karşılaştırma Örneklendirme Benzetme Tanık Gösterme Sayısal Veriler-

1 1 d 5 | ,

ARINMA Anisum ! Antati p J Anlatim i Bir kavram veya İki varlık, kavram ! Yazarın ele Bir varlık ya da Yazarın ileri sür- : İdem 4

e Herhangibir ° Bir düşüncenin ! p e Yazarın gözlem- o: ) e Belirli bir yer ve i varlığın ne oldu- ya da olayın aldığı düşünceyi kavramın başka düğü düşünceyi e Düşünceyi konuda okuyucu- ' yanlışlığını gös- ' f lerini okuyucunun i a zamana bağlı ola- ğunun açıklan- benzer ve farklı somutlaştırmak bir varlık ya da desteklemek için inandırıcı kılmak yu bilgilendirmeyi terip ileri sürülen j gözünde canla- i p rak kahramanların i masıdır. yönleriyle kıyas- için örneklere kavramın özellik- o alanda yetkin, için istatiksel ve ona bir şey düşüncenin savu- j nacak biçimde À ) hareketiyle ortaya “Nedir. kimdir” lanmasıdır. başvurmasıdır. leriyle anlatılma- bilinen kişilerin verilerden yarar-

EE) . a i - 1 E p : , PM

ime ağ nl qaem i ) anlatmasıdır. f ! gi n olayın sorularına yanıt / Makalede ço- / Kültür, birtop- sıdır. pinra ya lanmaktır.

e aoa i a e ilkini © | V Kapıda yaşlı bir ! f An AgM, verir. ğunlukla nesnel lumun yaşama » Birikimsiz yazar- İM V Türkiye'nin nüfu-

tekniğidi ; ür ii i j adam belirdi. i i d / Onaltı katı asan- / Korku; gerçek bir yargılar hâkim- biçiminde ve dav- lık, saman alevi / Denemede su 2016'da %1,3

Ye : V İyi konuşmayı bilen, ! i Üzerinde biraz i i sörler çıktık. Bana "9 ken denemede ranışlarında be- yazar; birikimini, artış göstererek

i i

A 1 d [i

i ap i

' E j

1 ! j g

i S

, t

1 t

1] [i

J t

1 t

i t

1 i

1 1

1 t

1 t

1 t

, t

1 t

, ,

, t

] !

I t

1 [i

] t

J t

d t

1 [

a i

[j |

i i

I ' kullanılananlatım į

1 t

J p

d t

ll |

, t

1 t

[i [i

, t

, [i

, [i

1 t

, [i

[i t

, [i

, [i

I [i

1 1

I [i

1 [!

1 ı

, [j

1 1

, 1

, 1

, 1

/ Sinekkapangiller iyi yazmayı da bilir- eski, açık mavi | i odayı gösterecek ei öznel yargılar lirginleşir. Mesela içinden gelenleri 79 milyon 814

familyasından miş. Konuştuğumuz bir takım elbise i o çocuğun peşinden nın, düşüncesi- hâkimdir. bir Türk “hayır” özgürce aktarır. bin 871 olmuştur.

olan bülbül, gibi yazmak olacak vardı. Ceketin üst o yürüyordum... dnuyan dırdığı : i anlamında başını Nurullah Ataç'ın nna

Akdeniz ülkele- iş midir?... cebinde kıvrılmış AŞ kaygı duygusu- yukarı kaldırırken dediği gibi:

rinde ormanlarda “SEMA MM EMAN A j bir mendil... dür bir Amerikan yana ; “Deneme benin

ve bahçelerde eee a hareket ettirir. oikesidir, n

yaşar. a nou

UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTALARI

SADIK UYGUN YAYINLARI

www.sadikuygun.com.tr

YGS DİL VE ANLATIM: İSİM (AD) - ZAMİR (ADIL) SADIK UYGUN YAYINLARI

İSİM (AD) - ZAMİR (ADIL)

e Varlıkların, duyguların, düşüncelerin, kavramların ve çeşitli durumların karşılığı olarak kullanılan sözcük- lere denir.

/ Mavi iklim gibi çağırır beni sesin.

Ad Ad

V Rüyalarıma ışık ve özlem serpmektesin.

Ad

Ad Ad

Varlıklara Verilişlerine Göre Cins Ad (Tür Adı): Aynı tür- den varlıkları karşıyan söz- cüklerdir.

Papatya, insan, çiçek, şehir, dağ, deniz, öğrenci...

Özel Ad: Tek olan, benzeri

olmayan varlıkları karşılayan sözcüklerdir.

Sabahattin Ali, Ayşe, Cebeci

Mahallesi, İstanbul, Galata-

saray Lisesi...

bi Bazı tür adları, özel ad olarak da kullanılabilir.

/ Adana'da pamuk tarlaları var.

Cins ad V Pamuk, tatlı bir kedidir.

Özel ad

p “Güneş, ay, dünya,” sözcük- leri coğrafi terim olarak kulla- nıldığında özel addır.

V Ay, Dünya'nın uydusudur.

Özel ad

Gelemem, dünya kadar işim var. Cins ad

www.sadikuygun.com.tr

Adlar Kendi İçinde 3'e Ayrılır

Varlıkların Oluşuna Göre Adlar

Somut Ad: Beş duyudan her- hangi biriyle algılanabilen var- lıkları karşılayan adlardır.

/ Kağıt, kalem, yağmur, ışık, ekşi, soğuk...

Soyut Ad: Beş duyudan her- hangi biriyle algılanamayan;

akıl, sezgi yoluyla varlıkları ka- bul edilen kavramlara verilen addır.

V İyi, kötü, zeki, güzel, çirkin,

mutluluk, sevinç...

2 Soyut bir sözcüğün anlam genişlemesi yoluyla somut anlam kazanmasına somut- lama, somut bir sözcüğün soyut anlam kazanmasına soyutlama denir.

/ Yalnızlık yağıyordu damlarına.

şehrin

Soyut bir sözcük olan “yalnız- lık” sözcüğü, somut bir sözcük olan yağmura benzetilerek so- mutlaştırılmıştır.

/ Onda yürek ne gezer?

“Yürek” kelimesi “cesaret” keli- mesinin yerine kullanıldığı için soyutlama yapılmıştır.

Varlıkların Sayılara Göre Adlar

Tekil Ad: Sayıca tek bir varlığı karşılayan adlardır.

Ağaç, kalem, defter, asker...

Çoğul Ad: “-lar/-ler” eki alarak aynı türden birden fazla varlı- ğı karşılayan adlardır.

Ağaçlar, kalemler, defterler...

Topluluk Adı: Çoğul eki alma- dığı hâlde çoğul anlamı olan adlardır.

Orman, sürü, deste, kafile, ta- kım,...

Bazı adlar, cümle içindeki kul- lanımına göre hem tekil ad hem de topluluk adı olarak kullanılabilir.

/ Sınıf, temizlenecek.

Tekil ad

/ Deprem olunca sınıf bahçeye çıktı. Topluluk adı

SADIK

e Adın yerini tutan sözcük türlerine denir.

/ Ona daha önce de söyledim.

———— mmm lll

e Zamirler, bütün ad çekim eklerini alabilir.

/ Bunun bana hiçbir faydası yok.

gelerek “hangi” sorusuna yanıt verir.

V Bu sözleri bu mu söylemişti.

\ o Zamirler5'eAyrılır o |

{ 1) Kişi (Şahıs) Zamiri ||| ` f2)İşaretZamiri T

i 1

H İnsan adlarının yerini tutan zamirlerdir. ! ' * Adların yerini işaret yoluyla tutan zamirlerdir.

re Ben, sen, o, biz, siz, onlar ' i * Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, şuraya...

iv Bana arkadaşını söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim. y Orada bize bunlar j verdiler.

i / Üstelik sen hiçbir zaman anlamadın beni. H H Bunu sen al berikini de o alsın.

IV “Ove onlar” zamirleri insan dışı varlıklar için kullanılırsa L si = : yeni çe nEaN Adlarının yan WESA w

“ga e í i zamiri, insan dışı varlıkların yerini tutarsa işaret zami

i İşaret zamiri olur. i —

, . . 1 ]

! f Onları kafese koymak istemedim. i i / Onların artık kullanılamayacağını ona söyledim.

çi SİRİ eri 2 ii li | ! İşaret zamiri ! Kişi za zamiri

i e, ia N ra ' A “Bu, şu, bunlar...vb.” zamirler kişilerin yerini tutsa bil

3 Kendi sozenyadür: ! j işaret zamiri olur.

M Bu resmi kendisi yapmış. i | / Bütün her şeyi bu anlatmış.

iv Dönüşlülük zamiri, kişi zamiriyle kullanıldığında pekiştir- i È İşaret zamiri

, me anlamı katar. i iv İşaret zamiriyle işaret sıfatını karıştırmamak gereki

ı 4 Sen kendin bu yolu seçtin. (Pekiştirme yapmıştır.) j i İşaret zamiri bir adın yerini tutar, işaret sıfatı addan önc

I

]

K 3) Belgisiz Zamir

e Adların yerini belgisizlik (belirsizlik) yönüyle tutan zamirler- dir.

* Bazı, kimi, biri, çoğu, hepsi , tümü...

V Mahallede kimse kalmamış, herkes düğüne gitmiş.

/ Hepimiz onun nasıl biri olduğunu biliriz.

t Belgisiz zamir ile belgisiz sıfatı karıştırmamak gerekir:

Belgisiz zamir, bir adın yerini tutarken belgisiz sıfat ad- dan önce gelerek onları belirtir.

V Birçoğu, bu dönemdeki birçok sorunu ele almamıştır.

L Belgisiz zamir Belgisiz sıfat

moacanen=eeemmemmnanm m ammm mm m m m m m m mmm m m m m m m m m m m m e m e e m m e y

I 1 , t I , [i , 1 1 , 1 I ı I I ) , I 1 ']

i I , J [i ] 1 J 1

! í 5) Ek Hâlindeki Zamirler ia) İlgi Zamiri

* Bir adın yerini tutan “-ki” eki ilgi zamiridir.

* Tamlayan ekinden (sın, -in, -ım) sonra gelir.

y Sizinki yine okula gitmemiş.

Oğlunuz

UYGUN YAYINLARI

İşaret sıfatı İşaret zamiri

Yammammmmmmamamammammmmamammamammmaamam mm m m me m n m me me mmm mmm

e Adların yerini soru yoluyla tutan zamirlerdir.

* Hangisi, nereye, ne, kaçıncı, kim...

/ Sen hangisini beğendin?

/ Kim anlattı bunu sana?

t Soru zamirlerini bulmak için yerine ad getirilmelidir.

V Bu yıl nereye gideceksiniz?

Bodrum'a

Immm a m m m m m m m a mm m mm a me m me mem m m m m e m a a m: mm m: m e m: m m m i e me me e m: a m m me e m m e e a m

b İyelik Zamiri

* Aitlik anlamı katan tamlanan ekleridir.

(-m, -n, -1, -mız, -nız, -ları)

V Kırık sözcüklerim özlüyor seni.

l. tekil kişiye aitlik anlamı B

UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTAL

YGS DİL VE ANLATIM: SIFAT (ÖN AD)

BUNLARI UNUTMA !

e Sıfat yapan “ki” bitişik yazılır, kendisinden sonra gelen adı yer ve zaman anlamıyla ta- mamlar.

Yarınki maç (zaman) V Karşıki dağ (yer)

NİTELEME SIFATI

e Adları renk, durum, biçim bakı- mından tamamlayan sıfatlardır.

e Ada sorulan “nasıl” sorusuna ya- nit verir.

/ Akılı öğrenci (Nasıl öğrenci?) Niteleme Ad

sıfatı

/ Kaygan yol (Nasıl yol?) Niteleme Ad

sıfatı

Unvan Sıfat

Kişilerin makam, meslek, statü ve rütbelerini bildiren sıfatlara unvan sıfatı denir.

Unvanlar, adın başında ve so- nunda bulunabilir.

V Gazi Mustafa Kemal Paşa / Nene Hatun

V Ayşe Öğretmen

DİKKAT

Adlaşmış Sıfat

* Sıfat tamlamalarında ad kimi za- man düşer ve adın görevini sıfat yüklenir. Bu durumda sıfat adın görevini üstlendiği için adlaşır. Bu sıfatlara adlaşmış sıfat denir.

V Çürük meyveleri çöpe at.

Niteleme sıfatı V Çürükleri çöpe at.

Adlaşmış sıfat

www.sadikuygun.com.ir

Adları işaret yoluyla belirten sıfat- lardır.

e Ada sorulan “hangi” sorusuna ya- nit verir.

Başlıca Bu, şu, o, öyle, böyle, şöyle, öteki, beriki...

İşaret

Sıfatları

V Öteki çocuk (Hangi çocuk?)

/ Bu olay (Hangi olay?)

DİKKAT

İşaret sıfatıyla işaret zamiri karıştırılma- malıdır:

İşaret sözcükleri, sıfat veya zamir göre-

vinde bulunabilirler. İşaret sözcüğü bir

addan önce gelerek “hangi” sorusuna yanıt verirse sıfat, bir adın yerini tutarsa zamir olur.

V Bu, senin değil miydi?

Zamir

V Bu evde yirmi yıldır kimse yaşamıyor.

(Hangi evde?) Sıfat

e İşaret sözcüğüyle sıfat arasına virgül (,) gelmez, gelirse işaret sözcüğü zamir olur.

SADIK UYGUN YAYINLARI

ln e Ed © ā E mi ol e nm

Adları sayı yoluyla belirten sıfatlardır.

a. Asıl Sayı Sıfatı: Tam sayı bildirir.

e Ada sorulan “kaç” sorusuna yanıt verir.

V Üçyüz soru (Kaç soru?)

V Beş hafta (Kaç hafta?)

b . Sıra Sayı Sıfatı: -(ı)ncı, -(i)nci, -(u)uncu, -(ü)üncü ekle- rini alarak ada sorulan “kaçıncı” sorusuna yanıt veren sıfatlardır.

Birinci kat (Kaçıncı kat?) V Sekizinci hafta (Kaçıncı hafta?)

c. Üleştirme Sayı Sıfatı: -ar, -er, (-ş)ar, (ş)er eklerini alarak ada sorulan “kaçar” sorusuna yanıt veren sıfatlardır.

Altışar saat (Kaçar saat?) s

V Beşer kitap (Kaçar kitap?)

d . Kesir Sayı Sıfatı: Kesirli olarak adları belirten sıfatlardır.

e “Kaçta kaç, ne kadar” sorularına yanıt verir.

/ Dörtte bir şans (Kaçta kaç şans?) Yarım ekmek (Ne kadar ekmek?)

DİKKAT

zn

“Birinci” anlamındaysa sıra sayı sıfatıdır.

T% cevap

“Bi” anlamında asıl sayı sıfatıdır.

SADIK UYGUN YAYINLARI

BUNLARI UNUTMA !

Sıfatlarda pekiştirme h: simsiyah saç v darmadağınık oda V sarı sarı yapraklar Sıfatlarda Küçültme

-ca / -ce / -(i)msi / -(i)mtırak v Genişçe oda

$ Beyazımsı gömlek

€ Sarımtırak yapraklar

BELİRTME SIFATI

Adları belgisizlik (belirsizlik) yö- nüyle belirten sıfatlardır.

Ada sorulan “hangi” sorusuna yanıt verir.

Birçok kişi Başka zaman

e Adları soru yoluyla belirten sı- fatlardır.

V Hangi evde oturuyorsun?

Birtakım sorular Bazı insanlar NN Kimi öğrenciler

/ Kaç ekmek alalım?

/ Kaçıncı kattaydı?

V Kaçar ceviz verdin?

DİKKAT

Belgisiz sıfatlarla, belgisiz zamirlerin karıştırıl- mamak gerekir: Belgisiz sözcük; addan önce gelerek onu belirtirse sıfat, bir adın yerini tutarsa zamir olur.

V Nasıl bir iş istiyorsun?

Bu sınavda kimi sorular kolaydı, kimisi zordu.

Belgisiz sıfat Belgisiz zamir

DİKKAT

“Hangi, kaç, ne” soru sıfatları ad çe- kim eki alarak zamir olur:

V Bazı insanlar çalışkandır, bazıları ise tembel.

Belgisiz sıfat Belgisiz zamir

e “Bir” sözcüğü sayı sıfatı, belgisiz sıfat ve belgisiz za- V Resimlerin hangisi güzel?

mir olabilir: Soru zamiri

V Biri seni sordu. (Belgisiz zamir) V Sınıfta kaçıncısın?

V Orada bir gün kaldım. (Sayı sıfatı) Soru zamiri

pi V Bu elbisenin neyini beğendin?

/ Bir sabah uyanırsın her şey değişmiş. (Belgisiz sıfat)

(Herhangi bir anlamında) Soru zamiri

UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTALAI

YGS DİL VE ANLATIM: TAMLAMALAR

`

+. - .. : - s Mi

am + ` tso

`

aa r

Sıfat Tamlaması

Sıfatların adların önüne gelerek onlarla oluşturdukları söz öbeklerine sıfat tam- laması denir.

Sıfat + Ad Tamlayan Tamlanan

Sıfat Tamlaması Çalışkan öğrenci

Sıfat Ad Sıfat Tamlaması

Sıfatlar, her zaman addan önce gelir.

Sıfat tamlamalarında, tamlanana (ada)

“nasıl, hangisi, kaç, kaçıncı” soruları so- rularak tamlayan (sıfat) bulunur.

/ Kirk gün (Kaç gün?)

1 Tamlayan Tamlanan

) V Nitelikli (o yazar (Nasıl yazar?)

» Tamlayan Tamlanan

2 e

e Ad tamlamalarında bir tamlayan, birden çok tamlanana ya da birden çok tamlayan, bir tamlanana bağlanabilir.

/ Komşumuzun evi ve Tamlayan

/ Şiirin ve hikâyenin

Tamlayan Tamlayan Tamlanan

Tamlanan Oo Tamlanan bahçesi

kuralları '

e Ad tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasına farklı türde sözcükler girebilir.

/ Benim canım var. (Bağlaç)

/ Haziranın günüydü. (Zari ve sıfat)

`

www.sadikuygun.com.tr

GSMA m müm TEET S S a a iaia -

SADIK UYGUN YAYINLARI

yaram amma

- a

beipkt t O ma

e Ad ve ad soylu bir sözcüğün aitlik ilgi- si yönünden daha belirgin hâle gelme- si için başka bir ad ve ad soylu sözcük tarafından tamamlanmasıyla oluşan söz öbekleridir.

Ad tamlamaları, tamlayan ve tamlanan- dan oluşur.

Tamlayan + tamlayan eki (ilgi eki)

— ma

-ın, -in, -un, -ün

-(n)ın, -(n)in, -(n)un, -(n)ün -im

Tamlanan + tamlanan eki (iyelik eki)

— , —

-1 İş -u, -Ü

-(s)ı, -5)i, -(s)u, -(s)ü

-im, in

TR ii Ñ K Özellikleri ©

pe”

1 ie Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan

H . sy

' zamir olabilir.

, . .. Ax ., . . ~

: V Kiminin duası & Öğrencilerin birçoğu

p v NN birçoğu

: oTamlayan Tamlanan

i

1 , 1 1 , [i [j aane,

v Tamlayan durumdaki zamir düşebilir.

s y Kitabım yok.

(Benim)

`

e Belirtisiz ad tamlaması, bir sı- e “den” hâl eki, tamlayan ekinin (-ın) ye-

rine kullanılabilir.

fat tarafından tamamlanabilir.

V Eski edebiyat öğretmeni Sıfat Belirtisiz

ad tamlaması / Çocuklardan bazıları söz dinlemiyordu.

ın

Belirtili Ad Tamlaması

e Tamlayanın ilgi eki, tamlananın iyelik eki aldığı ad tamlamalarıdır.

e Tamlanana “neyin kimin” sorusu sorula- rak bulunur.

/ Kitabın sayfası (Neyin sayfası?) / Benim kararım (Kimin kararı?) / Soruların birçoğu (Neyin birçoğu?)

Zincirleme Ad Tamlaması

e Enazikiadtamlamasının bir araya gelerek oluşturduğu ad tamlamalarıdır.

/ Mahalle bakkalının camı / Öğretmenlerin sınav soruları

/ Çalışkan öğrencinin zor sorularını çözdüm.

Tamlayan Tamlanan

! Sıfat Sıfat

/ Bu çocuğun başarılı hikâyesine kulak verin.

| Tamlayan

Sıfat

4 Tamlanan Sıfat

tamlanan yer değiştirebilir.

/ Lambası yanıyordu köşkün.

Tamlanan Tamlayan

/

SADIK UYGUN YAYINLARI

e Ad tamlamalarında tamlayan ve

`

o€

Belirtisiz Ad Tamlaması

Sadece tamlananın iyelik eki aldığı ad tamlamalarıdır.

e Tamlanana “ne” sorusu sorularak bulunur.

/ Kitap kapağı (Ne kapağı?) / Soru sayısı (Ne sayısı?)

Takısız Ad Tamlaması

e Tamlayan ve tamlananın ek almadığı ad tamlamalarıdır.

e Tamlanana sorulan “nasıl” sorusuna yanıt verir.

e Tamlayan, tamlananın neye benzedi- ğini ve neyden yapıldığını ifade eder.

/ Pamuk yorgan (Nasıl yorgan?) / Taş kalp (Nasıl kalp?)

A) DİKKAT

Takısız ad tamlaması ile sıfat tamlamasını karıştırmamak gerekir.

/ Yaşlı adam Sıfat tam.

/ Altın bileklik Takısız ad tam.

e Belirtisiz ad tamlamaları, sıfat ya da zarf görevinde kullanılabilir.

/ Deniz mavisi gözleri vardı. (Sıfat) / Bir kış günü tanıştık. (Zarf)

pe

mkeknkininkekeknini

UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTALA

YGS DİL VE ANLATIM: ZARF (BELİRTEÇ) SADIK UYGUN YAYINLARI 07

Yer-Yön Zarfı

e Eylem ve eylemsileri yer ve yön ilgisiyle tamamlayan sözcüklerdir.

Durum Zarfı

e Eylemleri ve eylemsileri durum yönünden belirten sözcüklerdir.

DİKKAT

Yer-yön sözcükleri, adları belirttiğinde sıfat; ek aldığında ad olur.

e Eylemlere ve eylemsilere sorulan “nasıl” sorusuna yanıt verir.

e Eylem ve eylemsiye sorulan “nere” soru- suna yanıt verir.

/ Eğri oturalım doğru konuşalım. (Nasıl konuşalım?) / Adam çekine çekine içeri girdi. (Nasıl girdi?)

V Biraz ileri gider misiniz? (Belirteç) / İleri ülkeler daha demokratiktir. (Sıfat) / Bizi ileride bekleyin. (Ad)

© Cümlede eylem ve eylemsilere bazen nitelik anlamının yanında Dışarı çıkıp herkese kızdı. (Nere çıkıp?)

kesinlik, olasılık, yineleme ya da sebep anlamları da katar. / Misafirleri içeri alalım. (Nere alalım?)

Ben birazdan aşağı inerim. (Nere inerim?)

/ Oraya asla gitmeyeceğim. (Kesinlik) mmm

/ Tane tane anlatırsan belki anlar. (İhtimal)

! V Sürekli aynı konuyu konuşuyor. (Yineleme)

& Arkadaşlarına kızdığından oynamıyor. (Sebep)

- Sa osans?” “a James, ` yam.

i ZARF ii

> (BELİRTEQ -

. ` `

DİKKAT

Niteleme sıfatı ile durum zarfını karıştırmamak ge- rekir: “Nasıl” sorusu ada sorulduğunda alınan yanıt niteleme sıfatını, eylem ve eylemsiye sorulduğunda alınan yanıt durum zarfını verir.

Miktar Zarfı

(Azlık-Çokluk / Derecelendirme Zarfı)

e Eylem, eylemsi, sıfat, adlaşmış sıfatı ya da başka bir zarfın anlamını miktar bakımından tamamlayan zarlardır.

“...-2 2 8 Bema

DİKKAT

“En” ve “daha” sözcükleri; sıfatı, adlaş- mış sıfatı ve belirteci üstünlük yönüyle belirtir. Bu durumlarda bu sözcükler, üstünlük belirteci olarak adlandırılır.

& Dikkatli bir çocuktu. (Nasıl çocuktu?) Niteleme sıfatı

& Dikkatli davranıyordu. (Nasıl davranıyordu?) Durum zarfı

> 7 MEALEN

ya... “Çum... J

e Eylemleri, eylemsileri, sıfatları ve kendi türünden sözcükleri çeşitli yönlerden belir- ten sözcük türleridir.

5 e “Ne kadar” sorusuna yanıt verir.

Çok çalışarak sınavı kazandı.

Oldukça büyük bir evde oturuyor.

Üyelerin en yaşlısı başkan seçilmiş.

& En güzel çiçek papatyadır.

V Çocuk, kapıyı yavaşça açtı. Hepsinden daha çok çalıştı.

Zaman Zarfı

y

j

e Eylem ve eylemsileri zaman yönünden belirten i

sözcüklerdir. i

/ Dün aldığımız ekmek bayatlamış.

Sü

/ Sınavda çok zor sorular vardı. Bizi kapıda epey beklettiler.

V Çocuk ne güzel anlatıyordu. SN Bilgisayar çok hızlı çalışıyor.

NM ii

e “Ne zaman” sorusuna yanıt verir.

V Program birazdan başlıyor. (Ne zaman başlıyor?) i ı V Az önce konuşan kimdi? (Ne zam

c-ar nnan

uşan?)

ar e

an kon

DİKKAT

“Ne” sözcüğü cümle içinde farklı görev- lerde kullanılır: bir adın yerini tutarsa adıl, bir adı belirtip “hangi” sorusuna yanıt verirse sıfat, “niçin” ya da “çok”

anlamlarında kullanılırsa zarf olur.

l Soru Zarfı

: e Eylemleri soru yoluyla belirten sözcüklerdir.

Cümlede zaman anlamı taşıyan her sözcük, belirteç görevinde olmayabilir. Eğer sözcük “ne zaman” sorusuna cevap veriyorsa belirteçtir, vermiyorsa belirteç değildir.

e Nasıl, ne zaman, ne kadar, neden, niçin, niye, ne (niçin anlamında)

X Sandığın içinde ne var? (Soru adılı) / Ne gün bize geleceksin? (Soru sıfatı) / Ne kızıyorsun yine? (Soru zarfı) / Ne akıllı bir çocuk bu! (Miktar belirteci)

www.sadikuygun.com.ir S ADI K UYG U N YAYI N L ARI UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTALA

/ Akşam, sinemaya gideceğiz. (Ne zaman gideceğiz?) Belirteç

V Akşam, şairlerin ilham kaynağıdır. (Ne şairlerin ilham kaynağıdır?)

YGS DİL VE ANLATIM: EDAT (İLGEÇ) - BAĞLAÇ - ÜNLEM

Tek başına anlamı olmayan ancak kullanıldığı cümlede anlam kaza- nan ve diğer sözcükler arasında anlamsal bağ kuran sözcük türüdür.

È Edatlar cümleden çıkarılınca anlam bozulur ya da değişir.

Semai

Kadar

* Karşılaştırma e Yaklaşıklık

- Ölçü

* Benzerlik

anlam- larını katar.

şam

şam

t 1 Li

i * Benzerlik jann”

' [i [i

arını

* Karşılaştırma | katar.

Yalnız

gama

İçin

Aa Amaç-sonuç anlam-

! e Neden-sonuç

' « Görelik m

e: katar.

! Üzere

! e Şart anlam- i * Zaman larını

! * Şekilde katar.

Göre

| * Karşılaştırma | anlam- į * Uygunluk larını

i Görelik katar.

' İle i e Durum

i anlam-

' eN , larını ze Birliktelik EE

iii im

i e -e rağmen * -e değin

! e Karşın (o *-dendolayı

| + Değil + Ancak

Nummammmmmmamamamaemsmeza

www.scdikuygun.com.tr

`

`

/

messi

rem

| r

A

aa aaa

————...

I

/

———.—..mmmmmmmmmmmmm

* Roman, öykü kadar ilgi görmedi.

* Elli kadar öğrencisi var.

* Keçi kadar inatçısın.

e Cennet kadar güzel vatanımız.

* Akşama kadar çalıştı.

/

* Kesilmiş limon dilimleri gibiydi güneş. !

* Senin gibi birini görmedim! |

* Yalnız sen yoktun aramızda

* Bana sadece o yardım etti.

.—...mamamammmmememmmmei

* Onu mutlu etmek için çok uğraştım.

* Sıkıldığı için dışarı çıktı. f

* Senin için sorun yok tabii! i

* Ders başlamak üzere.

e Yemeği bildiğiniz üzere yapın.

X t

* Geri vermek üzere kitabı alabilir miyim? !

[i 1 ' ' [i 1 I

* Bu araba seninkine göre daha ucuz.

* Anneme göre elbise bakıyorum.

* Ona göre sen de haklısın.

e Üzüntüyle boynuma sarıldı.

* Buraya kadar otobüsle gelmiş.

* Seninle sinemaya gidelim.

e Misafirler gürültüyle irkildi.

* Her şeye rağmen buradayım.

* Sabaha değin çalıştı.

* Bugün hava sıcak değil.

SADIK UYGUN YAYINLARI

öğesi T VGM aa -

`n —ğ...a.unne -

— e e m ŘŮŘŮŘŮŘ a

Tek başına bir anlam olmayan; aynı görevdeki sözcük- leri, söz öbeklerini, anlamca birbiriyle ilgili cümleleri q Bağlaçlar cümleden çıkarılınca cümlenin anlamı bozulmaz,

birbirine bağlayan sözcük türleridir.

daralmaz.

f Ve H * “Leyla ve Mecnun” bir halk hikâyesidir. j

4 | * Yolunu gözlüyor lamba ve merdiven. f

: Veya K * Annesi veya babası gelsin. l

! Yada * Film izle ya da kitap oku. j

í ki K: Martılar ki sokak çocuklarıdır. | t * Sen ki vaktiyle çiğnendin ey kalbim! f

{da / de - * Sana da bunları aldım.

: Dahi į} * Sen de dinle anlatacaklarımı. i

Ne. ne | i * Ne geldi ne de aradı. }

t * Ne annesini ne de abisini dinliyordu |

f Hem ... hem H * Hem sevindi hem sevindirdi. İ

| * Hem beni hem de arkadaşını üzdün }

Í Ama K: Okudum ama anlamadım. !

L Re Gelirim ama yardım edemem. j

í Ya...ya i * Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli. !

A i Ya onunla git ya da bizimle gel. f

Nama am

gamma

Fakat, lakin, ancak, oysa, oysaki, madem, mademki, meğer, ' meğerki, öyleyse, çünkü, hatta, yoksa, ise, hâlbuki, bir...bir, j gerek... gerek,

Semazen an

ler

> Ş :3 © rr

o ^> < «5 © 5 D o ^— D

<

-3

^D

Aaen de meene m e e a a e e e e e e e e me e e e a e e e

ister... ister, olsun... olsun... vb.

Kü ee

... rr -

—Ç.ğ...

$o

Sevinç, acı, korku... vb. duyguları anlatan veya seslenme, buyruk, onaylama gibi durumları bildiren sözcük türleridir.

O ŞAŞŞEŞMŞŞŞŞŞNDNŞŞMŞAŞŞNŞN Şa şapapupuyıukub kiki

Hey, buraya bak!

Eyvah, ona haber vermeyi unuttuk!

Vah vah, yazık oldu bu çocuğa!

Tüh, nasıl unuttum seni!

Ünlemler; cümle içinde değişik görevlerde bulunabilirler.

Kimsenin ahını alma. (Ad) Amansız bir derde düştük. (Sıfat) y

4 s y

/ Elveda, ey gençliğim ! q

/ /

/ Her işi vahlayarak yapma! (Zarf)

DİKKAT

“sadece”

anlamındaysa Fat

Yalnız

Ancak ^“ama”

anlamındaysa = Bağlaç 4 Yalnız sana inandım. (Edat)

/ Biliyorum yalnız anlatamıyorum. (Bağlaç) 4 Bunu ancak ben çözerim. (Edat) 4 Söyledim ancak inanmadı. (Bağlaç)

DİKKAT

Yalnız, ancak, bir, tek sözcükleri edat dışında farklı görevlerde de kullanılabilirler.

/ Yalnız yaşamak istemiyorum. (Zarf) / O yalnız bir insandı. (Edat)

/ Ancak gelebildik. (Zarf)

& Evde tek kaldım. (Zarf) / Bir şair söylemişti bunu. (Sıfat)

DİKKAT

“Doğru, başka, karşı” sözcükleri cümle içinde ilgeç dışında farklı görevlerde de kullanılır.

Doğru

* Köye doğru ilerlemeye başladık. (Edat)

* Bütün sorunları doğru çözdü. (Belirteç) : Sonunda doğruyu gördüm. (Ad)

* Doğru tarafa mı gidiyoruz? (Sıfat) Karşı

* Sabaha karşı yola çıktık. (Edat)

* Burası karşıdan güzel görünüyor. (Ad)

* Ailem karşı yakada oturuyor. (Sıfat) Başka

Senden başka sevemem kimseyi. (Edat)

* Bana başka adres verdi. (Sıfat)

* Olayı bana başkası anlattı. (Zamir)

* Size başka, bize başka anlatmış. (Belirteç)

DİKKAT

Yerine “ve” ya- zılabiliyorsa ile

= Bağlaç

Yerine “ve” ya- zılamıyorsa = Egal

/ Şiirle müzik her zaman birbirinden beslenmiştir.

(Bağlaç)

/ Elindeki boyayla her tarafı boyadı. (Edat)

SADIK UYGUN YAYINLARI

UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTAL£

YGS DİL VE ANLATIM: FİİL (EYLEM)

eea

! Görülen Geçmiş Zaman:

o Eylemin geçmişte yapıldığını ve yapılırken tanık

© — olunduğunu belirtir.

1 (-dı/-di / -du / -dù / -ti / -ti / -tu / -tü) : / Kitabı beraber okuduk.

MN vs e ği An ha nnna

Duyulan Geçmiş Zaman:

e Eylemin geçmişte yapıldığını ve başkasından öğre- nildiğini belirtir.

(<mış / -miş / -muş / -müş) / Kitabı beraber okumuşlar.

a 0 a Li İİ

iken ran ünl

Şimdiki Zaman:

e Eylemin henüz yapılmakta olduğunu belirtir.

(-yor / -(1)yor / -makta / -mekte) / Kitabı beraber okuyoruz.

iğ rp ven een Sa

` i 1 1 1 ! 1 i i 1 1 t 1 t i 1 [i i t ' I [i [i 1 1 1 1 1 1 1 1 t t t 1 i 1 i 1 t [i I 1 1 i t 1 ' i i 1 1 ' ' t i i

Gelecek Zaman:

e Eylemin gelecekte yapılacağını belirtir.

(ecek / -acak / -acağ / -eceğ) / Kitabı beraber okuyacağız.

e RE şarmmmmmmmmmmmmmamamammmamamamamamamamamammuamammmuz nun,

eniş Zaman:

Eylemin her zaman yapıldığını ve yapılacağını belirtir.

(-r / -ar / -er / -ır / -ir / -maz / -mez) V Kitabı beraber okuruz.

—...ummu...zaemammmammmammmeameamamamimamamamamamal

e O

GE me

b as

a en

Tekil Çoğul

I. Tekil Kişi - Ben- (cm) 1. Çoğul Kişi - Biz- (-K) Il. Tekil Kişi - Sen-(-n) 11. Çoğul Kişi - Siz-(-niz) ill. Tekil Kişi - O- (9) Ill. Çoğul Kişi - Onlar-(-lar)

Tamer Rİ

www.sadikuygun.com.ir

SADIK UYGUN YAYINLARI

mA ŞE, İŞ

: Gereklilik:

e Eylemin yapılması gerektiği-

ni belirtir. i ! e Tek kip eki olan eylemdir.

(-meli / -malı) / gitmeliyim

/ Kitabı okumalısın.

almasıdır.

Fiil + kip + kip

` 1 ¹ i ' ' 1 1 1 1 1 [i t i i [i 1 1 1 1 ı 1 i i i 1 t 1 [i i [i 1 1

/ dinledik Dilek-Koşul (Şart):

e Eylemin gerçekleşmesinin bir

i gereklilik kipi

1

görülen geçmiş zaman e Fiil + kip + kip

a e e e e e me m m a me a a e e a a e a e a a e a a a a aa aa me a m e e

İl o şartabağlıolduğunubelirin. (| Am dı

il (sa/-se) ii -di

į | V Kitabı okursan ne demekiste- | | V bil - iyor - du

|! diğimi anlarsın. $ fiil şimdiki zaman hikâye

İste 2) Rivayet Birleşik Çekimli Eylem:

e Eylemin gerçekleşmesinin bir

i isteğe bağlı olduğunu belirtir. | | mig

! _{(a / -e)} ' ' -miş

acak - mış

/ Kitabı okuyalım. göni / yaz -

| Şemszsssezızaamssmsaama-se12x2 | T -E fil gelecek zaman rivayet

i | Emir: f Anlamına Göre Fiiller: 3) Şartlı Birleşik Çekimli Eylem:

i | * Eylemin yapılmasını buyurur. | » Fiillerin iş, oluş ve durum anlamları- e Fil + kip + kip

| (Eki yoktur.) i na göre sınıflandırılmasıdır. ie

ı ——ş—ş—ş—m m i / Kitabı oku. ki i mma m ve ve ve e ven me e e m e em em / Onu sabah parkta gördüm. m. (İs) >

/ dine - mez - se

| e Fil + kip + kip

| fil geniş zaman şart / Akşamları evde otururduk. (Durum)

/ Adamın saçları ağ armıştı. (Oluş)

Ün = 5

Fiillerde Olumsuzluk pi

e Eyleme, işin gerçekleşmediği Fiillerde Soru

AN e Eylemin soru bağlamın- r ii

(ma amS da çekimlenmesidir. Fiillerde Gumene S

/ Kitabı okumadım. Giri Mu mü) za l

FS / Onu tanıyor musun? / Onu tanımıyor musun?

— mn

L — e -= L TE

SADIK UYGUN YAYINLARI

e Basit çekimli eylemin ek eylem

1) Hikâye Birleşik Çekimli Eylem:

Ne m e e e e e e e e e e a a e e e e e e e e e M e a e aa ae me e e e e e e e e e

og

Sözcük özelliğini yitirip ek durumuna ge- len “imek (i-)” eylemidir.

e İki görevi vardır:

1. Basit çekimli eylemleri birleşik çekimli yapar.

/ Ah gitmeden görseydim onu. (görse idim) V O bizi arayacakmış. (arayacak imiş) 2. Ad soylu sözcükleri yüklem yapar.

/ Bugün hava çok sıcaktı. (sıcak idi)

————.—.—..mmmmmmmmmmeel

í a. Ek eylemin -di'li geçmiş zamanı (idi): | / O her zaman böyle vefalıydı. (vefalı idi) ' b. Ek eylemin -miş'li geçmiş zamanı (imiş):

/ Zavallı çocuk çok hastaymış. (hasta imiş) | c. Ek eylemin şart çekimi (ise): '

⁄ Kazak inceyse değiştir. (ince ise)

d. Ek eylemin geniş zaman çekimi (-dır): | e Ek eylemin geniş zaman çekimi, kişi ekle- |

riyle yapılır. f

/ Seni kırdığım için üzgünüm.

e Ek eylemin geniş zaman çekiminde 3. te- kil kişi eki “-dir” düşebilir.

/ O çok iyi biri. |

e Adlara gelen ek eylemde olumsuzluk “de- | ğil” sözcüğüyle yapılır. Kip ve şahıs ekle- ! rini, adla birlikte kullanılan “değil” sözcü- !

ğü alır. '

/ O da benim gibi mutlu değildi. |

Fiillerde Anlam Kayması

e Bir kip ekinin başka bir kip eki yerine kul- lanılmasıdır.

/ Yarın buraya geliyor. (gelecek)

/ Nasrettin Hoca, bir gün göle gider. (gitmiş)

UYGUN YGS DİL VE ANLATIM KAVRAM HARİTALARI