TARIH TENKIDI
• Tarihi gerçeklik, somut hususiliği içinde geçmişin tasavvurudur. Tarih bilgisi şahitlikleri takdir eden ve tartan tarihçiden ayrılamaz.
• Tarihi olgu ancak tarihçinin tasavvuru çerçevesinde algılanabilir.
• Her insan bazan farkında olmadan ahlaki anlayışlarını ve siyasi tercihlerini kendisinden tevarüs ettiği bir ortam amensuptur.
• Tarihçilerin en bağımsızları da hayatın kendisi olan bu mirastan kaçamazlar.
• Geçmiş herkese farklı bir ışık altında görünür.
• En tarafsız tarihçi daima zamanının ve memleketinin insanıdır.
• Tarih içinde bulunulan zamandan hareketle geçmişi düşünen her insanın içinde bulunduğu zaman boyutundan geçmişi kurmasıdır.
• Geçmiş hakkındaki bilgimizin dayanakları ne kadar sağlamdır?
• Tarihsel olgular olduğu gibi kabul edilebilir mi?
• Tarihsel açıklama girişimlere ne derece muteber sayılmalıdır?
• Tarihçiler nesnel olabilir mi?
• Tarihçi nasıl ve niçin bilmek ister.
• Bu arzusuna ancak olguların birbiriyle olan bağlantılarına nüfuz ederek ulaşabilir.
• Tarihi izah etmek, yaşanan benzerlikler sayesinde, tarihi hadiselerin şartlarını tayin etmek, yeniden kendi ortamı içine yerleştirilen konunun değişkenlerini anlamaya yardımcı olmaktır.
• Kaynak: Mübahat Kütükoğlu, Tarih Araştırmalarında Usul, TTK.
• Ankara 2015.
