Aks mesafesinin değiştirilmesiyle ilgili genel bilgi
Aks mesafesinin değiştirilmesi Aks mesafesinin değiştirilmesiyle ilgili ge- nel bilgi
ÖNEMLİ!
Araç şasisinin dingil mesafesinin değiştirilmesi şasinin özelliklerini etkilemektedir.
Bu nedenle Scania’nın tavsiyelerine uymak çok önemlidir.
• Aks mesafesini değiştirecek herhangi bir çalışma yapmadan önce her zaman için Scania atölyesi ile iletişime geçilmelidir. Servis size dingil mesafesi ve kardan millerinin standart boyutları konusunda bilgi sağlayacaktır.
• Yeni dingil konumu için Scania’nın standart dingil mesafesi açıklıklarından birini seçin. Bu sayede şasiye Scania’nın orijinal kardan milleri takılabilir.
• Kritik işlemlerde her zaman için Scania Yedek Parçalarını kullanın. Bu sayede boyutların ideal ölçüde olması sağlanır.
• Aks mesafesinin değiştirilmesi SOPS dosyasının değiştirilmesini gerektirir.
Yöntemler
Dingil mesafesi aşağıda anlatılan iki şekilde değiştirilebilir:
1.Arka dingili ya da şasi çerçevesi üzerindeki boji ataşmanını kaydırma (tavsiye edilir)
2.Şasi çerçevesini kesme ve birleştirme
– Bu yöntem şasi çerçevesinin arka dingilin önünden kesilmesini ve dingil me- safesi değiştirildikten sonra yeniden kaynaklanmasını içermektedir.
– Yay braketlerine ve traverslere sahip arka dingil ya da boji şasi çerçevesinden çıkarılmaz, komple takım olarak kaydırılırlar.
– Scania, şasi çerçevesi kesme ve birleştirme işlemlerinin yetkili Scania servis merkezi tarafından yapılmasını tavsiye eder.
BEP-L015
340 807
SOPS dosyasının değiştirilmesi ile ilgili daha ayrıntılı bilgi, Genel bilgiler bölümü- nün altındaki Kontrol ünitelerinin yeniden programlanması başlıklı dokümanda bu- lunmaktadır.
Dingil mesafesini değiştirme yöntemleri dokümanın ilerleyen bölümlerinde daha ay- rıntılı olarak anlatılacaktır.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kurallar ve esaslar
Kurallar ve esaslar
Arka dingili ya da bojiyi kaydırma
Aks mesafesini değiştirmek için, kullanılan yönteme bakılmaksızın arka dingil çıka- rılmalıdır. Aks mesafesini değiştirmek için ilk önce arka dingili veya şasi çerçevesi üzerindeki boji ataşmanını kaydırmaya çalışın.
Şasi çerçevesini kesme
Aşağıdaki araç tiplerinde şasi çerçevesini keserek dingil mesafesini değiştirme işle- mine izin verilmemektedir.
• Çekiciler
• Alt şasisiz damperli kamyonlar
Dingil mesafesini uzatma
Aks mesafesi, aracın tipine göre fabrikada izin verilen standart azami açıklığı aşma- malıdır.
İstisnalar:: Sabit üstyapılı ya da yükün eşit dağıtıldığı araçlarda aks mesafesi, fabri- kada izin verilen azami standart aks mesafesine göre uzatılabilir. Ancak, karoserin buna uygun olarak tasarlandığından ve şasi çerçevesi meydana gelebilir. Aksi takdir- de şasi titreşim riski ortaya çıkar.
Dingil mesafesini kısaltma
Dingil mesafesi aracın tipine göre izin verilen standart asgari açıklığın altında olma- malıdır.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kurallar ve esaslar
Traverslerin konumu
• Yeni dingil mesafesi standart bir dingil mesafesiyse, traversleri standart konum- larına konumlandırın.
• Yeni dingil mesafesi standart bir dingil mesafesi değilse traversleri kardan mille- rinin uzunluklarına uygun konumlara konumlandırın.
Kardan millerinin uzunluğu ve konumu
Dingil mesafesi değiştirildiği takdirde kardan mili ve diğer herhangi bir ara kardan mili modifiye edilmeli ya da yenilenmelidir.
• Yeni dingil konumu için Scania’nın standart dingil mesafesi açıklıklarından birini seçin. Bu sayede şasiye Scania’nın orijinal kardan milleri takılabilir.
• Mevcut kardan milleri uzatılabilir ya da kısaltılabilir.
Not:
• Kardan millerinin uzunluğu değiştirilirken kaynak, düzleştirme ve kardan mille- rini dengeleme işlemleri için özel ekipman kullanılmalıdır. Böylesi bir modifikas- yonu görüşmek için mutlaka Scania servisi ile bağlantıya geçilmelidir.
• Kardan milinden sökülen tüm vidalar yenileriyle değiştirilmelidir. Doğru vida ti- pini kullanmak çok önemlidir. Vidalar doğru tork değerinde sıkılmalıdır. Somun döküm başı kullanmayın. Doğru vida tipi ve diğer bilgiler için her zaman bir Sca- nia bayisiyle irtibata geçin.
Kardan mili ya da ara kardan mili 2.000 mm’den daha uzun olmamalıdır.
Üniversal mafsal açıları
Dingil mesafesini uzattıktan ya da kısalttıktan sonra bunların arasındaki uyumsuzlu- ğu azaltmak için bir ya da birkaç üniversal mafsal açısını değiştirmek gerekli olabilir.
Üniversal mafsal açılarını değiştirmek için aşağıdaki yöntemlerden birini kullanın:
Traverslerin yerine ilişkin daha ayrıntılı bilgi Traverslerin sökülmesi ve takılması başlıklı dokümanda bulunabilir.
Kardan mili kardan mafsalı açıları hakkında daha fazla bilgi Genel Bilgiler belgesi, PTO altında PTO'larla ilgili genel bilgiler içerisinden temin edilebilir.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kurallar ve esaslar
• Destek yataklarını değiştirme ya da kaydırma.
• Arka aks eğiminin değiştirilmesi.
• İlave dingil kaldırma yüksekliğini azaltma (6x2 araçlar için).
Not:
Uzun kardan milleri ve hatalı üniversal mafsal açıları şaside ve güç aktarma sistemin- de titreşime neden olur.
Arka dingili eğimini değiştirme
Yaprak yaylı süspansiyon sistemine sahip araçlarda arka dingilin eğimi, arka dingil yay mesnedi ve yay arasına takoz konularak değiştirilebilir.
Not:
Arka dingilin eğimini 3˚’den fazla değiştirmeyin.
Aşağıdaki takozlar Scania'dan sipariş edilebilir:
Parça numarası Boyut (mm) Eğim
300 355 220x90 0,5°
250 539 220x100 1,5°
277 975 220x100 2,08°
246 263 220x100 5,0°
277 976 220x100 5,5°
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kurallar ve esaslar
6x2Z araçlarda ilave dingil kaldırma yüksekliğini azaltma
Not:
Dingil mesafesi 3.300 mm’nin altına düşürülmüş 6x2Z araçlarda, kaldırma yüksek- liği azaltılmış bir ilave dingil kaldırma tertibatı kullanılmalıdır.
6x2Z araçlarda, avare dingil kaldırıldığı takdirde şasi çerçevesi eğimi önemli oranda artar. İlave dingil kaldırma tertibatı kardan mili açılarında da bozulmaya neden olur.
Dingil mesafesi kısa olan araçlarda çok belirgin bozulma olur.
Dingil mesafesi 3.100 mm ya da altında olarak sipariş edilmiş 6x2Z araçlar mutlaka kaldırma yüksekliği azaltılmış bir ilave dingil kaldırma tertibatıyla donatılırlar.
Not:
İlave dingil kaldırma yüksekliği dingil mesafesi uzun olan araçlarda da azaltılabilir, ancak bu durumda, aracın bozuk zemin üzerinde hareket etmesi halinde kaldırılmış durumdaki ilave dingil tekerlekleri büyük oranda yerle temas etme riski taşırlar.
Uygulama
1.Hidrolik silindiri piston kursu 32 mm daha kısa olan başka bir silindirle değiştirin (parça numarası 1 378 315).
2.Lastik tampon (2) ve denge kolunun hareketini durduran braket (3) arasına ayırı- cı plaka 1 377 710 (1) yerleştirin.
Pnömatik sistem
Pnömatik sistem üzerinde gerçekleştirilecek tüm çalışmalar Şasi modifikasyonları bölümünün altındaki Pnömatik sistem dokümanında verilen talimatlara göre yapıl- malıdır.
1
2 3
304 562
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kurallar ve esaslar
Kaynak yapma
ÖNEMLİ!
Tüm kaynaklama işlemleri eğitimli personel tarafından yüksek hassaslık düzeyinde gerçekleştirilmelidir.
Kaynak dikişlerinin etrafındaki alanda kırılma riski arttığı için şasi çerçevesinde kay- nak yapmaktan mümkün olduğunca kaçının. Şasi üzerinde zorlama dayanımı ve yo- rulma dayanımı gerekliliklerine sahip bölgelerde kaynak işlemi yapmaktan
kaçınılmalıdır.
• Şasi çerçevesine kaynak işlemi yapılmasına genellikle yükü eşit dağıtılmış araç- larda boji merkezinin arkasındaki 1.000 mm'lik alanda izin verilebilir.
İstisnalar::
– Mafsalın arkasında büyük nokta yüklere sahip örneğin dökme yük tankeri, be- ton mikseri gibi araçlar ve vinç gibi arkaya monteli ekipmana sahip araçlar.
– Başka bir kaynak bağlantısından 1.000 mm veya daha uzakta çeki kanca tra- versi bulunan araçlar
• Çekicilerdeki ön ve arka dingiller arasındaki alanda bağlama ve kaynaklamaya izin verilmez.
1 000
340 808
Kaynaklama ile ilgili daha ayrıntılı bilgi Genel bilgiler altındaki Kaynaklama belge- sinde bulunmaktadır.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kurallar ve esaslar
Delik açma
ÖNEMLİ!
Şasi yan kirişinin flanşlarında asla matkapla delik açmayın.
İstisnalar: Şasi yan kirişlerinin arkasından 100 milimetre.
Flanşlar şasi yan elemanlarının üzerindeki stresi önemli oranda azaltır. Bundan do- layı, flanşlarda ya da bunların yakınında açılan deliklerin etrafında kırılma oluşumu riski yüksektir.
100
340 809
Matkapla delmeye ilişkin daha ayrıntılı bilgi, Genel bilgiler altındaki Delik açma belgesinde mevcuttur.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Arka dingili ya da bojiyi kaydırma
Arka dingili ya da bojiyi kaydırma
Arka dingil ya da boji, tek şasili ya da çift şasili araçlarda kaydırılabilir.
Arka uzantıyı uzatma
Arka uzantı uzatılacaksa arka treyler dingilinin yeni desteği, modifikasyondan son- raki dış şasi bağlantısının önünde bırakılmalıdır.
Arka kısmın nasıl uzatılacağına dair daha fazla bilgi Arka kısmı uzatma belgesinden temin edilebilir.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Arka dingili ya da bojiyi kaydırma
İç şasiyi uzatma
Çiftli şasili araçlarda arka dingil ya da boji geriye kaydırılacaksa iç şasinin de uzatıl- ması gerekir. Uzatma kirişinin uzunluğu en az dingil mesafesindeki uzama kadar ol- malıdır.
Dış şasi ve iç şasi arasındaki boşluğu macun ile kapatın; aksi halde nem girme riski vardır. Mümkünse astar kullanılması tavsiye edilir.
Uzatılmış iç şasi fabrikadan özel siparişle istenebilir. Daha fazla bilgi için bir Scania bayisiyle temasa geçin.
Kaynak bağlantılarını şekilde görüldüğü gibi meyillendirin.
A = Metal ark kaynağı B = MIG kaynağı
270
150
35 50 50
50 50
50 50
1 3 5 2 150 7
50 50
6 4
200
59 78
200
59
304 565
1. Mevcut iç kiriş 2. Yeni iç kiriş 3. Mevcut perçinler
4. Yeni perçinler veya M14 sıkı geçme cıvatalar 5. Mevcut kaynak delikleri
6. Yeni kaynak delikleri 7. Dış kiriş
30°
2 2
30°
1-2
A
B
304 566
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Arka dingili ya da bojiyi kaydırma
İş tanımı
1.Kaydırılacak olan arka dingile ya da bojiye giden kardan millerini, basınçlı hava tertibatını sökün ve yapılacak çalışmaya engel olabilecek diğer tüm bileşenleri çıkartın.
2.Şasinin arka ucunu bir destekle destekleyin.
3.Kesme işaretlemesini (M) şu şekilde yapın:
a) Çerçeve yan kirişlerinin paralel durumda olduğu şasi çerçevesinin ön kısmın- da, gönye yardımıyla şasi boyunca bir cetvel yerleştirin.
b) Cetvelin yanından, her iki şasi yan elemanının ön tarafında ilk iki işaretlemeyi yapın. Şasi çerçevesi flanşlarındaki zımba işaretlerini mümkün olduğunca şasi elemanının gövdelerine yakın konumlandırın. Bu, şasinin gücünü fazla etkile- c) mez.Kesme işaretlemesi (M) yapmak için arkadaki noktaları aynı şekilde işaretle-
yin.
4.Yay braketlerini ve bunların çapraz elemanlarını çıkarın.
5.Yay braketlerini ve çapraz elemanlar için yeni delikler açın. Delme şablonu yok- sa yay braketleri ve çapraz elemanlar şablon olarak kullanılabilir.
6.Soğuk perçin ya da vidalı bağlantılarla bileşenleri monte edin. Sonraki durumda, vida deliklerini birlikte raybalayın ve sıkı geçme cıvatalar kullanın.
7.Yeni delikler ile mesafe Delik delme belgesinde tarif edilen değerden daha az ise delikleri kaynaklayın ve doldurun.
340 810
90°
M
304 568
Hareket ettirmeden önce boyutu kontrol edin
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kesme ve birleştirme
Kesme ve birleştirme
Not:
Üzerinde bulunan her birleşme noktası şasi çerçevesini zayıflatır.
Tekli şasileri kesme ve birleştirme
ÖNEMLİ!
Çalışmayı gerçekleştiren kişi şasi çerçevesinin doğru bir şekilde birleştirilmesinden sorumludur.
Not:
Şasi çerçevesini kesme işlemi yalnızca F950 şasiye sahip araçlarda gerçekleştirilebi- lir.
Çiftli çerçeveleri birleştirme yalnızca istisnai durumlarda yapılır.
Bu yöntem şasi çerçevesinin arka dingilin önünden kesilmesini ve dingil mesafesi değiştirildikten sonra yeniden kaynaklanmasını içermektedir.
Yay braketlerine ve traverslere sahip arka dingil ya da boji şasi çerçevesinden çıka- rılmaz, komple takım olarak kaydırılırlar.
Çerçeve bağlantılarının pozisyonu Not:
Çerçeve bağlantısı karoser nedeniyle büyük yük altında kalacak bölümlere yakın ko- numlandırılmamalıdır.
Çiftli şasileri birleştirmeye yönelik daha diğer bilgiler belgenin içerisinde Çiftli şa- silerin kesilmesi ve birleştirilmesi başlığı altında bulunabilir.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kesme ve birleştirme Şasi çerçevesini, bağlantılar aşağıdaki bileşenler için yeterli paya sahip olacak şekil-
de kesin:
• Yay braketleri
• Avare dingil ataşmanı
• Traversler
• Şasi bileşenleri (depolar, stepne lastik taşıyıcılar, alet dolapları vb.)
• Ön bağlantıları traverslerin konumu gibi etkenleri göz önünde bulundurarak ko- numlandırın (uzatma yapılması halinde). Takviye plakaları için yeterli alanın bu- lunması ve bunların şasi içinde simetrik olarak konumlandırılabilmeleri
gerekmektedir.
Uzatma kirişleri ve güçlendirme plakaları
Scania Yedek Parça yelpazesi örneğin bir dizi farklı tasarıma sahip uzatma kirişleri ve takviye plakalarından oluşmaktadır.
Kendi bünyenizde ürettiğiniz bileşenler yan kirişler ile aynı malzemeden ya da eşde- ğer özellik ve kalitedeki malzemelerden üretilmelidir.
Bağlantıların konumlandırılmasına hakkındaki diğer bilgiler belgenin içerisinde Çiftli çerçevelerin kesilmesi birleştirilmesi başlığı altında bulunur.
Malzemelerin özellikleri hakkında diğer bilgiler Şasi çerçeveleri belgesinde Şasiler ve alt şasiler altında mevcuttur.
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kesme ve birleştirme
İş tanımı
1.Kaydırılacak olan arka dingile ya da bojiye giden kardan millerini, basınçlı hava tertibatını sökün ve yapılacak çalışmaya engel olabilecek diğer tüm bileşenleri çıkartın.
2.Tüm şasiyi aşağıdaki konumlardan destek üzerinde destekleyin.
– Önde tarafta tamponun altından
– Kesme noktasının önünden ve arkasından – Şasinin arka ucundan
3.Destekleri ayarlayın ve su terazisiyle şasinin yatay durmasını kontrol edin.
4.Çerçeve yan elemanlarının nereden kesileceğini işaretleyin.
5.Kesme işaretlemesini (M) şu şekilde yapın:
a) Çerçeve yan kirişlerinin paralel durumda olduğu şasi çerçevesinin ön kısmın- da, gönye yardımıyla şasi boyunca bir cetvel yerleştirin.
b) Cetvelin yanından, her iki şasi yan elemanının ön tarafında ilk iki işaretlemeyi yapın. Şasi çerçevesi flanşlarındaki zımba işaretlerini mümkün olduğunca şasi elemanının gövdelerine yakın konumlandırın. Bu, şasinin gücünü fazla etkile- c) mez.Kesme işaretlemesi (M) yapmak için arkadaki noktaları aynı şekilde işaretle- yin. Kesme işaretlemelerini dingil mesafesi kısaltılırken kaybolmayacak şekil- de konumlandırın. Arka dingil ya da bojinin arkası uygun bir konumdur.
6.Şasi yan kirişlerini kesme diskiyle kesin. Kılavuz olarak şasi yan elemanı profi- line göre eğilmiş bir yassı demir kullanabilirsiniz.
7.Çerçeve yan elemanlarının kaynak bağlantılarını şekilde görüldüğü gibi meyil- lendirin.
Devamı sonraki sayfada.
340 811
Destek üzerinde desteklenmiş şasi
90°
M
304 568
Kesmeden önce işaretleme yapın
2
2 30°
30°
304 570
Kaynak bağlantılarını meyillendirme
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kesme ve birleştirme 8.Arka şasi kısmını yeni kontrol boyutu (MK ya da ML), değiştirilmiş aks mesafe-
sine karşılık gelecek şekilde konumlandırın.
9.Şasi kısımlarını destekler üzerinde destekleyin ve su terazisi kullanarak düz du- rup durmadıklarını kontrol edin.
10.Dingil mesafesi uzatma:
a) Uzatma kirişlerindeki kaynak bağlantılarını meyillendirin.
b) Uzatma kirişlerini şasi yan elemanlarının arasına konumlandırın.
11.Şasi parçalarını monte edin.
12.MK ya da ML boyutlarının eşleşmesini ve şasi parçalarının düz durmalarını kontrol edin.
13.Çerçeve parçalarını birbirine kaynaklayın ve kaynak dikişlerini perdahlayın.
14.Yüzeyleri boyayın.
Devamı sonraki sayfada.
MK
304 571
Kısaltmadan sonra işaretleri ML
304 572
Uzatmadan sonra işaretleri
340 812
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kesme ve birleştirme 15.Çerçeve bağlantılarını Scania 8 mm kalınlıklı iç kiriş kullanarak ya da aşağıda
anlatıldığı şekilde iç takviye sacları yaparak güçlendirin:
– Sac kalınlığı en az 6 mm olmalıdır.
– Takviye sacını, çerçeve yan elemanının üst ve alt flanşlarından sabitlenecek şekilde iki kısım olarak yapmanız tavsiye edilir. Aralarında boyuna doğru yak- laşık 5 mm’lik bir boşluk olmasını temin edin.
– Takviye plakalarını kiriş gövdesi tıkaç kaynağıyla sabitleyin ve uzunlamasına boşluğu birbirine kaynaklayın.
– Şasi yan kirişi ve takviye arasındaki boşluğu macun ile kapatın; aksi halde nem girme riski vardır. Mümkünse astar kullanılması tavsiye edilir.
ÖNEMLİ!
Kiriş flanşlarında içeriden kaynağa izin verilmez.
200 700
90 190 35 35 190 90
44 42 44 42 270 130
380 2 R12
30 5
322 585
Aks mesafesinin değiştirilmesi
Kesme ve birleştirme
Çiftli çerçeveleri kesme ve birleştirme
Not:
Çiftli çerçeveleri birleştirme yalnızca istisnai durumlarda yapılır.
ÖNEMLİ!
Bitişikteki çerçevenin zarar görmesini önlemek için iç ya da dış çerçeveleri keserken çok dikkatli olunmalıdır.
Çiftli çerçeveyi iç çerçeve ve dış çerçevenin bağlantıları arasında en az 250 mm'lik bir sapma olacak şekilde birleştirin. Bu durumda ek güçlendirme sacına ihtiyaç du- yulmaz.
Dış şasi ve iç şasi arasındaki boşluğu macun ile kapatın; aksi halde nem girme riski vardır. Mümkünse astar kullanılması tavsiye edilir.
İstisnalar:: Dingil mesafesinin 3.100-3.400 mm olmasına neden olan bir çerçeve kı- saltma halinde, sapma 100 mm’ye düşürülmelidir.
min 250 min 250
322 165
Kısaltma sonrasındaki bağlantıların konumu (iç şasi kesimi için bir bağlantı ve dış şasi kesimi için 2 bağlantı)
min 250 min 250
304 576
Uzatma sonrasındaki bağlantıların konumu (Yeni dış çerçeve için iki bağlantı ve iç çerçeve için iki bağlantı)
