T.C.
SELÇUK ÜNVERSTES SALIK BLMLER ENSTTÜSÜ
BEDEN ETM VE SPOR YÜKSEKOKULLARINDA
ÖRENM GÖREN ÖRETMEN ADAYLARININ
ÖRETMENLK UYGULAMASI DERSNN HEDEFLERNE
ULAMA DERECES
Aye Feray ÖZBAL
YÜKSEK LSANS TEZ
BEDEN ETM VE SPOR ANABLM DALI
Danman
Yrd. Doç. Dr. Hamdi PEPE
ÖNSÖZ
Yaamn gereklilii olan sporu insan hayatna sokmak, insanlar bu konuda bilinçlendirmek ve eitmektir beden eitimi öretmenin görevi. Dolaysyla öretmenin iyi bir mesleki donanma sahip olmas gerekir ki, bu balamda öretmen adaynn lisans programnda alaca eitim ve uygulamaya gidecei okullar önem tekil etmektedir. Bu amaçla Beden Eitimi ve Spor Öretmeni Yetitirmede, öretmenlik uygulamas dersinin önemi aratrlmtr.
Beden eitimi öretmenlerinin öretmenlik uygulamalarndan ne derecede fayda gördüünü inceleyen bu aratrma yaplan anket sonuçlarna göre deerlendirilmi olup, sonuçlar; bulgular ve tartma bölümünde açklanmtr.
Aratrmann her aamasnda bana her konuda destek olan ve beni yönlendiren danmanm Sayn Yrd. Doç. Dr. Hamdi PEPE’ye, beni her konuda cesaretlendiren ve sonsuz destek veren sevgili eim Bayram ÖZBAL’a, bilgi ve yardmlarn esirgemeyen Teknoloji ve Tasarm Öretmeni arkadam Turgut TURGUT’a ve yardmlarndan dolay Yrd. Doç. Dr. Halil Takn’a teekkür ediyorum.
ÇNDEKLER 1. GR ... 1 1.1. ETM-ÖRETM ... 2 1.1.1. Formal Eitim ... 2 1.1.2. nformal Eitim ... 3 1.2. ÖRENME ... 3 1.3. ÖRETME ... 4 1.4. ÖRETMENLK MESLE ... 4
1.5. ÖRETMENLK MESLENN ÖNEM ... 5
1.6. ÖRETMENDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLKLER ... 6
1.7. ETM SSTEM ÇERSNDE ÖRETMENN YER ... 7
1.8. ÖRETMEN YETTRMEDE TEMEL ESASLAR ... 7
1.9. MESLEK GELM ÇN ETMEN ETM ... 10
1.10. BEDEN ETM VE SPOR ... 11
1.10.1. Beden Eitimi ve Sporun Önemi ... 12
1.10.2. Beden Eitimi ve Sporun Temel Amaçlar ... 13
1.10.3. Beden Eitiminin Özel Amaçlar ... 14
1.11. BEDEN ETM ÖRETMENNN GÖREVLER ... 15
1.11.1.Beden Eitimi ve Spor Öretmenlerinin Sosyal Görevleri ... 15
1.12. TÜRKYE’ DE BEDEN ETM ÖRETMEN YETTRLMES ... 17
1.13.TÜRKYE’DE BEDEN ETM DERSNN VE ÖRETMENNN YASAL DAYANAKLARI ... 18
1.14. BEDEN ETM VE SPOR ÖRETMENLERNN GENÇLN SPORA YÖNLENDRLMESNDEK ROLÜ VE ÖNEM ... 19
1.15. SPOR ÖRETMNN AMACI OLARAK SPOR EYLEM ... 19
1.16. YÜKSEK ÖRETMDE BEDEN ETM VE SPOR SORUNLARI 21 1.17.BEDEN ETM VE SPOR ÖRETMEN YETTRMEDE MÜFREDAT PROGRAMI SORUNLARI ... 23
1.18.ÖRETMEN YETTRMEDE ÖRETMENLK UYGULAMASI
DERS ... 23
1.18.1. Öretmenlik Uygulamas Dersinin Amac ... 24
1.18.2. Öretmenlik Uygulamas Dersi le lgili Tanmlar ... 24
1.18.3. Görev Ve Sorumluluklar ... 25
1.19. ADAY ÖRETMENN OKULDA YAPMASI STENEN ÇALIMALAR ... 27
1.20. ÖRETMENLK UYGULAMASI DERSN LEY ... 28
1.21. ÖRETMEN ADAYININ DEERLENDRLMES ... 29
1.22. ÖRETMENLK UYGULAMASI DEERLENDRME FORMU ... 30
1.23.ÖRETMENLK UYGULAMASI VE SEMNER DERS TAMAMLANDIINDA ÖRETMEN ADAYLARININ KAZANMASI GEREKEN NTELKLER ... 31 2. GEREÇ ve YÖNTEM ... 33 2.1. Verilerin Toplanmas ... 33 2.2. statistiksel Analiz ... 33 3. BULGULAR ... 34 4. TARTIMA ... 48 5. SONUÇ ve ÖNERLER ... 51 6. ÖZET ... 52 7. SUMMARY ... 53 8. KAYNAKLAR ... 54 9. EKLER ... 55
EK-A ANKET FORMU ... 55
EK-B ÖRETMENLK UYGULAMASI DEERLENDRME FORMU .... 59
EK-C ÖRETMENLK UYGULAMALARINDA KULLANILABLECEK BAZI FORMLAR ... 63
EK- D ÖRETMEN ADAYI DEVAM ÇZELGES ... 69
1. GR
Bütün dünya ülkeleri gibi bizde hzla gelien teknoloji sayesinde artan bilimsel hza yetime çabasndayz. Bu nedenle, çada uygarlk düzeyine ulamak için insanlara iyi eitim vererek, onlar gelitirerek bu hedefi gerçekletirme çabas içinde olmalyz.
Yaanan hzl teknolojik gelimeler eitim sistemimizin de sürekli yenilenmesini gerektirmektedir. Bu da birey merkezli, bilgiye dayal eitimi zorunlu hale getirmitir. Bu gelimelerin doal sonucu olarak, toplumu oluturan bireylerin, meydana gelen deiim ve gelimelere uyum salamalarnda ve topluma yararl insanlar haline gelmelerinde, eitim kurumlarna ve bu kurumlarda çalan öretmenlere önemli görevler dümektedir. Bu nedenledir ki, öretmenin alannda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmas, yenilikleri sürekli takip edip kendini yetitirmesi gerekmektedir. Örencilerin özelliklerine uygun olarak dersin hedeflerini belirlemesi, hedefleri kazandracak örenci yaantlarnn düzenlenmesi ve hedeflere ne derece ulaldn kontrol ederek eksiklerini ve yanllarn düzeltmesi, etkili bir öretmenden beklenen en temel görevlerdir.
Etkili ve verimli bir eitimin gerei olarak da öretmen adaylarna, lisans eitimi boyunca aldklar derslerde örendikleri bilgileri uygulamaya dönütürmek ve meslek hayatna kendilerini hazrlamak için “öretmenlik uygulamas” dersi verilmekte ve öretmenlik hayatna hazrlanlmaya çallmaktadr. Bu nedenle uygulama öretim elemannn ve uygulama öretmeninin, öretmen adaylarna her konuda destek olmas ve yardmlarn esirgememesi gerekmektedir.
Bu çalmada beden eitimi ve spor öretmeni yetitirmede, öretmenlik uygulama dersinin önemi irdelenmitir.
1.1. ETM-ÖRETM
Eitim, bireyin davranlarnda kendi yaants yoluyla ve kastl olarak istendik deime meydana getirme sürecidir (Ertürk 1982).
Eitimin üç temel özellii vardr;
x Bireyin davranlarnn amaçlanan yönde deitirilmesi,
x Bireyin davran deiikliinin kendi yaants yoluyla gerçekletii, x Eitimin planl ve programl bir süreç olduudur (Ertürk 1982).
Eitim, bireyin tüm yaam boyunca sürmekte ve yaam boyu edindii örenmelerin tamamn kapsamaktadr. Öretim, eitim amaçlar dorultusunda davran deitirme ya da yeni davranlar oluturma için örencilere yardmc olma çabalarn içermektedir. Öretim güdümlüdür, planldr, programldr ve desteklidir. Örencinin öretmen ile ve onun salad ortamla etkileimi önem tar (Var 1973).
Eitim ikiye ayrlr:
1.1.1. Formal Eitim
Formal eitim amaçldr, önceden hazrlanm bir programa göre planl olarak yaplr ve öretim yoluyla gerçekletirilir. Özel bir çerçevede denetimli olarak yürütülen eitim süreci, öretmen tarafndan planlanr, uygulanr ve izlenir. Okullardaki eitim formal bir eitimdir (Dönmezer 2007).
Planl, programl, bir amaç dorultusunda belirli bir mekan da uzman kiilerin rehberliinde düzenlenen bir etkinliktir. Yani formal eitim;
x Planl ve programldr, varlmak istenen hedefler bellidir.
x Eitimin amaçlar profesyonel kiiler eliyle gelitirilmeye çallr. x Olumlu davranlarn kazandrlmas esastr.
x Belirli bir mekân ve ortamda eitim gerçekletirilir.
1.1.2. nformal Eitim
Bireyin içerisinde bulunduu ortamda kendi kendine sistemsiz ve denetimsiz bir ekilde kültürlenmesidir. Bu kültürlenme olumlu yönde olabilecei gibi istenmeyen bir yönde de olabilir. nformal eitim;
x Doal ortam içerisinde kendiliinden oluur. x Planl ve programl deildir.
x Öreticiler profesyonel deildir. x Olumlu ve olumsuz yönde geliebilir.
x Yer, mekân veya eitimin gerçekletii ortam belli deildir (Özdemir ve Yaln 1999).
Öretim kavram çou kez eitimle birlikte kullanlsa da, eitim yaam boyu devam eden, öretim ise yaam boyu süren sürecin okulda, planl ve programl olarak yürütülen ksmdr. Eitim yalnz okullara yaplmaz. Ailede, çevrede, iyerinde insanlarn birlikte, olumlu, yapc ve amaca dönük olarak çaltklar ortamlarda, ksacas bireylerin her türlü etkileimi sonucu eitim olgusu gerçekleir. Baka bir deyile eitim, toplumda amaçl olarak yürütülen “kültürleme” sürecidir (Büyüktakapu 2004).
1.2. ÖRENME
Örenme, taklit ya da yaant sonucu bireyin davranlarnda meydana gelen kalc izli davran deiikliidir. Bu tanmda örenmeyle ilgili üç temel öe vardr;
x Örenmenin taklit ya da yaantyla olumas,
x Örenilen davrann oldukça kalc olmas yani süreklilik göstermesi, x Davran deiikliinin meydana gelmesidir.
Örendiklerimiz ya kendi deneyimlerimiz ya da bakalarnn deneyimlerini taklitle oluur. Örenilen davran kalc deilse yani gerektiinde tekrarlanamyorsa örenme söz konusu olamaz. Örenmenin meydana geldiini gösteren en önemli belirtilerden birisi davranta meydana gelen deiikliktir. Çünkü örenme olmamsa o alanda beklenilen davran deiiklii gerçeklemez (Ar 2005).
1.3. ÖRETME
Öretme, en geni anlamyla örenmeyi salama etkinlikleridir. Öretme bilinçli ve amaçl bir etkinliktir. Öretme faaliyetleri bireyde davran deiiklii meydana getirmek amacyla bir kii ya da grup tarafndan düzenlenebilecei gibi, bilgisayar, televizyon, film, kitap gibi çeitli materyallerde yer alan görsel ve yazl sembollerle de salanabilir (Fidan ve Erden 1998).
1.4. ÖRETMENLK MESLE
Tarih boyunca insanlkla ilim arasnda köprü olup bilgi tayan ve tadklar bilgilerle insanlarn karanlk dünyasn aydnlatan bilgelere denir. Örendikleri her türlü bilgiyi; daha mutlu, daha hogörülü, daha birçok deerler için insanln hizmetine sunan kutsal yolun yolculardr (Bayrak 2004).
Çamzda öretmenlik, devletin eitim, öretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleidir. Öretmenler bu görevlerini, Türk Milli Eitiminin amaçlarna ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlüdürler.
Öretmenlik, nitelii ve ilevi bakmndan toplumlarn ekonomik, sosyal ve kültürel yönden gelimelerinde etkisi son derece büyük, önemli bir meslektir. Öretmen örencilerine ve çevresindeki insanlara kazandraca bilgi ve becerilerle kaliteli insan gücü ihtiyacnn karlanmasna dolaysyla ülke kalknmasna önemli katk salar.
Öretmenlik, önemi her geçen gün artan bir meslek haline gelmektedir. bölümünün gelimesi sonucu bata aile olmak üzere her sosyal kurum kendi ana
görevi ile ilgilenmek zorunda kalmakta ve insanln gelecek kuaklara aktarmas gereken bilgi ve kültür birikimi sürekli artmaktadr. Eitimi örgütlenmesi ve kurumsallamas, öretmenlik mesleinin bir ana meslek olarak desteklenip gelitirilmesini zorunlu klmtr. Hatta eitim sistemlerinin hem ya kademelerine hem de bilim ve sanat dallarna göre çeitlenmesi her öretim seviyesine ve okul cinsine göre farkl öretmen yetitirilmesini de gerekli klmtr. Öretim bir i alan olarak ortaya çknca öretmenlik meslei domutur. Demek ki öretmenlik örenmeye, örencilere klavuzluk etmektir. Öretme herhangi bir örenmeyi salama faaliyetidir. Planl, kontrollü ve örgütlenmi öretme faaliyetleri ise öretimdir.
Öretmenin, mesleinde baarl olabilmesi ve üzerine düen görev ve sorumluluklar yerine getirebilmesi için meslei ile ilgili bir takm nitelikleri de kazanmas arttr. Öretmen bu amaçla mesleki, özel ve sosyal hayatnda kendisine klavuzluk edecek ve destek olacak geni kapsaml bir genel eitimden geçmelidir. Bu süreç uzmanlk alan ile dier eitim-öretim alanlar arasndaki ilikileri de görebilecek bir anlay kazandrr. Genel eitimle elde edilen sezi, anlay ve kavray gücü öretmeni mesleinin uyank, akll ve olgun bir üyesi haline getirir. Öretmenin ayrca, edindii bilgi, görgü ve becerileri okul içindeki ve dndaki ortamlar da etkili olarak kullanabilecek güçte ve kabiliyette olmas gereklidir. Eitim, öretim ve örenme birbiri ile iç içe olan kavramlardr. Eitim ve öretimin amac da örenmeyi salamaktr (ler 2000).
1.5. ÖRETMENLK MESLENN ÖNEM
Öretmen milletlerin geleceinde barolü oynamaktadr. anl bir geçmii olan Türk milletinin geleceini aydnlk klmak için de öretmenlik mesleine önem verilmelidir. Zira bir öretmenimizin ifadesiyle “ Öretmen: Türk toplumu için sudur, ekmektir, atr. Toplum insan vücudu ise, öretmen de gözdür, katr. Uygarlk yarnda dier milletlere kar, bükülmeyen bilek eilmeyen batr” (Karaçam 2001).
Öretmenin üzerinde çalt malzemenin insan ve üretiminin de davran olmas, bu meslein zorluk ve önem derecesini yanstmaktadr (Özçelik 1989).
Bilim ve teknolojinin hzl gelimesinin toplum yaamnda meydana getirdii deiimler göz önünde tutulursa, öretmenin almas gereken sorumluluk daha da artmaktadr (Aslan 1996 ).
1.6. ÖRETMENDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLKLER
Öretmenlik, örenciyi tanmak, onun yeteneklerini anlayabilmek, onlar yönlendirebilmek ve problemli yönlerini mümkün mertebe gidermek gibi fonksiyonlar içinde düünülmelidir. Fakat unu belirtmek gerekir ki, bir yanda öretmenlerin, örencilere kar ilgilerinin yetersizlii, dier yandan ise örencilerin öretmenlerinden yararlanma gibi beklentilerinin az olduu bir gerçektir. Aslnda örenci için öretmeni, hayatta hemen hemen birçok kimseden daha çok yararlanabilen ve belki de en yakn kimsedir. Bir yerde kiinin özel dünyasna anne-babasndan sonra giren kiidir. Tabiî ki örenci de öretmeni için birçok yönden iyi bir “gösterge” ve “yardmc” dr. Öretmen, istekli ve samimi örenci ile planlarn uygulama imkân bulabilmektedir. Kendi hatal davranlarn, örencideki tepkiden anlayp düzeltme imkan bulabilmektedir. Her eyin ötesinde, eitim görevini yaparken örenci ile doal bir uygulama ortam kurarak, gerçeklere uygun bir çalma frsatn yakalayabilmektedir (Karaçam 2001).
Buradan hareketle bir öretmende bulunmas gereken özellikleri u balklar altnda toplayabiliriz.
x Öretmende meslek sevgisi olmaldr. x Öretmen ahlakl olmaldr.
x Öretmen sabrl olmaldr. x Öretmen fedakâr olmaldr. x Öretmen iyi örnek olmaldr.
x Öretmen örenci psikolojisinden anlamaldr.
x Öretmenin alan bilgisi, formasyonu ve genel kültürü iyi olmaldr. x Öretmen kitap okumaldr.
x Öretmenin hitabeti iyi olmaldr. x Öretmen sosyal olmaldr.
x Öretmen sportif olmaldr (Karaçam 2001).
1.7. ETM SSTEM ÇERSNDE ÖRETMENN YER
Bir toplumun kalknmasyla nitelikli insan gücü arasnda çok yakn bir iliki olduu bilinmektedir. Bir ülkede gereksinim duyulan insan gücünün yetitirilmesinde ise, en önemli görev öretmene dümektedir. Kukusuz, çada ve gerçekçi eitim hedeflerinin saptanmas, eitim-öretim programlarnn düzenlenmesi, kullanlan araç-gereç ve yöntemler, toplumsal olanaklar, eitime yaplan yatrmlar vb etkenler insanlarn yetitirilmesi ve eitilmesinde çok önemlidir. Ancak, hedefler ne kadar gerçekçi, programlar ne kadar düzenli, araç-gereç ve yöntemler ne kadar çada ve etkili olursa olsun, öretmenler yeterli deilse, eitimde istenilen düzeye ulamak olanakszdr. Çünkü bu olanaklarn tümünü kullanarak, uygun ve etkili bir eitim ortamnn oluturulmas öretmene baldr.
Günümüzde öretmenin görevi örenciye bilgi aktarmak deildir. Örenciyi yönlendirmek, örenciye rehberlik etmektir; bilginin örenci tarafndan bulunmasn, üretilmesini ve yeniden üretilmesini salamaktr. Tutum ve davranlaryla, alkanlklaryla, bilgisi ve kültürüyle, toplumsal ilikileriyle örencilerine iyi bir örnek olabilmektir.
Öretmenlerin söz konusu niteliklere sahip olmas ise, öretmen adaylarnn çok iyi seçilmesine, çok iyi yetitirilmesine ve çok iyi sosyal ve ekonomik olanaklarla istihdam edilmesine baldr (Dönmezer 2007).
1.8. ÖRETMEN YETTRMEDE TEMEL ESASLAR
1739 sayl Milli Eitim Temel Yasasnn 43. maddesi, her tür ve düzey eitimde görevlendirilecek öretmenin yükseköretim mezunu olmasn, alan bilgisini, mesleki formasyon ve genel kültür kazanmasn öngörmektedir (Büyüktakapu 2004).
Öretmen yetitiren kurumlar meslek bilgisi, alan bilgisi ve genel kültür boyutlarnn oluturduu muhteva kategorilerini programlarna deiik düzen ve
arlkta yerletirmekte, dört yllk programlardaki uygulamalarda genellikle karlalan üç farkl düzey aadaki ekilde olmaktadr (Küçükahmet 2000).
x Meslek bilgisi son yllara doru artar, genel kültür azalr, alan bilgisi her snfta arln korur.
x Alan bilgisi her snfta, genel kültür ilk iki snfta, meslek bilgisi son iki snfta verilir.
x Her üç muhteva dört yl boyunca farkl arlklarda verilir.
Bir öretmen adayna, meslek adam ve uzman olarak bakldnda sahip olmas gereken be nitelik unlardr:
x Kiilik ve genel kültürle ilgili olanlar,
x lgili öretim alannn öretimi ile ilgili nitelikler, x Eitim bilimlerinin kuramsal yönü ile ilgili nitelikler, x Eitimin teknolojik ve uygulama yönü ile ilgili nitelikler,
x Yukardaki dört kategori ile ilgili niteliklerin belirli durumlarda bütünletirilmesi ile ilgili niteliklerdir (Alkan 1993).
Öretmenlik meslek boyutu, öretmen adaylarna öretilen eitim bilimlerine ilikin davranlar uygulamaya geçilirse anlam kazanr. Bu da, snf içinde yaplacak hatalar azaltmak ve öretmen adaylarna güven kazandrmak amacyla kontrollü bir ortamda yani mikro-öretim yöntemi uygulamasyla balatlabilir. Daha sonra da gerçek snf ortamnda uygulamaya geçmekte yarar vardr (Hacolu 1990).
Öretmenlik uygulamalarna yeterli süre ayrlmas ve yeterli sayda uygulama okullarnn bulunmas bu uygulamalarn baarsn arttran etmenlerdendir (Ulusoy 1993).
Öretmenlik uygulamalar öretmen adaylarnn kendilerini tanmalarna, yeterliliklerini bilmelerine, kendilerini gelitirmelerine, eitim öretim görevlerini baaryla yapabilmek için yaantlar kazandrmay hedef alr. Öretmenlik uygulamalar hazrlk, uygulama ve deerlendirme aamalar halinde yürütülür. Hazrlk aamasnda yaplacak okul tespit edilir, uygulama aamas gözlem, katlma
ve ders verme etkinlikleridir. Son aama ise planlarn, araçlarn ve ölçeklerin yorumlanmasn içeren deerlendirmedir.
1994-1998 yllar arasnda YÖK ve Dünya Bankasnn Milli Eitimi Gelitirme Projesi çerçevesinde Eitim Fakülteleri ve öretmen yetitiren yüksekokullarn yeniden yaplandrlmas sürecinde fakülte ve okul ibirlii gelitirerek öretmenlik uygulamalarna yeni bir boyut getirilmektedir. Bu çalmalarla okul deneyimi I ve okul deneyimi II, öretmenlik uygulamalar yaplmaya çallmaktadr.
Okul Deneyimi, öretmenlik uygulamasna hazrlk aamas olan, öretmen adaynn öretim uygulamalar ve becerilerini gözlemlemesi için, öretmenlik mesleini tantc nitelikte planlanm etkinliklerden oluan bu süreç, iki ayr dönemde bir gün dört saat olarak okuldaki etkinlikleri kapsamaktadr. Öretmen adaylar okuldaki bu süreç içerisinde deneyim kazandkça ksa ve snrl sürelerle, okul deneyiminin sonuna doru ise bir ders saatinin tümü için öretmenlik yapmaya balayacaklardr (Büyüktakapu 2004).
Öretmenlik uygulamas, öretmen adaynn öretmenlik becerileri kazanmas ve gelitirmesi amacyla uygulama okullarnda yürüttüü etkinlikleri ve snf içi öretim uygulamas içeren bu süreç bir dönem haftada alt saattir. Öretmen adaynn bu alt saatin en az üç saatini snflarda uygulama yaparak geçirmesi gerekmektedir. Dier üç saatinde ise okuldaki uygulamalarndaki çalmalarn gözden geçirmeli, deerlendirmeli ve planlar yapmaldr. Uygulama srasnda uygulama öretim elemanlar her hafta iki saatlik bir seminer dersi yaparak okullarda yaplan uygulamalarla ilgili gelimeleri tartr ve deerlendirmeler yapar. Bu süreçte uygulama öretim eleman ve uygulama öretmeni öretmen adayna yardm eder ve destek salar. Öretmen aday ile yakn bir ibirlii yapar. Uygulama öretmeni öretmen adaynn dersini belli bir programa göre birçok kez gözlemler. Uygulama öretim eleman da öretmen adaynn derslerini dönem boyunca belli aralklarla en az iki kez izler ve öretmen adaynn gelimesine katk salayacak yapc önerilerde bulunur (Yök 1998).
1.9. MESLEK GELM ÇN ETMEN ETM
Birçok Avrupa ülkesinde ve ABD’de aday öretmenlere veya meslee yeni balayan öretmenlere eitmenlik yapabilmek için deneyimli öretmenlerin belli bir eitim almalar gerekmektedir. Bu eitimin süresi 30 saat civardr ve akademisyenler tarafndan verilir. Eitmen olma görevi snf öretmenlii görevinden farkl bilgi ve beceri gerektirdii için bu eitim son derece gereklidir. Eitmen, snf yönetimi, ders plan ve ders anlatm, deerlendirme gibi konularda yeni öretmenleri bekleyen tipik sorunlar ve onlara nasl yardmc olacan bilir. Eitmenlik bir kaptaki bilginin deneyimsiz öretmene aktarlmas anlamna gelmez; dolaysyla, eitmenin öretme ve örenmenin altnda yatan prensipleri de bilmesi ve ortamn özellikleri çerçevesinde anlatmas gerekir.
Genellikle eitmenlerin ald eitimin temel öeleri öyledir: eitmenlik rolünü tanma, yeni öretmene yardm etme, snf düzeni ve yönetimi, gözlem ve geribildirim verme, genel mesleki geliimde eitmenin görevi, idareci-eitmen ilikisi. Eitmen rolünü tanma ve alma bölümünde eitmenlere yeni görev ve sorumluluklar tantlr. Liderlik becerilerinin üzerinden geçilir ve genel olarak iyi öretme ve öretmene ilikin temel bilgiler beraberce tekrar edilir.
Yeni öretmenlere yardmc olma bölümünde ise deneyimsiz öretmenler için önemli saylabilecek sorunlar ve bu sorunlara çözüm önerileri tartlr. Bu aamada ayn zamanda taraflar arasndaki ilikinin nasl kurulmas gerektiinin de üzerinde durulur. Daha sonra snf düzeni ve snf yönetimi açsndan eitmenlerin bilgileri yenilenir. Üzerinde en fazla durulan konu gözlem ve geribildirim becerileridir; eitmen olacak öretmenlere gözlem öncesi ve sonras yaplacak görümeler, gözlem yapma teknikleri ve geribildirim becerileri hakknda detayl bilgi verilir. Etkin edilgen dinleme yöntemleri, geribildirim teknikleri (örnek: öretmen adaynn dersle ilgili duygularn örenmek, dorudan tavsiyede bulunmaktan kaçnmak, belli bir noktaya yönelik övgüde bulunmak gibi), görümelere balama sorular ( örnek: seni izlemem hakknda neler hissediyorsun?), ve odaklanma sorular (örnek: Okuma dersinde neden o kadar fazla örenci gelip sana soru sordu? Yönergelerini biraz daha açk vermen mümkün mü?) gibi konularn özellikle üzerinde durulur ve öretmenlerden bu bilgileri kendi aralarnda uygulamalar beklenir. Özellikle
üzerinde durulan nokta eitmenlerin öretmen adaylarna detayl geribildirim salamalardr (Atay 2003).
1.10. BEDEN ETM VE SPOR
Beden eitimi insann bütününü oluturan fiziki, ruhi ve zihni niteliklerin bulunduu yan ve genetik kapasitenin gerektirdii verim gücüne ulaabilmesi için, çou kez rekabet olmakszn yaplan faaliyetlerin tümüdür. Beden eitimi faaliyetlerinde rekabetten çok söz edilmez. Çünkü rekabet ve ölçüm faktörleri daha çok spor olgusunda yer almaktadr. Beden eitiminin asl amac ise, insan organizmasn hareket ettirmek yani var olan potansiyel enerjileri bilimsel yollarla harcatarak organlarn ekonomik çalmalarn, her ya kesiminde salkl ve dinç kalabilmelerini salamak ve psikolojik açdan insanlar rahatlatmaktr (ler 2000).
Dier bir tanmla beden eitimi; vücudun yap ve fonksiyonunu gelitirebilmeyi, eklem ve kaslarn kontrollü ve dengeli bir biçimde didaktik olarak gelimelerini salamay, okul ça sonras iç ve rekreatif faaliyetlerin süresi içinde harcanan fiziki gücü en ekonomik tarzda kullanmay dolaysyla organlarn kontrolüne metodlu bir ekilde hareket etmesini öreten bir faaliyet sistemidir (Keten 1993).
Spor, yenme ve üstün olma gibi insan içgüdüsünün tatminini amaç edinen, belirli kurallar içinde yaplan, rekabete dayal, sosyalletiren, fiziki, zihni ve ruhi faaliyetlerin bütünüdür (ler 2000).
Spor, salkl bir kuan gelitirilip, yetitirilmesinde ana eitim aracdr. Bireylerin, refah ve mutluluu bir bakma beden ve ruh salnn tam ve devaml olmasna baldr. nsanlarn hayatlarn salkl olarak sürdürmeleri, fizik ve ruhi gelimelerini salamalarnda sporun yeri büyüktür. Ayrca, insanlarn gerek kendi toplumunda gerekse dier toplumlarda ilikilerini dostluk içinde devam ettirmelerinde spor uygun bir araçtr (Yetim 2005).
1.10.1. Beden Eitimi ve Sporun Önemi
Var oluundan bu yana insanolu, bilerek ya da bilmeyerek sporun içinde olmutur. Sporun ne demek olduunu bilmeyen maara devrinin ilkel insanlar avn yakalamak için komu, sçram, vücudunu çevikletirmek zorunda kalmtr. Bu zorunlu yaam tarzndan kaynaklanan hareketleri düzenli ve sistematik olmad ve de bilinçli yaplmad için spor kapsamna almamz zor. Buna karn teknik bululardan bile önce sporun kii yaamn etkilemeye baladn ve günümüze kadar gelierek anlam kazandn söyleyebiliriz.
Devirler boyunca vücut çalma ve altrmalarnn zamanmza dek insann ihtiyaçlarna ve doann kurallarna göre uygulad anlalmaktadr. Amaçsz gibi görünen bu hareketler zamanla bilinçli, istemli ve amaca göre yaplan hareketler eklini almtr. Bu durumlar ise hareketlere, vücut eitici bir deer ve nitelik kazandrmtr.
Toplumsal deiimler, salk konular ve uluslar aras etkinlikler sporda da büyük aamalar kaydedilmesini salad ve günümüzde beden eitimi ve spor, her ülkenin önem verdii, üzerinde titizlikle durduu bir milli konu haline gelmitir. nsan doay ileyerek bir ölçüde de olsa kendi buyruu altna almtr. Sporda, insan vücudunu ilemekle gelimitir (ler 2000).
Beden eitimi faaliyetleri ya ve kapasiteye uygun artlara göre ve mümkün olduu takdirde tbbi ve para medikal gözetim altnda yapldnda, çocukluktan yalla en iyi yaam teminatdr. Ayrca spor, kültürün bir unsuru olarak kiilerin ve toplumlarn düünce ve davranlarn ekillendirmekte ve dier kültür unsurlarn etkileyerek milli özellikler kazandrmaktadr. Spor faaliyetleri içerisinde görülen beden hareketleri toplumsal gerçekleri yanstmaktadr. Deiik ülkelerin çeitli spor dallarna bakldnda, toplumlarn özellikleri ve yaama bak açlar ile ilgili bilgiler edinilebilmektedir. Türk milletinin geleneksel sporlar da toplumun deerleri ve geçmii hakknda bilgi vermekte ve tayc bir unsuru olmaktadr.
Beden eitimi ve sporun ferde kazandrd fizyolojik ve psikolojik yararlar yan sra, toplumsal açdan bakldnda ise önemi daha çok görülebilmektedir;
kültürleme, toplumsallama, kaynama, verim gücünü arttrma ve vatandalk eitimi için beden eitimi ve spor yaplmaktadr. Bu faaliyetleri sürekli ve herkes için ilkesine kaydrabilen, düzenli yapan, sporcusu çok olan milletlerin yönetimi de rahatlayacaktr. Bu konuyu çok iyi bilen Atatürk öyle demitir;
“ Müsbet ilimlerin temellerine dayanan, güzel sanatlar seven, fikir terbiyesinde olduu kadar, beden terbiyesinde de kabiliyeti artm ve yükselmi olan erdemli, kuvvetli bir nesil yetitirmek ana siyasetimizin açk bir delilidir.” Batan beri de üzerinde çallan konu bu sözde yerini almaktadr.
Yine Atatürk; “ Dünyada spor hayat, spor alemi çok mühimdir. Bu kadar mühim olan spor hayat, bizim için daha mühimdir. Çünkü rk meselesidir. Irkn düzelmesi ve gelimesi meselesidir.” Diyerek spor olgusunun ne kadar önemli olduunu vurgulamtr.
“ Ben sporcunun zeki, çevik ve ayn zamanda ahlaklsn severim” diyen Atatürk, bu veciz sözlerinde, bir sporcunun nasl olmas gerektiini, onda bulunmas gereken vasflar belirlemilerdir. Bu söz ülkemizin tüm spor tesislerinde yazldr ve her Türk sporcusu onu okuyarak kendine düstur edinmektedir.
Ülkemizde ve dünyada gerei ve önemi çok iyi kavranm olan Beden eitimi ve spor konusunun zaruretine istinaden bn-i Sina ise çok açk ve kesin söylemitir; “ Riyazet’i terk eden hayat terk etmitir”. Burada riyazet, beden eitimi ve spor anlamnda kullanlmaktadr (ler 2000).
1.10.2. Beden Eitimi ve Sporun Temel Amaçlar
x nsann beden ve ruh saln gelitirmek, iradesini güçlü klmak, x Grup çalmasn kolaylatrmak, karlkl dayanmay salamak, x Kendine güveni salar ve ferdin sosyallemesine yardm eder, x Dengeli ve esnek kiilik kazandrr,
x çi, memur ve öteki çalmayan kesimlerin bir yandan emek verimliliini arttrmak, öte yandan beden eitimi ve ruh salklarn korumalarn salamak,
x Örencilerin, emekli ve öteki çalan kesimlerin bo zamanlarnn deerlendirilmesi ve eitimleriyle “sorun insan” olmalarn önlemek,
x Suçlu, özürlü vb gibi öteki sorunlu insanlarn sosyal hayata uyumlarn salamak,
x Atatürk ve düünürlerin, beden eitimi ve spor konusunda söylediklerini kavrayabilmek,
x Tabiat sevme, temiz hava, su ve güneten daha iyi faydalanabilme, x Görev ve sorumluluk alabilme, lidere uyma ve liderlik yapabilme, x Demokratik hayatn gerektirdii tavr ve alkanlklar edinebilme, x Kamu kaynaklarn iyi kullanma ve koruyabilme,
x Spor araç gereç ve tesislerini tanyp onlardan yararlanabilme, x Kültürel estetik, zevk ve duyarllk gibi deerlerin geliimi,
x Salk, emniyet eitimi, i, oyun ve kazalara kar korunma, davran ve ilk yardm becerilerini kazandrmak,
x Zararl ve kötü alkanlklardan uzaklamak,
x Barta ve yurt savunmasnda iyi ve maharetli vatanda olabilme, x Toplumsal sorumluluk gelitirebilme,
x Yasalara, kurallara ve geleneklere saygy gelitirmek ve toplumun deer yarglarna kar kiileri bilinçlendirmek beden eitimi ve sporun temel amaçlarndandr (ler 2000).
1.10.3. Beden Eitiminin Özel Amaçlar
Genel eitimin ayrlmaz bir parças olan beden eitiminin genel amac, çocuklarn ve gençlerin, fiziksel etkinlikler yani hareketler yolu ile eitimini salayarak her örencinin hareket kapasitesinin en üst düzeyine çkmasna yardmc olmaktr. Milli eitimin amaçlar dorultusunda arzu edilen davranlar örencilere kazandracak olan beden eitimi dersini verecek olan öretmenlerdir. Beden eitimi dersinin özel amaçlarndan bazlar aada görüldüü gibidir:
x Fiziksel hareketin yapsn anlama ve yeni hareketler oluturabilme, x Kiisel yapclk ve yaratcl gelitirebilme,
x Zihinsel geliimi salayabilme,
x Fiziksel faaliyetler yoluyla bakalar ile ilikide bulunmann önemini kavramak,
x Estetik duygu ve moral geliimini salamak,
x Güçlü ve zayf yönlerini tanyarak snrlarn bilmek,
x Beden eitimi ve sporla ilgili temel bilgileri kavrayabilmek (Akkoç 2003). 1.11. BEDEN ETM ÖRETMENNN GÖREVLER
Öretmen, eitim-öretim ve konuyla ilgili dier faaliyetleri üstlenmi olan, öretmenlik mesleinin duyarl ve sorumlu bir mensubudur. Ülkemizde öretmenler bu görevlerini ifa ederken, Türk Milli Eitiminin amaçlarna ve temel ilkelerine tamamen uygun bir görevden yükümlüdürler. Beden eitimi öretmenleri de ayn anlamda ve yükümlülükte sorumluluk tayan öretmenlik mesleinin, bir özel bran alannda hizmet eden kamu görevlileridirler.
Ancak beden eitimi öretmenleri, gerek brannn özellii gerekse konunun güncellii ve zaruretinden dolay, dier öretmenlerden baka baz sosyal görevleri de üstlenmek mecburiyetindedir. Bu duruma ise meslein gönül erlii taraf denebilir. Zorunluluk, olgunun temel amaçlarnn kapsaml oluundan ve öneminden de anlalmaktadr.
Beden Eitimi Öretmeninin mesleki faaliyetleri dört ana bölümde toplanr: x Beden Eitimi dersiyle ilgili hususlar (ders uygulamalar)
x Spor kolu çalmalar (okul içi ve okul d) x zcilik faaliyetleri (okul içi ve okul d)
x Okul d faaliyetlerle ilgili hususlar (Çöndü 2004).
1.11.1.Beden Eitimi ve Spor Öretmenlerinin Sosyal Görevleri
aktivitelere dayal bir eitim biçimi olmakla beraber, ayn zamanda hareket yoluyla insann bütününe hitap eden ve onun genel eitimi ile ilgili olan bir alandr.
Çada toplumlarda gerek genel eitim sistemi, gerekse toplum hayatnn dier kesimlerinde beden eitimi ve spor faaliyetleri, fertlerin fiziki, zihni, sosyal ve moral gelimelerinde önemli katklar salar. Verim gücünün artmasnda, kiilik ve karakter niteliklerinin gelitirilmesinde ve sosyalleme süreçlerinde bu olgunun rolü büyüktür.
Beden eitimi öretmenleri, okulda verilen bu spor ruhunun ve karakterinin da da taarak çevreye yaylmas ve etkili olmas için çallmaldr. Modern eitimin anlay çerçevesi içinde eitim ve öretim faaliyetleri, okul içi ve d gençlerin zihni gelimesinin olduu kadar bedeni ve ruhi gelimelerinin de salanmas büyük önem verilmesi gerektii açkça görülmektedir. Ayrca toplumda sosyal gelimelerin ve sosyal hareketliliin salanmasnda en ekonomik ve araç olma fonksiyonunu tayan beden eitimi ve sporun bu özellikleriyle de düünülmesi gerekmektedir.
VI. Be Yllk Kalknma Plannda salkl nesiller yetitirilmesinde beden eitimi ve spor temel eitim araçlarndan biri olarak kabul edilmekte ve bu amacyla sporun günlük faaliyetler içine girmesi için imkanlarn arttrlaca ifade edilmektedir. Bu nedenlerle beden eitimi öretmeni ve spor öretmeni dier meslektalarna nazaran daha fazla sosyal sorumlulua sahiptir. Çünkü beden eitimi ve spor öretmenleri alanlar itibariyle örenci ve dier insanlara daha yakn olma, diyalog kurabilme ve insanlar etkileme ansna sahiptir. Ayrca beden eitimi öretmeni meslei gerei okulda ve çevrede daha çok sosyal yönden sorumluluklar ve etkileri oldukça youndur. Beden eitimi ve spor öretmeninin sosyal görevlerini öyle özetleyebiliriz;
x Türk milletinin milli, manevi, insani, ahlaki, kültürel ve tarihi deerlerini bilen, benimseyen, koruyan ve gelitiren, ailesini, vatann, milletini, insanlar seven ve daima yüceltmeye çalan milli, demokratik, laik, sosyal ve hukuk devletine kar görev ve sorumluluklarn yerine getiren,
x Okulda ve çevrede tutarl davran gösteren etkili bir iletiim gücüne sahip, dil, rk, cinsiyet ve din ayrm gözetmeyen, Türkçeyi, iyi doru ve anlalr kullanan,
doa, çevre ve tarihi deerlere kar duyarl ve bilinçli, mesleinin sorumluluunu hisseden,
x Çevresiyle salkl ibirlii yapabilen, grup dinamizmi psikolojik bilgiye sahip ve zamann faydal bir ekilde deerlendiren,
x Demokratik bir eitim ortam hazrlayan, örenci ile yakndan ilgilenen ve onlarn sorunlaryla duyarl, okul içi ve d spor organizasyonlarnn oluturulmasnda görev alan, çocuklara ve gençlere sporu sevdiren ve onlar spora yönelten, gençlerin bo zamanlarn rasyonel kullanmalarn, düzgün davran kazanmalarn ve gençliin kötü alkanlklardan uzaklatrlmasn ve bu konularda bilinçlendirilmesini salayan,
x nsanlarn bedenen gelimeleri yannda onlarn, bilgili, hogörülü, demokratik kiilerinin ön plana çkarlmas ve centilmenliin tüm toplum fertlerinin karakteri haline gelmesine yardmc olan,
x Beden eitimi ve spor öretmeni ayrca mesleini seven, iine bal, beden ve ruh yaps bakmndan salam ve salkl, kendini, hareketlerini, davranlarn kontrol edebilen, örencilerine ve ilikisi olan insanlara kar saygl, hogörülü, adl, tarafsz, ahlakl, karakterli, sorumluluk sahibi ve demokratik, vatan, millet ve insan sevgisiyle dolu, haklarn bilen ve koruyan, dier insanlara da bunlar öreten, faal, müteebbis, cesur, güvenilir ve feragat sahibi olan kiilerdir.
Bu vasflar tayan bir öretmen, sorumluluunu tad deerlerin farknda olabilmeli ayn zamanda ilminin sanatn da örenmelidir. Çünkü bütün bunlarn kar tarafa istenilen biçimde aktarlabilmesi gerekmektedir (ler 2000).
1.12. TÜRKYE’ DE BEDEN ETM ÖRETMEN YETTRLMES
Türkiye’ de beden eitimi öretmenlerinin yetitirilmesiyle ilgili ilk gelimeler Cumhuriyet öncesi dönemde Selim Srr Tarcan’ la balam, 1932 ylnda Gazi Eitim Enstitüsünde Beden Eitimi bölümünün açlmasyla devam etmitir. 1982 ylnda Yüksek Eitim Kurumu ile birlikte Milli Eitim Bakanlna bal eitim enstitüleri ve spor akademileri, üniversitelerin Eitim Fakültelerine ve Fen-Edebiyat Fakültelerine bal Beden Eitimi ve Spor Bölümleri haline gelmitir. 1992 ylnda ise, Beden Eitimi ve Spor Yüksek Okullar açlarak, sporda çada anlamda
gelimeleri balatacak kurumlamann temelleri atlmtr. Üniversitelere bal balangçta 6 olan, sonradan saylar giderek artan Beden Eitimi ve Spor Yüksekokullar, uyguladklar eitim programlar ile Ortaöretim kurumlarna beden eitimi öretmeni yetitirirken, bu öretmenleri ilköretim düzeyindeki örencilere de beden eitimi ve spor hizmeti verecek ve onlar spora yönlendirecek bilgi ve beceriye sahip olarak yetitirmektedir. Ancak Türkiye’de spor altyapsn tekil eden 6-12 ya grubundaki çocuklara halen ilköretim okullarnn birinci ve ikinci kademelerinde salkl spor hizmeti sunulamamaktadr. Oysa birçok spor bran için balama ya kabul edilen bu dönemde sistemli olarak gerçekletirilen beden eitimi ve spor etkinlikleri çocuun; fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal geliiminin yan sra spor yapma alkanl kazanmasna sportif yeteneinin belirlenmesine de yol açacaktr (Yetim ve Gökta 2000).
1.13.TÜRKYE’DE BEDEN ETM DERSNN VE ÖRETMENNN YASAL DAYANAKLARI
Beden eitimi öretmenleri devlet okullarnda 657 sayl devlet memurlar kanunu ve 1702 sayl orta öretim kurumlar yönetmeliine bal olarak çalmaktadr. Özel okullarda çalan öretmenler ise 625 sayl özel öretim kurumlar kanununa bal olarak çalrlar.
Devlet okullarnda çalan Beden eitimi öretmenleri 657 sayl devlet memurlar kanunu ve bu kanuna dayal yönetmeliklerle ödül ve ceza verilir. Özel okullarda çalan öretmenlere ise 765 sayl Türk Ceza Kanunu uygulanr.
Beden eitimi dersi Talim Terbiye Kurulunun 21.09.1957 Tarih 21 sayl: 01.07.1968 Tarih ve 171 sayl kanunla kabul edilen lise ve ilkokul “Beden Eitimi Program yürürlükten kaldrlm, Milli Eitim Bakanl koordinatörlüünde, Beden Eitimi Spor ve zcilik Daire Bakanlnda kurulan komisyonlarda hazrlanan ve gelitirilen ilköretim okullar lise ve dengi okullar, Beden Eitimi Dersi Öretim Programlarnn 1987-1988 öretim ylndan itibaren uygulanmak ve denenip gelitirilmek maksadyla bal örneklerine göre kabul edilmitir. Bugünde ayn müfredat uygulanmaktadr (Gözen 2006).
1.14. BEDEN ETM VE SPOR ÖRETMENLERNN GENÇLN SPORA YÖNLENDRLMESNDEK ROLÜ VE ÖNEM
Dünyadaki bütün gelimeler ülkelerin spora yaklamlar eitim bütünlüü içerisinde salkl bir toplum yetitirmektir. Bu da toplumu oluturan bireylerin fizik, zihin ve ruh saln iyiletirmek ve yükseltmekle olmaktadr. Salkl bir toplumun yetitirilmesi eitimle mümkündür. Eitimin ayrlmaz bir parças olan spor, genç nesillerin topluma kazandrlmas ve salkl insanlarn ülkesine daha yararl olmas bakmndan beden eitimi ve spor öretmenlerinin önemi ve rolü büyüktür.
Sporun gençler tarafndan öncelikle aktif olarak yaplmasn salamak, sporda uluslar aras baarya ulamak ve sporcu bir toplum yaratabilmek için olmas gereken öncelikli konularn banda beden eitimi öretmenleri gelmektedir.
Spor eitimin bir parças olduuna göre “ Çocuklar, donmam bir beton gibidir. Üzerine ne düse iz yapar.”sözünden hareketle gençlerimiz üzerinde olumlu etkiler brakmak ve onlar spora yönlendirmede beden eitimi öretmenlerine önemli görevler dümektedir (Yetim ve Gökta 2000).
1.15. SPOR ÖRETMNN AMACI OLARAK SPOR EYLEM
Yetmili ve seksenli yllarda ortaya konan tüm spor didaktii kavramlarnn bütün özellii, okulda öretim programlarnn içerii ve amaçlar açsndan spor eylem yetisinin gelitirilmesi ve yetkinletirilmesini öngörmü, spor ve spor öretiminde toplanmtr. Bu konuda ileri sürülen “Enformasyon Kuram”, “Program Gelitirme”, “Sürece Yönelik”, “Eyleme Dönüklük”, “Öretme ve Örenme” gibi kuram ve kavramlar, ayn tür arabn sadece farkl tür etiketlerle piyasaya sürülmesidir. Bu görülerin hemen hemen hepsi, kulüp kitle iletiim araçlarnn kamuoyuna sunduu spor türlerinin yaygnlatrlmas ve onlarn antrenman biçim ve yöntemleri üstünde younlamtr. Beden eitiminin, giderek spora dönütürülmesi, öretimin tüm kuramsal ve uygulama alanlarnda gerçeklemi ve buna kart olan yeni bir didaktik kavram ortaya konulmamt. Spor eitimine arlk verilen bu dönemde, ancak seksenli yllarn ortalarna doru “Bedensel Deneyim Kazanma”,
“Açk Spor Öretimi” gibi alternatif saylacak görüler, spor öretiminin tek yönlü basknlna kar biraz çekingence bile olsa, ortaya çkmaya balamtr. Bu alternatif görüler arasnda özellikle Frankfurt Çalma Grubunun etkinlikleri önemli bir yer tutar. Söz konusu olan spor didaktik kuram ve modellerinin eitim kavramyla pek badar ve uyuur yan yoktur. Bu didaktik modeller eitimden giderek uzaklaarak becerilerin örenilmesi üzerine younlamtr. Geleneksel Beden eitimine kar olan spor eitimi u tezi ileri sürüyordu: “ Spor insann salt bedenini eitmek için deil, insann bütünlüünü eitmek için gerekli bir araç ve eylemdir, öretimde örenme temel ilkedir.”Spor eitiminin pratik yan, bu toplumbilimsel kurama, birçok noktasnda uygun dümütür. Bu düünceler kapsamnda, spor türleri, gerek organizasyon, gerek geleneksel ve serbest zamanlar deerlendirme (pedagojik ve antropolojik düünceler göz ard edilerek) açlardan okul eitim ve öretim programlarnn amaçlar ve içerii kapsamna alnmtr. Bu durumda spor becerilerinin kapsaml ve etkince örenilmesinin salanmas için bir yandan antrenman öretim yöntemleri uygulanrken, bir yandan da kulüp sporlarnn yarmasal ekil ve türleri, okulun güncel yaamna zorlama balamtr. Sporun okul yaamnda yer etmesiyle birlikte okulun geleneksel Beden eitimi salonlarndaki araç ve gereçler, yerini performans sporunun araç ve gereçlerine brakmtr.
Yeni spor öretiminin kuram ve didaktik modelleri, yeni yetimekte olan genç kuaklar, özellikle spor kültürü yoluyla çevreleriyle olan deneyimleri ve d dünya ile olan ilikilerinde zenginletirmeyi amaçlayarak kulüplere özgü normlam spor türlerini, yarmay öngören spor yapmay sporda baar salamak için düzenli olarak antrenman yapmann gerektii tezini ileri sürmülerdi. Bedensel eitimin bu tür bir spora dönüümünün kantlar u görülere dayandrlmt: “ Spor, günümüzde baat duruma geçen bir hareket kültürüdür. Kamuoyu ve kitle iletiim araçlarnda herkesin ilgisini çeken sir olaydr. Ayrca bu olgu, bugünün insanna, serbest zamanlarn deerlendirmesinde geni olanaklar sunmaktadr.” Okuldaki spor eitimiyle ilgili tüm meru saylacak görüler ise u temel pedagojik görülerde anlam buluyordu: “Çocuun ve gencin sportif eylem yeteneinin yetkinletirilmesi ve gelitirilmesi”.
1. Önce sporda eylem yetisi, spor yapmaktan, spor yapmaya ehil olmaktan fazla bir eydir. Hatta bu spor yapma devimsel (motorik), zihinsel (cognitif) ve toplumsal boyutlar kapsasa bile. Spor eylemi yetisi, spor olgusunu kültürel ve
toplumsal nitelikleriyle anlama ve kavramay içermekle birlikte, stadyumlara gitme, televizyonlarda spor programlarn izleme, anlama ve yorumlama ya da spor kitaplarnda yazlan makale ve yazlar okuyup anlamay ve bu balamda spor etkinliklerine etkin olarak katlmay öngörür.
2. Spor eylemi yetenei, insann kendine güveni ve sorumlu olmay ve ayn zamanda yaratc yetenekleri ortaya koymay öngören bir kavramdr. Çocua, önceden belirlenmi ve normlam kalpsal davranlarla spor etkinliklerine uyum salamak anlamna gelmez.
3. Spor etkinlikleri, çok yönlü ve anlaml etkinlikleri kapsar. Bu olgu, içerisinde performans, yarma, oyun, yaratc ifade, bir serüveni yaama, salk ve zindelik gibi öeleri kapsar. Eitim ve öretimin amaçlar, bu kategorilerden vazgeçemez.
4. Spor, çok boyutlu, geni yelpazeli, zengin ve toplumsal yapl bir olgudur. Bu zenginliklerden birçounun okula tanmas ve daraltlmamas gerekir.
Görüldüü gibi “ spor eylem yeteneinin gelitirilmesi” kavram altnda çok iddial bir eitim ve öretim program bu görüün temelinde, ne pedagojik bir beklenti, ne de antropolojik bir kayg vardr. Sorun, sadece spor eylem yetisinin, okul programlarnda yer almasdr. Ancak burada yine baz sorunlar ortaya çkmaktadr. Bu sorunlardan bazs udur: Okulda spor öretmenleri, spor eylem yetisini, dar bir çerçevede ele almaktadrlar. Bir baka deyile, sporun toplumsal ve salk boyutlar, çou kez arka plana itilerek yalnzca spor yapma amac olmaktadr. Çocuun, spor üstüne düünce üretmesine olanak verilmemektedir (Grössing 1991).
1.16. YÜKSEK ÖRETMDE BEDEN ETM VE SPOR SORUNLARI
Genç bir yapya sahip olan nüfusumuzun içinde örenci kesimi en duyarl, dinamik, yeniliklere açk, giriken, bir ya kesimidir. Yaantmzda, çok önemli bir yeri ve deeri olan yüksek öretim kurumlarmzdaki örencilerimizin bu günümüzün mutluluk kayna ve aynas olduu kadar geleceimizin de ümidi tükenmeyen potansiyeli ve güvenidir. Bu nedenle örencilerle ilgili konular, bo zamanlar deerlendirme ve spor sorunlar, tüm yüksek örenim kurumlarnn ortak konular ve sorunlardr. Bunun sonucu olarak, spor ve bo zamanlar deerlendirme sorunlar, her ülke ve millet için olduu gibi, ülkemizin de sosyal, kültürel,
ekonomik, politik ve yönetim ekli gibi ana sistemleriyle çok yakn ilgi ve ilikiler içindedir. Bu ilgi ve ilikiler, örenim yapan yüksek örenim gençlii arasnda ayr ayr ve birbirinden çok farkl sorunlar ve özellikler göstermektedir. Yüksek öretim gençliinin genelde eitim, öretim, salk, beslenme, barnma, istihdam, çalma, rehberlik, sosyal güvenlik, kredi, burs, yurt, spor ve bo zamanlar deerlendirme gibi konularda çeitli ihtiyaçlar ve sorunlar bulunmaktadr.
Günümüzde bilim, teknoloji ve kitle haberleme araçlarndaki çok hzl gelimelerin ekonomik, sosyal ve kültürel yapmza olan önemli etki ve katklar, gençlik kesimine büyük ölçüde yansmaktadr. Bu durum ise, gençlerin özellikle deer yarglarn, inançlarn ve tüm davranlarn etkilemektedir.
Daha salkl, mutlu, yapc ve yaratc, Türk Milli Eitiminin genel amaçlar dorultusunda yetimi, bir gençlie sahip olmann ön koullarndan biri örencilerin ilgilerinin, eilimlerinin, ihtiyaçlarnn, tutum ve davranlarnn bunlarla ilgili tüm sorunlarnn ve nedenlerinin incelenmesi, aratrlmas ve çözüm yollarnn bulunmasdr. Aslnda bu, ülkemizin ve milletimizin ihtiyaçlarna gençliimizin de ilgi, yetenek ve becerilene uygun gerçekçi, bilimsel ve fonksiyonel bir eitim planlamasnn gereidir. Kukusuz, bu yöndeki aratrma ve planlamalar eitim, öretim, rehberlik ve danma programlarndan her türlü etkinlilerle ilgili olarak bütün uygulamann, örgütlenmenin ileyii ve deerlendirmenin daha etkili ve verimli olmasna yardmc olacaktr.
Bu konuda, gelimi ülkelerdeki tutum ve durumun aksine, yurdumuzda yaplan çalmalar ve aratrmalar çok yetersizdir. Oysa ki, spor ve bo zamanlar deerlendirmeyle ilgili ihtiyaçlar ve sorunlar konusundaki çalmalarn ekonomik, sosyal ve kültürel yapda meydana gelen deime ve gelimelere uyumlu yönde sürekli deime, gelime gibi özelliklerde sorunlarn sürekli aratrlmasn zorunlu klmaktadr.
Hzl, dengeli, sosyal adalet ilkelerine dayal yönde, kalknma ve gelimi ülkelerin düzeyine ulama ihtiyac ve çabas içinde bulunan ülkemiz ve milletimiz yönünden bo zamanlarn deerlendiren ve spor yapan örencilerimizin yapmak istedikleri etkinliklerde karlatklar zorluklar, sorunlar ve ihtiyaçlarnn
karlanmamalar halinde, mevcut sorunlarn daha büyük boyutlara ulamadan çözümlenmesi için gerekli olan tatmin edici çabalar konuya ayr önem ve öncelik kazandrmaktadr (Mutlutürk 1991).
1.17.BEDEN ETM VE SPOR ÖRETMEN YETTRMEDE MÜFREDAT PROGRAMI SORUNLARI
Ülkemizde deiik Beden Eitimi ve Spor Bölümlerinin müfredat programlar incelendii zaman, kât üzerinde birçok alan yanstan bir program olarak görülmekteyse de, gerek içerik gerekse modern eitim felsefesi mantnn meslek formasyonuna yansmad gözlenmektedir. Modern eitime ekil veren temel eitim felsefelerinin, öncelikle Türk Eitim sistemine henüz yansmad, bunun beden eitimi ve spor örenimine de yanstlmad dikkat çekmektedir. Ancak Beden Eitimi ve Spor öretmeni eitim formasyonunda, ders içerii ve mesleki beceri olarak modern eitimin gereklerinin nasl yanstlmas gerektii, bilgi ve beceri olarak müfredat programlarnda yer almamaktadr. Uygulamal derslerin büyük çounluu, daha çok spor dal, öretmen ve antrenör merkezli beceri aktarmna yöneliktir. Müfredat programnda eitim formasyonu dersler yer almasna ramen, buradaki kavramlarn uygulamal derslerdeki ilgi ve becerinin öretilmesine aktarlmamas ve beceri öretiminin kendi içerisinde bir son ve amaç olarak öretilmesi, modern eitim felsefesinin ve ilkelerinin uygulanmasnda en önemli snrlayc olarak görülmektedir (Açkada 1991).
1.18.ÖRETMEN YETTRMEDE ÖRETMENLK UYGULAMASI DERS
Lisans ve yüksek lisans düzeyinde öretmen yetitiren programlarda öretmenlik uygulamas, son dönemde haftada bir tam, ya da iki yarm gün olmak üzere en az bir yaryl süre ile yaplr. Öretmen adaylar, bu sürenin en az 24 ders saatini bizzat ders vererek deerlendirir (Akkoç 2003).
Öretmenlik uygulamas dersi tamamlandnda öretmen adaylar aadaki nitelikleri kazanm olmaldr.
x Uygulama okullarnda deiik snflarda öretmenlik yaparak mesleinin yeterliliklerini gelitirebilme,
x Kendi alannn ders programn anlayabilme, ölçme ve deerlendirme yapabilme,
x Öretmenlik uygulamas srasnda kazanm olduu deneyimleri arkadalar ve uygulama öretim eleman ile paylaarak kendisini bu yönde gelitirebilme (Yök 1998).
1.18.1. Öretmenlik Uygulamas Dersinin Amac
Öretmenlik uygulamas dersinin amac, örencinin örenim hayatnda edindii bilgileri uygulamaya frsat bulmas ve öretmenlik hayatna kendini hazrlanmasdr.
1.18.2. Öretmenlik Uygulamas Dersi le lgili Tanmlar
Uygulama Okulu: Mesleki uygulama çalmalarnn yürütüldüü, Milli Eitim Bakanlna bal ilköretim, ortaöretim okullar ile yaygn öretim kurumlardr. Öretmen Aday: Alannda okul deneyimi ve öretmenlik uygulamas yapan Eitim Fakültesi örencisi.
Fakülte Uygulama Koordinatörü: Fakülte adna uygulama çalmalarn düzenlemek ve yürütmek üzere görevlendirilen dekan yardmcs ya da öretim elemandr.
Milli Eitim Müdürlüü Uygulama Koordinatörü: Öretmen adaylarnn yapacaklar mesleki uygulama çalmalarn Fakülte Uygulama Koordinatörü ile birlikte planlayan ve belirlenen esaslara göre yürütülmesini salayan lde Milli Eitim Müdürü ya da Yardmcs, lçede ise lçe Milli Eitim Müdürü ya da ube Müdürüdür.
Uygulama Okulu Koordinatörü: Okulundaki mesleki uygulama çalmalarnn belirlenen esaslara uygun olarak yürütülebilmesi için ilgili kii ve kurumlarla iletiimi ve koordinasyonu salayan Okul Müdürü veya Yardmcsdr.
Uygulama Öretim Eleman: Öretmen adaylarnn mesleki uygulama çalmalarn planlayan, yürüten ve deerlendiren, alannda deneyimli üniversite öretim elemandr.
Uygulama Öretmeni: Uygulama okulunda görevli, öretmenlik formasyonuna sahip, alannda deneyimli öretmenler arasndan seçilen, öretmen adayna öretmenlik mesleinin gerektirdii davranlar kazanmasnda rehberlik ve danmanlk yapan çalmalarn deerlendiren ve uygulama öretim eleman ile ibirlii içinde çalan öretmenlerdir.
1.18.3. Görev Ve Sorumluluklar
Eitim Fakültesi Uygulama Koordinatörünün Görev ve Sorumluluklar:
1. Milli Eitim Müdürlüü Uygulama Koordinatörü ile ibirlii yaparak uygulama okullarn belirler, öretmen adaylarnn bu okullara dalmn salar.
2. Uygulama çalmalarn, Yüksekokul adna izler ve denetler.
3. Öretmenlik uygulamas çalmalarn deerlendirir ve gelitirilmesi için gerekli önlemleri alr.
Uygulama Elemannn Görev ve Sorumluluklar:
1. Öretmen adaylarn, öretmenlik uygulamas etkinliklerine hazrlar.
2. Öretmen adaylarnn uygulama çalmalar kapsamndaki etkinliklerini, uygulama okulu koordinatörü ve uygulama öretmeni ile birlikte planlar.
3. Öretmen adaynn çalmalarn, uygulama öretmeni ile birlikte düzenli olarak izler, denetler.
4. Uygulamann her aamasnda öretmen adayna gerekli rehberlii ve danmanl yapar. Uygulama sonunda öretmen adaynn çalmalarn, uygulama öretmeni ile birlikte deerlendirir ve sonucu not olarak fakülte yönetimine bildirir.
Uygulama Öretmeninin Görev ve Sorumluluklar:
1. Uygulama Öretim Eleman ve Uygulama Okulu Koordinatörü ile ibirlii yaparak öretmen adaylarnn, etkinliklerinin planlamasna katlr.
2. Öretmen adaynn mesleki geliimine yardmc olur.
3. Her hafta öretmen adaynn katlaca ve bitirdii etkinliklere ilikin bir toplant yapar.
4.Öretmen adayna gerekli araç gereç, kaynak ve ortam salar, okulu tantr. 5. Öretmen adaynn günlük etkinliklerini planlamasnda yardmc olur. 6. Öretmen adaynn okuldaki çalmalarn gözlemler ve deerlendirir.
7. Öretmen adaylarnn snfta tek bana uzun süre braklmasna izin vermez, gerektiinde kolayca ulalabilir durumda bulunur.
8. Öretmen aday ile ilgili gözlem deerlendirme formlarn içeren bir dosya tutar. 9. Ders gözlem formlaryla öretmen adayna gerekli dönütleri verir, öretmen adaynn geliimini izler ve adayn geliiminin olumlu yönde olmasna katkda bulunur.
10. Snf d etkinliklerde (tören ve toplantlar) öretmen adayna rehberlik eder. 11. Uygulama sonunda öretmen adayn uygulama öretim eleman ile birlikte deerlendirir.
Öretmen Adaynn Görev ve Sorumluluklar a. Uygulama Okuluna Kar
1. Okul yönetimi ve uygulama öretmeni ile iletiim ve ibirlii içinde bulunmak, 2. Uygulama öretmeninin ders programn aksatmadan verilen görevleri süresi içinde ve planlad biçimde yerine getirmek,
3. Uygulama okulunun kurallarna uymak, 4. Ders araçlarn verimli kullanmak ve korumak,
5. Uygulama öretmeninin sorumluluundaki etkinliklere katlmak,
b. Örencilere Kar
1. Sorumluluundaki örencilerin güvenliini salamak,
2. Öretmen adaynn kendi alanyla ilgili okul eitim program, kullanlan ders kitaplar, yaplan snavlar.
3. Okulda her gün edinilen deneyimlerle ve öretme becerileri ile ilgili olarak tutulan uygulama günlüü.
4. Öretmen adaynn katld okul gezileri, çeitli kurulularla yaplan ziyaretler, eitsel kol çalmalar, okulun düzenledii özel eitim programlar gibi ders d etkinliklere ilikin doküman.
5. Dosyann ayr bir bölümünde aada belirtilen ve ilgili dier resmi belgeler bulundurulmaldr.
x Uygulama okulunun düzen ve yaps
x Okulda uyulmas gereken kurallar, yönetmelikler ve talimatlar x Atama ve tayin yönetmelikleri
x Örenci kayt ve kabulü
x Fakülte-Okul ibirlii ile ilgili dokümanlar
x Laboratuarlar, kütüphane vb gibi özel odalarn çalma kurallar ile ilgili belgeler
x Veli toplantlar, zümre toplantlaryla ilgili belgeler x Rehberlik hizmetleriyle ilgili belgeler
x Milli Eitim Çalma takvimi
x lgili dier bütün dokümanlar (Eylem Plan, Disiplin Kurulu, Alan Öretmenler Kurulu, Okul-Aile birlii Dernei vb)
Okuldaki uygulama öretmeni ve uygulama öretim eleman, öretmen adaynn dosyasn dönem içinde belli zamanlarda incelemek isteyebilir. Okulda olunan zamanlarda dosya öretmen adaynn yannda bulunmal ve sürekli güncelletirilmelidir. O güne kadar yaplan derslerle ilgili etkinlikler, derslerde yaplan deerlendirmeler ve düülen notlar tamamlanm olarak dosyada bulunmaldr ( Eriim u.edu 2009).
1.19. ADAY ÖRETMENN OKULDA YAPMASI STENEN ÇALIMALAR
x Özellikle o gün öretecei konu ile ilgili son hazrlklar yapmak,
x Tepegöz, fotokopi, çalma yapraklar ve dier görsel araçlar gibi ders araçlarn hazrlamak,
x Verdii dersle ilgili olarak uygulama öretmeni ile görümek, x O gün verdii dersle ilgili kendi deerlendirmesini yapmak.
Uygulama öretim eleman öretmen aday ile bu dersin teorik ksmnda okullarda yaplan uygulamalarla ilgili gelimeleri tartr ve deerlendirmeler yapar. Bu süreçte, uygulama öretim eleman ve uygulama öretmeni öretmen adayna yardm ve destek salar ve öretmen aday ile yakn ibirlii yapar. Uygulama öretmeni öretmen adaynn dersini belli bir programa göre birçok kez batan sona gözlemler. Uygulama öretim eleman da öretmen adaynn derslerini dönem boyunca belli aralklarla en az iki kez izler ve öretmen adaynn gelimesine katk salayacak yapc önerilerde bulunur. Öretmen aday, uygulama öretim eleman ile
yapt görümelerde üzerinde durulan noktalar bunlarla ilgili önerileri dikkatle not alr, bu öneriler üzerinde düünür ve çalmalarn bunlar dikkate alarak sürdürür (Demirta ve Güne 2004).
1.20. ÖRETMENLK UYGULAMASI DERSN LEY
Uygulama öretmen adaylar ve uygulama öretim elemanlar ile birlikte uygulama sürecinde izleyecekleri etkinliklerin, gözlemlerin ve deerlendirmelerin haftalar göre dalmn gösteren bir uygulama çizelgesi hazrlar.
Uygulama öretmeni ve uygulama öretim eleman izledii derslerle ilgili gözlemlerini ders gözlem formuna iler. zledii dersle ilgili gözlemlerini dersten sonra öretmen aday ile gözden geçirir, yapc bir eletiri ile tartarak öretmen adayna zayf yönlerini anlamas ve kendisini gelitirmesi için dönüt verir.
Öretmen aday uygulama çizelgesinde belirtilen tüm etkinlikleri yerine getirir. Uygulama öretmeni ve uygulama öretim elemanndan ald dönütler dorultusunda kendini gelitirir. Etkinliklerin gerçekletirilmesinde öretmen aday bir baka öretmen aday ile yardmlaabilir ve birlikte çalabilir. Bu durumda sorumluluklarn da eit olarak paylalmas gerekir.
Uygulama öretim eleman, seminer dersinde öretmen aday ile birlikte her hafta okulda yaplan uygulamalarla ilgili gelimeleri gözden geçirir. Böylece öretmen adaynn uygulamalarda saptad ya da karlat sorunlar üzerinde daha kapsaml tartmalar yaplr.
Uygulamalar sonunda, öretmen aday hazrlamakta olduu tüm çalmalar içeren dosyay tamamlar ve uygumla öretim elemanna teslim eder (Demirta ve Güne 2004).
Öretmenlik uygulamas ile ilgili dosya tutulmas çok önemlidir. Bu dosya, içindeki yapraklarn kolayca ekleme ve çkarma yaplmasna uygun olmaldr. Dosyann bana tüm dönem içinde yaplacak etkinliklerin zaman çizelgesi ve öretmen adaynn çalt snflarn bir listesi konmaldr. Öretmen aday örettii
derslerin planlarn ve o derslerle ilgili notlarn ayr bölümler halinde srayla dosyaya yerletirmelidir. Öretmen aday her dersinden sonra kendi dersini deerlendirerek yazmaldr. Derslerde çözülen problemler, verilen örnekler, sorulan sorular, örenciye uygulanan çalmalar, yaplan snavlar ve deerlendirmeleri dosyada bulunmaldr.
Dosyada ayrca uygulama okulunun yönetim ve akademik yaps ile ilgili bilgileri, uygulama öretmenlerinin listesi okulda uyulmas gereken kurallar, yönerge ve yönetmelikler yer almaldr.
Öretmen aday öretmenlik uygulamas ve seminer dersi boyunca mesleki açdan kazand deneyimleri yazarak bu dosyann ayr bir bölümünde tutulmaldr.
Öretmen adaynn birlikte çalt uygulama öretmeni ve uygulama öretim eleman, adayn dosyasn dönem içindeki belli zamanlarda incelemek isteyebilir. Öretmen aday uygulama okulunda bulunduu zamanlarda dosyasn yannda bulundurmal ve sürekli güncelletirmelidir. O güne kadar yaplan dersle ilgili etkinlikler, deerlendirmeler ve ders notlar tamamlanm olarak dosyada bulundurulmaldr (Demirta ve Güne 2004).
1.21. ÖRETMEN ADAYININ DEERLENDRLMES
Fakültenin belirledii esaslara göre, uygulamadan sorumlu öretim eleman ve uygulama öretmeni, öretmen adaynn baarsn ortaklaa deerlendirir. Öretmenlik uygulamas srasnda öretmen adaynn düzenledii dosya adayn öretmenlik uygulamas ve semineri dersinde gösterdii gelimelerin ve yapt etkinliklerin deerlendirilmesinde en önemli ölçüttür (Demirta ve Güne 2004).
Gözlem yapan uygulama öretmeni ya da öretim eleman doldurduu ders gözlem formunu öretmen adayna dersin bitiminde gösterir, öretmen adaynn güçlü ve zayf yönlerini belirleyen, sözlü ya da yazl yapc dönütler verir.
Öretmen adaynn, öretmenlik uygulamasnda gösterdii gelimeler ve eritii örenme düzeyi ders gözlem formlar esas alnarak izlenir. Bu ders gözlem
formlarna dayal olarak öretmen adaynn uygulama baar notu öretmenlik uygulamas deerlendirme formu doldurularak belirlenir. Bu form, uygulama öretim eleman ve uygulama öretmeni tarafndan doldurulur, ancak öretmen adaynn baar notu uygulama öretim elemannca verilir (Demirta ve Güne 2004).
Ayrca öretmen adaynn, öretmenlik uygulamas dersi devam kontrolü uygulama öretmeni tarafndan yaplr (Bkz.EK-D).
Öretmen adaynn öretmenlik uygulamas dersinden baarl olabilmesi için u koullar yerine getirmesi gerekir: Öretmenlik uygulamas toplam 84 saattir. Örencinin bu sürenin en az %80’ine devam etmesi zorunludur. Örencinin devam uygulama okulu ve rehber öretmen tarafndan izlenir. Öretmen adaynn sorumluluklara aykr tutum ve davran içinde bulunmas durumunda okul koordinatörü, uygulama öretmeni ve uygulama öretim elaman tarafndan çalmalar durdurulur ve gerekli disiplin ilemleri balatlr.
Öretmen adaynn iledii dersler “ Öretmenlik Uygulamas Deerlendirme Formu”na göre uygulama öretim eleman ve uygulama öretmeni tarafndan deerlendirilir. Örencinin geçme notu uygulamadan ald notun %70’i ile hazrlad uygulama dosyasndan ald notun %30’undan oluur. Baar notu en az 70’tir (eriim u.edu 2009).
1.22. ÖRETMENLK UYGULAMASI DEERLENDRME FORMU
Öretmenlik uygulamas deerlendirme formu öretmen adaynn öretmenlik becerileri konusunda salad gelimeleri ve eritii düzeyi özetlemek ve öretmenlik uygulamasndaki baarsn deerlendirmek amacyla hazrlanmtr.
Bu form öretmen adaynn öretmenlik uygulamas srasnda verdii derslerde doldurulan ders gözlem formlarndan yararlanlarak doldurulur. Formun doldurulmasnda ders gözlemleri sonucunda adayn yeterliliiyle ilgili her bir madde konusunda oluan son kan E, K, seçeneklerinden biri iaretlenerek belirtilir (Bkz. EK-B).
Bu deerlendirme formunun doldurulmasnda, öretmenlik uygulamas sonucunda her aday öretmen için uygulama öretmeni ve uygulama öretim eleman tarafndan ders gözlem formlarndaki açklama ve yorumlarda göz önünde bulundurulur.
Formdaki maddelerin nota dönütürülmesinde; “E” sütunu iaretlenmi her madde için (1) puan “K” sütunu iaretlenmi her madde için (2) puan
“” sütunu iaretlenmi her madde için (3) puan verilerek toplam puan hesaplanr.
Bir adayn bütün maddelerden 3 puan alarak oluturaca toplan puan 138’dir. Bunu 100’lük not sistemine çevirmek için (100/138) katsaysyla çarpmak gerekir. Ksaca adayn alaca puan (100/138) katsaysyla çarplarak 100’lük not sistemine çevrilir. Bununla ilgili bir örnek öretmenlik uygulamas deerlendirme formunun altnda açklanmtr (Bkz EK-B). Ancak bu hesaplamada fakülteler kendilerine özgü yöntemleri de kullanabilirler (Eriim yok 2009).
Öretmenlik uygulamalarnda kullanlabilecek baz formlar vardr (Selçuk 2000). Bunlar öretmen adaynn deerlendirilmesinde, uygulama öretmeni tarafndan kullanlabilir (Bkz EK-C).
1.23.ÖRETMENLK UYGULAMASI VE SEMNER DERS TAMAMLANDIINDA ÖRETMEN ADAYLARININ KAZANMASI GEREKEN NTELKLER
Öretmenlik uygulamas ve semineri dersi tamamlandnda, öretmen adaylarnn kazanm olmas gereken baz nitelikler bulunmaktadr. Bu kazanmlar aadaki ekilde sralayabiliriz:
x Uygulama okulunda deiik snflarda öretmenlik yaparak öretmenlik mesleinin yeterliliklerini gelitirebilme,
x Kendi alannn ders programn anlayabilme, ders kitaplarn deerlendirebilme, ölçme ve deerlendirme yapabilme,
x Öretmenlik uygulamas srasnda kazanm olduu deneyimleri, arkadalar ve uygulama öretim eleman ile paylaarak kendisini bu yönde gelitirebilme.
Bu ders kapsamnda öretmen adayndan, bir öretmene verilen haftalk ders saatinin en az üç saatinde snflara girerek ders yapmas ve bu çalmalar hazrlad dosyaya koymas istenir (Demirta ve Güne 2004).
2. GEREÇ ve YÖNTEM
Bu çalmada; Beden Eitimi ve Spor Öretmeni yetitirmede öretmenlik uygulamasnn, Beden Eitimi ve Spor Öretmenlii 4.snfta örenim gören örenciler üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmtr.
Örnekleme alnan örencilerin, öretmenlik uygulamas ölçei puanlarnn cinsiyete, yaa, uygulamaya gittikleri okula, spor salonu ve spor malzemesine göre farkllk gösterip göstermediini belirlemektir.
Aratrmann evreni; Üniversitelerin Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu, Beden Eitimi ve Spor Öretmenlii Bölümü 4.snfta örenim gören örencilerinden olumaktadr.
Aratrmann örneklemi ise; Selçuk Üniversitesi Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu, Beden Eitimi ve Spor Öretmenlii Bölümü 4.snfta örenim gören, 26’s bayan, 25’i erkek toplam 51 örenciden olumaktadr.
2.1. Verilerin Toplanmas
Aratrmada anket yoluyla bilgiler toplanm ve anket konu uzman kiilerin görüleri alnarak deerlendirilmitir. Aratrmann anket uygulamas Selçuk Üniversitesi Beden Eitimi ve Spor Yüksekokulu, Beden Eitimi ve Spor Öretmenlii 4.snf örencilerine yaplmtr.
2.2. statistiksel Analiz
Elde edilen verilerin hesaplanmasnda ve deerlendirilmesinde SPSS istatistik paket program kullanlmtr. Veriler % ve frekans deerleri verilerek özetlenmitir. Baz veriler arasndaki ilikinin tespitinde ise ki kare testi kullanlmtr. Bu çalmada hata düzeyi 0,05 olarak alnmtr.
3. BULGULAR
Çizelge 1. Aratrmaya katlan örencilerin cinsiyetlere göre frekans ve yüzde (%) dalm. f % Cinsiyet Bayan 26 51,0 Erkek 25 49,0 Toplam 51 100,0
Yukardaki çizelge incelendiinde aratrmaya katlan toplam 51 örenciden bayanlarn (%51, N=26) olduu, erkeklerin (%49, N=25) olduu görülmektedir.
Çizelge 2. Aratrmaya katlan örencilerin ya dalmlarna ilikin frekans ve yüzde (%) deerleri. f % Ya (yl) 18–20 2 3,9 21–23 25 49,0 24–26 22 43,1 27 ve üstü 2 3,9 Toplam 51 100,0
Yukardaki çizelge incelendiinde aratrmaya katlan örencilerin ya dalmlar; 18-20 ya arasndakilerin (%3,9 N=2) , 21-23 ya arasndakilerin (%49, N=25) , 24-26 ya arasndakilerin (%43,1 N=22), 27 ve üstü olanlarn (%3,9 N=2) olduu görülmektedir.
Çizelge 3. Aratrmaya katlan örencilerin spor türleri bakmndan frekans ve yüzde (%) dalmlar. F % Spor türü Takm sporu 33 64,7 Bireysel spor 18 35,3 Toplam 51 100,0
Yukardaki çizelge incelendiinde aratrmaya katlan örencilerden takm sporu ile uraanlarn (%64,7 N=33), bireysel spor ile uraanlarn (%35,3 N=18) olduu görülmektedir.
Çizelge 4. Aratrmaya katlan örencilerin staj yaptklar okul türleri bakmndan frekans ve yüzde (%) dalmlar.
f %
Staj yaplan okul türü
lköretim 38 74,5
Lise 10 19,6
Meslek lisesi 3 5,9
Toplam 51 100,0
Yukardaki çizelge incelendiinde aratrmaya katlan örencilerin staj yaptklar okul türlerine bakldnda, ilköretimde (%74,5 N=38), lisede (%19,6 N=10), meslek lisesinde (%5,9 N=3) staj yaptklar görülmektedir.
Çizelge 5. Aratrmaya katlan örencilerin staj yaptklar okuldaki beden eitimi öretmeni sayna ilikin frekans ve yüzde (%) dalmlar.
f %
Okuldaki beden eitimi öretmeni says
1 10 19,6 2 18 35,3 3 8 15,7 4 2 3,9 5 13 25,5 Total 51 100,0
Yukardaki çizelge incelendiinde, aratrmaya katlan örencilerin staj yaptklar okuldaki beden eitimi öretmeni saylarna bakldnda, 1 beden eitimi öretmeni olan okulun (%19,6 N=10), 2 beden eitimi öretmeni olan okulun (%35,3 N=18), 3 beden eitimi öretmeni olan okulun (%15,7 N=8), 4 beden eitimi öretmeni olan okulun (%3,9 N=2), 5 beden eitimi öretmeni olan okulun (%25,5 N=13) olduu görülmektedir.
