'1.1
Ankara Universitesi Veteriner Fakültesi Su Urünleri, Balıkçılık ve Av Hayvanları Kürsüsü
Prof. Dr. Zihni Erençin
ABANT Zihni Erençin
*
Giriş
:1
Abant, dünyada güzellikleriyle ün yapmı~ yerler arasında adı
olan enteresan bir tabiat parçasıdır.
Abantdağlarıyla Abantgölü burada dağ ve göl kombinazonuna
örnek,~eçkin bir tabiat meydana getirmi~lerdir (ş. ı).
Abantgölünün Grenwich'e göre, yeri 31, IS, 37-31, ı8, ı3 uz.
lam doğusuyla, 40, 35, 35-4°,37, i4 enl~m kuzeyi arasındadır;
de-nize (batı Karadeniz-Zonguldak yönü) ku~ uçu~u uzaklığı ise,
55
km. dir (14).
Abant, eski bir yunan adı, bazı söylentilcre göre de, "Abbas" la ili~kisi olan, efsanevi bir Türk adıdır. Aynı ada Sakız adasında
ve Anadolunun ba~ka yerlerinde de rastlanılml~tır (i2).
Abant, bölge olarak dağlıktır. Bu dağlar batı Karadeniz
silsi-lesinin uzantılarıdır. Yüksek tepelerden olu~mu~ bir topluluk bölge
için karakteristiktir (6-7). Bunlara Abant veya Keremli silsilesi adı
verilmi~tir.
Abantgölü bu tepclerin ortasındadır. Abantdağlarının en
yük-sek tepesi gölün güneybatısına dü~en i770 rakımlı tepedir.
Diğer tepeler ise, Alaçam (I 689 m.), Sarıyerçalı (1444 m) ve
Türkmençalı (i627 m.) dir (I 5).
Bölge, güney-kuzey yönünde, ba~langıçı dar (göl yakını),
152 Abant
Abantsilsilesi Alp orojenisi ilc rejenere olmuş Hersinien ve
Ka-leod.0nien çekirdek maiflerinden oluşmuştur (16, i7), Dağlar
01'-manlıktır. Ormanlar genellikle, Köknar ve Çamdan oluşmuştur (7).
Abant gölü
Göl ana ekseni doğu-batı, yan ekseni kuzey-güney yönde, çarpık
bir elips şeklindedir
(ş.
2).Yan eksenin uzunluğu 900 m. kadardır. Kıyılar tatlı meyilli
(I5-20 derece) dir (I5). Çevre oldukça ormanııktır.
Göl Abant vadisinin, dar kısmında, tıkanması sonucu,
mey-dana gelmiş bir vadi gölüdür (6-7 13). jeolog Lalın'a göre, bölge
kuzey Arıadolu deprem şeridi üzerindedir ve göl tcktonik
karakterde-dir (6).
Gölün yatağı kalker kıratese'dir; b,u sistem içinde yer yer
vol-kanik çekirdekler bulunur; üst kat, alt kırışık katlara kıyasla, belirli
sınır gösterm~z ve çeşitli moren katlarından oluşmuştur (2). Gölün
denizden yüksekliği (savacak bölgesi) i298- 1300 m. dir (6).
Su t~tlı, berrak ve soğuktur; kış aylarında tamamen donar.
Göl dip kaynaklar ve çevre sularıyla beslenir; derinliği 20-30
ara-sında değişir (7); kıyılarda sığ koylar vardır
(ş.
2). Göle çevredengelen küçük sular: Batıdan Kurtsuyu, Boyalı su, Kirazlı pınar;
gü-neyden Türkmen çayı deresi; doğudan Boğaz pınarbaş deresi (Ş.2).
Gölün savacağı kuzeydedir (Ş.2). Buradan çıkan ayak Abant deresi
(Büyüksu) adını alır; bu, Abant vadisini izleyerek, Bolu ovasında
ki Filyos çayı ile birleşir (7).
Gölün batı, güney ve doğu kıyılarındaki koylar sığdır (ş. 2).
DereleI'in getirdiği eroziyon toprakları bu koyları doldurmuş;
bu-ralarda bataklıklar meydana gelmiştir (ş. 2). Bitkiler: Koyların
ba-taklıkları sazlıktır. (Typha latifolia ve Phragmites communis);
kı-yıları nilüfer (Nymphaea alba) ve atkuyruklarıyla
(Ceratiophyl-lum demersum ve Myriophyllum verticillatum) kaplıd\r (9-10).
Hayvanlar: Su pireleri (Amphipoda'lar); sülüklcr (Hiridinea'lar);
yengeçler (Brachyura); su kclerleri (Triturus'lar), Kurbağalar (Rana
ridilıuda) ve sümüklüler (Lmneidae ve Planorbiclae'ler) (i 0--
ı
ı).Gölün 'sazlıkIarında yavru yapan ördeklcr: yqilbaş-tekir (Ana,
platyrhynch03 platyrhynchos L.), angut (Tadama ferruginca) ve
dağ ördcği (Aythya marila) dır (4-11).
Balık olarak: Alabalık (Salmonidae) ve sazan (Cyprinidae)
(Salmo-Zihni Eren,:;n 153
trutta Abanticus) kabul edilmiştir (1-"3 ve 8). Burada yapyan
sazan-lar karabalık (Barbus laccrta escherichi) ve Ak balık (Leuciscus
cephalus) dir (I, 5).
Gölün statüsü, çevredeki yapı ve kuruluşlar: Abant 1950 yılına
kadar büyiik merkezlere yol bağlantısı olmıyan yaban bir alan
halin-de kalmış; balık ve kuş zenginliği tahrip edilmiştir (I).
Göl ve çevresi 1950 yılında bir kanunla bazı kamu
kurumla-rının faydalanma lıakkı saklı tutulmak üzere, Bolu iline verilmiştir
(18). Bu tarihten sonra göl bakıma alınmış, hayvan ve bitkiler
ko-runmuş; önemli yatırımlar yapılmıştır.
Yollar: Boluyla Abant ayrJm: arası 12 km; Abant ayrımıyla
göl arası 20 km.; Düzce Abant ayrımı isc 35 km. dir. Abant yolu,
Ankara-tstanbul anayolundan ayrılınca, Tatva köyündcn "geçcrek,
Abant vadisini izler. Abant vadisinin Tatva köyü yakınlarındaki
taban bölümü geniştir; sağlı sollu ekim alanlarına sahiptir. Vadi
boyunca oturulan alanlar, değirmenler görülür. Vadi göle doğru
daralır ve yükselir. Abant yakınlarında sağ kolda orman bölge
şef-liği; sol kolda ise, millipark rezervalanı (Geyik, Karaca) vardır.
Burada, doğu yönde, hüyük bir alan padoklanmış durumdadır.
Gölün çevre yolu 7,5 km. dir
(ş.
2). Yapı '"C kurumlar: 8 evlikorman işletm::si site,i, Bolu belediyesi misafirhanesi, sümerbank
işçi kooperatifi, baraka evlcri, beden terbiyesi genel müdürlüğü ve
turizm bakanlığı oteli. Bunlardan başka, çeşitli kuruluşlara ,,~it,
ga-zino ve piknik alanları vardır. Güney kıyıda Bolu özel i"daresinin
Hidrobioloji enstitüsüne yaptırdığı, bir milyon kapasiteli, balık
döl-leme ve üretme istasyonubulunur(I).
Literatür
i - Akşiray, F. (1959): Abanı göliinde suni ilkiih )'olu)ıla balık iiretil-mesi hakkında. Hidrobiol~ji NIce. Ser. A. Cild V. Sayfa 1-4 2 - UlUDlenthal, M. (1948): Boluçevres£vle aşa,~ı kızılırmak m. arasın-daki kıı"~q Anadolu silsilesinin jeostrukturu. 1\1aden teknik ve
araş-tırm:ı Enstitüsü raporlarından. Seri B. 1'\0. 13 Sayfa 27--33
3 - Deniz, E. ve Uzunhasanoğlu, H. (ı 963) Türk£ye'niıı iki alttür alabalığı (Salmo tmtta labrax, salma trutta macrostigima) ü::.erinde morfoloji ve gıda)'önııııden araştırma.
154 , Abant
4 L' FrieIing, H. (I 966): Was fliegt deiın da. Deutseher Verlag
(GMBH)
5 - Ladiges, W. und Vogt, D. (1965): Die Süsswasserfische Europas.
,Vetl Paul Parey
6 - İnandık, H. (t 965) : TiirkiYegöllerinin moifolojik 'Ve biolojik ö";;;el~
likleri. Baha BasıJİlevı (İstanbul) ,
7 '- Saraçoğlu, H. (I962): Türkiye coğrafyası üzerindeetüdler (Cild ll)
Bitki örtüsü, akarsular vegö"ller. Millieğitim Bakanlığı Basıtrtevi (İstanbul)
8 - Tortonese, E. (I 954): The trauts of asiatic Turkey. İstanbul Ü
ni-versitesi Fen Fakültesi Hidrobioloji Dergisi Cild
n.
Sayı iSay-fa 1'-26 '
9 - Ursing, B. (1963): Wildpjlanzen Bayriseh La~dw. verL. Lo - Walter, E; (19°3): Die Fischerei Neumann verL.
i i - Wilhelm, H. S. (1965): Das grosse illustrierte Tierbuch'
Bertel-mannverl.. " ':;,.
12 - lnönü Ansiklop~disi.
13 - Türkiye Ansiklopedisi.
14 - Orman Genel Müdürlüğü kati a;"'enajma~ planı. Teknik seri Sayfa 2 15 - Orman GenelMüdürlüğü kati amenajman pUm. Abant Sayfa 7. ı6 - Devlet Su işleri 'Genel Müdürlüğünden heditalı istatistik biilteni (I 967)
, . '
17, - Madenteknik" ve araştırma Enstitüsü Dergisi. No: 54 Ayn baskı
18 - Resmigazete: 25 Mart i950 ve 7466 Sayı.
\ .\...
.:/;" ';. :-'//'
-, ;1 ~L : '.\'\
::;;.,
K...
1
Şekili. Gölün doğu kıyısı
IDO
-",
Şekil 2. Göl: yolar ve yapılar
