Türk Onkoloji Dergisi, Cilt 19, Say› 2, 2004 43
Metastatik Malign Melanomlu Hastalarda TNF-
aa
ve Eritropoeitin Prognostik Faktör Olarak
De¤erli mi?
G‹R‹fi
Malign melanom son y›llarda s›kl›¤› gittikçe ar-tan tümörlerden biridir. H›zla metastaz yapar ve metastazl› olgular›n yaflam süresi k›sad›r. Metastaz yapm›fl malign melanom hastalar›n›n prognozlar› oldukça kötüdür. Ortalama sa¤kal›mlar› yaklafl›k yedi ayd›r ve befl y›ll›k sa¤kal›m sadece %5 civa-r›ndad›r(1). Mevcut tedavi modaliteleri hastalar›n
ancak çok az›nda etkilidir.(2)
fiimdiye kadar metastatik malign melanomun kötü prognozuyla iliflkili oldu¤u düflünülen pek çok faktörle ilgili çal›flmalar yap›lm›flt›r(2-6). Çal›fl-mam›zda da metastatik malign melanomda prog-nostik faktör oldu¤u düflünülen Tümör Nekrozis Faktör -a (TNF-a ) ve Eritropoeitin (EPO) düzeyleri araflt›r›lm›fl ve de¤ifliklikleri belirlenmeye çal›fl›l-m›flt›r.
TNF-a , makrofaj, monosit, lenfosit, keratinosit, endotel hücreleri gibi pek çok kayna¤› olan, 233
ARE TNF-
a
AND ERYTHROPOIETIN VALUABLE PROGNOSTIC FACTORS IN
METASTATIC MELANOMA?
* T›bbi Biyolog, Hilal O¤uz, ** Dr. Hakan Çaml›ca, *** Dr. Derya Durany›ld›z, **** Dr. Faruk Tafl, * Dr. Vildan Yasasever,
* ‹.Ü. Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD, Kanser Biyokimyas› Bilim Dal›, ** ‹.Ü. Onkoloji Enstitüsü Prevantif Onkoloji ABD, *** ‹.Ü. Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD, **** ‹.Ü. Onkoloji Enstitüsü Klinik Onkoloji ABD, ***** ‹.Ü. Onkoloji Enstitüsü Müdürü
ÖZET
Malign melanom son y›llarda s›kl›¤› gittikçe artan ve prognozu kötü tümörlerden biridir. H›zla metastaz yapar ve ya-flam süresi k›sad›r. Metastazl› olgularda ortalama sa¤kal›m yaklafl›k yedi ayd›r ve befl y›ll›k sa¤kal›m sadece %5 ci-var›ndad›r. Çal›flmam›zda metastatik malign melanomda prognostik faktör oldu¤u düflünülen TNF-a ve eritropoei-tin (EPO) serum düzeyleri 16 metastatik melanomlu hastada ELISA yöntemi ile belirlenmifl, 20 kiflilik sa¤l›kl› kont-rol grubu ile karfl›laflt›r›lm›flt›r. Veriler istatistiksel olarak Mann -Whitney U testi ile de¤erlendirilmifltir. TNF-a testin-de, kontrol grubu ile hastalar aras›nda anlaml› fark bulunamam›flt›r (p=0,741). EPO düzeyleri kontrol grubunda flük iken hasta grubunda yüksektir ve bu fark istatistiksel olarak anlaml›d›r (p=0,033). EPO düzeyleri hemoglobin dü-zeyi ile iliflkilidir. Araflt›r›lan TNF-a ve EPO parametreleri elde edilen sonuçlara göre prognostik faktör olarak de¤er tafl›mamaktad›r.
Anahtar kelimeler: metastatik malign melanom, TNF-a , eritropoeitin, SUMMARY
The incidence of malignant melanoma has increased in recent years and its prognosis is poor. Metastasis of mela-noma is fast and the survey is short. The median survival is approximately 7 months and only 5% of patients will be alive 5 years after diagnosis. In our study the serum levels of TNF-a and erythropoietin were investigated in 16 me-tastatic malignant melanoma patients and 20 healthy controls. Statistical significance was determined by Mann-Whitney U test. The serum levels of TNF-a between the patients and healthy controls were not significantly diffe-rent (p=0,741). Statistically, the serum levels of EPO were significantly higher in patients than the healthy controls (p=0,033). When the findings are investigated, TNF-a and EPO levels are not valuable prognostic factors in malig-nant melanoma.
aminoasitten oluflan 26 kDa a¤›rl›¤›nda bir
trans-membran proteinidir(7). Bu molekül, enflamasyon
ve apoptozis de önemli rol oynamas›n›n d›fl›nda
tümörün progresyonunda da görevlidir(7-11). Birçok
araflt›rmada metastatik malign melanomlu
hastalar-da TNF-a düzeyinin anlaml› olarak yüksek
bulun-du¤u gösterilmifltir(12,13).
EPO, 165 aminoasitten oluflan, özellikle böb-reklerde sentezlenen, kemik ili¤indeki eritrosit ön-cü hücrelerinin yaflamas› ve büyümesi için gerekli
glikoprotein yap›l› bir hormondur(14,15). Bu
hor-mon, hipoksi veya kanama ile kan kayb› durumla-r›nda hemoglobin sentezini artt›r›r, eritropoezi ve eritrositlerin kana geçiflini h›zland›r›r. Kanser, AIDS ve romatoid artrit gibi kronik hastal›klarda serum
EPO düzeylerinin azald›¤› bildirilmektedir(16).
EPO’nun solid tümörlü hastalardaki anemideki ye-rini göstermek amac›yla yap›lan bir çal›flmada ise anemik kanser hastalar›nda EPO sal›n›m›n›n artm›fl
oldu¤u da belirtilmifltir(17).
GEREÇ ve YÖNTEM
Çal›flmam›z Ocak 2003-Ocak 2004 tarihleri aras›nda ‹.Ü. Onkoloji Enstitüsü’ne baflvurmufl 16 metastatik malign melanomlu hasta ve 20 kiflilik sa¤l›kl› kontrol grubu ile yap›lm›flt›r. 10 tanesi er-kek, 6 tanesi kad›n olan hastalar›n yafl ortalamas› 51 (27-72)’dir. Hastalar›n tan›lar› patolojik olarak konmufl ve AJCC 2002 s›n›fland›rma sistemine da-yal› olarak evrelemeleri yap›lm›flt›r. Buna göre has-talar›n 2 tanesi M1A evresinde iken 14 tanesi ise M1C evresindedir. 2 hastan›n lokal, 3 hastan›n ak-ci¤er ve 11 hastan›n di¤er organlar›nda metastaz› vard›r. 6 hastada tek metastaz varken 10 hastada multipl metastaz gözlenmifltir. Hastalar›n 11’inde hemoglobin (Hb) düzeyleri normaldir.
Hastalardan, tedavi öncesi al›nan kanlardan ayr›lan serumlar, gerekli test say›s› tamamlan›nca-ya kadar -20°C’de saklanm›flt›r.
TNF-a ve EPO düzeyleri çift antikor sandöviç
enzim immünassay tekni¤i ile (R&D Systems, Inc.Minneapolis, USA) çal›fl›lm›flt›r. Standartlar, hasta ve kontrol grubuna ait örnekler, monoklonal antikor kapl› kuyucuklarda konjugat eklenerek in-kübasyona b›rak›lm›flt›r. Y›kama ile ba¤lanmayan antijenin ortamdan uzaklaflt›r›lmas›ndan sonra ba¤lanan antikordan farkl› olan enzim iflaretli ikin-ci antikor ilave edilmifltir. Y›kama iflleminden son-ra enzimin substson-rat› eklenerek oluflturulan renk re-aksiyonu durdurma solüsyonu ilavesiyle sona erdi-rilip uygun dalga boyunda (SLT Labinstruments, Austria) absorbans okunmufltur. De¤erleri bilinen standartlar kullan›larak çizilen standart e¤riden her
bir örne¤e ait TNF-a ve EPO de¤erleri kantitatif
olarak belirlenmifltir.
Veriler istatistiksel olarak Mann-Whitney U tes-ti ile de¤erlendirilmifltes-tir.
BULGULAR
Tablo 1 ‘e göre kontrol grubunun TNF-a
ortala-ma de¤eri ile hasta grubunun TNF-a ortalama
de-¤eri aras›nda fark bulunamad›¤› için istatistiksel olarak anlaml›l›k da bulunamam›flt›r (p= 0,741).
EPO düzeyleri kontrol grubunda düflük iken hasta grubunda yüksektir ve bu fark istatistiksel olarak anlaml›d›r (p= 0,033).
Çal›flmada serum TNF-a ve EPO düzeylerinden
sadece EPO’nun hemoglobin ile iliflkili oldu¤u bu-lunmufltur (p=0,001).
TNF-a ve EPO düzeyleri ile yafl, cinsiyet,
hasta-l›¤›n evresi, metastaz yeri ve say›s› gibi parametre-ler aras›nda istatistiksel olarak anlaml›l›k buluna-mam›flt›r.
Buna karfl›l›k sa¤kal›m üzerinde prognostik fak-tör olarak hastalar›n performans› (p=0,008), kilo kayb› (p=0,0004) ve kemoterapiye cevap (p= 0,013) aras›nda istatistiksel anlaml›l›k gözlenmifltir.
TARTIfiMA
Çal›flmada kilo kayb›, düflük hemoglobin düze-yi ve kemoterapiye cevab›n durumu metastatik ma-lign melanomlu hastalarda sa¤kal›m› etkileyen prognostik faktörler olarak bulunurken, hasta say›-s›n›n az olmas› nedeniyle metastazlar›n yeri ve me-tastaz say›lar› prognostik faktör olarak belirleneme-mifltir. Hasta say›s› artt›r›larak yap›lacak olan bir çal›flmada bu iki parametrenin de prognostik aç›-dan önemli olaca¤› düflünülmektedir.
Kettelhack ve arkadafllar›(17)solid tümörlü
hasta-Türk Onkoloji Dergisi, Cilt 19, Say› 2, 2004
44
Tablo 1. Metastatik malign melanomlu hastalar
ile kontrol grubuna ait TNF-a ve EPO düzeyleri.
TNF-aa EPO (mIU/mL) (mIU/mL) x ± sd;m x ± sd;m Malign Melanom 66,6±12,7; 66,6±71,4; (n=16) 64,95 31,85 Kontrol 68,2±13,2; 27,1±4,8; (n=20) 64,25 25,25 p de¤eri =0,741 =0,033
larda s›kl›kla anemi geliflmesini incelemifller ve se-rum EPO düzeylerinin artt›¤›n› gözlemifllerdir. EPO’nun sekresyonunun veya ekspresyonunun so-lid tümörlerde art›fl nedeni tam anlam›yla aç›kl›¤a kavuflturulamam›flt›r. EPO’nun esas fonksiyonu olan eritropoezi uyarman›n d›fl›nda baz› baflka rolleri ol-du¤u da bildirilmifl. EPO’nun malign tümörün büyü-mesi ve yaflamas› için gerekli oldu¤u, EPO sinyali-nin bask›lanmas›n›n umut verici bir tedavi
olabile-ce¤i düflünülmektedir(18). Selzer ve arkadafllar›(19)
EPO reseptörünün malign melanom için progresyon belirleyicisi olabilece¤ini belirtmifllerdir. Bu çal›fl-mada da metastatik malign melanom hastalar›nda EPO düzeylerinin kontrol grubuna göre artm›fl oldu-¤u ve literatürle benzer flekilde hemoglobin miktar› ile ters orant›l› oldu¤u gösterilmifltir. Çal›flmada da hasta grubunun EPO düzeyi, kontrol grubuna göre yüksek bulunmufltur. Bu fark istatistiksel olarak an-laml›d›r. Bu sonuç, metastatik malign melanomlu hastalarda anemi belirlenmesiyle do¤ru orant›l›d›r.
Çal›flmam›zda serum TNF-a düzeylerinin hasta
ve kontrol grubu aras›nda istatistiksel fark
buluna-mam›flt›r. Cubillos ve arkadafllar›n›n(13)melanoma
hücre dizileriyle yapt›klar› deneysel fare çal›flma-s›nda TNF’in lipoprotein sakkarit enjeksiyonundan sonra serum düzeyinin düfltü¤ünü ve akci¤er me-tastazlar›n›n 7-14 gün içinde azald›¤›n› gözlemifl-lerdir. Bu çal›flman›n sonucuna göre TNF aktivite-sinin bask›lanmas›yla metastaz say›s›n›n azalabile-ce¤i görüflüne varm›fllard›r. Bu çal›flma deneysel bir çal›flmad›r ve insanlara uyumlulu¤u ancak
%15-20 aras›nda olabilir. Bu yüzden TNF-a
aktivi-tesinin lipoprotein sakkaritle veya bu molekülü içe-ren baflka bir madde ile bask›lanabilece¤ini göste-ren çok insan araflt›rmas› vard›r. Çal›flmam›zda da
kemoterapi alan hastalarda TNF-a düzeyinin
bas-k›lanmad›¤›n› düflünmekteyiz.
Fakat hastalar›n kilo kayb› ve performans› ile
TNF-a aktivitesi aras›nda iliflki bulunmas› ise
TNF-a ‘n›n tümör progresyonunda yeri oldu¤unu
düflün-dürmektedir.
Ocvirk ve arkadafllar› 68 metastatik malign
me-lanomal› hastada TNF-a düzeylerini incelemifller
ve 69 kiflilik kontrol grubuna oranla daha düflük bulmufllard›r. Çal›flmam›zda hasta grubunun
TNF-a aritmetik ortalama de¤eri 66,6 mIU/mL, kontrol
grubunun de¤eri 68,2 mIU/mL bulunmas›na ra¤-men hasta say›s›n›n az olmas›ndan dolay› istatistik-sel anlaml›l›k bulunamam›flt›r. Hasta say›s› artt›r›la-rak yap›lacak çal›flman›n literatürle uyumlu olaca-¤› kabul edilmektedir.
Araflt›r›lan TNF-a ve EPO parametreleri elde
edilen sonuçlara göre prognostik faktör olarak de-¤er tafl›mamaktad›r.
KAYNAKLAR
1. Balch CM, Reintgen DS, Kirkwood JM, et al. Cutaneous
melanoma.In: DeVita VT Jr, Hellman S, Rosenberg SA, eds. Cancer: Principles and practice of oncology, 5th ed. 1997, Philadelphia, Lippincot raven.
2. Manola J,Atkins M, Ibrahim J, Kirkwood J. Prognostic
fac-tors in metastatic melanoma: a pooled analysis off Eastern Cooperative Oncology Group Trials. J Clin Oncol 2000; 18:3782-3793.
3. Presant CA, Bartolucci AA. Prognostic factors in
metasta-tic malignant melanoma: the Southeastern Cancer Study Group experience. Caner 1982; 49:2192-2196.
4. Ryan L, Kramar A, Borden E. Prognostic factors in
metas-tatic melanoma. Cancer 1993; 71:2995-3005.
5. Falkson CI, Falkson HC. Prognostic factors in metastatic
malignant melanoma. Oncology 1998;55:59-64.
6. Eton O, Legha SS, Moon TE, Buzaid AC, et al. Prognostic
factors for survival of patients treated systemically for dis-seminated melanoma. J Clin Oncol 1998; 16:1103-1111.
7. MacEwan, DJ. Brit J Pharmacol 2002; 135:855.
8. Kwon, B.et al.Curr Opin Immunol 1999; 11:340.
9. Idriss, H.T. and J.H. Naismith.Microsc Res Tech 2000;
50:184.
10. Sedgwick, J.D. et al. Immunol. Today 2000; 21:110. 11. Szlosarek PW, Balkwill FR. Tumour necrosis factor alpha:
a potential target for the therapy of solid tumours. Lancet Oncol 2003; 4:565,573.
12. Ocvirk J, Stabuc B, Rudolf Z, Galvani V, Curin- Serbec V. Serum values of tumour necrosis factor -alpha and of so-luble tumour necrosis factor-R55 in melanoma patients. Melanoma Res 2000; 10:253-258.
13. Cubillos S, scallon B, Feldmann M, Taylor P. Effect of blocking TNF on IL-6 levels and metastases in a B16-BL6 melanoma/mose model. Anticancer Res 1997; 17:2207-2211.
14. Jelkmann W. Biology of erythropoietin. Clin Investig. 1994;72(6 Suppl):S3-10.
15. Indiveri F, Murdaca G. Immunogenicity of erythropoietin and other growth factors. Rev Clin Exp Hematol. 2002;Suppl 1:7-11.
16. Leng HM, Albrecht CF, Kidson SH, Folb PI. Erythropoie-tin production in anemia associated with experimental cancer. Exp Hematol. 1999 May;27(5):806-10. 17. Kettelhack C, Schoter D, Matthias D, Schlag PM. Serum
erythropoietin levels in patients with solid tumours. Eur J Cancer. 1994;30A(9):1289-91.
18. Yasuda Y, Fujita Y, Matsuo T, Koinuma S, Hara S, Tazaki A, Onozaki M, Hashimoto M, Musha T, Ogawa K, Fujita H, Nakamura Y, Shiozaki H, Utsumi H. Erythropoietin re-gulates tumour growth of human malignancies. Carsino-genesis.2003, 24:1021-1029.
19. Selzer E, Wacheck V, Kodym R, Schlagbauer- Wadl H, Schlegel W, Pehamberger H, Jansen B. Erythropoietin re-ceptor expression in human melanoma cells. Melanoma Res.2000; 10:421-426
Türk Onkoloji Dergisi, Cilt 19, Say› 2, 2004
