KITAPLARDAN HABER
Allen, W. E. D.: Russian Embassies to the Georgian ICings,
1589-1605. Cambridge, University press, 1970. xxxii
640 s.
~1 III 58/5 ~~ ve 2
Ortaça~da güçlü bir monar~i olan Gürcistan Krall~~~, büyük veba salg~n~, 14. yüzy~l sonunda Timurlenk'e kar~~~ dire~unek için giri~ilen uzun sava~lar, son olarak da, istanbul'un Türkler taraf~ndan ele geçirilmesi gibi çe~itli olaylar~n etki-siyle, onbe~inci yüzy~l~n ortalar~ndan ba~layarak parçalarmu~~ ve onalt~nc~~ yüzy~l~n ba~~nda yerini baz~~ küçük devletlerle prenslildere b~rakm~~t~r. Krall~~~n da~~l~nas~, Gürcüleri, kom~u Osmanl~~ ve Safevi imparatorluklaruun nüfuz politikalaruun hedefi durumuna getirmi~, onalt~nc~~ yüzy~l~n sonlar~nda Ruslar~n güneye do~ru ilerlemeleri, Kafkasya'n~n tümü üstünde askeri ve diplomatik nüfuz sava~~muu yo~~uda.~t~rm~~t~r.
Bu sava~~n~ n bir sonucu olarak, Rus çarlar~~ ile 1564-1605 y~llar~~ aras~nda Do~u Gürcistan' yöneten Gürcü krallar~~ aras~nda onyedi elçi gidip gelmi~tir. Bu elçilerin tuttuklar~~ kay~tlar~n bir bölümü Rus devlet ar~ivinde günümüze de~in kal nu~; ilk kez Çar I. Nikola döneminde Rusya'da Gürcü ara~t~rmalar~n~n öncülü~ünü yapm~~~ olan tan~nm~~~ Frans~z bilgini M. F. Brosset taraf~ndan ayr~nt~l~~ olarak ince-lenmi~, daha sonra S. A. Belok~~rov, Rusça metinlerin 1578-1613 dönemini kapsa-yan bölümünü 1889 y~l~nda Moskova'da yayur~lam~~t~r.
W.E.D. Ailen ve Anthony Mango, bu kitapta yer alan metinleri, Belok~~rov'un yarmlad~~~~ metinler aras~ndan segni~lerdir. Seçilen metinler, 1589-90 ve 1604-5 dönemini kapsamaktad~r. Bu metinlerin yazarlar~~ ço~u kez protokol sorunlar~yla u~ra~~n~~larsa da, yapt~klar~~ gözlemler, o dönemin Rus yönetim ve diplomasisine, Kafkasya ve Gürcistan halklar~n~n ya~am ve törenlerine ~~~k tutmaktad~r. Metin-ler ayr~ca kral II. Iskender'in öldürülmesi, Çar Boris Godunov'un o~lu ve k~z~-n~n evlilikleri ile ilgili gizli görü~meler gibi dramatik olaylar~~ da kapsamaktad~r. Kitab~n I. cildinin içindekiler ~unlard~r: Haritalarm listesi (xi). - Resimlerin listesi (xii). Onsöz (xv). - Transliterasyon ve özel adlar~n telaffuzuna ili~kin not (~o~vii). - K~saltmalar (x~c~ci). - Giri~: ~ . Tarihsel özet (17. - 2. Co~rafi özet (8). - 3. Kafkaslar' a~an Terki yolu (12). - 4. "özgür Terki Kazaklar~" (~8). - 5. "Terki kenti" (2o). - 6. Kuzey Kafkas kabileleri: Çerkezler ve Kabardanlar (23). - 7. Merkezi Kafkaslar: Osetyan, Çeçen ve ~ngü~ler (3o). - 8. Da~istan: Kumuk ve Kumilder, Kaytaklar ve Avarlar (36). - 9. Gürcü krallar~~ (47). - ~o. Do~u Gür-cistang~lar~n Rusya ile ilk ili~kileri (59). - Metinler: L Bölüm: Zvenigorodsld ve Antonov (1589-9o). I. Yol talimat~~ /87). - 2. Kabarda'da yolculuk (105). - 3. Gremi yolu (132). - 4. Kral Alexander'le görü~meler (154). - 5. Dünyasal ve Ünsel sorunlar (179). - 6. Dünya i~leri ve ~ahincinin o~lu (191). - 7. Silâhlar ve argamak'-lar (220). - Metinle ilgili aç~klamaargamak'-lar: ~ . Moskova dolayargamak'-lar~ndaki manast~r ve katedraller (232). - 2. Baz~~ Rusça askeri ve yönetimsel terimler (243). - 3. Rusya
330 K/TAPLARDAN HABER
ve Gürcistan aras~nda dinsel temaslar (236). - 4. K~z~lba~lar (237). - 5. Ruslar~n orta Asya hanl~klar~~ ile ili~kileri (238). - 6. Ruslar~n Sibir (Sibirya)'i ele geçirmeleri (240). - 7. Volga yolu üstündeki kasabalar (242). - 8. ~ah Abbas ve Gürcülerle ili~kileri (256). - 9. Derbent ve Baku (265). - ~ o. Kürk, suayg~r~~ di~i ve gö~üs z~rh-lar~~ (266). - ii. Murat Giray (269). - 12. Kabarda prens aileleri (270). - 13. Kolopi terimi (285). - Okok ~ah' Murza ve "küçük da~~ ülkeleri" (286). - 15. Metsk, Batsk (288). - 16. Çerkezler ve K~r~m hanlar~~ aras~ndaki ili~kiler (290). - 18. Sun-zaforetan Daryal'a giden elçilerin izledikleri yol (291). - 19. Daryal Bo~az~, tarihi ve topografyas~~ (299). - 20. (a) "Soni'deki büyük yerle~me ve Meryem Ana
r~nanas-t~r~" (307). - (b) "Soni prensi Aristov": Ksani ve Aragvi Eristav'lar~~ ile ilgili not (309). - (c) "Soni-land" (Sonskaya zemlya) : Aragvi eristavl~~~n~n etnolojisine ili~kin not (31 4). - 2 I Kaketya'daki nehirler: Aragvi, Iora (Iori) ve Alazani (320). - 22.
Argamak diye adland~r~lan atlar (322). - 23. Alaverdi'li Ermi~~ George (34)• - 24. Bir Gürcü kilisesinin kutsal süslemeleri (325). - 25. Krim (Gremi) kasabas~~ (327). 26. Rusya ve Gürcistan'da krall~~a ait ~ahinler ve ~ahincilik (329). - 27. Kartli kral~~ I. Simon (339). - 28. Tog ya da Torga köyü (340). - 20. Kaketya ordusunun
örgütlenmesi (341). - 30. K~s~k sanca~~~ (342). - 3 ~~ Zaem, Zagem, Zegan ya da Zakem kasabas~~ (343). - 32. Genza ve Are~i (345). - 33. Kaketya'daki baz~~ kilise ve piskoposluklar (348). - 34. "Beyaz Çar" ad~n~n kökeni (353). - 35. "Krim-~evkal" unvan~~ (354). - 36. Prens Süleyman (355). - 37. Ülke d~~~ndaki Gürcü tüccarlar (356). - 38. Derben.t'in Demir Kap~lar~~ (358). - 39. "Üçüncü Roma" olarak Moskova (359). - 4o. Bir Rus Papa's~~ dü~üncesine dair (360). - 4. Dido Kabilesi (361). - Kral Iskender'in kendi ya~am~na ili~kin olarak verdi~i bilgiler (362). - 43. K~z~lba~lar~n yapt~klar~~ damasko ve hal~lar (365). - 44. Kalkan ya da Karakalkan da~hlar~~ (367).
Kitab~n II. cildinin içindekiler ~unlard~r: Ruslar~n 1590 ve 1604 y~llar~~ ara-s~nda Kaketya ve Kartl~'larla ili~kileri hakk~nda notlar (369). - Metinler: II. Bölüm: Kati~çev ve Ivanov'un elçilikleri (1604-5). - 8. Gürcü elçileri Boris Godunov'un saray~nda (379). - 9. Ayr~nt~lar (40 ~ ). - ~ o. Eski Soni yolu (415). - ii. Kaketya'da ortaya ç~kan bunal~mlar (434). - 12. Zagem'de kral iskender'in öldürülü~ü (454)• - 13. Kartl~'ya gidi~~ (469). - 14. Prens bollu~u (481). - 15. Terki yolunda kar~~-la~~lan felaket (5o ~ ). - Metinle ilgili aç~klamalar: 45. Posolski Prikaz (5~~ 6). - 46. Yaselniçi unvan~na dair /517. - 47. "Genza'll Türk pa~as~~ Keyhusrev" (518). 48. Gürcistan'da taç giyme törenleri (518). - 49. Kaketya prensleri aras~ndaki dü~manl~k (519). - 5o. Alt~n kaplama salon (520). - 51. Tarku'ya giri~~ yollar~~ (521). - 52. "Iskender'in kalesi" (522). - 53. Tarku'dan Zagem'e giden yol (524). 54. Vasili ve Andre ~elkalov (525). - 55. Boris Godunov ile Bâb~~ Ali aras~ndaki ili~kiler (526). - 56. ~ 6o5'te Da~istar~'daki ba~kanlar aras~ndaki görü~ler (528). - 57. Sarnskaya zemlya = Samsk ülkesi (529). - 58. "Türk kenti Tiflis" (530). - 59. "Çar Dimitri ~vanoviç (532). - 6o. ~ 6o4'te Rus - han ili~kileri (533). - 61. Prens Giorgi'nin dan~~manlarm~n adlar~~ (536). - 62. Ardabil (Ardevil) kenti (538). - 63. Kral Konstantin'in kendi ya~am~~ ve ailesine ili~kin dü~ünceleri (539). - 64. "Golgota Ba~piskoposu Teodosius" (54o). - 65. Gori kasabas~~ (541). - 66. Gür-cistan krallar~n~n öncelik s~ras~~ (542). - 67. Bagratl~~ kral sülalesinin çocuklar~~ (543). - 68. "Kral Yuri'nin amcas~~ Vaktang" ve Mukrani Bagrathlar~~
KITAPLARDAN HABER 331 69. Çar Boris'in k~z~~ Xenia (547)• — 70. Buturlin'in Tarku'da u~rad~~~~ felaket (549). —y~ . Castelli ve resimleri (550). Ek belgeler (552). — Kaynaklara ili~kin aç~klamalar (561). — Ba~vurulan haritalara ili~kin not (621). — Dizin (623).
KALDY - NAGY,
Gy.: (ed.): The Muslim Eeast, Studies in honour
of julius Germanus. Budapest, Lorand Eötvös University, 1974.
264
S.A III 8963
Bu kitap, Türk ve Arap uygarl~k tarihi alan~nda derinlemesine ara~t~rmalar~~ ve yay~mlad~~~~ yap~tlarla uluslararas~~ bir üne kavu~mu~~ olan Macar bilim adam~~ Julis Germanus'un 90. do~um y~ldönümü dolay~s~yla yay~mlanm~~t~r. Kitap,
dün-yan~n çe~itli ülkelerinden 17 bilim adam~n~n katk~lar~yla haz~rlanm~~t~r: Kitab~n içindekiler ~unlard~r: julius Germanus, Gy. Kaldy - Nagy (7). —Die
Orientalistik in Ungarn 1938,1 Nemeth ~ ). — Al-Biruni in Deutschland, Hans Robert Boemer (23). — The Men of the Ukhdad (Sura 85), W. Montgomery Watt (31). —
War der Name Balaarn gebrduchlich bei den juden? A. Scheiber, (35). —Die Namen der slawischen Völker in den Werken der frühmittelalterlichen arabischen Schnftsteller,
Tade-usz Lewiczki, (39). — Les contrats entre Hongrois et Musulmans aux IX° - XIIe sikles György Szekely, (53). — Molla Gürani ve pâcli~aha sundu~u yaz~lar, Tayyib Gökbilgin, (75). — Malhamat Daniyal, A. Fodor, (85). — Anthroponymes turcs mahomitans, Zsuzsa Kakuk (16~ ). — Hungarian history in Islamic miniature-painting, G. Feher Jr. (175). —
The question of school and master in the study of the history of Islamic architecture in Hunga,
Gy. Gero (189). — Beginnings of the Arabic-letter printing in the Islamic world, Gy Kaldy-Nagy (200.— Local poets in Qâfdr-Tazkeres — A stu~lv on the Safinat ul-Mah~nud of the
Hungarian Academy Library in Budapest, va Apor (213). — Historical evidence for the movement of people in Iran, Richard N. Frye (221). — Islamic culture — Indian culture,
V. Gathy (227). — A bibliography of the works of Prof. julius Germanus, G. David (253). juLIA, DOLOREs: tude
Epigraphique et Iconographique des Stdes
Fuldraires de Vigo. Heidelberg, F. H. Kerle Verlag, 1971. 38 s.
A III 7141
Bu kitapta, 1953 y~l~nda, Galiçya'da, Vigo'da bulunan, granitten yap~lm~~~ yanyana s~ralanm~~~ 23 dikili ta~la ilgili bilgi verilmektedir. Mezar ba~lar~na dikilen bu ta~lar tek tek ele al~narak, betimlenmekte; üstlerindeki yaz~lar incelenmektedir. Kitab~n sonunda dikili ta~lar~n resimlerini gösteren 14 plan~~ yer almaktad~r.
