CİNSEL OLGUNLUK ÇAĞINDA FARKLI CANLI AĞIRLIĞA SAHİP BROYLER PARENT GRUPLARI ARASINDAKİ BİRLEŞTİRMELERİN PERFORMANSA ETKİSİ: I.EBEVEYNLERİN PERFORMANSI

(1)

Vel. Hil. Inrg. (2001). 17,2: 131·137

CiNSEL OLGUNLUK r;:AGINDA FARKLI CANLI AGIRLIGA SAHip BROYLER

PARENT GRUPLARI ARASINDAKi BiRLE$TiRMELERiN PERFORMANSA

ETKlsi

: I.EBEVEYNLERiN PERFORMANSI

'

Suleyman Oere@l M.AIiTeke~l

Effec

t

of

Ma

ting

s Among Broiler Breeder Parent G

r

oups of Different Bod

y

Weight on

Broiler Performance :1

. Performance of broiler breeders

Summary: The purpose of this study is 10 determine the relationships between body weight and age of sexual ma-turity in broiler breeders and to determine the effects of housmg together male and female broiler parents with dif-ferent body weight at 22 weeks old age during production period on mortality. egg production, egg weight, hatchablity. fertility. As the research material, 778 Avian female and 116 Peterson male broiler breeders were used. Parent male and female chickens were separately divided into three base body weight groups called light. middle and heavy at 22 weeks old age. Separately three body weight subgroups which have almost Similar variance and average values were obtained from base body weight groups by using sensilive sampling method. Six male and 64 female broiler bre-eder parent chickens obtained from bodyweight subgroups were housed In 9 pens during production period. Egg pro-duclion percentage, egg weight, hatchability, fertility, age at sexual maturity of broiler breeder chicken groups were determined. Age at onset of lay of Hh (light male x light female), Ha, Ho, Ah, Aa(Heavy male x heavy female). Ao, Oh, Oa and Oo(Middle male x middle female) broiter breeder female groups were determined as t86, t79, 181, 186,

t73. t81. 184, 176, and 180 days, respectively. There were no statistically significant differences among broiler bre· eder parent groups in respects of average production period egg production percentage, egg weight, fertility and hatc-hability. As a result, it can be said that there were need 10 investigate the effect of body weight trait 01 different mating groups at sexual maturity age in broiler breeders on the performance of their olfsprings.

Key words: Broiler breeder. Sexual maturity. Egg production, Body weight, fertility. hatchability

0zet: Bu ara~llrmanm amaCl, damlzt.k broylerferde canll aglrflk ile cinsel olgunluk ya~1 araslndaki il~kilerin ara~· l"llmasl, larkll cant. aglfhk gruplanndaki erkek ve di~Herin 22. haftadan ba~layarak verim dOnemi sonuna kadar

bi-rarada bulundurulmaslnm, ebeveynlerin yumurta verimi, yumurta aglrflgl, kul~ka ran<hmanl, dOUGlGk Gzerine et-kilerinin belirlenmesi ve kar~lla~tlfllmasldlf. Ara~urma materyaJi olarak . 778 Avian di~i ve 116 Peterson erkek damlzllk broyler civciv kullamlml~tlf. Ebeveyn erkek ve d~iler cinsel olgunJuk ~gmda (22. hafta) hafif, orta aglf ve aglf olmak Gzere CM;:er temel canh aglrllk grubuna aynlml~lIr. Temel canh aglrllk gruplarmdan hassas 6mekleme metodu kullamlarak onalama ve varyanslan birbirine yakm G~er canh aglrflk altgruplan olu~turulmu~tur. Ebeveyn all gruplanmn her birinden 6'~r erkek ve 64'er difi 9 ayn odada verim donemi suresince birarada tutulmUl;llUr. Ebeveyn gruplarm yu-murta verimi , yumurta aglrllgl, kulU~ka randlmanl, dOlIGluk ve clnsel olgunluk ya~1 lespit edilmi~tir. Ebeveyn difi grup-lannm ilk yumurtlama ya~lannm, Hh(Halil erkek x Halil di~I), Ha, Ho. Ah. Aa(Aglr erkek x Aglf di~i), Ao, Oh, Oa. ve Oo(Orta aglferkek x orta aglrdi~i) gruplannda slraslyla 186. 179. 181. 186. 173. 181. 184. 176, ve 180 gun oldugu

be-lirlenmi~tir. Bu ar~tlrmada ebeveyn gruplan araslnda verim donemi ortalama yumurta verimi, yumurta aglrflgl. dOl-IGlGk ve kul~ka randlmanlan baklmlndan istalistiki Onemde farkhhklann bulunmadlgl belirlenmi~lir. Son~ olarak cin-sel oIguntuk ~aglnda farkh can!! aglrflga sahip di~i ebeveynlerin birle~tirilmeleriyle elde edilen gruplann performans degerleri arasmda farkhhk bulunmadlgl ancak yavrularmm periormansmln araftmlmasl gerektigl ortaya ~Ikml~tlr. Anahtar kelimeler: Damlzhk broylerfer, Cinsel olgunluk, Yumuna verimi. Canh aglrhk, 001 venmi, Kul~ka randlmam

Girl,

Broyler ebevaynlerinde cinsel olgunluk d o-nemindeki canll aglrllkla hem ebeveyn hem de ticari broyler performans ozelilkieri arasmda gu~IO bir ili~ kinin varllgl s6z konusudur (Aksoy, 1995; Leeson ve Summers, 1982).

Ansah ve ark., (19BO); Lee ve Gulliver (1971) Geh~ Tarihi: 22.02.2001 @: [email protected]

ve Yu va ark. (1992b) Ebeveyn ve yavru canh aglr-hgl, McDaniel (1983) ise beden ag1rh91

i1e

yumurta aglrh91 araslndaki iIi~kiler konusunda Cf811~ml~lardlr.

Fattori ve ark_ (1 991) clnse] olgunluk ~agmda

hafif, orta aglf ve aglr gruplardaki di~ilerin ortalama tavukfgun yumurta verimlerinin slraslyla 22-64 haf-talar arasmda %61.0. 63.3 ve 63.5; 64. hafta

ve-·Bu t;ah~m:a "broylcr cbcvcynlcrde farkh eanll a~lfllk gruplan arasmdakl birle~lirmclcfln pcrformnns:a clkisl" ISHnJi doklOra le-£JIlin blr b610mildtir.

(2)

DERE. TEKE~

rim

ler

inin

ise

%

63 .

4, 58.7 ve 54.3 olduQunu ve yu·

murta verimleri baklmlndan gruplar arasl istatistiki

larld,hgln olmadlglnl

bildirmi~lerdir.

Lilburn ve

Myers·Miller (1990) ile Anonim

(1993) beden

aglr-IIQI

ve yumurta verimi uzerinde

<:ah~ml~lardlr.

Ellan ve Soller

(

1994)

broyler

di~i

ebe-veynlerde

ilk

yumurtlama

ya~1n1n

ham, aglr gruplar

ve bunlann melezlerinde slraslyla 208.7.

190 .6

ve

216. gOn

o

ldugunu

bildirmi~lerdir.

Robinson

ve

ark. (1993)

,

Lee

ve Gulliver

(197

1), Anon

im

(1993),

Yu

ve ark. (1992b)

lie

Fattori

ve ark.

(

1 991) beden aglrllgl

ile cinsel

olgunluk

ya~l,

dOl

veriml ve

kulu~ka

randlmam araSlndaki

iIi~kiler

Ozerinde

<:a11~ml~lardlr.

Su

<:ah~mada

amay broyler ebeveynJerinin

cinsel olgunluk

<:agl (22. hafta) canh aglrllglna

gOre. 0<:

larkh

aglrllk grubuna aynlmasl

ve

gruplar

arasl

birle~tirmelerin

yapllmasl ile bu gruplardan

elde

editen

verim

perio

r

manslarlnln

kar-~Ita~!lntmasldlr.

Damlzllk broylerlerde canh aglrllk

ile cinsel

olgunluk

ya~1

araslndaki

ili~kilerin ara~

Mlmasl

.

lari<h

ca

nh

aglthk gruplarlndaki horozlarla

tavuklarm

23. haftadan

ba~tayarak

verim dOnemi

s

on una kadar birlikte bulundurulmaslnln yumurta

verimi.

kulu<:ka

randlmam.

kulu<:kahk yumurtalarda

dollOIOk

Ozerine etkilerinin belirlenmesi va

kar-~lla~tl(llmaSI

sonucu elde edilecek bilgilerla broyler

ebeveyn

yeti~tiriciliginde

en uygun ana ve

ba-balann

s~imini kolayla~tlrmak

ve ebeveyn

sO-rOlerden elde edi

l

ecek verimlerin de en yuksek

se-viyeye <:Ikanlmaslnl saQlamaktlr.

Materyal ve Metol

Ara~tlrma.

Selyuk Oniversitesi Veleriner

Fa-kOltesi Deneme Uygulama ve

Ara~llrma

<;iltliginde

herbiri 3

.

65 x 4.05 m

61yOIeri

nde

olan pencereli

(70x120 cm) odalar kullamlarak

yurOtOlmO~tOr.

Hayvan materyalini

116 Peterson genotipli erkek

dvciv

ve 778 Avian genotipli

di~i

broyler ebeveyn

civciv

olu~turmu~lur.

Ebeveyn

ler

78 hafta

h

k

ya~ta

kesime

sevkedilmi~tir. Ara~llfmanln

yem

ma

-teryal

ini.

besin madde miktarlan

T

able

1 'de

bil

-dirilen yemler

olu~turmu~tur.

Ebeveynler ilk kez

6. haftada

bireysel

olarak

tartllarak plastik kanal numaralan

lakltml~.

bundan

sonra 22. haflahk

ya~a

kadar tartlmlar her halta

lek-rarlanml~tlr.

Hayvanlar dnsel olgunluk <:aQlna

ula~

tlglnda (22.

Hafta

)

herblr cinsiyet iyin ayn ayn

olmak

Ozere canh aQlrhklanna gOre halil,

orta ag"

ve aglr

olmak Ozere

0<: temel

aglfhk

grubuna

b6lunmu~tOr.

S

Oylece

erkeklerde 3,

di~ilerde

3 olmak

Ozere

top-lam

6 farkh temel

canh

aglrllk grubu

olu~lururmu~tur.

Temel aglrllk gruplarma aylrma

i~lemi ~u ~ekilde

ya-pllml~hr. Ferdi tartlm sonuylanndan elde editen

cin-sel olgunluk <:aQI canh aglrhklanna g6re 22. haflada

saQ kalan 666

di~i

ve 78 erkeQin

ayn ayn kO<:Okten

bOyOge dogru canll aglrllk Slralamalan

yapllml~;

her

all grupta 64'ar adel

di~i

blfakabilmek amaclyla

hafif gruptan

(di~ilerdekl

canh aglthk

slralamaslnda

en hafif aQlrllk deQerinden orta aglra dogru

se·

<:imle) ve aQIt gruptan

(di~ilerdekj

canh aQlrhk

51'

ralamaslnda

en

bOyOk

canh aglrllklan orta aQlta

do{lru se<:imle)

slrayla

1

92'~er di~i s~ilmi~,

orta

grubun Os! ve alt

sltalanndan

toplam

90

di~i

atllarak

(Osllen 46, aillan 44 hayvan) orta

grupta

da 192

hayvan

blrakllml~tl(.

86ylece gruplararasl lari<

be-lirginle~tirilmi~tir.

Er1<ek

lerde

de her alt grupla 6 hay

-van blrakabilmek amaclyla her temel a{Jlrtlk gru·

buna

18 horoz

dO~ecek ~ekilde di~ilerdekine

benzer bir gruplandlrma yapllarak, sonu<:ta

24 horoz deneme

dl~1 blfakllml~tlf (Osnen

13 ,

alUan

11 hayvan). Ebeveyn erkek ve

di~ilerde olu~lurulan

ham

.

orta

va aglr

temel

aglthk gruplannm her bi

-rin<ten.

hassas ornekleme metodu kullanllarak

(Inal, 1995)

o

rtalama

lan ve

varyanslan

birbirine

yakln 3'er tane alt grup

olu~turulmu~tur.

SOylece

er-keklerde

6'~r

ve

di~ilerde

64 '

er hayvandan

olu~n

ay" ayn 3 ham, 3

orta

(kontrol), 3 a{J1r grubu olmak

Ozere

toplam

1 8 canl! aglrllk grubu

(9

eri<ek

+

9

di~i)

elde

edilmi~tir.

Daneme dOzeni

3 farkh aglftlk grubuna ay

-(Ilml~

olan

erkeklerin herb

i

r grubunun Vine 3 larkh

can

h

aglrllk grubundaki

di~ilerte birle~ti(llmesiyle olu~turuJmu~tur.

Deneme dOzeninin veri

l

dig

i

Tablo

2 '

de

g6rOidOgO

~ekilde

b

r

oyler erkek ebeveyn

ve

di~ileri

23. haftadan verim dOnemi

son

una kadar

T ablo 1. Ebeveynler iQ

ln

lar1dl dOnemlerde kullanllan yem

l

erdeki bazl besin madde miktarlan

.

'

Besin Madd

eleri

Civciv

Balilanglt;:

PiliQ Gelilitirme

Damlzllk

Oncesi

Damlzllk

Ham protein.

%

18-19

15·16

17-18

15.5·16.5

Metabolik ene

rji

. (kcallkg)

2750·2915

2695

-2915

2750·2915

2750-29

15 KSlsryum

. %

1-1. 1

0.9-1

.

1 1.5·1.75

3·3.30

Foslor,%

0.65·0

.

75 0.6-0.7

0 .

65-0

.

75 0.65-0

.

75 '

:

Besin madde mi

kl

ar

l

an

fabrika

elikellerinden ahnmllillr. Ayncs Ham prolein. kalsiyum

ve

tostor oranlan S

.

O. Vet. Fak

.

(3)

Cinsel olgunluk

~aglllda

farkh canh

~1J;lrhga

sahip brnylcr ...

gevre ~artlan

benzer olan 9 farkll odada bir arada

tutulmu~tur

Tablo 2. Ara~lIrma

deneme

duzeni

Oda No Erkek Di~i Ebeveyn gruplan

Hafil Hafil Hh

2

Halif ana Ho 3 Hafif Aglr Ha 4 ana Ham Oh

S

ana ana

00

6

ana A{jIr Oa 7 Aglr Halil Ah S Aglr ana Ao 9 Aglr Aglr

Aa

H: Hafil erkek O:Ol1a erkek A: Aglr erkek

h: Halll dl~1 o:Orta di~ a:A~jIr di~i

Pencereli ve alUlkll odalardan 8'ine brayler

da-mtzilQI

olan

778 di§i GiVCN ve 2

's

ine de vine

da-mlzllk

olan

116 erkek civciv tesadOfi olarak va

e~it

saYllarda

yerle~lirilmi~

ve baklm ugulamasl

reh-berdekine

uygun

ger«ekle~tirilmj~lir(Anonim,

1993)

,

Hayvanlar 22. haftada deneme dOzenine

uygun

olarak

gruplandlnlml~

ve deneme sOresince

aynl

kombinasyonlar birarada

lululmu~tur.

Damlzllk erkek ve

di~iler

0-22 hallattk

ya~lar

arasmda

ayn

yeli~lirilmi~lir.

Ilk 0« hafta cNciv yemi

ve su ad

libitum

olarak

verilmi~tir.

3-22. haflalar

arasmda

ilgili

genotipin

bro~urUnda

(Anonim,

1993)

lavsiye

edildiQi

~ekilde

gunhik klslUI yemleme

uy-gulanml~,

23. haftadan

ba~laylp

verim donemi

so-nuna

kadar erkek ve

di~iler

birarada

tulularak

gOn-10k

klSlll1 yemleme uygulamasma devam

edilmi~tir.

Ebeveynlerde 3

.

haftadan

ba~layarak

verim

dO-nemi

sonuna kadar sabah

1.5 saat, 6Qleden sonra

1.5 saat olmak Ozere

gOnde 3 saat su verilerek su

klsltlamasl

yapllml~tlr.

Vumurta verimleri gOnlOk

ola

rak

kaydedilmi~tir.

Vumurtaya

giri~

doneminde gruplarm

ilk

yu-murUama

ya~lan

(%5 verimde) lesbit

edilmi~tir.

Gruplarm yumurta verim yOzdeleri (hen/day) 7-11

ayhk

ya~lar

araslnda ayllk olarak

hesaplanml~tlr.

Gruplann herbirinden

l

'

er viyol

yumurta 28-48

hal-talar arastnda haftaltk olarak

tartllml~llr.

Ebe-veynlerin canll aQ'lrllk lartlmlan

haftallk olarak % 20

omekle

ve ayllk lamamlnm

lartllmasl

~ekJinde

sa-bahleyin yemlemeden hemen once

yapllml~llr.

Yu-murtalann

t

opian

masl

i~lemj

sabah

ve

oQ'le

den

sonra

olmak

Ozere gOnde iki kez

yapllml~tlr.

Ayn

gruplardan 10 gOn sOreyle

kOmesten toplanan

yu-murtalar normal

oda

slcakllgl ve nemine

sahip olan

kulU«kahanede biriktirildikten sonra herblr gruplan

lemiz ve kulu9kallk yumurta

ozelliQi

gosleren

300'er

ada! yumurta kulu9ka maklnasmda kulU<;:kaya

alm-ml~tlr.

KullJ((ka makinasmda kuru ve

Istak

ter-mometre degerleri 18 gOnlOk

geli~me

donem

inde;

straslyta 100.4 va 86 F

iken

inkGbasyonun

19-21

.

gOnleri araslnda;

slraslyla

98.6 ve

95 F

seviyesinde

sabit

tututmu~tur

(Altmel,

1995

).

Gruplardan «Ikan

civcivler

saYlllp kaydeditdikten

soma herbir

grupta

civciv «Ikmayan

yumurtalar aynltp

sayllml~

ve

dot-tOIOgOn

tesbiti amaclyla

lek

klrllml~ltr.

Klnlan yu

-murtatardan yavru kesesi ve embriyo rasllananlar

daltO

,

rastlanmayanlar d61s0z olarak tesbil editip

kaydedilmi~lir

(TGrkoglu ve Hbol, 1995)

.

Kulu«ka

uygulamalan

ile

ebeveynlerden

civciv

elde

edil-mesi.

di~iter

28 haftaltk

ya~ta

Iken

ba~laYlp, 2'~er

hafta araltkta 46. haftaltk

ya~a

kadar ve 66. haftallk

ya~ta

otmak

Ozere

toptam

11 kez

ger-«ekle~tiritmi~tir.Ay1lk

yumurta verimi, d61t0lUk ve ku

-IUyka randlmant deQerteri

hesaplanml~ttr($enkoylO,

199 1).

22. hafta canlt agtrllklanna gore

s€«ilen

erkek

ve

di~i

brayler ebeveyn gruplanntn canlt aglrllk

or-tatamalan arasmdaki

fark

lthklann

belirlenmesi

Fis-her'in F testi

ite

grup ortatamatarmm birbirleri

ara-stndaki

far1<

ltltgtn onemi

Duncan

'l

n Multipte Range

tesli

ile

incetenmi~

ve farkltltklann belirtilmesi

ama-clyla gruplar

harflendiritmi~tir

(lnal,

1995)

.

Ebeveyn

gruptannda yumurta

verimi yOzdeteri, yumurta aQtr

-Itgl. doltOIOk, kullJ((ka randlmant ve

canh

aglrhk

ba-k.mtndan gruptar arasl farkhltklann

6neminin

be-tirtenmesinde 3x3 multifaktoriyel variyans analizi

(ebeveynlere gore 3 erkek aQlrltk grubu x 3

di~i

aQtr-Itk grubu);

ozelti

kler

baklmmdan gruplar arasmdaki

farkhtlktann belirtenmesinde Duncan'ln Multiple

Range

test

i.

ebeveyne gore

erkek

ve

di~i

agtrhk

gruptan arasmdaki farkltltklann

onem

kontrolu

ama-clyla ise Least Significant Difference

l

esti

uy-gulanml~ltr.

VOzde

ile ilade

edilen

6zellikle

re

ait

ve-r

iler ista

t

is

liki

analiza soku

lm

adan

Once

trans forme

edilmi~tir

(Sleet ve Torrie,

1960)

.

Bulgular

Brayler

ebeveyn

ara~ttrma

gruplannda 22.

hafta canlt aQlrltk o

rt

atamatan Tabto 3'de

veritmi~tir.

Tablo 4'de ebeveyn gruplannm ayltk yumurta

verimteri (henlday,%)

verilmi~lir.

Broyler

ebe-veynterde

yumurta

verim yOzdeteri baklmmdan

he-riki cinsiyelin canh aglrhk

faktorleri

araslndaki

et-kite~imter,

7 ve

9 ayhk

ya~larda

onemti

ylkmazken,

8 ,

10 va

11 ayltk

ya~larda

istatistiki

otarak

onemli

(4)

DERE. TEKES

Tablo 3. S~lIen di,1 ebeveyn ve erkek gruplannm 22.hatta canh aglnlk Or1alamalan. 9

Gruplar H1 H2

H3

01

02

03 A1

A2

A3

F H; Hallf

64

0: Dna Dl!iiler

,

±

S,

1976

.

00 ±

19 .

69 c

1975

.

00 ± 19

.

01

C

1973.91

± 19

.

55 c

2332

.

66 ±

.8

.

85 b

2334

.

06 ±

9 .

24 b

2332

.

19 ±

9 .

14b

2691.02

±

18.55 a

2688.52

±

22.25 a

2688

.

12 ±20.

17a

A: AQlr

6

6 6

6

El1telOer

,

2215.83

±

112.43 c

2218.33±96

.

19c

2219.17t58.75c

3029

.

1 7±45.41

b

3030.83

t

44 .

26 b

3030.83

t 52

.

63 b

3739.17

±

34 .

97 a

3742.50

±

52 .

83 a

3741

.67

:t35.37

a

a.b.c;Aynl sutunda fal1th han ta'iyan grup ortalamalan arasmdaki lark OOemhdJr. ":P<.Ol

Tablo 4 Ebeveyn tavuklann ayhk yumurta varimleri (%. herVday).

7

•

Gruplaf n x • S, n x ± S x HI> Ho 31 1164:1:265b 3166.69:1:1.54b 31 21.88±3.78ab 31 68.21:i: 1.37b Y8f(ay)

•

10 n x ± S x n x ± S x 28 76.30 ± 1.38 31 74.31:1: 1.06& 28 67.97± 1.44 31 6O.89:1:0.9Od Ha 31 25.71':1: 3 893 31 68 36:1: I 56b 28 66.49 ± 1.67 31 70.99 ± 1.28ab

on

31 11.29±2.350 31 6O.48±2.12c 28 69.21 ± 1.40 31 66.94± l.02e

00

31 2O.26±3658b 31 73.03±1.368 2872.06±1.33 31 70.24±0.75 be 11

n

x

± Sx 30 66.78:t. 1.24ab 30 5737.t 1.48bc 30 69.93:t. 0.958 30 61.22:1: 1 15abc 30 63.53%1.1Iab GENEL n x ± S x 5 59.14:t 12.03 5 55.28:t 8 51 5 6O.30:t 8.68 5 5383:1:10.76 5 59.85.:1:10.03 Oa 31 27.02±4.14a 31 69.51±1.558b 2861.5511.80 31 61.96±1.9Id 30 61.33:tl.27abc 5 56.27:t7.47

Ah 31 13.15±2.90b 31 62.36±I.35e 2871.25±1.16 31 71.39:1: 1.11 8b Ao 31 1815±3.32ab 31 69.11 :1:1.338b 2868.99±1.41 31 6O.55±I.I~d Aa 31 28.38±3.948 31 69.14±I.l0ab 2857.43:1:1.46 31 61.80±0.90d E·HAFIF 93 19.74 :1:2.08 93 67.77 ± 0.86 84 70.26 ± 0.98 93 68.73 ± 0.86a E·ORTA 93 19.52±2.09 9367.67:t1.12 8467.61':1:1.00 9366.38±0.83b E·A(;,IR 93 19.89:1:2.06 9366.87±0.79 8465.89±1.02 93 64.58±0.78b O-HAFiF 93 12.03±1.51e 9363.17.:1:1.0Ib 84 72.25±0.S2a 9370.88:1:0.688 O-ORTA 93 20.10:1: 2.05 b 93 70.13 ± 0.808 84 69.68 ± O.82a 93 63.89:1:0.71 b O-A(;,IR 93 27.03:1:2.28a 93 69.oo.t0.81

a

84 61.82: 1.03b 93 64.92±0.93b

GENEL 2791972.t1.19 VK KO AlTGR..ARASI 104892" ERKEK 12.81 • Ol~f 405878 ., INTERAKSiVQN 62.13, HATA 278.61 27967.44.t 0.54

<0

170.58 •• 10.96 483.32 •• 94 01

26 .

All gruplar. dip gruplafl va erkak gruplafl ~ariSinde aym sOtunda farkh hart ~yan gruplann ortalamalarl afaslndaki falxhhklaf Onemlidir.

(5)

Cinsel ol~unluk ~aglllda rari.h canl! aglrhga sahip broyler ...

Tablo 5. Ebeveyn gruplarmm verim d6nemi d611uluk ve kulu~ka randlmanl degerleri(%) . ile ilk yumurtlama ya~lari (gun) ve 28-48 haftallk ya~lar arasl yumurta a{Jlrtlklan(g)

0611010k KulU\tka randlmam ilk yumurtlama yumurta

ya~1 aglrtlgl Gruplar n

0 .

64

A.

11 75.62

±

3.28 11 51.381 4.36 173.0

21

62.251 0.36 E-HAFiF 33 76.23 ± 2.31

33

50.62 ± 3.38 182.0 63 61.93

±

0.38 E-ORTA 33 79.74 1. 1.44

33

54.57 ± 2.92 180.0 63 61.52

I

19.03 29.16 9.31 INTERAKSIYON 23.41 33.46 6.28 HATA 50B.03 115.49 8.25

E: Erkek 0: Oi~i VK: Varyasyon kaynagl KO: Kareler onaiamasl GA: gruplar .: Onemli degil (P> 0.05).

Ebeveyn grupla

n

nm verim dOnemi dOIiOIOk ve

kulU(;:ka randlmam deQer1eri,

ile ilk

yumurtlama

ya~lan

ve 28-46 haltahk

ya~lar

arasl yumurta aQl

r

-Ilkian.

Tablo S'de

verilmi~tir.

Tartl~ma

ve

Sonu~

Er1<ek ve

di~i

ebeveynlerin 0-22. hallalar

ara-sinda

bildirilen standart eanh a!;Wllk deQeneriyle bu

ara~lmnada

elde edi

l

en

de~er1er

araslrtda bir

pa-ralelliQin

oldu{Ju

sOylenebilir(Anonim,

1 995). Bu

~

h~mada

20. hafta eanh

a~1r11k

baklmlndan er1<ek

ebeveynleri

n

di~ilerden

728.44 9

a~lr

olduklan

!

espil

edilmi~tir.

Bu

ara~tlrmada

hafif, o

rt

a

a~1r

ve

a{w

di~j

gruplann aglrllkla

nn

lrt Lee va G

u

lliver (

1

97

1 )'in

bul-gulanndan

dO~Ok

olmaslrtm sebebinin lark

h d

O-zeyde yemleme tie genolipik

l

ar1<h

ll

klardan neri ge

l

-digi

dO~OnOlmektedir. Di~i

ebeveynlerde

n

elde

edilen 2334.4

1 9 22. hafta ea

n

h

a~lrllk de~erinin

Eitan ve Soller (

1

99

1 ).

L

ee ve Gulliver (

1 971),

McDaniel (1983) ile

L

eeson ve Summers'

In

(

1 982)

bildirdikleri eanh

a~lrllk de~erlerinden dO~Ok,

Soller

ve

ark.(1985)

ile

Avian (Anonim, 1993) ve Cobb

(Anonim, 1995) lirmalan ta

r

alindan bildirilenlerle

ben-zer, Abbake,

ve

Robbins

(1994),

Anthony ve ark.

(1989)

ile

Willson ve

ark.'nlrt (1983)

bildirdigi canh

a~lrllk

degerlerinden yukse

k

oldugu gorCIlmekle,

fark-Ilhklann ise bOyOk ebeveynler dOzeyinde canh aglrllk

y6

n

Onden yapllan seleksiyo

n i

le ebeveynlerdeki

ge-nO

l

ip fa

r1<h

llkla

r

,

f

ar1<11 duzeyde va

~ekilde

yem ve

y

e

m

le

m

e

u

ygula

m

ala

n

Ue yev

r

esel

f

ar1<lIl1klardan

ileri

gel

d

igi

dO~Onulmekledir.

Bu

ara~Urmada

cinse

l

olgunluk

d6neminde

farkh canll

aglrh~a

sa

h

ip o

l

a

n

di~i

ebeveyn canh

aglrll

k

gru~ ~arl

a

r

aslrtda verim donemi yumuna

ve-rimleri baktmlrtdan

onemli

derecede lar1<lIllglrt

01-m

adlgl tespi

t

edilmi~tir.

Bu

sonuy

diger bazl

ara~

(6)

DERE. TEK~

g6slermektedir.

(Fallori

ve

ark. 1991: Lee

ve

Gul·

liver.

1971.

:

Lewis. 1993). Ancak. Willson

ve

Harms

(1986) yap

llklan

yall~mada

cinset

otguntuk

d6nemlnde orta

agM

di~i

grubun ham

ve orta

aglrllk

gruplanndan 6nemli

derecede

faz

la

yumurta

ver-dikterini (Pc:O.01)

ham

ve orta

aglr

di~i

gruplan

ara-smda yumurta verimi

baklmlndan farklltlgln

bu-tunmadlglnl

bildirmi~lerdir. Di~j

aglr1lk gruplannln

verim

d6nemindeki

yumurta

verimi

ortalamalan;

Lee ve Gulliver

(1971), Lewis

(

1993

)

ve Fattori ve

ark

.

(1991) nln bildirdigi degerlerle

paralellik

ar-zederken: saylsal olarak

Lee ve Gulliver (1971) ve

Lewis (1993)'in

verilerinden yOksek. Faltori ve

ark

.

(1991), nln

degerlerinden

dO~Ok

oldugu tespil

edllml~lir.

Clnset olguntuk

c;:aglnda bazl

ara~tlrlcllar

(Robinson ve ark .

•

199 3:

Yu ve

ark.,

1992)

hafif

di~i

gruplannln.

Lilburn ve

Myer

s -

Miller

(1990)

ise

aglr

di~i

gruplanmn o

rt

a

l

ama

verim d6nemi

yu-murta verimlerinin daha

yuksek (p<0.01) oldugunu

blldlrmesine ragmen

bu

ara~tlrmada

aglrllk gruplan

araSlnda

larkhllgln

olmadlgl

tespit

editmi~tir.

Yu-murta aglrllgl

baklmlndan ebeveyn gruplan

ara-slnda.

di~i aglrllk gruplan araslnda

ve erkek aglrhk

gruplan araslnda istatistiki

a~ldan

onemli

lark-IIhklann gozlenmemesi

diger

bir~ok ara~tmnaclmn

bulgulanyJa

benzerlik

gostermektedir

(Fattori ve

ark ..

1 991: Lee

ve Gulliver,

1 971:

Leeson

ve

Sum·

mers.

1982: Lewis, 1993:

Litburn ve

Myers-Miller

,

1990; Yu ve ark

.

1 992b).

Verim

donemi d61t0tOk

ve

kulu~ka

ran-dlmanlan baklmlndan ebeveyn gruplan araslnda,

erkek aglrllk

gruplan

araslnda ve

di~i

aglr1lk

grup-Ian araslnda istalistiki olarak 6nemli

farkllhklar

bu-tunmadlgl

belirlenmi~lir.

Su

ara~tlfmada

ebeveyn

gruplannda

%

78 .

26 olarak

bulunan

d6110lOk de·

geri

Wilson

ve ark

.

(1983)'

OIn

bildirdig

i %

69.4-81.3 degerlerine uygunluk gOslenrken. O

'

Sullivan

ve ark

.

(1991)'nln

bildirdigi

%

93-95 degerlerinden

du~Ok bulunmu~tur.

Su

ara~llrmada

elde

editen,

dl~i

aglrllk gruplan

arasinda

verim

dOnemi dOIlOIOk

ortalamalan baklmlndan Onemli

farkllllgin

bu-lunmadlgl sonucu

.

bazl

ara~tlrmacllann

(Fasenko

ve ark ..

1 992;

Fattori

ve ark ..

1993: Lee

ve

Gulliver

1971)

bulgulanna

benzerlik

g6slerirken,

Yu ve

a

rk

.

(1992b)

hafil

aglrllk grubundan olan

di~ilerin.

aglr

ve orta aglr gruplannkinden

daha

bOyOk (P<O.O

l)

dollOIOk degerlerine sahip oldugunu

bildirmi~lerdir.

Yu ve ark. (1992b)

'

nln

minimum

cinsel olgunluk

canh aglr1lglO1

yOksek lulmalarlnln

ve

ara~tlrma

maleryalleri araslnda

genolipik farkllilklarin

bu-lunmaslnln

farkllllgln

~Ikmaslnda

Onemli elken a

la·

bilecegi

dO~OnulmO~tOr.

Bu

ara~llrmada %52.4 olarak

lespil

edilen

kulu~ka

randlmanl de{jerinin. bazi

ara~lIrmacllann

(Benoff ve

Renden,

1 980; Fattori ve ark.,1991;

Fal-lori

ve ark.,1993:

Lee

ve

Gulliver

1 971: O'Sullivan

ve ark

.

• 1991:

1?enk6ylu,

1991; Wilson

ve ark.,

198 3;

Yu

ve ark.

,

1992b)

bildirmi~

oldugu %65

ile

%89.3

araslOda

degi~en

degerterden

dO~Ok

oldugu

tespil

edilmi~lir. Di~j

aglrltk gruplan araslOda venm

doneml

kulu.;:ka randimam

ortalamas

l

baklmmdan

farkltllgm

bulunmadlgl

sonucu bazl

ara~lIfmacllarin

(Fasenko

ve

a

rk

.,1992:

Fallori

ve ark

.,

1993

;

Lee ve

Gulliver.

1971) butgulanyla

benzerlik g

o

sterirken

.

Yu ve

ark. (1992b) hafif aglrllk grubundan

a

lan d

i·

~ilerin

aglr ve

orta

aglt

gruptan nkinden daha bOyuk

(p<0.01)

kulu.;:ka

randlmanl

degerine sahlp 01·

dugunu

bildirmi~lerdir.

Yu ve ark

.

(1992b) nln bul

-gulafinlO

larkll ylkmaSlmn sebeplenn

i

n. genollp

i

k

farkllilklar

ve minimum cinsel olgunluk canll ag

l

r

-IIglOlO

yOksek

tululmaslOlO

olabileceg

i

du

-~OnulmO~IOr.

Ortalama

ilk yumurtlama

ya~l

baklmlOdan

bu

ara~tlrmada

lespil edilen 180.6 gOn degerinin. Kalz

(1969)'10 bulgusuyla benzer,

Eltan

ve Soller (1994

)

ile

Robinson

ve ark

.

(1993)' nlO butgulanndan

dO~Ok

Anthony

ve ark (1991)

,

Abbaker ve Robbins

(1994).

Leeson

ve Summers (1982), 10

bitdlrdi~1

ve

Avian genollpi

i~in

b

i

ldirilen Anonlm(1993

)

de-gerlerden yOksek oldugu

beHrlenmi~tlr.

Robinson

ve

ark

.

(1993) yapt

l

klan

~all~mada

cinset olgunluk

d6neminde

hafil,

orta aglt ve aglr

di~i

gruplarlOlO ilk

yumurtlama

ya~lannlO

slraslyla

199.3, 186.1

va

183.7 gOn oldugunu

bildirmi~lerdir.

Su

ara~tlrmada

elde edilen degerlerin

genelde

dO~Ok olmakla bir

-lil<le

Robinson

ve ark. (1993)'mn bildirdigi de

-ger1erte

paralellik goslerdigi

soylenebilir. Soller ve

ark. (1985)

~ah~malannda

cinsel olgunluk do

-neminde

aglr

ve arta

aglrllktaki

di~1

gruplannlO aynl

zamanda yumurtaya girdiklerini bildirmeslOe rag

-men bu

ara~tlrmada

aglr

di~i

gruplan,

orta aglr

gruplan

ortalama

4.6 gOn

erken

yumurtaya

gir

-mi~lerdir.

Su

ara~llrmada

elde

editen aglr

di~i

gru

-bunun haliflerden ortatama 9.3 gOn

erken

yu-murtaya

girdikleri

sonucu Eilan ve Soller

(

1 994)

i

n

bulgulanyla

benzerlik

gostermekledir.

Ilk

yu-murtlama

ya~1

baklmlndan

ara~tlrmatar

arasinda

gozlenen farkllhklann, bazl

ara~llrmacllann

da (Fal

· tori ve ark

..

1993

;

LeWIS.

1993; Lee

ve Gulliver

1971

:

Robinson ve

ark.,

1993

;

Soller

ve ark

.

1985

;

Yu ve ark., 1992) bildirdigi gibi, ebeveynlenn

ge-notip, baklm ve beslemesi, canll aglrllk farkllilkiafi.

erken yada 9SC

1~lk

uyanml

gibi

farkll

l~lk

prog-ramlannlO

uygulanmasl gibi fal<l6rlerden

kay-naklanabilece{ji

du~OnOtmektedir.

Su

ara~llrmada,

broyler ebeveyn sOrOde

ye-li~tirme

d6neminde

meydana gelen Oniformile

(7)

01-Cinsel olgunluk ~agmda farkh Cllnll aglrhga sahip broyler ...

gunluk ya{;jmda (22. halla) larkh canll aj;whk de·

gerlenne sahip alan gruplar arasmda, verim

dO-nemi

ortalama

yumurta verimleri, yumurta aglrll91,

d

611 0lOk ve kuluyka randlmanlan baklmmdan is

-tatisHki

olara

k

onemli

farkllilkiann

olmadlgl

soy-lenebilir. Ancak cinsel olgunluk

yagl

canh

a9lr-IIklarma

gore agl(

alan

di~ilerin

ortalama ilk

yumurtlama

ya~larmm,

ham ve orta aglr

grup-lardan

slraslyla

9.3 ve

4.6 gun kuyuk oldugunu

s

o

ylemek mumkOndOr.

Kaynaklar

Abbaker, A.I., Robbins, K.R. (1994). light and feed mao nagement of broiler breeder reared under shOf1 versus

na-tural day length. Poult'Y

Sci

.,

73, 603-609.

Aksoy. FT. (1995). Tavu~ulukla dalmzlrklann eIde edil~ ve baluml ile ilgii yeni geI~r . VI. Hayvanclhk ve Beslerme Sempozyumu. 23-25 Ekim, Konya.

Altlnel, A. (1995). Bloy1er uretiminin tema! ilkeleri ve

va-riml~9n degerlendirilmesi. VI. Hayvanclbk ve Beslenme

Sempozyumu, 23·25 Ekm, Konya.

Anonun(I993). Parent Bleeder Management Guide. Avian

FalTllS Intemationalltd, U.S.A.

Anonim(I995). Cobb 500 damlzhk baklm rehberi.The

Cobb

Breeding Company, United Kingdom.

Ansah. GA, Buckland, R.B., Crober, D.C., Sefton. AE.

(1980). Artificial insemination of indMdualty caged broiler breeder. II: The relationships of juvenile male traits with slb-sequent reproductive traits. Poultry Sci.,59, 1912·1917.

Anthony, N.B., Ounninglon, EA. Siegel, P.B. (1989). Egg

productlOfl and egg corJ1X>Sition of parental ~nes and Fl and F2

crosses

of White Rock chickens selected for

56

day

body

we9'l1.

Poultry Sci., 68, 27-36.

Anthony, N.B .. Emmerson, D.A., Neslor, K.E .. Bacon, W.E.,

Siegel, P.B., Dunnington, E.A. (1991). Comparison of

growth curves of weight selected jX>pUIations of turkeys,

qua~, and chickens. Poultry Sci., 70, 13-19.

Bencff. F.H., Rendefl, J.A. (1980). Broiler breeder

egg

shape 2. Hatchability of pole distinguishable and pole in-distingUIShable eggs. Poultry Sci.,59. 1682·1685.

Eitan. Y., Soler, M. (1991). Two way selection for threshold

body weight at first

egg

in broiler strain females. 2. Effect of

&.Wemental light on weight and age at first egg. PoultIy

Sci., 70, 2017-2022.

Ertan. Y., Soller, M. (1994). Selection for high and low thres· hold body weight at first egg in broiler strain females. 4. Pho-topenodic drive in the selection lines and in commercial

la-yers and broiler breeders. Poultry Sci .. 73. 769-780.

Fasenko. G.M .. Hardin, RT., Robinson, F.E. (1992). Re· lallonship 01 hen age and

egg

sequence position with fertility

, hatchability, VIability. and preilClbation embryonic

de-velopment in broiler breeders. Poultry Sci., 71. 1374-1383.

Fauon. T.R., Wilson, H.R.. HalTllS, RH, Miles, A.D. (1991).

Response of broiler breeder females to feed restriction below recommended levels. 1. Grov.th and repmductive

perfoonance. Poultry

Sci

.,

70, 26-36.

Fauori, T.R .. Wilson, H.R., Hanns, R.H., Mather, F.B., Miles,

R.D .. Butcher, G.D. (1993). Response of broiler breeder fe-males to feed restriction below recommended levels. 3.

Cha-racterising the onset of sexual maturity . Poultry SCI .. 72,

2044-2051.

Ina!.

$.

(1995). Biyometri Ders Notlan. S.O.vet. FakOltesi

Ya-Ylnlan, Kenya

Katz, Z. (1969). A new approach for selecting breeder males.

Poultry

Digest,

August. 39&399.

lee, P.J.w., Guln.er,

Al.

(1971). Restricted feeding of broiler breeder pullets during the rearing period and its effect on

pro-ducti\lity and breding. British Poultry Sci .. 12,499-510.

leeson, S., Summers. J.D. (1982). Consequence of inc

-reased feed allowance for growing broiler breeder pullets as

a

means of stimulating early maturity. Poultry Sci.,

62 .

6-11.

lewis, KC. (1993). Breier breeder females: maximize the

productivity. Poultry Digest, February, 22-30.

lilburn, M.S., Myers·Mlller, D.J. (1990). Effect of body weight.

feed allowance and dietary protein intake during the preb-reeder period

on

earty reproductive performance of broier breeder hens. Poultry Sci .. 69, 1118-1125.

McDaniel. G.R. (1983). The effect of vanous preproduction feeding regimes on performance of broiler breeder females.

PouilrySci.,62,I603·1607.

O'SuBivan, N.P., Dunnington. E.A.. Siegel, P.B. (1991). Re-lationship

among

age of dam,

egg

components, eoi>ryo ~

transfer, and hatchability of broiler breeder eggs. Poultry Sci ..

70,2180-2185.

Robinson, F.E., Wilson. J.l., Yu, M.V., Fasenko. G.M ..

Har·

din. R.T. (1993). The relationship between body weigl and

reproductive efficiency in meat type chickens. Poultry Sci.. 72,

912·922.

Soler, M., Brody, T .• Eitan, Y., Agursky, T. (1985). Growth and the onset 01 sexual maturity in chickens. Poultry Sci ., 64.

69().698

.

Steel, R.G.D., Terrie, J.H. (1960). P~s and ProcedUres of Statistics. McGraw-Hili Company, Newyork.

$enk6ylO, N.(1991). Modem Tavuk Uretuni. Onaran Matbasl.

Tekirdag.

TOrkoglu, M .. Elibol, 0.(1995). Kuh.Jt;ka problemleri ve t;Qzum yoIan. VI. Hayvanclhk va Beslenme 5empozylrnu. 23-25 Ekim, Konya.

Ulker, M., Ylk:lmm, Z. (1991). Damlzhk horoz va tavuldann ba·

klml • beslervnesi ile yOnlendirilmeleri. 9ift1ik Dergisi , 94. 34·

43.

Wilson, H.R., Harms. R.H. (1986). Perlonnance of broilerlxe-eder as affecloo body weight during the breeding season .

Poultry Sci., 65, 1052-1057.

Wilson, H.R .. Ingram, D.R. Harms, R.H. (1983). Restricted

feecing of broiler breeders. Pooltry Sci., 62, 1133-1141.

Yu, M.W., Robinson. F.E., Robbie. R.A. (1992). Effect of feed

allowance during rearing and breeding on female broiler bre-eders. 1. Growth and carcass characteristics. Poultry Sci., 71,

1739-1749.

Yu, M.W., Robinson, F.E., Chal1es, R.G .. Weingardt , R.b

(1992b). Effect of feed allowance during rearing and breeding

on

female broiler breeders. 2. Ovarian morp/lolog-l and