erçi içine büzülmüş, küçük bir memur ailesi idik fakat hep evde kalışımız, ailenin ve aile reisi nin dış alemindeki ilg ile ri ister iste - mez, bizi meşgul ederdi.
Babamın dairedeki yani devlet kapı sında karşılaştığı zorluklar, geçim kay nağı olan maaşının artması, eksilmesi bizim için hayati ehemmiyet taşırdı. . . Biz bunları babamla anam görüşürken 'işitir,, yaşımıza göre duygulamrdık. Bu
günkü çocuklar babalarının nasıl çalı - şıp ne yaptığını izleyebilir mi, merak eder mi,doğrusu pek kestiremiyorum... Ama bizim için babamn çalışma hayatı, kendi küçük dünyamızda mühim bir yer tu tardı.Küçük yaştanberi bu endişeyi ya - şımıza göre taşımışızdır. Belki de bun da genç ve yalnız bir ana babadan g e l miş olmanın da bir payı vardır.
Ne olursa olsun babamla devletin münasebetlerini küçük yaştanberi takip etmişimdir. Bu tasa-şüphesiz-meşruti yetten çok evvel doğmuş, meşrutiyette ise çocukluk çağından çıktığım için a y rı bir nitelik kazanmıştır.
Babam merhumun evde asılı küçük bir portresi vardır. Bu sırmalı ünifor ma ile alınmış, sonradan el ile boyan - mış bir fotoğraftır. Gene babamın aile - ye kalmış bir de nişanı vardır, kız kar deşim ara sıra broş olarak kullanıyor.. Bunlar aileye intikal etmiş , zamanına göre manevî değerlerdir.
Saltanat devrinde sivil memurların da askerler gibi rütbeleri v a rd ı. Hatta ilmiye dediğimiz Ulema ve sarıklı sını fının da rütbeleri vardı. Bu rütbelerin askeri olanlardan gayrisinin memurun aldığı aylıkla ve memuriyet makamiyle kesin bir alakası yoktu.
B ir kimse devlet kapısına kapılan - dığından bir müddet sonra kendisine bir rütbe verilirdi. Bu rütbe ya bir şenlik günü vesilesiyle bir umumi taltif ( mü - kâfatlandırmak) yahut memurun gayret ve intizamı sonucu olurdu.
Babam merhum emekliye ayrıldı - ğı zaman merasimde giydiği üniforma Ula Santsi rütbesini taşıyordu.Bu ne d e mektir onu sonra anlatırım.Osmanlıca- da b ir çok makam ve memuriyet isim - leri gibi rütbeler de Arapça ve Farsça olduğundan bugünkü değil, dünkü neslin de anlaması mümkün değildir.
Bu Ula Santsi rütbesi mülkiye dedi ğimiz sivil rütbelerin aşağıdan altmcı- sı, yukarıdan dördüncüsü idi. Bu rütbe memura ne kazandırırdı ?
Dediğim gibi sivil rütbelerin ma - ’ oiairası voktu.Bir
