TÜRKÇE ÖĞRETMENİ ADAYLARININ
ZAMAN YÖNETİMİ BECERİLERİ VE TUTUMLARININ İNCELENMESİ
A Study on Time Management
Skills and Attitudes of Prospective Turkish Teachers
Behice VARIŞOĞLU* İzzet ŞEREF** İsa YILMAZ***
ÖZ
Bu çalışmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerileri ve tutumlarının cinsiyet ve sınıf değişkenlerine göre anlamlılık düzeylerini tespit etmektir. Çalışmada betimsel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın verileri Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde okuyan öğrencilerden uygun örnekleme yoluy-la “Türkçe Öğretmeni Adayyoluy-larının Zaman Yönetimi Becerileri Ve Tutumları Formu” ile toplanmıştır. Verilerin analizinde ki-kare testi ve betimsel istatistikte kullanılan frekans, yüzde tabloları kullanılmış, veriler SPSS 16.00 programında çözümlenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, öğretmen adaylarının zaman yönetimi becerilerinde sınıf değişkenine göre bazı maddelerde anlamlı fark olmasına rağ-men cinsiyete göre anlamlı fark bulunamamış-tır. Öğretmen adaylarının tutumlarında da her iki değişkene göre anlamlı fark yoktur. Anahtar sözcükler: Türkçe öğretmeni adayla-rı, zaman yönetimi becerileri, zaman yönetimi tutumları.
ABSTRACT
The aim of this study is to determine the significance levels on time management skills, and attitudes of Turkish teachers according to gender and class variables. Descriptive re-search was used in this study. Data of the study were gathered from students of Ataturk University Kâzım Karabekir Faculty of Educa-tion through the appropriate sampling with a “form on time management skills, and atti-tudes of prospective Turkish teachers”. Chi-square test and descriptive statistics such as frequencies and percentage tables used in the analysis of the data and data was analyzed using SPSS 16. 00 program. According to the results of the study, although some items on time-management skills according to the class variable are significant; no significant differ-ence was found by gender. There are no significant difference on the attitudes of the prospective teachers according to both varia-bles.
Key words: Prospective Turkish teachers, time management skills, time management attitudes
*
Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, (bvarisoglu@ hotmail.com)
**Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, (izzet.seref@
windowslive.com)
***
Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, (isa.yilmaz@ windowslive.com)
Giriş
Bireyin kendi hayatını kontrol edebilmesi her şeyden önce etkili bir zaman yönetimi becerisine sahip olmasına bağlıdır. Zamanı etkin kullanmak veya yönet-mek, sahip olunan her saati, her dakikayı belirli bir hedef ve amaç doğrultusunda planlayarak kullanmak anlamına gelmektedir (Akt. Şimşek, Çelik & Soysal, 2009: 90).
Zaman yönetimi becerisi kazanmanın ilk aşaması ise, zamanın nereye har-candığı sorusunu sormak ve samimi bir şekilde bu soruya cevap aramaktır. Çoğu insan zamanını nasıl kullandığı ve neye harcadığı konusunda net bir görüşe ve tespite sahip değildir. Bireyler çoğunlukla, ne yaptıklarının ve ne kadar zamanda yaptıklarının bilincine sahip olduklarını zannetmektedirler. Ancak, hafızalar bireyle-ri zamanlarını nasıl kullandıkları konusunda yanıltabilmektedir. Bireylebireyle-rin zamanla-rını en iyi şekilde yönetebilmeleri, gerçekte zamanlazamanla-rını nereye ve nasıl harcadıkla-rını ortaya çıkarmalarına bağlı olmaktadır (Smith, 1998: 20).
Hayat, bireyin sahip olduğu kısıtlı zamandan oluşmaktadır. Yaşam daima değerli olarak kabul edilmesine rağmen, zaman boşa harcanmaktadır. Bireylerin, zamanlarının ne kadar değerli olduğunu bilmemeleri, zamanlarını geçirme tarzları-nın kendi denetimleri altında bir işlev olduğunu genellikle fark edememeleri, ha-yatta başarıya ulaşmak için gerçekten ne kadar az zamanları olduğunu düşünme-meleri, zamanlarını yönetme konusunda bir sisteme ya da stratejiye sahip olmama-ları mevcut zamanolmama-larını etkin bir şekilde kullanamamaolmama-larıyla sonuçlanmaktadır (Akt. Şimşek, Çelik & Soysal, 2009: 93).
Etkili bir zaman yönetiminde; yapılacak olan işlerin bir listesini yapmak, işle-ri zaman sırasına koymak, yapılacak işleişle-rin hangi gün yapılacağına dair takvim oluşturmak ve işlerin uzun ve kısa vadeli olanlarını ayırarak öncelikli olanları ilk sırada değerlendirmek önemli aşamalardır. Zaman yönetiminin söz konusu bu aşamaları birbirini tamamlar niteliktedir. Birbiri ile bağlantılı olan bu aşamalar zaman yönetimi sürecinin kontrol altına alınmasında ve bu sürecin bir bütün ola-rak işleyebilmesinde etkili yollardır (Cüceloğlu, 2001: 295- 311).
Etkili zaman yönetiminin temel noktalarından biri de planlama yapmaktır. Zamanı planlamak; neyin, nerede, ne zaman, nasıl ve kim tarafından yapılacağına en baştan karar vermektir. Zamanı etkin kullanma amacıyla yapılan planlama bire-ye, hedefe nasıl varılacağı ve hedef için gerekli olan kaynakları nasıl kullanacağı konusunda yol gösterir ( Haynes, 1999: 29).
Zamanı etkin bir şekilde planlamanın sıra, denge, tezat, birlik ve ahenk ol-mak üzere beş temel elemanı vardır. Sıra, düzenli olmayı; denge, kararlılık
duygu-sunu; tezat, değişikliği kabul etmeyi; birlik, yapılan faaliyetlerin ortak amaca hiz-met etmesi gerektiğini; ahenk ise faaliyetler arasındaki bağlantıların birleşen ve ayrılan yönlerini keşfetmeyi ifade eder (Scott, 1993: 69).
İyi zaman yönetiminin temel amacı, iç huzurunu sağlamaktır. Ama öncelikli olarak “zaman yönetimi” diye düşünmek yerine, “olay kontrolü”nü düşünmek gere-kir. Zaman yönetiminin genellikle saatle ilgili bir şey olduğu sanılır. Oysa saatin gösterdiği tek şey, güneşin gökyüzünün bir tarafından diğerine ne kadar sürede geçtiğidir. Bu kontrol edilemeyecek bir durumdur. Asıl mesele, hangi olayların kontrol edilebilirliği üzerinde düşünmektir. Bu yüzden “olay kontrolü”ne odaklan-mak gerekir (Smith, 2004: 28).
Bireyin başarı ve doyumunun önemli ölçüde kendi bakış açısına bağlı olduğu bilinen bir gerçektir. Doyuma ulaşmak için bireyin kendini keşfetmesi ve kendi değerlerinin sesine kulak vermesi gerekir. Böylece kişi hem başarılı olur hem de kendi potansiyelinin ufkuna erişir. Bireyin yeteneklerini ortaya çıkarmada eğitimin önemli bir rolü vardır. Hiçbir bilgi hayatı etkilemiyorsa ya da değiştirmiyorsa bire-yin yaşamında kendine yer edinemez. Eğitimde zaman yönetimi doğru bilgiyi etkili ve planlı bir şekilde kullanmada ihtiyaç duyulan bir beceri alanıdır.
Eğitimde zaman yönetimi hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin ders ön-cesi, ders sırası ve ders sonrası etkinliklerini düzenlemede ve uygulamada kolaylık sağlar. Dersin etkili ve verimli bir şekilde sürdürülebilmesi için derste zaman yöne-timi konusunun öğretmenler tarafından iyi kavranması gerekir. Öğretmen öğre-timdeki zaman yönetimini etkinliklere ayrılmış zaman (belli bir konu ve içerik için ayrılan toplam süre), öğretim zamanı (belli başlı rutin işler tamamlandıktan sonra öğretim için kalan süre), meşgul olunan zaman (öğrencinin dikkatini ve ilgisini derse verdiği süre) ve akademik öğrenme zamanı (öğrenmenin oluştuğu süre) olarak iyi bir şekilde denetleyebilmelidir (Akt. Topal, 2009: 16).
Ülkemizde zaman yönetimi konusunda yapılan çalışmalara bakıldığında öğ-retmen yetiştiren farklı alanlarda zaman yönetimi becerilerinin ve tutumlarının incelendiği görülmektedir. Bu durum, öğretmen yetiştiren alanlardaki sınıf yöneti-mi ve etkili öğretim süreci düzenleme konularına önem verildiğini göstermektedir. Öğretim sürecinde zaman yönetiminin önemini ve çeşitli değişkenlerle olan ilişki-sini konu alan bu araştırmalarda, öğretmen adaylarının zaman yönetimi becerileri ile çeşitli değişkenlerin (sınıf, cinsiyet, başarı, tutum, algı) ilişki düzeylerinin pozitif yönde olduğu görülmektedir (Özkılıç ve Korkmaz, 2004; Demirtaş ve Özer, 2007; Erdem, Pirinçci ve Dikmetaş, 2005; Başak, Uzun ve Arslan, 2008; İz ve Özen, 2010; Tektaş ve Tektaş, 2010). Öğretmen adaylarının zaman yönetimi becerileriyle farklı değişkenler arasında kurulan ilişkinin olumlu olması, yapılan çalışmaların
sonuçla-rının farkındalık uyandırma ve mevcut durumu betimleme noktasında eğitimcilere yol gösterici olmaktadır.
Eğitim ve öğretimin temel unsurlarından biri olan öğretmenlerin zaman yö-netimi becerilerinin önemini kavraması ve öğretmen adaylarının zaman yöyö-netimi konusundaki becerilerinin arttırılması oldukça önemlidir. Alanyazın incelendiğinde, Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerilerini konu alan yeterli sayıda çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerileri ve tutumlarının cinsiyet ve sınıf değişkenlerine göre anlamlılık düzeylerini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:
1. Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerileri sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı mıdır?
2. Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi tutumları sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı mıdır?
Yöntem
Çalışmada betimsel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Tarama araştırmaları genellikle bir konuya ya da olaya ilişkin katılımcıların görüş-lerinin ya da ilgi, beceri, yetenek, tutum gibi özellikgörüş-lerinin belirlendiği çalışmalardır (Büyüköztürk, Kılıç Çakmak, Akgün, Karadeniz & Demirel, 2011: 231). Çalışmanın verileri uygun örnekleme tekniğiyle Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde okuyan 162 öğrenciden toplanmıştır. Uygun örnekleme tekniğinde araştırmacı ihtiyaç duyduğu büyüklükteki bir gruba ulaşana kadar en ulaşılabilir olan yanıtlayıcılardan başlamak üzere örneklemini oluşturmaya başlar ya da en ulaşılabilir ve maksimum tasarruf sağlayacak bir durum, örnek üzerinde çalışır (Büyüköztürk, Kılıç Çakmak, Akgün, Karadeniz & Demirel, 2011: 91).
Veri Toplama Araçları ve Araştırmacıların Rolü
Bu çalışmanın verileri, Tektaş ve Tektaş (2010)’ın “Meslek Yüksekokulu Öğ-rencilerinin Zaman Yönetimi ve Akademik Başarıları Arasındaki İlişki” adlı çalışma-larında kullandıkları formun araştırmanın amacına uygun olarakgeliştirilen “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Zaman Yönetimi Becerilerini Tespit” formu ile toplanmıştır. Form, dörtlü likert tipinde 26 sorudan oluşmaktadır. Formdaki soruların hedefle-nen davranışları ölçüp ölçemeyeceğiyle ilgili dil ve eğitim bilimleri alanlarından uzman görüşü alınmıştır. Formun güvenirlik çalışması yapılmış, α değeri Tablo 1’de gösterilmiştir:
Tablo 1: Öğretmen Adaylarının Zaman Yönetimi Becerileri ve Tutumları Öl-çeğinin Güvenirlik Analizi Değeri
Hesaplanan α değerine göre ölçeğin güvenilir olduğu görülmüş ve öğretmen
adaylarına uygulanmıştır. Uygulama sırasında araştırmacıların rolü konuyla ilgili ön çalışmaları yapmak, verileri toplamak, verileri analiz etmek ve sonuçları raporlaş-tırmaktır.
Veri Analizi
Araştırmada elde edilen veriler SPSS 16.0 paket programında çözümlenmiş ve yüzde, frekans ve ki-kare analizi tekniğiyle elde edilen sayısal değerler tablolaştı-rılmıştır.
Bulgular
Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerileri ve tutumlarının çe-şitli değişkenlere göre incelendiği bu çalışmada elde edilen bulgular şöyledir:
Tablo 2: Türkçe Öğretmeni Adaylarının Zaman Yönetimi Becerileri ve Tu-tumlarının Betimsel Değerleri
Maddeler Ortalama Standart
Sapma
1. İşleri planlamak için zaman ayırmak 2.78 0.91 2. Günlük işleri belirli bir programa göre
yap-mak
2.52 0.88 3. Bir gün sonrası veya herhangi bir zaman
di-limi için “yapılacaklar listesi” hazırlamak
1.97 0.89 4. İşlerle ilgili kısa süreli amaçlar belirlemek 2.71 1.01 5. Yapılacak işleri öncelik ve önem sırasına göre
dizmek
3.08 0.98 6. Yapılacak işler için son bitim tarihi
belirle-mek
2.51 0.98 7. Beklenmedik ve acil bir şekilde çıkabilecek
iş-ler için ihtiyati zaman ayırmak
2.38 0.92 8. Yapılması gereken işleri önemli olmayan
ne-denlerden dolayı ertelemek*
3.04 0.66 9. İşleri son dakikada yetiştirme durumunu
ya-şamak*
2.58 0.82 10. Zamanın çok hızlı bir biçimde akıp gittiği 2.10 0.84 Toplam öğrenci sayısı Toplam madde sayısı Cronbach's Alpha
duygusuna kapılmak*
11. Bir işi yaparken plansız bir şekilde başka bir işe geçme eğiliminde olmak*
2.97 0.90 12. Özel ricalarla ya da kendi isteğiyle
başkala-rının işlerini yapmak*
2.56 0.75 13. Faydası olmayan iş ve görüşmelere “hayır”
diyebilmek
2.73 0.91 14. Belirlenen randevu ve görüşme saatlerine
uymak
3.28 0.87
15. Günlük işler içinde boğulmak* 2.80 0.72
16. Belirli bir konu üzerinde çalışırken, çalışma masasında ders ile ilgisi olmayan şeyler bulundurmak*
2.92 0.97 17. Ders çalışırken çalışmanın kesilmesini
önle-mek için önlemler almak
2.72 0.88 18. Derslere sınav tarihlerini dikkate almadan
düzenli bir şekilde çalışmak
2.17 0.98 19. Büyük sınavlardan hemen öncesindeki gece
hâlâ çalışmaya devam etmek*
2.30 1.13 20. Önemli tarihleri (sınav tarihleri, ödev teslim
tarihleri vs.) bir takvim üzerinde işaretlemek
2.49 1.12 21. Yakın tarihte sınav olmasa bile, ders
notları-nı düzenli olarak tekrar etmek
2.11 0.99
22. Zamanı yapıcı olarak kullanmak 2.50 0.85
23. Zamanı planlama işinde kendini geliştirme-ye ihtiyaç duymak *
2.25 0.89 24. Genel olarak kendi zamanını kendisinin
planladığını hissetmek
2.92 0.90 25. Genellikle amaçların hepsini verilen hafta
içerisinde çoğunlukla başarabileceğini düşünmek
2.96 0.79 26. Yapacak bir şeyi yoksa kendini uzun süre
bekliyor durumda bulmak *
2.70 0.95
Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerileri ve tutumlarının in-celendiği bu çalışmada zaman yönetimi becerileri ve tutumlarına yönelik olarak bulunan değerlerin ortalama ve standart sapma değerleri Tablo 2’de gösterilmiştir. Tablo 2 incelendiğinde en düşük ortalamaya sahip olan maddenin bir gün sonrası veya herhangi bir zaman dilimi için yapılacaklar listesi hazırlamak olduğu ve en yüksek ortalamaya sahip maddenin ise belirlenen randevu ve görüşme saatlerine uymak olduğu belirlenmiştir.
Tablo 3: Türkçe Öğretmeni Adaylarının Zaman Yönetimi Becerilerinin An-lamlılık Değerleri
Ki- kare
p<0,05
Ki- kare
p<0,05
Maddeler Cinsiyet Sınıf
1. İşleri planlamak için zaman ayırmak
4.707 0.319 11.560 0.481 2. Günlük işleri belirli bir
progra-ma göre yapprogra-mak
6.900 0.141 16.378 0.174 3. Bir gün sonrası veya herhangi
bir zaman dilimi için “yapılacaklar listesi” hazırlamak
2.030 0.730 18.171 0.110
4. İşlerle ilgili kısa süreli amaçlar belirlemek
2.965 0.563 23.373 0.024 5. Yapılacak işleri öncelik ve önem
sırasına göre dizmek
2.092 0.718 23.177 0.026 6. Yapılacak işler için son bitim
tarihi belirlemek
15.351 0.004 10.317 0.588 7. Beklenmedik ve acil bir şekilde
çıkabilecek işler için ihtiyati zaman ayırmak
2.718 0.437 9.481 0.394
8. Yapılması gereken işleri önemli olmayan nedenlerden dolayı erte-lemek*
5.410 0.144 14.702 0.099
11.Bir işi yaparken plansız bir şekil-de başka bir işe geçme eğiliminşekil-de olmak*
4.347 0.361 12.166 0.432
17. Ders çalışırken çalışmanın ke-silmesini önlemek için önlemler almak
1.577 0.812 24.698 0.016
18. Derslere sınav tarihlerini dikka-te almadan düzenli bir şekilde çalışmak
6.138 0.189 44.589 0.000
20. Önemli tarihleri (sınav tarihle-ri, ödev teslim tarihleri vs.) bir takvim üzerinde işaretlemek
4.971 0.174 15.666 0.074
21. Yakın tarihte sınav olmasa bile, ders notlarını düzenli olarak tekrar etmek
8.146 0.043 51.719 0.000
* Tersten puanlanan maddeler
Tablo 3’te Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerilerinin sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı olup olmadığı ile ilgili bulgular ortaya ko-nulmuştur. Ki-kare testi sonuçlarına göre Türkçe Öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerilerinin cinsiyet değişkenine göre farklı olup olmadığına bakılmış, 6.
ve 21. maddelerde istatistiksel olarak anlamlılık bulunmuştur. Bu bulguya göre 6. maddede X² (4)’e göre bulunan değer 15.351, X² (4)’e göre tablo değeri 0.70’ten büyük ve bulunan p değeri (0.004)<0.05 olduğundan; 21. maddede ise X² (3)’e göre bulunan değer 8.146, X² (3)’e göre tablo değeri 7.39’dan büyük ve bulunan p değeri (0.043)<0.05 olduğundan istatistiksel anlamlılık bulunmuştur.
Türkçe Öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerilerinin sınıf değişkeni-ne göre farklı olup olmadığına bakılmış, 4., 5., 17., 18. ve 21. maddelerde istatistiksel olarak anlamlılık bulunmuştur. Bu bulguya göre 4. maddede X² (12)’ye göre bulu-nan değer 23.373, X² (12)’ye göre tablo değeri 1.33’ten büyük ve bulubulu-nan p değeri (0.024)<0.05 olduğundan; 5. maddede X² (12)’ye göre bulunan değer 23.178, X² (12)’ye göre tablo değeri 0.89’ten büyük ve bulunan p değeri (0.026)<0.05 oldu-ğundan; 17. maddede X² (12)’ye göre bulunan değer 24.698, X² (12)’ye göre tablo değeri 0.22’den büyük ve bulunan p değeri (0.016)<0.05 olduğundan; 18. maddede X² (12)’ye göre bulunan değer 44.589, X² (12)’ye göre tablo değeri 0.44’ten büyük ve bulunan p değeri (0.000)<0.05 olduğundan ve 21. maddede ise X² (9)’a göre bulunan değer 51.719, X² (9)’a göre tablo değeri 4.67’den büyük ve bulunan p değeri (0.000)<0.05 olduğundan istatistiksel anlamlılık bulunmuştur.
Tablo 4: Öğretmen Adaylarının Zaman YönetimTutumlarının Anlamlılık De-ğerleri Ki- kare p<0,05 Ki- kare p<0,05 Maddeler Cinsiyet Sınıf
9. İşleri son dakikada yetiştirme duru-munu yaşamak*
2.442 0.655 17.158 0.143 10. Zamanın çok hızlı bir biçimde akıp
gittiği duygusuna kapılmak*
2.619 0.623 23.494 0.023 12. Özel ricalarla ya da kendi isteğiyle
başkalarının işlerini yapmak*
0.379 0.944 3.795 0.924 13. Faydası olmayan iş ve görüşmelere
“hayır” diyebilmek
0.951 0.812 10.225 0.332 14. Belirlenen randevu ve görüşme
saatlerine uymak
2.331 0.674 15.324 0.224 15. Günlük işler içinde boğulmak* 2.571 0.462 13.757 0.131 16. Belirli bir konu üzerinde çalışırken,
çalışma masasında ders ile ilgisi olma-yan şeyler bulundurmak*
1.146 0.765 11.246 0.259
19. Büyük sınavlardan hemen öncesin-deki gece hâlâ çalışmaya devam etmek*
22. Zamanı yapıcı olarak kullanmak 6.957 0.138 15.724 0.204 23. Zamanı planlama işinde kendini
geliştirmeye ihtiyaç duymak *
4.570 0.206 5.160 0.820 24. Genel olarak kendi zamanını
kendi-sinin planladığını hissetmek
1.293 0.730 15.505 0.077 25. Genellikle amaçların hepsini verilen
hafta içerisinde çoğunlukla başarabile-ceğini düşünmek
3.291 0.510 18.619 0.098
26. Yapacak bir şeyi yoksa kendini uzun süre bekliyor durumda bulmak *
1.633 0.651 7.497 0.585 * Tersten puanlanan maddeler
Tablo 4’te Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi tutumlarının sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı olup olmadığı ile ilgili bulgular ortaya ko-nulmuştur. Ki-kare testi sonuçlarına göre Türkçe Öğretmeni adaylarının zaman yönetimi tutumlarının benzer olduğu anlamlı farkın ise sınıf değişkenindeki 10. maddede bulunduğu tespit edilmiştir. Buna göre 10. maddede X² (12)’ye göre bu-lunan değer 23.494, X² (12)’ye göre tablo değeri 0.22’den büyük ve bubu-lunan p değeri (0.023)<0.05 olduğundan istatistiksel anlamlılık bulunmuştur.
Sonuç, Tartışma ve Öneriler
Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerileri ve tutumlarının in-celendiği bu çalışmada elde edilen sonuçlar şöyledir:
Zaman yönetimi becerilerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı bulunduğu maddeler yapılacak işler için son bitim tarihi belirlemek ve yakın tarihte sınav olmasa bile ders notlarını düzenli olarak tekrar etmek’tir. Sınıf değişkenine göre anlamlı bulunan maddeler iseişlerle ilgili kısa süreli amaçlar belirlemek, yapılacak işleri öncelik ve önem sırasına göre dizmek, ders çalışırken çalışmanın kesilmesini önlemek için önlemler almak, derslere sınav tarihlerini dikkate almadan düzenli bir şekilde çalışmak, yakın tarihte sınav olmasa bile ders notlarını düzenli olarak tek-rar etmek’tir. Buna göre zaman yönetimi becerisi konusunda Türkçe öğretmeni adaylarının cinsiyet ve sınıf değişkenlerine göre sıralanan maddelerde aralarında farklılık olduğu ancak büyük oranda zaman yönetimi becerisi konusunda benzer özelliklere sahip oldukları ortaya konulmuştur. Anlamlı bulunan maddeler değer-lendirildiğinde zaman yönetimi becerisi ile ilgili ayırıcı kriterlerin öğrenciler ara-sında farklılığa sebep olduğu görülmüştür.
Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi tutumlarıyla ilgili bulgular incelendiğinde sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı farklılık sadece Zama-nın çok hızlı bir biçimde akıp gittiği duygusuna kapılmak maddesinde
görülmüş-tür. Taş (2010), Kocabaş ve Erdem (2003)’in çalışmalarında da zamanın akıp git-mesiyle ilgili değerlendirmelerin zamanı etkili kullanamama noktasında bir zaman tuzağı ifadesi olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bulgudan hareketle Türkçe öğret-meni adaylarının zaman yönetimi konusunda zaman tuzakları ile ilgili farkındalık-larının ve algıfarkındalık-larının bulunduğu sonucuna varılmıştır. Zaman tuzakfarkındalık-larının farkında olmaları ve algı düzeylerinin belli bir seviyede bulunması, Türkçe öğretmeni aday-larının bilişsel olarak hazır; ancak fikirlerini davranışa dönüştürmede yetersiz kal-dıklarını göstermektedir. Karagöz, Kıngır, Mesci ve Akbaş (2010)’ın zamanın etkin kullanımına yönelik yapmış oldukları çalışmada da zaman yönetiminde zamanı verimli kullanmanın önemi üzerinde durulmuş ve zaman tuzaklarını önlemede, zaman yönetimi algısının geliştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Zamanı etkili ve verimli kullanarak başarılı sonuçlara ulaşılmadıkça ya da bu yolla başarılar elde etmiş kişiler gözlemlenmedikçe zaman yönetimi becerisiyle ilgili düşüncelerin Türkçe öğretmeni adayları tarafından içselleştirilemeyeceği düşünülmektedir.
Bu sonuçlar doğrultusunda Türkçe öğretmeni adaylarının zaman yönetimi becerileri ile ilgili araştırma yapacak olan kişilere yapılacak öneriler şunlardır:
1. Zamanı etkili ve verimli kullanmayı öne çıkaran araştırmalar yapılabilir. 2. Zaman yönetimi becerilerinin daha iyi nasıl geliştirileceği üzerine daha geniş çaplı araştırmalar yapılabilir.
3. Öğretmen adaylarının zaman tuzaklarına karşı farkındalıklarını geliştire-cek çalışmalara yer verilebilir.
KAYNAKÇA
BAŞAK, T. ve diğer. Hemşirelik Yüksek Okulu Öğrencilerinin Zaman Yönetimi Becerileri. TAF Pre-ventive Medicine Bulletin, 7(5), 2008 429-434.
BÜYÜKÖZTÜRK, Ş. ve diğer. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem A Yayıncılık, 2011. CÜCELOĞLU, D. İyi Düşün, Doğru Karar Ver. İstanbul: Sistem Yayıncılık, 2001.
ÇELİK, A. ve A. Akatay. Örgütlerde Zaman Yönetimi. M. Ş. Şimşek, A. Çelik, A. Soysal (Ed.), Zaman Yönetimi ve Yönetsel Zamanda Etkinlik. Ankara: Gazi Kitapevi, 2009 25-104.
DEMİRTAŞ, H. ve N. Özer. Öğretmen Adaylarının Zaman Yönetimi Becerileri ile Akademik Başarısı Arasındaki İlişki. Eğitimde Politika Analizleri ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 2(1) 2007. ERDEM, R. ve diğer. Üniversite Öğrencilerinin Zaman Yönetimi Davranışları ve Bu Davranışların
Akademik Başarıyla İlişkisi. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14, 2005 167-177. HAYNES, M. E. Kişisel Zaman Yönetimi. (Çev. Y. Bülbül). İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım 1999. İZ, F. B. ve T. A. Özen. İntörn Olmaya Aday Hemşirelik Öğrencilerinde Zaman Yönetimi ve Akade-mik Başarı İlişkisinin İncelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Der-gisi, 1(11), 2010 123-135.
KARAGÖZ, Y. ve diğer. Zamanın Etkin Kullanımını Sağlayan Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 2010 97-108.
KOCABAŞ, İ. ve R. Erdem. Yönetici Adayı Öğretmenlerin Kişisel Zaman Yönetimi Davranışları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 2003 203-210.
ÖZKILIÇ, R. ve diğer N. H. Korkmaz. Sosyal Bilimler, Fen Bilimleri ve Beden Eğitimi Spor Öğret-menlerinin Sınıfta Zaman Yönetimine İlişkin Davranışları. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 2004 281-293.
SCOTT, D. Zamanı İyi Değerlendirmek. (Çev. N. Ağıralioğlu). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları 1993.
SMİTH, H. W. Hayatı ve Zamanı Yönetmenin 10 Doğal Yasası. (Çev. A. Çelbiş). Ankara: Sistem Yayıncılık 2004.
SMİTH, J. Daha İyi Nasıl Zaman Yönetimi. (Çev. A. Çimen). İstanbul: Timaş Yayınları 1998. TAŞ, S. İlköğretim Okullarında Sınıfta Zaman Kaybettiren Etkinlikler. Süleyman Demirel
Üniversite-si Sosyal Bilimler Enstitüsü DergiÜniversite-si. 2(12) 2010.
TEKTAŞ, M. ve N.Tektaş. Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Zaman Yönetimi ve Akademik Başarı-ları Arasındaki İlişki. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23 2010.
TOPAL, N. Derste Zaman Yönetimi: İlköğretim 3. Sınıf Hayat Bilgisi Dersine Yönelik Bir İnceleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana 2009.
