Tam PDF

I S S N 1 3 0 0 - 8 6 5 X

A D L I T I P B Ü L T E N İ

T h e B u l l e t i n o f L e g a l M e d i c i n e

C i l t / V o l u m e 5

S a y ı / N u m b e r 1

2000

A d l i T ı p U z m a n l a r ı D e r n e ğ i ’n İ n r e s m i y a y ı n o r g a n ı d ı r .

T h e o f f i c i a l p u b l i c a t i o n o f

t h e S o c i e t y o f F o r e n s i c M e d i c i n e S p e c i a l i s t s .

A D LI TIP BÜLTENİ

T h e B u l l e t i n o f L e g a l M e d i c i n e

E D İ T Ö R / E D I T O R

Ş e b n e m K O R U R F İ N C A N C I

E D I T O R Y A R D I M C I L A R I / A S S O C I A T E E D I T O R S

Ş e v k i S Ö Z E N Ü m i t B İ Ç E R

Y A Y I N K U R U L U / P U B L I C A T I O N C O M M I T T E E

N e v z a t A L K A N N a d i r A R I C A N B i r g ü l T Ü Z Ü N

U L U S A L D A N I Ş M A K U R U L U / N A T I O N A L A D V I S O R Y B O A R D

S a b r i A C A R T Ü R K N e c m i Ç E K İ N İ . H a m i t H A N C I Ş e v k e t R U A C A N N e c l a A K Ç A K A Y A G ü r s e l Ç E T İ N H a n d e H A R M A N C I S e r p i l S A L A Ç İ N A l a a d d i n A K Ç A S U B e y a z ı t Ç I R A K O Ğ L U A k g ü n H İ Ç S Ö N M E Z K a y n a k S E L E K L E R K u t a y A K P İ R A t ı n ç Ç O L T U E r s i K A L F O Ğ L U F a h r i S E Y H A N E r c ü m e n t A K S O Y S e d a t Ç Ö L O G L U H ü s e y i n K A R A A L İ Z e k i S O Y S A L A t ı f A K T A Ş E l i f D A Ğ L I M e l d a K A R A V U Ş N e z i r S U Y U G Ü L E m r e A L B E K H a y r ü n n i s a D E N K T A Ş U f u k K A T K I C I V e c d e t T E Z C A N K e m a l A L E M D A R O Ğ L U İ r f a n D E V R A N O Ğ L U S e r m e t K O Ç İ b r a h i m T U N A L I B e h n a n A L P E R K r i t o n D İ N Ç M E N R . Ö z d e m i r K O L U S A Y I N İ l h a n T U N C E R M u z a f f e r A L T I N K Ö K O r k i d e D O N M A A h m e t N e z i h K Ö K S ı t k ı T U Z L A L I B e r n a A R D A H . E r g i n D Ü L G E R A l i F u a t I Ş I K Y ı l d ı z T Ü M E R D E M E m i n A R T U K B e y h a n E G E M . A k i f İ N A N I C I S e m a U M U T S e v i l A T A S O Y İ m d a t E L M A S V e l i L Ö K İ l t e r U Z E L A y ş e A V C I S e r a p E R D İ N E A h m e t O K T A Y F e r i d u n V U R A L M e h m e t A Y K A Ç S ü h e y l a E R T Ü R K Ş u l e O K T A Y N e v i n V U R A L T a l i a B a l i A Y K A N E s a t E Ş K A Z A N I ş ı k O L C A Y F a t i h Y A V U Z D e r y a A Z M A K Ş e m s i G Ö K Y a m a n Ö R S S ü h a Y A L Ç I N S e l i m B A D U R G ü l b i n G Ö K Ç A Y T a y f u n Ö Z Ç E L İ K A l i Y E M İ Ş Ç İ G İ L K o k s a l B A Y R A K T A R H a y a t G Ö K Ç E C o ş k u n Ö Z D E M İ R A h m e t Y I L M A Z A y ş e n B U L U T Ş e f i k G Ö R K E Y C a h i t Ö Z E N T e m e l Y I L M A Z S a l i h C E N G İ Z S . S e r h a t G Ü R P I N A R F i k r i Ö Z T O P E r t a n Y U R D A K O Ş C a n s e r Ç A K A L I R M e t e G Ü L M E N Ö z g ü r P O L V A N Ş a h i k a Y Ü K S E L

U L U S L A R A R A S I D A N I Ş M A K U R U L U / I N T E R N A T I O N A L A D V I S O R Y B O A R D

W o l f g a n g B O N T E J a m e s J . F E R R I S A k i k o S A W A G U C H I S h i g e y u k i T S U N E N A R I B e m d B R I N K M A N N G u n t h e r G E S E R I C K J o r n S I M O N S E N T i b o r V A R G A K e v i n B R O W N E M . Y a ş a r İ Ş C A N P e t e r S O T O N Y I R a f i k M . Y U S I F L I A n t h o n y B U S U T T I L P a t r i c e M A N G I N W i l l i a m Q . S T U R N E R T z e e C h e n g C H A O D e r r i c k P O U N D E R T a k e h i k o T A K A T O R I

ADLİ TIP BÜLTENİ

T h e B u l l e t i n o f L e g a l M e d i c i n e

İ Ç İ N D E K İ L E R / C O N T E N T S

2

E d i t ö r d e n / E d i t o r i a l

3

E d i t ö r ü n V e d a s i

S . S a l a ç i n

5

H u k u k ç u l a r ı n v e P o l i s l e r i n I r z a G e ç m e i l e İ l g i l i C e z a S i s t e m i n e B a k ı ş A ç ı l a r ı n ı n D e ğ e r l e n d i r i l m e s i

Z . B . G ö l g e , M . F . Y a v u z , T . M . B a ş k a n .

1 2

İ ş K a z a l a r ı v e Ç a l ı ş m a G ü c ü K a y ı p l a r ı n ı n T ü r k i y e ’d e k i Y a s a l D ü z e n l e m e l e r i

H . İ n c e , N . İ n c e , B . T ü z ü n .

1 5

B e y i n Ö l ü m ü T a n ı s ı İ ç i n D o ğ r u l a t ı c ı B i r T e s t O l a r a k R a d y o n ü k l i d P e r f ü z y o n Ç a l ı ş m a s ı ( O l g u

S u n u m y )

N . K o r o ğ l u , L . İ y i l i k ç i , A . G ü n e r l i .

18

A d l i T ı p v e A d l i B i l i m l e r A l a n ı n d a T o p l a m K a l i t e Y ö n e t i m i Ü z e r i n e D e n e m e l e r

F . A ş ı c ı o ğ l u .

2 5

m . A d l i B i l i m l e r K o n g r e s i P o s t e r l e r

-5 6 D e r g i l e r d e n Ö z e t l e r ( J o u r n a l A b s t r a c t s )

5 9

B i l i m s e l T o p l a n t ı D u y u r u l a r ı ( F u t u r e E v e n t s )

6 0 A d l i T ı p B ü l t e n i Y a z ı m K u r a l l a r ı

6 1

I n s t r u c t i o n s t o A u t o r s

E D İ T Ö R D E N

E D I T O R I A L

D e r g i m i z b u c i l d i n i l k s a y ı s ı n a k ü n y e s i n d e d e g ö ­ r e c e ğ i n i z b i r g ö r e v d e ğ i ş i k l i ğ i i l e b a ş l ı y o r . A d l i T ı p B ü l t e n i ’n i n i l k s a y ı s ı n d a n b a ş l a y a r a k e d i t ö r y a r d ı m c ı s ı o l a r a k s ü r d ü r d ü ğ ü m g ö r e v s o n a e r e r k e n , d e v r a l d ı ğ ı m b a y r a k i l e s i z i b u d e r g i n i n y e n i e d i t ö r ü o l a r a k s e l a m ­ l ı y o r u m . B i r l i k t e ç a l ı ş m a k t a n o n u r d u y d u ğ u m ç o k d e ğ e r l i m e s l e k t a ş l a r ı m l a ç ı k t ı ğ ı m ı z y o l d a , m e s l e k t a ş l a r ı m ı z ı n b i r b ö l ü m ü m i s y o n l a r ı n ı t a m a m l a d ı k l a r ı n ı i f a d e e d e ­ r e k , d e r g i n i n b u n d a n s o n r a k i d ö n e m d e t e k b i r m e r ­ k e z d e n y ü r ü t ü l e c e k ç a l ı ş m a l a r l a d a h a h ı z l ı b i r ç e v r i m i ç i n e g i r e c e ğ i d ü ş ü n c e s i y l e b a y r a ğ ı t a k ı m ı n k ü n y e d e g ö r d ü ğ ü n ü z i s i m l e r i n e d e v r e t t i l e r . B u d e r g i n i n ş e k i l l e n m e s i n d e n b u g ü n v a r o l a n ç i z ­ g i y e g e l m e s i n e k a d a r ç o k f a z l a a y r ı n t ı y ı p a y l a ş t ı ğ ı m ı z e d i t ö r ü m ü z d e n d e v r a l d ı ğ ı m b a y r a k b u n d a n s o n r a ö n ü m ü z d e u z a n m a k t a o l a n d a h a a z e n g e b e l i b i r y o l ­ d a u m a r ı m b i z l e r e a k t a r d ı ğ ı b i r i k i m e y a r a ş ı r b i r h ı z v e n i t e l i k l e b e n i m t a r a f ı m d a n t a ş ı n a b i l i r . P r o f . D r . S e r p i l S a l a ç i n i l e b i r l i k t e ç a l ı ş m a k ç o k ö n e m l i b i r d e n e y i m v e b e n i z e n g i n l e ş t i r e n b i r s ü r e ç o l d u . B u s ü r e c i n d e r g i m i z e v e d e r n e ğ i m i z e d e ö n e m ­ l i b i r y a r a r o l a r a k d ö n d ü ğ ü n ü d ü ş ü n ü y o r u m . Ü r e t k e n ­ l i ğ i n ç o k d ü ş ü k o l d u ğ u d ö n e m l e r g e ç i r d i k v e g e c i k ­ m e l i o l a r a k y a y ı n l a y a b i l d i ğ i m i z s a y ı l a r ı m ı z l a s ü r e l i v e h a k e m l i b i r y a y ı n o l m a u ğ r a ş ı m ı z ı s ü r d ü r ü r k e n u m u ­ d u m u z u h e p k o r u d u k . B u g ü n , y a ş a d ı ğ ı m ı z s o r u n l a r ı y a ş a m a m a l a r ı i ç i n ç a ­ b a g ö s t e r d i ğ i m i z g e n ç m e s l e k t a ş l a r ı m ı z ı n ç o ğ a l m a s ı v e d e s t e k v e r i l e n b i r ü r e t k e n l i k i l e u m u d u m u z y e n i ­ l e n m i ş v e i ş i m i z d a h a d a k o l a y l a ş m ı ş g ö r ü n m e k t e d i r . A l a n ı m ı z v e m e s l e k t a ş l a r ı m ı z ı n n i t e l i ğ i i l e b i r l i k t e d e r g i m i z i n n i t e l i ğ i n i n d e y ü k s e l e c e ğ i , P r o f . D r . S e r p i l S a l a ç i n ’i n ö z v e r i i l e y a p t ı ğ ı ç a l ı ş m a l a r ı n v e b u ç o k d e ğ e r l i d a y a n ı ş m a n ı n g e n ç m e s l e k t a ş l a r ı m ı z a b i r ö r ­ n e k o l u ş t u r a c a ğ ı u m u d u y l a d e r g i m i z i ç i n b u y ü z y ı l ı n s o n u n c u c i l d i n e b a ş l ı y o r u z . P r o f . D r . Ş e b n e m K o r u r F i n c a n c ı A n e d i t o r i a l c h a n g e h a s o c c u r e d f r o m t h i s i s s u e o n . I w i s h t o g r e e t y o u a s t h e n e w e d i t o r o f t h i s j o u r n a l , a l t h o u g h i h a d w o r k e d f o r i t a s t h e a s s o c i a t e e d i t o r f r o m t h e b e g i n n i n g . W e h a v e b e e n a t e a m , w e w e r e i n e x p e r i e n c e d i n s o m e w a y s . N e v e r t h e l e s s w e w e r e h o p e f u l , a n d w e a r e s t i l l h o p e f u l b e c a u s e a n e w p r o d u c t i v i t y h a s r a i s e d t h r o u g h a n u n p r o d u c t i v e p e r i o d . M a n y y o u n g c o l l e a g u e s j o i n e d u s , a n d t h e y a r e m o t i v a t e d , a n d s u p p o r t e d b y s e n i o r s w h o h a d s u f f e r e d f o r l o n g . O u r f o r m e r e d i t o r h a s b e e n o n e o f t h e m a j o r s u p p o r t e r s o f t h e j u n i o r s , a n d s h e d e c i d e d t h a t s h e h a s a c c o m p l i s h e d h e r m i s s i o n f o r t h e j o u r n a l a s a n e d i t o r , a l t h o u g h s h e w i l l s t i l l g o o n w o r k i n g w i t h u s i n t h e a d v i s o r y b o a r d . W e a r e l u c k y t h a t w e h a v e h a d t h e c h a n c e t o w o r k t o g e t h e r w i t h h e r , a n d w e h a v e l e a r n e d s o m a n y s i n c e . O u r j o u r n a l h a s s u f f e r e d a d e l a y , a n d t r i e d h a r d t o c a t c h t h e t i m e . H o w e v e r , t h e g a p s e e m s t o b e f i l l e d i n a s h o r t t i m e a s t h e p r o d u c t i v i t y o f o u r c o l l e a g u e s h a s g a i n e d s p e e d r e c e n t l y . T h e h a r d t i m e s a p p e a r t o c o m e t o a n e n d , a n d o u r f o r m e r e d i t o r h a s p a s s e d u s a n e a s i e r m i s s i o n t o a c c o m p l i s h . I r e c e i v e d a v e r y n i c e l e t t e r f r o m t h e f o r m e r e d i t o r , a n d i h a v e b e e n m o v e d b y t h i s e m o t i o n a l p r o c e s s . A l l t h i s m a r c h h a d b e e n a g r a n d e x p e r i e n c e o f f e l l o w ­ s h i p , a n d a p r e c i o u s e a r n i n g f o r u s . T h i s f e l l o w s h i p a n d t h e d e v e l o p m e n t t h r o u g h t h e p r o c e s s h a s b e e n f o r t h e b e n e f i t o f T h e S o c i e t y o f F o r e n s i c M e d i c i n e S p e c i a l i s t s , a n d t h i s s o l i d a r i t y a n d c o l l a b o r a t i o n w i l l h o p e f u l l y b e a m o d e l f o r o u r j u n i o r c o l l e a g u e s . I e x p e c t t o a c c o m p l i s h m y m i s s i o n , a n d l e a v e t h i s r e l a y r a c e i n a c o n f i d e n c e f o r t h e f u t u r e . P r o f . D r . Ş e b n e m K o r u r F i n c a n c ı

E d i t ö r d e n V e d a ,

S e r p i l S A I A Ç İ N

S e v g i l i m e s l e k t a ş l a r ı m , Ü l k e m i z d e A d l i T ı p U z m a n l a n s a y ı s ı n ı n o t u z a y a k ­ l a ş t ı ğ ı n ı n s e v i n ç l e d i l e g e t i r i l d i ğ i b i r t o p l a n t ı d a ü ç y ı l ­ l ı k A d l i T ı p U z m a n ı o l d u ğ u m y ı l l a r d a n g ü n ü m ü z e ç o k u z u n s ü r e g e ç m e d i g i b i g e l i y o r b a n a . B u s ü r e d e a l a ­ n ı m ı z h e m n i t e l i k o l a r a k h e m d e n i c e l i k a ç ı s ı n d a n ç o k y o l a l d ı . B u y o l d a o r t a y a ç ı k a n ü r ü n l e r i n b a z ı l a r ı n d a e m e k v e r m i ş o l m a m b e n i h e m h e y e c a n l a n d ı r ı y o r , h e m d e o n u r l a n d ı r ı y o r d o ğ m s u . A d l i T ı p U z m a n l a r ı D e r n e ğ i ' n i n k u r u l u ş u n u n a l a n ı ­ m ı z ı n k i m l i ğ i n e y e n i b i r y a p ı k a z a n d ı r d ı ğ ı k a n ı s ı n d a ­ y ı m . V a r l ı ğ ı m ı z ı , v a r s a y ı l ı ş ı m ı z ı b u d e r n e k ç a t ı s ı a l t ı n ­ d a b i r l i k t e p a y l a ş ı y o r u z . S ü r e n e t k i n l i k l e r i i l e b i r l i k t e g e l i ş m e v e ü r e t m e e v r e l e r i y a ş ı y o r u z . S i z l e r l e b i r z a m a n d i l i m i n i n ö y k ü s ü n ü d i l i m d ö n - d ü ğ ü n c e , t a n ı k o l d u ğ u m k a d a r ı i l e p a y l a ş m a k i s t i y o ­ r u m . B u k ı s a ö y k ü e l i n i z d e k i b u d e r g i n i n g ü n ü m ü z e g e l i n c e y e k a d a r g e ç i r d i ğ i e v r e l e r i n y a z ı l ı o l m a y a n b ö ­ l ü m ü d ü r . Y a z ı l ı o l a n l a r a b a k ı p d a g e ç i r d i ğ i e v r e l e r i a z ı m s a m a y a l ı m d i y e . D e r n e ğ i m i z i n k a t ı l d ı ğ ı i l k e t k i n l i k l e r i n d e n b i r i n d e İ T Ü t o p l a n t ı s a l o n l a r ı n d a o t u r u m a r a l a r ı n d a , ç o k ö n ­ c e l e r i s ı k ç a d i l e g e t i r i l e n b i r k o n u d a h a h e y e c a n l a t a r ­ t ı ş ı l m a y a b a ş l a n d ı . B u , d e r n e ğ i n b i r y a y ı n o r g a n ı o l ­ m a s ı i s t e ğ i i d i . O g ü n e k a d a r ş i m d i l e r d e ç ı k m a y a n b i r i l e t i ş i m a r a c ı m ı z v a r d ı . B i r s a y f a k a ğ ı d ı n k a t l a n d ı ğ ı , n e e m e k l e r l e i l e t i ş i m a ğ ı m o l u ş t u r m a y a ç a l ı ş a n . İ M H O - T E P . B u , ş i m d i k i , n a s ı l b i r y a y ı n o r g a n ı o l m a l ı y d ı ? H e ­ d e f l e r i n i t a n ı ş ı p b e l i r l e m e l i y d i k . H a t t a h e y e c a n l a a c a ­ b a a d ı n e o l m a l ı y d ı ? İ ç e r i ğ i , s a y f a l a r ı , H a y ı r ! H a y ı r ! ! ! K a p a k d a h a ö n e m l i y d i ? K a p a ğ ı n b i ç i m i v e r e n g i u z u n y ı l l a r s o n r a ö z e l l i ğ i n i b ö y l e k o r u y a b i l i r m i y d i ? S a y f a l a ­ r ı o l u ş t u r a c a k k a ğ ı t , b a s ı m ö z e l l i k l e r i y ı l l a r s o n r a b a ­ k ı l d ı ğ ı n d a d o l g u n v e i y i g ö r ü n m e l i y d i . . . B u n l a r v e b e n z e r i b i r d i z i h o ş v e ş i r i n t a r t ı ş m a l a r s o n u n d a b i r t o p l a n t ı g ü n ü v e g ü n d e m i b e l i r l e n d i . G ü n d e m ; A d l i T ı p U z m a n l a r ı D e r n e ğ i ’n i n b i r y a y ı n o r g a n ı ç ı k a r m a s ı t a r t ı ş ı l a c a k t ı . G ö r e v l e r ü s t l e n i l d i . B i r h u m m a l ı ç a l ı ş m a d ı r s ü r ­ d ü . . . . K e l i m e l e r e a k t a r ı r k e n b a s i t l e ş i y o r . O y s a s a a t s ı ­ n ı r ı o l m a y a n , k ü ç ü k t a r t ı ş m a o t u r u m l a r ı y d ı o n l a r . B e ­ y i n f ı r t ı n a l a r ı y a p ı l ı y o r d u . N e r e d e m i t o p l a n ı y o r d u k ? Ç o ğ u n l u k l a Ş e b n e m ’i n e v i n d e . K i m b i l i r k a ç h a f t a s o ­ n u C u m a ı t e s i - P a z a r b o y u n c a s ü r ü p g i d e n m a s a b a ş ı ç a l ı ş m a l a r i d i . D e r g i ş e k i l l e n m e y e b a ş l a m ı ş t ı . Y a y ı n a k a b u l ş a r t l a n , d a n ı ş m a k u r u l u ü y e l e r i v e y a z a r l a r l a i l e ­ t i ş i m d e k u l l a n ı l a c a k f o r m l a r ı n o l u ş t u r u l m a s ı , y a y ı n l a ­ n a c a k m a k a l e n i n b a s ı m f o r m a t ı , d a n ı ş m a k u r u l u n u n o l u ş t u r u l m a s ı . . B i r d i z i ş i m d i k o l a y g i b i g e l e n i ş l e r d i ç a b a l a n a n . K a t k ı d a b u l u n m a s ı y a r a r l ı o l a c a k a r k a d a ş s a y ı s ı d a a r t m ı ş t ı . A r t ı k e v d e t o p l a n a m a y a c a k t ı k . T o p ­ l a n t ı l a r ı İ s t a n b u l T ı p F a k ü l t e s i A d l i T ı p A n a b i l i m D a l ı ­ n ı n t o p l a n t ı s a l o n u n a a l d ı k . N e d e n s e o y ı l h a v a ç o k s o ğ u k t u . H a f t a s o n u o l d u ğ u n d a n ı s ı t m a s i s t e m i d e ç a ­ l ı ş m ı y o r d u . T a r t ı ş m a l a r , k a r a r l a r v e y i n e t a r t ı ş m a l a r s o n u n d a k a y ı t t a n b a s ı m a s o r u m l u l u k p a y l a ş ı m ı v e i ş a k ı ş ı y a p ı l d ı . D a n ı ş m a k u r u l u n a d a v e t y a z ı l a r ı y a z ı l ­ d ı . K a b u l l e r g e l m e y e b a ş l a m ı ş t ı . D e r g i n i n i l k s a y ı ç a ­ l ı ş m a l a r ı s ü r ü y o r d u . İ l k d e r g i ö r n e ğ i ç ı k t ı ğ ı n d a k i h e ­ y e c a n ı m ı z ı b e n a k t a r a m a m . A m a o r a d a o l u p b u h e y e ­ c a n ı p a y l a ş a n l a r a n ı m s a y a c a k l a r d ı r . Ç o k h o ş b i r s e ­ v i n ç v e s ü r e k l i l i ğ i n i s a ğ l a m a k a d ı n a ç o k c i d d i s o r u m ­ l u k t u . H e p i l e r i y e y ö n e l i k s t r a t e j i ü r e t m e y e ç a b a l a ­ m a k t ı . B u n l a r o k u n u r k e n y a d a b e n y a z a r k e n ç o k r o ­ m a n t i k b i r ü s l u p g i b i g ö r ü n e b i l i r . A m a o g ü n d e n b e r i b u d e r g i n i n y a ş a m a s ı n a g e r e k s i n i m o l d u ğ u n a i n a n a n ç o k ö z v e r i l i ç a l ı ş a n b i r g r u p a r k a d a ş ı m ı z ı n y a p m a y ı s ü r d ü r d ü ğ ü ç a l ı ş m a l a r , f i z i k a l t y a p ı v e f i n a n s k a y n a ­ ğ ı y ö n ü n d e n d ü ş ü n ü l ü r i s e ç o k r o m a n t i k b i r i ş . H e l e b i r l i k t e o l u ş t u n ı l a n l a r a k a t k ı d a b u l u n m a y ı p y a d a i ç i n d e o l u p d a d ı ş ı n d a i m i ş g i b i e l e ş t i r e n l e r . K e n d i n e g ö r e o ı t a k d ü ş ü n c e v e y ü r e k ü r ü n ü o l a n d e r g i y i a s ı l ­ s ı z v e h a k s ı z y o r u m l a y a n l a r . A m a t ü m z o r l u k l a r ı n ü s ­ t e s i n d e n g e l i n d i ğ i n i d ü ş ü n ü y o r u m . B u n e d e n l e b e n i m k i ş i s e l o l a r a k b a ş t a n b e r i ü s t l e n m e y i d ü ş ü n d ü ğ ü m g ö ­ r e v i m i n t a m a m l a n d ı ğ ı n ı d ü ş ü n ü y o r u m . A ş a ğ ı d a b i r k a ç g ü n ö n c e d e r n e ğ i m i z b a ş k a n l ı ğ ı n a g ö n d e r d i ğ i m g ö r e v d e n a f f ı m i l e i l g i l i m e k t u b u b u d e r n e ğ i n ü y e l e r i o l a r a k s i z l e r i n d e ö ğ r e n m e y e h a k k ı n ı z o l d u ğ u n u d ü ­ ş ü n e r e k s i z l e r l e p a y l a ş m a k i s t i y o r u m .

C i l t 5 , S a y ı 1 , 2 0 0 0 A d l i T ı p U z m a n l a n D e m e ğ i B a ş k a n l ı ğ ı n a , S a y ı n P r o f . D r . G ü r s e l Ç e t i n ,

26

.

03.2001

D e r n e ğ i m i z i n k u r u l u ş u n d a n b u y a n a m e s l e k t a ş l a r ı ­ m ı z ı n ö z v e r i l e r i i l e ü r e t i l e n l e r e k a t k ı d a b u l u n m a k h e ­ p i m i z i ç i n g ö r e v o l a r a k a l g ı l a n ı p y e r i n e g e t i r i l m e y e ç a ­ l ı ş ı l d ı . B u e t k i n l i k l e r i ç i n d e b u a l a n ı n b i l i m s e l ü r e t i m ­ l e r i n i p a y l a ş a b i l e c e ğ i , d a n ı ş m a n l ı o l a r a k ç a l ı ş a b i l e c e k b i r d e r g i n i n o l u ş t u r u l m a s ı f i k r i d e d e r n e ğ i m i z i n b i r e t ­ k i n l i ğ i n d e s i z i n d e b i l d i ğ i n i z k o ş u l l a r d a o r t a y a a t ı l d ı . B e n i m s e n d i . B u ü r e t i m i n g e r ç e k l e ş t i r i l m e s i n d e g ö r e v v e r i l e n l e r d e n d e b i r i d e b e n d i m . Ç ı k a r ı l a c a k d e r g i n i n e d i t ö r l ü k g ö r e v i n i b a n a v e r m i ş t i n i z . B a n a d u y u l a n g ü ­ v e n e v e v e r i l m i ş o l a n b u g ö r e v e t e ş e k k ü r e d i y o r u m . A d l i T ı p B ü l t e n i , i s m i i l e e l d e k i s ı n ı r l ı o l a n a k l a r l a r e n g i , k a p a ğ ı , a m b l e m i , f o r m a t ı i l e b i r g r u p ö z v e r i l i a r ­ k a d a ş ı m ı z l a b i r l i k t e d o ğ d u . ( I S S N 1 3 0 0 - 8 6 5 X ) k a y d ı n ı a l d ı . B e n b u g ö r e v i b i r m e s l e k m i s y o n u o l a r a k g e r ç e k ­ l e ş t i r m e y e ç a l ı ş t ı m . U l u s a l v e u l u s l a r a r a s ı d a n ı ş m a k u ­ r u l u n u n o l u ş t u r u l m a s ı n d a e d i n d i ğ i m u l u s l a r a r a s ı i l i ş k i ­ l e r i d e v r e y e s o k a r a k b u k u r u l l a r ı n z e n g i n l e ş t i r i l m e s i n e ç a l ı ş t ı m . B i r l i k t e ç a l ı ş t ı ğ ı m ı z a r k a d a ş l a r ı m ı z ı n h e r b i r i ­ n i n ö z v e r i l e r i i l e d e r g i y a z ı m k u r a l l a r ı , g e l e n m a k a l e ­ l e r i n k a y d ı , d a n ı ş m a n l a r a g ö n d e r i l m e s i , d a n ı ş m a n v e y a z a r a r a s ı n d a k i y a z ı ş m a l a r ı n g e r ç e k l e ş t i r i l m e s i , h e r s a y ı n ı n i ç e r i ğ i v e m a k a l e d ı ş ı y a z ı d ü z e n l e m e l e r i , s î z ­ l e r i n d e y a k ı n d a n b i l d i ğ i b i r s i s t e m g e l i ş t i r i l m i ş t i r v e b u g e l e n e k h a l i n i a l m ı ş t ı r . B u ö z e l l i ğ i n e d e n i i l e d e T Ü B İ T A K t a r a f ı n d a n T ü r k T ı p D i z i n i n e a l ı n a n n a d i r , g e r ç e k t e n d a n ı ş m a n l ı ç a l ı ş a n , b i l i m s e l d e r g i l e r k a p s a ­ m ı n a a l ı n m ı ş t ı r . B u ö z e l l i ğ i n i s ü r d ü r m e k t e d i r . B a n a g ö r e ; a l a n ı m ı z ı n y a p ı l a n m a s ı n d a a ş ı l a m a y a n f i z i k a l t y a p ı v e ö z e l a l a n l a r d a y e t i ş m i ş e l e m a n s o r u n ­ l a r ı y a n ı s ı r a ü l k e m i z i n e k o n o m i k v e d i ğ e r ş a r t l a n m ı ş - l ı k l a r ı n d a n o l s a g e r e k , d e r g i m i z i s t e n i l e n s a y ı d a ü r e ­ t i m i n g e r ç e k l e ş e m e d i ğ i a l a n ı m ı z ı n t ü m ö z e l l i k l e r i n i y a n s ı t ı r n i t e l i k t e v e n i c e l i k t e y a y ı n ı n ı s ü r d ü r m e k t e d i r . B u g ü n g e r i y e b a k t ı ğ ı m d a , b e n i m ü s t l e n m e y i d ü ş ü n d ü ğ ü m m i s y o n g e r ç e k l e ş m i ş g ö r ü n m e k t e d i r . Z a m a n a b a ğ ı m l ı o l a r a k g e l e n e ğ i n i k a y b e t m e d e n d a h a h ı z l ı ü r e t i m l e r i n o l d u ğ u d ö n e m l e r d e b i l i m s e l z e n g i n ­ l i ğ i n i n a r t a c a ğ ı n a h i ç k u ş k u d u y m u y o r u m . G ö r e v i n i y e r i n e g e t i r m i ş l i ğ i n r a h a t l ı ğ ı i l e b u d e r ­ g i n i n e d i t ö r l ü ğ ü n d e n a y r ı l m a y ı i s t i y o r , b u d i l e ğ i m i n k a b u l ü n ü r i c a e d i y o r u m . G ö r e v i d e v i r a l a c a k g e n ç a r ­ k a d a ş l a r ı m a b a ş a r ı l a r d i l i y o r u m . S a y g ı v e s e v g i l e r i m l e , " P r o f . D r . S e r p i l S a l a ç i n

T e ş e k k ü r

A d l i T ı p B ü l t e n i ’n i n y a y ı n h a y a t ı n a b a ş l a d ı ğ ı g ü n ­ d e n b u y a n a , a d l i t ı p a l a n ı n d a b i l i m s e l v e s a y g ı n k o ­ n u m a u l a ş m a s ı n d a e d i t ö r o l a r a k b ü y ü k k a t k ı l a r ı o l a n d e ğ e r l i h o c a m ı z s a y ı n P r o f . D r . S e r p i l S a l a ç i n , b u n u n b i r b a y r a k y a r ı ş ı o l d u ğ u n u i f a d e e d e r e k e d i t ö r l ü k g ö ­ r e v i n d e n a y r ı l m a k i s t e d i . H o c a m ı z ı n ü z e r i n e y ü k l e d i ­ ğ i m i z s o r u m l u l u ğ u n n e k a d a r b ü y ü k o l d u ğ u n u n b i l i n ­ c i i ç e r i s i n d e v e b a y r a k y a r ı ş ı k o n u s u n d a k i d ü ş ü n c e s i ­ n e k a t ı l m a m a m ı z m ü m k ü n o l m a d ı ğ ı i ç i n b u t a l e b i ü z ü l e r e k d e o l s a k a b u l e t t i k . K e n d i s i n e g e l e c e k t e d e s ü r e c e ğ i n e i n a n d ı ğ ı m ı z ö z v e r i l i ç a l ı ş m a v e k a t k ı l a r ı n ­ d a n d o l a y ı t e ş e k k ü r e d e r , b ü l t e n i n t o p l a n t ı l a r ı n a k a t ı ­ l a b i l m e k i ç i n k e n d i o l a n a k l a r ı i l e d e f a l a r c a y a p t ı ğ ı İ z - m i r - İ s t a n b u l u ç a k y o l c u l u k l a r ı n ı u n u t m a d ı ğ ı m ı z ı d a b e l i r t m e k i s t e r i z . B i l i m s e l n i t e l i k t e k i y a y ı n l a r ı n s ü r e l i , z a m a n ı n d a v e d a n ı ş m a n l ı o l a r a k y a y ı n l a n m a s ı g e r e k l i l i ğ i n i n , Y Ö K t a ­ r a f ı n d a n y a p ı l a n d ü z e n l e m e l e r l e a k a d e m i k y ü k s e l t m e v e a t a m a l a r d a s o n d e r e c e ö n e m l i v e b e l i r l e y i c i b i r n i ­ t e l i k a l m a s ı n e d e n i i l e ; A d l i T ı p B ü l t e n i ’n i n , b i l i m s e l n i t e l i k l e r d e n ö d ü n v e r m e k s i z i n , s ü r a t l e z a m a n ı n d a y a ­ y ı n l a n m a s ı g e r e k l i l i ğ i d o ğ m u ş t u r . B u a m a ç l a , y o ğ u n b i r ç a l ı ş m a t e m p o s u g e r e k t i ğ i n d e n B ü l t e n i n e d i t ö r , e d i t ö r y a r d ı m c ı l ı k l a r ı v e y a y ı n k u r u l u ü y e l i k l e r i y e n i d e n o l u ş t u r u l m u ş t u r . Ö n c e d e n g ö r e v a l a n t ü m a r ­ k a d a ş l a r ı m ı z a ö z v e r i l i ç a l ı ş m a l a r ı n d a n d o l a y ı t e ş e k k ü r e d i y o r , y e n i g ö r e v ü s t l e n e n a r k a d a ş l a r ı m ı z a b a ş a r ı l a r d i l i y o r u z . A d l i T ı p U z m a n l a n D e m e ğ i Y ö n e t i m K u r u l u

H U K U K Ç U L A R I N V E P O L İ S L E R İ N I R Z A G E Ç M E İ L E İ L G İ L İ

C E 2 A S İ S T E M İ N E B A K I Ş A Ç I L A R I N I N D E Ğ E R L E N D İ R İ L M E S İ

E v a l u a t i o n o f J u r i s t s a n d P o l i c e O f f i c e r s V i e w s A b o u t J u d i c i a l P r o c e s s a n d

L a w s R e l a t e d w i t h R a p e C a s e s

Z . B e l m a G Ö L G E * , M . F a t i h Y A V U Z * * , T a n d M . B A Ş K A N *** .

G ö l g e Z B , Y a v u z M F , B a ş k a n T M . H u k u k ç u l a r ı n v e p o l i s l e r i n ı r z a g e ç m e i l e i l g i l i c e z a s i s t e m i n e b a k ı ş a ç ı l a r ı n ı n d e ğ e r l e n d i r i l m e s i . A d l i T ı p B ü l t e n i 2 0 0 0 ; 5 ( 1 ) : 5 - 1 1 . Ö Z E T I r z a g e ç m e h u k u k i , t ı b b i , p s i k o l o j i k v e s o s y a l b o y u t l a r i ç e r s i n d e d e ğ e r l e n d i r i l d i ğ i n d e c i n a y e t t e n s o n r a i n s a n b e d e ­ n i n e k a r ş ı y a p ı l a n e n a ğ ı r s a l d ı r ı l a r d a n b i r i d i r . İ n s a n ı n r u h s a l v e f i z i k s e l y a p ı s ı n d a c i d d i y a r a l a n m a l a r a y o l a ç a n b u a ğ ı r s a l d ı r ı n ı n y a r g ı l a m a s ü r e c i n i v e a d l i s i s t e m i ç i n d e y e r a l a n m e s l e k g r u p l a r ı n ı n ı r z a g e ç m e s u ç u n a i l i ş k i n c e z a s i s t e m i h a k k ı n d a k i d ü ş ü n c e l e r i n i i n c e l e m e k a m a c ı y l a ç a l ı ş m a y a , İ s t a n b u l B a r o s u ’n a k a y ı t l ı 1 0 0 a v u k a t , İ z m i r v e A n k a r a a d l i y e l e r i n d e g ö r e v l i 8 0 h a k i m - s a v c ı v e 7 5 s t a j y e r h a k i m - s a v c ı v e İ s t a n b u l ’ d a g ö r e v l i 1 0 0 p o l i s o l m a k ü z e r e t o p l a m 3 5 5 k i ş i k a t ı l m ı ş t ı r . K a t ı l ı m c ı l a r a ı r z a g e ç m e s u ç u n a i l i ş k i n c e z a s i s t e m i h a k k ı n d a k i d ü ş ü n c e l e r i b e l i r l e m e y e y ö ­ n e l i k b i r a n k e t f o r m u u y g u l a n m ı ş t ı r . Ç a l ı ş m a y a k a t ı l a n l a r ı n y a n d a n f a z l a s ı c i n s e l s a l d ı r ı y a u ğ ­ r a y a n m a ğ d u r u n g e ç m i ş i , t a v ı r l a r ı v e y a d ı ş g ö r ü n ü ş ü n ü n d a ­ v a y ı e t k i l e d i ğ i n i , m a ğ d u r u n i f a d e v e r m e k t e ç o ğ u k e z b a ş a ­ r ı l ı o l a m a d ı ğ ı n ı d ü ş ü n m e k t e d i r . P o l i s l e r i n , ç a l ı ş m a y a k a t ı l a n d i ğ e r m e s l e k l e r e g ö r e t e c a v ü z c ü l e r i n c e z a s ı n ı n d a h a a ğ ı r o l ­ m a s ı g e r e k t i ğ i n i b i l d i r d i k l e r i g ö r ü l m e k t e d i r . A v u k a t l a r ı n % 5 7 ' s i , h a k i m - s a v c ı l a r ı n % 3 2 ' s i , s t j . h a k i m - s a v c ı l a r ı n % 6 8 ' i , p o l i s l e r i n % 6 l ' i ı r z a g e ç m e i l e i l g i l i y a s a l a r ç o k h o ş g ö r ü l ü ­ d ü r d i y e d ü ş ü n ü r k e n m e s l e k g r u p l a r ı n ı n k ü ç ü k b i r o r a n ı t e c a v ü z c ü l e r i y a r g ı l a m a d a y a r g ı ç l a r ı n h o ş g ö r ü l ü o l d u ğ u n u d ü ş ü n m e k t e d i r l e r . A n a h t a r K e l i m e l e r : I r z a g e ç m e , y a r g ı , p o l i s , h u k u k ç u . S U M M A R Y T a k i n g i n t o c o n s i d e r a t i o n o f i t s j u r i d i c a l , m e d i c a l , p s y ­ c h o l o g i c a l a n d s o c i a l a s p e c t s , r a p e i s t h e m o s t s e r i o u s o f f e n c e a g a i n s t t h e h u m a n b o d y f o l l o w i n g h o m i c i d e . . O u t o f 4 0 0 , e x a c t l y 3 5 5 p r o f e s s i o n a l s f o r a r e s p o n s e r a t e o f 8 8 . 7 5 % p a r t i c i p a t e d i n t h i s r e s e a r c h b y c o m p l e t i n g a q u e s t i o n n a i r e c o n t a i n i n g s t a t e m e n t s a b o u t t h e t r i a l b y 3 f a c ­ t o r s " p u n i s h m e n t " " v i c t i m ’s i n f l u e n c e o n t r i a l " a n d " p r o s e ­ c u t i o n " . 1 0 0 l a w y e r s , w h o a r e e n r o l l e d i n t h e " İ s t a n b u l B a r A s s o c i a t i o n " a s a r e s e a r c h g r o u p , 8 0 j u d g e s - a t t o r n e y s a n d 7 5 j u d g e - a t t o r n e y t r a i n e e s , w h o a r e t a k i n g o f f i c e i n t h e c o u r t s y s t e m i n İ z m i r a n d A n k a r a a n d 1 0 0 p o l i c e o f f i c e r s , w h o a r e t a k i n g o f f i c e i n İ s t a n b u l w e r e t h e p a r t i c i p a n t s . T h e a i m o f t h i s s t u d y i s t o s c a n t h e p e r s p e c t i v e s o f t h e s e p r o ­ f e s s i o n a l s a b o u t t h e p e n a l t y s y s t e m r e g a r d i n g r a p e c a s e s . M o r e t h a n h a l f o f t h e p a r t i c i p a n t s t h i n k t h a t m a n n e r s o r a p p e a r a n c e o f t h e r a p e v i c t i m , i n f l u e n c e s t h e t r i a l a n d t h e v i c t i m ’s t e s t i m o n y i s n o t s u c c e s f u l . T h e p o l i c e o f f i c e r s , c o m ­ p a r e d t o o t h e r s , d o b e l i e v e t h a t t h e p e n a l t y h a s t o b e m o r e s e r i o u s . % 5 7 o f t h e l a w y e r s , % 3 2 o f t h e j u d g e s - a t t o r n e y s , % 6 8 o f t h e j u d g e - a t t o r n e y t r a i n e e s a n d % 6 l o f t h e p o l i c e o f f i c e r s a g r e e t h a t t h e l a w s r e g u l a t i n g s e x u a l a s s a u l t o f f e n c e s i s t o o t o l e r a n t a n d o n l y a s m a l l p a r t o f t h e m a g r e e t h a t t h e j u d g e s a r e t o l e r a n t t o r a p i s t s . K e y W o r d s : : R a p e , j u d g m e n t , p o l i c e o f f i c e r , j u r i s t

G İ R İ Ş

D ü n y a d a v e ü l k e m i z d e y a ş a n a n y ü k s e k o r a n l a r d a ­ k i ı r z a g e ç m e o l a y l a r ı v e b u n u n s o n u c u n d a g e l i ş e n f i ­ z i k s e l , s o s y a l v e p s i k o l o j i k y a r a l a n m a l a r ı r z a g e ç m e y i t o p l u m u n v e b i r e y i n ö n e m l i s o r u n u h a l i n e g e t i r m e k ­ t e d i r . I r z a g e ç m e h u k u k i , t ı b b i , p s i k o l o j i k v e s o s y a l b o y u t l a r i ç e r i s i n d e d e ğ e r l e n d i r i l d i ğ i n d e c i n a y e t t e n s o n r a i n s a n b e d e n i n e k a r ş ı y a p ı l a n v e k i ş i n i n b e d e n i ­ n i n y a n ı s ı r a k i ş i l i ğ i n e v e c i n s e l ö z g ü r l ü ğ ü n e y ö n e l i k e n a ğ ı r s a l d ı r ı l a r d a n b i r i d i r . B r o w n m i l l e r ( 1 ) , ı r z a g e ç m e y i b i r ç o k y o l d a n v e b i r ç o k y ö n t e m d e n b i r i k u l l a n ı l a r a k g e r ç e k l e ş t i r i l e n d u y ­ g u s a l , b e d e n s e l v e u s s a l b ü t ü n l ü ğ ü n b i l e r e k b o z u l m a ­ s ı n a n e d e n o l a n b i r s a l d ı r ı o l a r a k t a n ı m l a m a k t a d ı r . S e a r l e s v e B e r g e r ( 1 9 8 7 ) d e ı r z a g e ç m e y i , k a r ş ı l ı k ­ l ı u z l a ş m a y ı i ç e r m e y e n , v ü c u d a z a r a r v e r m e t e h d i d i y ­ l e v e g ü ç k u l l a n ı l a r a k y a p ı l a n o r a l , a n a l y a d a v a j i n a l p e n e t r a s y o n o l a r a k t a n ı m l a m ı ş t ı r (2 ) . Y a v u z ' a ( 3 ) g ö r e i s e ı r z a g e ç m e , r ı z a s ı o l m a y a n b i r * A r a ş . G ö r . U z m . P s k . İ . Ü A d l i T ı p E n s t i t ü s ü , C e r r a h p a ş a , İ s t a n b u l * * D o ç . D r . İ . Ü A d l i T ı p E n s t i t ü s ü , C e r r a h p a ş a , İ s t a n b u l * * * A r a ş . G ö r . H u k u k ç u , A d l i B i l i m l e r U z m . , İ . Ü A d l i T ı p E n s t i t ü s ü , C e r r a h p a ş a , İ s t a n b u l G e l i ş T a r i h i : 2 8 . 1 2 . 2 0 0 0 D ü z e l t m e T a r i h i : 0 5 . 0 1 . 2 0 0 1 K a b u l t a r i h i : 1 9 0 2 . 2 0 0 1

c u t 5 , S a y ı 1 , 2 0 0 0 k i ş i n i n f i z i k s e l g ü ç k u l l a n ı m ı , t e h d i t , k o r k u v e y a h i l e v e k a n d ı r m a y o l u y l a a n a l v e y a v a j i n a l p e n e t r a s y o n i l e g e r ç e k l e ş e n z o r l a c i n s e l i l i ş k i y e m a r u z k a l m a s ı d ı r . Y a ş k ü ç ü k l ü ğ ü , a k ı l h a s t a l ı ğ ı v e y a z i h i n s e l b o z u k l u k n e ­ d e n i i l e r ı z a s ı y a s a l o l a r a k k a b u l e d i l m e y e n k i ş i l e r l e g e r ç e k l e ş t i r i l e n c i n s e l i l i ş k i d e ı r z a g e ç m e e y l e m i o l a ­ r a k n i t e l e n d i r i l i r ( 3 ) . I r z a g e ç m e n a d i r r a s t l a n a n b i r o l a y d e ğ i l d i r . E n h ı z l ı a r t a n , e n ç o k i ş l e n e n v e b u k a d a r a ğ ı r b i r s a l d ı r ı o l m a s ı n a r a ğ m e n a d l i m a k a m l a r a e n a z y a n s ı y a n b i r ş i d d e t s u ç u d u r ( 4 , 5 ) . Ü l k e m i z d e 1 9 9 9 y ı l ı n d a ı r z a g e ç ­ m e v e ı r z a t a s a d d i ( T C K . 4 1 4 , 4 1 5 , 4 1 6 ) s u ç l a r ı k a p s a ­ m ı n d a a ç ı l a n d a v a s a y ı s ı 1 5 9 4 8 ' d i r v e t ü m s u ç l a r i ç i n ­ d e k i o r a m % 3 - 3 ' c l i r ( T . C A d a l e t B a k a n l ı ğ ı S i c i l v e İ s t a ­ t i s t i k G e n e l M ü d ü r l ü ğ ü ) . A B D A d a l e t B a k a n l ı ğ ı k a y ­ n a k l ı 1 9 8 7 y ı l ı n a a i t r a p o r a g ö r e y ı l l ı k c i n s e l s a l d ı r ı o l a y l a r ı 7 3 / 1 0 0 . 0 0 0 k a d ı n o l u p ş i d d e t s u ç l a r ı n ı n % 6 ' s ı - n ı o l u ş t u r m a k t a d ı r (6) . 1 9 9 0 y ı l ı A B D A d a l e t B a k a n l ı ­ ğ ı i s t a t i s t i k l e r i n e g ö r e i s e ı r z ı n a g e ç i l e n e r i ş k i n k a d ı n s a y ı s ı 1 3 0 .0 0 0 ' d i r , g e r ç e k s a y ı n ı n t a h m i n e n 6 8 0 . 0 0 0 o l ­ d u ğ u s a n ı l m a k t a d ı r ( 7 ) . V a r o l a n r a k a m l a r s a l d ı r ı n ı n k ü ç ü k b i r k ı s m ı n ı o l u ş t u r m a k t a d ı r . I r z a g e ç m e o l a y l a ­ r ı n ı n s a d e c e % 5 i l e % 1 0 ' u n u n a d l i m a k a m l a r a y a n s ı d ı ­ ğ ı t a h m i n e d i l m e k t e d i r (5 ) . I r z a g e ç m e s u ç u n d a ş i k a y e t o r a n l a r ı n ı n d ü ş ü k o l ­ m a s ı n ı n ç e ş i t l i n e d e n l e r i v a r d ı r . I r z a g e ç m e m a ğ d u r l a ­ r ı , s a l d ı r ı s o n r a s ı n d a b a ş v u r d u ğ u k i ş i l e r i n y a k l a ş ı m l a ­ r ı n d a n ( t ı b b i m u a y e n e , k ü ç ü k d ü ş ü r ü c ü s o r g u l a m a , m a h k e m e v e s a v u n m a a v u k a t ı n ı n m a ğ d u r u n k i ş i l i ğ i n e k a r ş ı y a p t ı k l a r ı s a l d ı r ı l a r ) v e t o p l u m u n y a k l a ş ı m ı n d a n k o r k m a k t a , h e p s i n d e n d e ö n e m l i s i t o p l u m d a v a r o l a n y a n l ı ş i n a n ı ş l a r y ü z ü n d e n k e n d i s i n i n s u ç l u b u l u n a c a ­ ğ ı e n d i ş e s i n e d e n i y l e o l a y ı a d l i m a k a m l a r a b i l d i r m e - m e k t e d i r l e r ( 8 , 9 ) . M a ğ d u r h i ç b i r ş e y y a p ı l m a y a c a ğ ı n ı d ü ş ü n m e k t e , k e n d i n i d a m g a l a n m ı ş , t o p l u m d ı ş ı n a i t i l ­ m i ş , g ü ç s ü z h i s s e t m e k t e d i r ( 1 0 ) . U t a n m a , o l a y ı u n u t ­ m a y a ç a l ı ş m a , s a h i p o l d u ğ u s t a t ü y ü k o r u m a i s t e ğ i , g e ­ l e c e k e n d i ş e s i ( e v l i l i k , i ş v . b ) (1 1 ) , a y r ı c a s a n ı k t a n d a ­ h a ç o k m a ğ d u r u n g e ç m i ş i y l e i l g i l e n i l m e s i , m a h k e m e ­ d e g ö r ü l m e k o r k u s u v e s a l d ı r g a n i l e m a h k e m e d e k a r ­ ş ı l a ş m a l a r ı , s a l d ı r g a n ı n c e z a l a n d ı r ı l m a y a c a ğ ı e n d i ş e s i (1 2 ) y a d a m a ğ d u r u n o l a y ı n s u ç o l d u ğ u n u n f a r k ı n d a o l m a m a s ı (1 1 ) b a ş v u r u l a r ı n d ü ş ü k o l m a s ı n a e t k e n d i r . S u ç i s t a t i s t i k l e r i i ç e r i s i n d e s i y a h s a y ı l a r ı n , y a n i o r t a y a ç ı k m a y a n s u ç l a r ı n ö n e m l i b i r n e d e n i o l a r a k k a b u l g ö ­ r e n ( 1 3 ) b u d u r u m s u ç u n a y d ı n l a t ı l m a s ı n ı e n g e l l e ­ m e k t e , f a i l l e r i n c e z a v e k o n t r o l ü n ü n n o k s a n k a l m a s ı ­ n a v e m a ğ d u r u n s a l d ı r ı s o n r a s ı t r a v m a y ı d a h a y o ğ u n y a ş a m a s ı n a y o l a ç m a k t a d ı r . A r a ş t ı r m a m ı z d a , i n s a n ı n r u h s a l v e f i z i k s e l y a p ı s ı n ­ d a c i d d i y a r a l a n m a l a r a y o l a ç a n b u a ğ ı r s a l d ı r ı n ı n y a r ­ g ı l a m a s ü r e c i n i v e a d l i s i s t e m i ç i n d e y e r a l a n m e s l e k g r u p l a r ı n ı n ı r z a g e ç m e s u ç u n a i l i ş k i n c e z a s i s t e m i h a k k ı n d a k i d ü ş ü n c e l e r i n i i n c e l e m e k a m a ç l a n m ı ş t ı r .

G E R E Ç V E Y Ö N T E M

Ç a l ı ş m a m ı z a , a r a ş t ı r m a g r u b u o l a r a k İ s t a n b u l B a - r o s u ’n a k a y ı t l ı 1 0 0 a v u k a t , İ z m i r v e A n k a r a a d l i y e l e - r i n d e g ö r e v l i 8 0 h a k i m - s a v c ı v e 7 5 s t a j y e r h a k i m - s a v - c ı v e İ s t a n b u l ’d a g ö r e v l i 10 0 p o l i s o l m a k ü z e r e t o p l a m 3 5 5 k i ş i k a t ı l m ı ş t ı r . K a t ı l ı m c ı l a r a m e s l e k g r u p l a r ı , s o s y o d e m o g r a f i k ö z e l l i k l e r i i l e m e s l e k t e k i s ü r e v e ı r z a g e ç m e o l g u s a ­ y ı l a r ı n ı n y e r a l d ı ğ ı 9 s o r u n u n y a n ı s ı r a m a ğ d u r , s a l d ı r ­ g a n v e y a r g ı i l e i l g i l i d ü ş ü n c e l e r i n o r t a y a k o n d u ğ u 4 3 i f a d e d e n o l u ş a n b i r a n k e t f o r m u u y g u l a n m ı ş t ı r . A n k e t f o r m u n u n b ü y ü k ç o ğ u n l u ğ u L e d o u x v e H a z e l w o o d t a r a f ı n d a n F i e l d ' ı n 1 9 7 8 y ı l ı n d a k i ç a l ı ş m a s ı n d a n u y a r ­ l a n a n i f a d e l e r d e n o l u ş m a k t a d ı r . B u ç a l ı ş m a d a y a l n ı z ­ c a k a t ı l ı m c ı l a r ı n ı r z a g e ç m e s u ç u n a i l i ş k i n c e z a s i s t e ­ m i h a k k ı n d a k i d ü ş ü n c e l e r i n i o r t a y a k o y a n 8 s o r u d e ­ ğ e r l e n d i r i l m i ş t i r . H e r s o r u k e s i n l i k l e k a t ı l ı y o r u m , k a t ı ­ l ı y o r u m , k a t ı l m ı y o r u m , k e s i n l i k l e k a t ı l m ı y o r u m o l m a k ü z e r e 4 c e v a p ş ı k k ı i ç e r m e k t e d i r . D a ğ ı t ı l a n 4 0 0 a n k e t f o r m u n u n 3 5 5 ' i ( % 8 9 ' u ) g e r i d ö n m ü ş t ü r . A n k e t f o r m ­ l a r ı n d a ç a l ı ş m a n ı n a m a c ı i l e ç a l ı ş m a y ı y a p a n k u r u l u ş h a k k ı n d a b i l g i v e r i l e r e k , k a t ı l a n l a r d a n i s i m b e l i r t m e ­ m e l e r i i s t e n m i ş t i r . Ç a l ı ş m a n ı n g ö n ü l l ü l ü k e s a s ı n a d a ­ y a n d ı ğ ı b e l i r t i l e r e k f o r m l a r b ı r a k ı l ı p d a h a s o n r a k a p a ­ lı z a r f i ç i n d e t o p l a n m ı ş t ı r . E l d e e d i l e n v e r i l e r i n i s t a t i s t i k s e l d e ğ e r l e n d i r m e l e r i S P S S ( S t a t i s t i c a l P a c k a g e f o r t h e S o c i a l S c i e n c e s ) p r o g ­ r a m ı k u l l a n ı l a r a k y a p ı l m ı ş t ı r . K i - k a r e t e s t i ( C h i - S q u ­ a r e ) i l e m e s l e k l e r a r a s ı n d a k i f a r k l a r ı n a n l a m l ı l ı ğ ı b e l i r ­ l e n m i ş t i r . A n l a m l ı l ı k d e r e c e s i n d e k r i t e r o l a r a k p < 0 . 0 5 s e v i y e s i k a b u l e d i l m i ş t i r .

B U L G U L A R

Ç a l ı ş m a y a k a t ı l a n 3 5 5 k i ş i n i n % 2 8 ’ i a v u k a t ( n =1 0 0 ) , % 2 8 ’i p o l i s ( n =1 0 0 ) , % 2 3 ’ü h a k i m - s a v c ı ( n = 8 0 ) , % 2 1 ’i s t j . h a k i m - s a v c ı d ı r ( n = 7 5 ) . A r a ş t ı r m a g r u ­ b u n u n 8 8 ’i ( % 2 5 ) k a d ı n , 2 6 3 ’ü ( % 7 4 ) e r k e k d i r , 4 ’ü ( % 1 ) i s e c i n s i y e t b e l i r t m e m i ş t i r . Y a ş a r a l ı ğ ı 2 1 - 6 4 , y a ş o r t a l a m a s ı 3 3 , 6 ( S D : 1 1 , 0 1 ) d ı r . B u l g u l a r a ş a ğ ı d a C e z a l a n d ı r m a , D u r u ş m a d a M a ğ - d u a ı n E t k i s i v e D a v a k o n u b a ş l ı k l a r ı n ı i ç e r e n 3 t a b l o h a l i n d e v e r i l m i ş t i r . T a b l o l a r d a , k e s i n l i k l e k a t ı l ı y o r u m v e k a t ı l ı y o r u m o l a r a k v e r i l e n c e v a p l a r e v e t b a ş l ı ğ ı a l ­ t ı n d a t o p l a n a r a k b u n l a r ı n y ü z d e l e r i k u l l a n ı l m ı ş t ı r .

T A R T I Ş M A

Ç a l ı ş m a d a p o l i s l e r i n y a r ı d a n f a z l a s ı ı r z a g e ç m e i l e i l g i l i c e z a l a n d ı r m a y ı y e t e r s i z b u l u p s a l d ı r g a n ı n a ğ ı r b i r ş e k i l d e c e z a l a n d ı r ı l m a s ı d o ğ r u l t u s u n d a g ö r ü ş b i l d i r ­ m i ş l e r d i r . P o l i s l e r i n % 3 9 ' u , s t j . h a k i m s a v c ı l a r ı n % 2 5 ' i i s e t e c a v ü z c ü l e r i n h a d ı m e d i l m e s i g e r e k l i l i ğ i n i s a v u n ­ m u ş l a r d ı r ( T a b l o - 1 ) . B u g ö r ü ş t e e t k e n , a ğ ı r c e z a l a n d ı r ­ m a y ö n t e m i o l a r a k d ü ş ü n ü l m e s i n i n y a n ı s ı r a ı r z a g e ç ­ m e n i n c i n s e l d ü r t ü l e r d e n , c i n s e l a r z u l a r ı n k o n t r o l e d i ­

l e m e m e s i n d e n k a y n a k l a n a n b i r s u ç o l d u ğ u g ö r ü ş ü ­ d ü r . O y s a ı r z a g e ç m e y a l n ı z c a c i n s e l b i r e y l e m d e ğ i l ­ d i r ( 1 4 ) . C i n s e l l i ğ i n d ı ş ı n d a ö f k e , g ü ç , d ü ş m a n l ı k , s a l ­ d ı r g a n l ı k , h ü k m e t m e g i b i u n s u r l a r ı d a b a r ı n d ı r ı r ( 1 4 - 1 7 ) . G e b b a r d v e a r k a d a ş l a r ı ( 1 5 ) , s a l d ı r g a n l a r ı n % 2 5 - 3 3 ' ü n ü n ı r z a g e ç m e y i s a l d ı r g a n l ı k a m a c ı i l e y a p t ı k l a r ı ­ n ı v e b u g r u p t a r a f ı n d a n m e y d a n a g e t i r i l e n ı r z a g e ç ­ m e o l a y l a r ı n ı n c i n s e l b i r h a z i ç i n d e ğ i l k a d ı n a k a r ş ı y ö n e l t i l e n b a s k ı v e s a l d ı r g a n l ı ğ ı n d ı ş a v u r u m u o l d u ­ ğ u n u i f a d e e t m i ş l e r d i r . B i r ç o k s a l d ı r g a n h e r h a n g i b i r z o r l a m a y a g e r e k k a l m a d a n e y l e m i n i g e r ç e k l e ş t i r e b i l e ­ c e k i k e n , m a ğ d u r a z o r k u l l a n m a y ı t e r c i h e t t i ğ i n i d i l e g e t i r m i ş t i r . S a l d ı r ı d a c i n s e l l i ğ i n d ı ş ı n d a ç o k f a r k l ı m o - t i v l e r i n d e s ö z k o n u s u o l m a s ı n e d e n i y l e s a l d ı r g a n ı n h a d ı m e d i l m e s i b a ş k a ş i d d e t s u ç l a r ı i ş l e m e s i n e e n g e l o l m a y a c a k t ı r . L e d o u x v e H a z e l w o o d ( 8 ) p o l i s l e r l e y a p t ı k l a r ı ç a l ı ş ­ m a s o n u ç l a r ı , ç a l ı ş m a m ı z i l e b e n z e r l i k g ö s t e r m e k t e d i r . B u ç a l ı ş m a d a d a p o l i s l e r ı r z a g e ç m e n i n a ğ ı r c e z a l a n d ı r ­ m a y ı g e r e k t i r e n b i r s u ç o l d u ğ u n u d ü ş ü n m e k t e l e r . “ I r z a g e ç m e i l e i l g i l i y a s a l a r ç o k h o ş g ö r ü l ü d ü r . ” d ü ş ü n c e s i n e v e r i l e n c e v a p l a r a b a k t ı ğ ı m ı z d a ; h a k i m , s a v c ı l a r ı n ( % 3 2 ) d ı ş ı n d a d i ğ e r m e s l e k g r u p l a r ı n ı n b ü ­ y ü k b i r o r a n ı b u d ü ş ü n c e y e k a t ı l m a k t a d ı r . A n c a k ı r z a

T a b l o 1. K a t ı l ı m c ı l a r ı n ı r z a g e ç m e s u ç u ile ilgili c e z a l a n d ı r m a h a k k m d a k i g ö r ü ş l e r i

SO R U LAR

A vu ka t

%

H akim -S avcı

%

S tj.H ak.-Sav.

%

P olis

%

X *

Irza geçen b ir erkeğin en azından

30 yıl m ahkum edilm esi gerekir.

30

16

21

57

2 8 .3 1 ’

Suçu ka n ıtla n m ış bir tecavüzcü

hadım edilm elidir.

13

8

25

39

4 4 .9 6

T ecavüzcüleri yarg ıla m a d a y a rg ıç la r

çok hoşgörülüdür.

29

15

13

35

2 5 .3 3

Irza g e çm e ile ilgili ya sa la r çok

57

32

6 8

61

3 5 .6 6 ’

hoşgörülüdür.

*

Tabloda kesin likle ka tılıyo ru m ve katılıyo ru m u n y ü z d e le rin in toplam ı verilm iştir.

**p<0.001

T a b l o 2 . K a t ı l ı m c ı l a r ı n d u r u ş m a d a m a ğ d u r u n e t k i s i i l e ilgili g ö r ü ş l e r i

SO R U LA R

A vu ka t

%

H akim -Savcı

%

S tj.H ak.-Sav.

%

P o lis

%

A

2

Cinsel s a ld ırıy a uğrayan m ağdurun

geçm işi g e n e llikle davayı

8 6

61

72

78

3 5 .7 1 **

etkilem ektedir.

Cinsel s a ld ırıy a uğrayan m ağdurun

tavırları v e y a dış görünüşü davayı

83

55

60

57

4 0 .3 4 **

e tkilem ektedir

* Tabloda kesin likle ka tılıyo ru m ve k a tılıyo ru m u n y ü z d e le rin in toplam ı verilm iştir.

**p<0.001

T a b l o 3 K a t ı l ı m c ı l a r ı n ı r z a g e ç m e s d a v a l a n i l e i lg ili g ö r ü ş l e r i

S O R U LA R

A vu ka t

H akim -S avcı

S tj.H ak.-Sav.

P o lis

%

%

%

%

) C

Irza g e çm e d a va la rın d a savcılar

54

15

19

37

4 7 .2 2 a

m ahkem e için gereği gibi hazırlanm az.

Cinsel s a ld ırıy a uğ ra ya n m ağdur ifade

verm ekte çoğu kez başarılı o lam az.

89

81

80

81

7.35b

*

Tabloda kesin likle ka tılıyo ru m ve katılıyo ru m u n y ü z d e le rin in toplam ı verilm iştir.

ap<0.00 1

C i l t 5 , S a y ı 1 , 2 0 0 0 g e ç m e s u ç u i ş l e y e n l e r i y a r g ı l a m a d a , h a k i m l e r i n h o ş ­ g ö r ü l ü o l d u ğ u d ü ş ü n c e s i n e d e k a r ş ı ç ı k m a k t a d ı r l a r ( T a b l o 1 ) . O y s a ı r z a g e ç m e i l e i l g i l i T C K m a d d e l e r i n e b a k t ı ğ ı m ı z d a c e z a l a r ı n a l t s ı n ı r l a r ı n ı n b e l i r t i l i p ü s t s ı ­ n ı r l a r ı n ı n i s e b e l i r t i l m e y e r e k h a k i m e o l a y ı k e n d i i ç e r ­ s i n d e d u r u m a g ö r e d e ğ e r l e n d i r i p ç o k y ü k s e k c e z a l a ­ r a h ü k m e t m e i m k a n ı n ı n t a n ı n d ı ğ ı n ı g ö r m e k t e y i z . B u d u r u m d a , e ğ e r c e z a l a r d a b i r h o ş g ö r ü v a r s a b u y a s a ­ d a n d e ğ i l , h a k i m l e r i n t a k d i r i n d e n k a y n a k l a n d ı ğ ı d ü ­ ş ü n ü l m e l i d i r . L e d o u x v e H a z e l w o o d (8 ) ç a l ı ş m a s ı n d a i s e p o l i s ­ l e r , g e r e k h a k i m l e r i n g e r e k s e y a s a l a r ı n t e c a v ü z c ü l e r e v e r d i k l e r i c e z a l a r d a h o ş g ö r ü l ü o l d u ğ u n a i n a n m a k t a ­ d ı r l a r . T o p l u m d a y a y g ı n o l a r a k b e n i m s e n e n y a n l ı ş i n a n ı ş ­ l a r n e d e n i y l e s a l d ı r ı s o n r a s ı m a ğ d u r u n g e ç m i ş i , c i n ­ s e l h a y a t ı , y a ş a m t a r z ı s o r g u l a n m a y a b a ş l a r . S a l d ı r g a ­ n ı n a v u k a t ı t a r a f ı n d a n s a v u n m a e s n a s ı n d a m a ğ d u r u n g e ç m i ş i , c i n s e l t a v ı r l a r ı , c i n s e l y a ş a m ı o ı t a y a k o n a r a k s a l d ı r ı y a m a ğ d u r u n c i n s e l t a h r i k t e b u l u n m a s ı n ı n y o l a ç t ı ğ ı i s p a t l a n m a y a ç a l ı ş ı l ı r . D a h a ö n c e c i n s e l b i r l e ş ­ m e y e r a z ı o l m u ş b i r k a d ı n ı n y i n e a y n ı ş e y i i s t e y e b i l e ­ c e ğ i n e i n a n ı l ı r . K a d ı n ı n ö n c e k i c i n s e l a k t i v i t e l e r i , k a ­ d ı n ı n g ü v e n i l i r l i ğ i n i s a r s m a k i ç i n k u l l a n ı l ı r . Y a ş a m t a r z l a r ı t o p l u m t a r a f ı n d a n o n a y l a n a n k a d ı n l a r ı n , g e r ­ ç e k m a ğ d u r o l a b i l e c e ğ i d ü ş ü n ü l m e k t e d i r ( 1 5 ) . B u n u n n e d e n i c i n s e l s u ç l a r d a o l a y ı n ş i d d e t b o y u t u n d a n ç o k c i n s e l l i k b o y u t u n u n ö n p l a n d a t u t u l m a s ı d ı r . B u n e ­ d e n l e a c ı m a s ı z c a y a r a l a n m ı ş , ç o k y a ş l ı y a d a ç o c u k m a ğ d u r l a r a d a h a ç o k s e m p a t i y l e y a k l a ş ı l m a k t a d ı r . ( 1 8 ) . M a ğ d u r u n s a l d ı r ı s o n r a s ı k a r ş ı l a ş t ı ğ ı m e s l e k g r u p ­ l a r ı n ı n ı r z a g e ç m e i l e i l g i l i i n a n ı ş l a r ı n ı d e ğ e r l e n d i r m e ­ y i a m a ç l a y a n b i r ç a l ı ş m a n ı n s o n u c u n d a d a ; p s i k o l o g ­ l a r ı n % 2 4 ’ü , p s i k i y a t r i s t l e r i n % 2 9 ’u , a v u k a t l a r ı n % 3 7 ’s i , h a k i m s a v c ı l a r ı n % 4 9 ’u , s t j . h a k i m s a v c ı l a r ı n % 5 7 ’s i , p o l i s l e r i n % 6 2 ’s i s u ç l a n a n k i ş i y l e d a h a ö n c e k i c i n s e l i l i ş k i n i n , s a l d ı r ı n ı n c i d d i y e t i n i a z a l t t ı ğ ı n a ; p s i k o l o g l a ­ r ı n % 8 ’i, p s i k i y a t r i s t l e r i n % 1 2 ’s i , a d l i t ı p u z m a n l a r ı n ı n % 1 4 ’ü , a v u k a t l a r ı n % 2 6 ’s ı , h a k i m s a v c ı l a r ı n % 3 8 ’i, s t j . h a k i m s a v c ı l a r ı n % 4 l ’i, p o l i s l e r i n % 4 8 ’i " H a y a t k a d ı n ­ l a r ı n ı n ı r z a g e ç m e y l e i l g i l i i d d i a l a r ı ş ü p h e y l e k a r ş ı l a n ­ m a l ı d ı r . " g ö r ü ş ü n e ; p s i k o l o g l a r ı n % 1 8 ’i, p s i k i y a t r i s t l e ­ r i n % 2 7 ’s i , h a k i m s a v c ı l a r ı n % 3 8 ’i, a d l i t ı p u z m a n l a r ı ­ n ı n % 4 0 ’ı, a v u k a t l a r ı n % 4 4 ’ü , s t j . h a k i m s a v c ı l a r ı n % 5 2 ’s i , p o l i s l e r i n % 6 6 ’s ı k a d ı n l a r ı n d ı ş g ö r ü n ü ş l e r i v e d a v r a n ı ş l a r ı i l e ı r z a g e ç m e y i k ı ş k ı r t t ı k l a r ı n a i n a n m a k ­ t a d ı r ( 1 9 ) . B u ç a l ı ş m a g ö s t e r m e k t e d i r k i , t o p l u m d a y a y g ı n o l a r a k b e n i m s e n e n y a n l ı ş i n a n ı ş l a r a d l i s i s t e m i ç i n d e y e r a l a n m e s l e k g r u p l a r ı n d a d a g ö r ü l m e k t e d i r . L e G r a n d y a s a l a r ı n t o p l u m d a k i k a d ı n v e e r k e k a r a s ı n d a ­ k i i l i ş k i d e n e t k i l e n d i ğ i n i v e b u d u r u m u n d a k a r ş ı l ı k l ı b i r e t k i l e ş i m i ç i n d e o l d u ğ u n u s ö y l e m e k t e d i r (2 0 ) . B i z i m ç a l ı ş m a m ı z d a d a ( T a b l o 2 ) a r a ş t ı r m a y a k a t ı ­ l a n m e s l e k l e r i n b ü y ü k b i r o r a n ı , c i n s e l s a l d ı r ı y a u ğ r a ­ y a n m a ğ d u r u n g e ç m i ş i n i n , t a v ı r l a r ı v e y a d ı ş g ö r ü n ü ­ ş ü n ü n d a v a y ı e t k i l e d i ğ i n e i n a n m a k t a d ı r . B u m e s l e k g r u p l a n i ç e r i s i n d e y a r g ı l a m a g ö r e v i n i y a p a n v e k a r a r n i t e l i ğ i n d e h ü k ü m v e r e n h a k i m l e r i n d u r u m l a r ı f a r k l ı l ı k v e ö n e m t a ş ı m a k t a d ı r . B i r h a k i m i n , a h l a k , b i l g i v e v e r i m l i l i k g i b i g e n e l n i t e l i k l e r i y a n ı n ­ d a , b a ğ ı m s ı z v e o b j e k t i f y a n i ö n y a r g ı d a n a r ı n m ı ş t a r a f ­ s ı z l ı ğ a s a h i p o l m a s ı ö n c e l i k l i g e r e k l i l i k t i r . H a k i m l e r i n b a ğ ı m s ı z l ı ğ ı , k a r a r l a r ı n ı v e r i r k e n h ü r o l m a l a r ı , h i ç b i r d ı ş b a s k ı v e t e s i r a l t ı n d a b u l u n m a m a l a r ı d e m e k t i r . B i ­ z i k o n u m u z i t i b a r i i l e a s ı l i l g i l e n d i r e n i k i n c i n i t e l i k , y a n i o b j e k t i f l i k t i r . H a k i m i n e l i n d e k i t e r a z i n i n t a m t a r t ­ m a s ı n ı n b u i k i n c i ş a r t ı , h a k i m i n m u h a k e m e i ç i e t k i l e r ­ d e n k o r u n m a s ı d ı r . O b j e k t i v i t e n i n t a r a f s ı z l ı k v e k i ş i l i k ­ t e n s ı y r ı l m a ş e k l i n d e i k i b o y u t u b u l u n u r . B u t a r a f s ı z ­ l ı k , t a r a f m a k a m l a r ı n d a a y n ı d u r u m d a b a ş k a l a r ı d a o l ­ s a , a y n ı k a r a r ı n v e r i l m e s i n i s a ğ l a r . A n a y a s a , “ H e r k e s k a n u n ö n ü n d e e ş i t t i r ' ’ ( m a d d e : 1 2 1 / 2 ) d e r k e n b u n u k a s t e t m e k t e d i r . A d a l e t s e m b o l ü n ü n , e l i n d e t e r a z i b u ­ l u n a n g ö z ü k a p a l ı b i r k i ş i o l a r a k k a b u l e d i l e g e l m e s i , h a k i m i n t a r a f l a r d a n b i r i n i n o l u m l u v e y a o l u m s u z e t k i ­ s i a l t ı n d a k a l m a m a s ı g e r e k t i ğ i n i g ö s t e r i r . H a k i m g ö z ü n e k a d a r k a p a l ı o l u r s a , y a n i t a r a f l a r a y a b a n c ı k a l a b i l ­ d i ğ i ö l ç ü d e , d o ğ r u v e i s a b e t l i k a r a r v e r e b i l i r (2 1 ) . B u n e d e n l e , a r a ş t ı r m a m ı z a k a t ı l a n t ü m m e s l e k g r u p l a r ı n ı n b ü y ü k b i r o r a n ı n ı n v e b u n l a r i ç e r i s i n d e ö z e l l i k l e h a k i m l e r i n y a n d a n f a z l a s ı n ı n ( 8 0 h a k i m s a v ­ c ı i ç e r s i n d e 5 3 ' ü n ü n h a k i m o l m a s ı , m e s l e k t e b u l u n m a s ü r e l e r i n i n o r t a l a m a 22 y ı l o l m a s ı v e % 5 8 . 5 ' i n i n 5 0 ' d e n f a z l a o l g u i l e k a r ş ı l a ş m a l a r ı g ö z ö n ü n e a l ı n d ı ğ ı n d a ) c i n s e l s a l d ı r ı y a u ğ r a m ı ş m a ğ d u r l a r ı n g e ç m i ş i , t a v ı r l a r ı v e d ı ş g ö r ü n ü ş l e r i n i n d a v a y ı e t k i l e d i ğ i ş e k l i n d e c e v a p v e r m e l e r i , b u d a v a l a r d a ; d e l i l l e r i n y e t e r s i z o l m a s ı d u - r u m u n d a o b j e k t i f k a r a r l a r v e r i l m e s i n i e t k i l e y e b i l e c e ­ ğ i n i d ü ş ü n d ü r m e k t e d i r . L e d o u x v e H a z e l w o o d (8 ) ç a l ı ş m a s ı n d a d a p o l i s l e ­ r i n b ü y ü k b i r o r a n ı n ı n , m a ğ d u r u n g e ç m i ş i , t a v ı r l a r ı v e d ı ş g ö r ü n ü ş ü n ü n d a v a y ı e t k i l e d i ğ i g ö r ü ş ü n e s a h i p o l ­ d u k l a r ı b e l i r t i l m e k t e v e b u s o n u ç ç a l ı ş m a m ı z ı n s o n u ç ­ l a r ı i l e p a r e l e l l i k g ö s t e r m e k t e d i r . Ç a l ı ş m a d a p o l i s l e r i n % 3 7 ' s i , a v u k a t l a r ı n % 5 4 ’ü ı r z a g e ç m e d a v a l a r ı n d a s a v c ı l a r ı n m a h k e m e i ç i n g e r e ğ i g i ­ b i h a z ı r l a n m a d ı ğ ı g ö r ü ş ü n ü ö n e s ü r m ü ş l e r d i r ( T a b l o 3 ) . Ö n s o r u ş t u r m a c e z a y a r g ı l a m a s ı n ı n b i r i n c i a ş a m a s ı ­ d ı r . B u a ş a m a d a s u ç h a b e r i n i n y e t k i l i o r g a n l a r a u l a ş ­ m a s ı ü z e r i n e h a r e k e t e g e ç i l e r e k , s u ç t e ş k i l e d i p e t m e ­ d i ğ i ş ü p h e s i v e b u o l a y ı n k i m i n t a r a f ı n d a n g e r ç e k l e ş ­ t i r i l d i ğ i a r a ş t ı r ı l m a y a b a ş l a n ı r . B u ç a l ı ş m a n ı n i y i b i ç i m ­ d e y a p ı l m a s ı , i l e r i d e b u o l a y y a r g ı ç ö n ü n e g ö t ü r ü l d ü ­ ğ ü n d e , u y u ş m a z l ı ğ ı n ç ö z ü m ü b a k ı m ı n d a n b ü y ü k k o ­ l a y l ı k s a ğ l a r . H e r g ü n y a ş a n a n b i n l e r c e o l a y i ç i n d e , h a n g i s i n i n s u ç o l d u ğ u v e h a n g i s i n i n s u ç o l m a d ı ğ ı a r a ş t ı r ı l m a s ı n ı n y a p ı l m a s ı k o l a y d e ğ i l d i r . B ö y l e b i r