Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi

FETİHNAME-İ KIBRIS

Yrd. Doç. Dr. Numan KüLEKÇi* Yrd. Doç. Dr. Turgut KARABEY**

Eskiden bütün İslam ve Türk devletlerinin yaptıkları savaşlarda elde ettikleri zafer sonunda zaptedilen yerler dolayısıyla komşu hükümdarlara. prens, şehzade ve valilere gönderdikleri mektuplara fetihnime adı verilirdi.

Bu gelenek İslam dünyasında çok eskIden beri vardı. Osmanlı Devleti de bu İslam geleneginin etkisi altında kalarak özellikle Hristiyan dünyası karşısında

kazandıgı başarılarını diger İslam hükümdarlarına duyuruyordu.

Bu fetihnamelerin yazılıp gönderilmesinin bir amacı da yanlış haberlere meydan vermemek. içerden ve dışardan saldırınak için fırsat bekleyenlerin umudunu kırmaktl.

Fetihnameler. genell1kle elçi heyetlertyle ve degerl1 hediyelerle birlikte gönderilirdi. Düşmanlarn karşı bir tehdit. dost hükümdarlara da bir müjde ve moral verme nltel1gi taşırdI. Bazen de kendisine dost olmayan bir devletin dostu olan hükümdara onu üzmek için

* Kazun Karabekir Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi. ** Fen-Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi.

gönderilirdi.

Fetihnameler. resmi ve resmi olmayan kimseler

tarafından yazılabilirdi. Mesela: İstanbul'unFeth'i Fatih

Sultan Mehmet tarafından Molla Gürani'ye yazdınlıp

Mısır hükümdarına gönderilen resmi fetihnamedir.

Nişancı Tacizide Cafer Çelebi'nin yazdıgı Mahrusa-i

İstanbulFetihnamesi de özel bir fetihnamedir.

Fetihnameler savaşın tarihini anlattıkları için

tarih ilmi bakımından önem taşırlar"'**.üsmanlı

fetihnameleri Türkçe, Arapça ve Farsça yazılırdı. Baş tarafları özellikle bir önsöz (mukaddiIne) niteııgi taşırdı. Yerine göre ayet, hadis ve Arapça hikmetli cümlelerle süslenirdi. Metin kısmında olay yine sanatkarane bir üslupla secili bir şekilde anlatılır, araya yer yer manzum parçalar sıkıştırılırdı. Sonunda genellikle olayın tarihi

ebced hesabıyla manzum olarak verilirdi. Fetihnameler

manzum-mensur karışımı edebı bir türdür. Bu tür

üzerinde şimdiye kadar gerektigi kadar durulmamıştır. Biz bu sayıda Şerifi'nin yazdıgı. bir nüshası İstanbul Üni. T.Y. 3851 numarada bulunan ve 28 yk olan

Fetihnime-i Kıbns'ıl1 transkripsiyonlu metnini

yayınladık. 16. yüzyılda yazılan bu eserin müellifi Şerifi

hakkında bilgi bulamadık. Bu eser resmi olmayan bir fetihnamedir. Metnin degerlendirilmesini ve günümüz Türkçesine çevrilıniş şeklini önümüzdeki sayıda verecegiz.

Eser hakkında Agah Sırrı Levend, Gazavatnameler ve

Mihaloğlu Ali Bey'in Gazavatnamesi (Ank. 1956, s.83)

adlı eserinde bu yazmadan söz etmektedir.

*'ri< Mehmet Zeki Pakalın. Osmanlı Tarih ve Deyimleri Sözlüğü, İst. 1993. c.1, s. 614-615.

Şerayif-i letayif~i şükr-i bi-1).ad ve~ayif-i ne~ayif-i

l.ıamd-i la-yü'ad ol baııal>.-ı balayıl>. u abıal>. ve mu'tI YÜ münfil>. u l>.asımü'l-erzal>. içün olsun ki şüca'-ı 2a müslimIn ve guzat-ı dınün

• <o i i . . I · i - i., • i.... 1

~~ ...>-f> ~ ~ ~ ...ıı..::..J

şadası bedel-i cehüd-ı cihadına sebIl

~ ·11 .. '" A Jı '-!~ dJı.:ıs;.J2

edası selatın ü ıü'l-ictihadına delIl olub meratib-i

seniyye-i diniyye menal>.ıb-ı guzat-ı seniyye ile nümayan

YÜfür-ı beyte-i islamla neş>at-ı Iman-ı rabşan oldı ve

letaytf-i şalavat-ı 2b cevabir-i meknün ol m~har-ı nida-ı .:,~ ı.iJ 1

r-A

UJi ""="" ~ .:.ıı "i i 3üzerine olsun ki

0-Y'

~ UJi ~,)

.w

4

ile ünıınetine ba'iş-i 'inayet-i sübl)an oldı.

~ ~~1 .J .wı ~.J ~IJ oi~ ~ UJı ..:..I~

WIJ~15

ve ve~ayif-i da'vat-ı zakiyyat-ı ervaJ:.ı-ı selatın-i m~iye-i

'oşmaniyan

1 Müminlere yardım etmek bize yaraşır. (Süre 30/47)

2 Biz işte böyle iyilik edenlere mükafat veririz. (Süre 12/22)

3 Üstün gelecek olanlar şüphesiz Allah'ın tarafını

tutanlardır. (Süre 5/56)

4 Allah müminlerden hoşnut olmuştur. (Süre 48/18)

:; Allah'ın daima salatı sabah akşam onun, ailesinin ve

3a 041 ~i

-?

~l.::-.;.ı cLlJI t-A.;6içün olsun ki müzahir-i fetl:ı-i fettaJ:ı ve nizanı-ı (alem ü sebeb-i iş1aJ:ı olmuşlardır.

Beyt:

Şag iken saIikler olmuşdur tar~-i vazıl:ıa

Hey müselmanlar ol;!:uİl COşman1yanafatil:ıa

l:;Iuşüşa padişah-ı calem-penah J:].alifetu'ııah ~ıll-ı illah

l.ıa~ret-i sultan-ı selatIn-i zemIn ~utb-ı Ca1em-i temkIn ve

müdebbir-i telvin-i Cevalim dln-i metin aCnI sultan SelIm

l:;lfuı bin Sultan Süleyınan bin 3b Sultan SelIm

~~ . ; i ~i

4..ihL:

<L:J J.ı ~ ~ i . )~ 4jj i ~ 1.1 17

~ ~ illl..;:ıı ~ ~I,j~ ~J JL.. ~~

r.JI,.,J ~ ~IJ ~I,.,J .JI.rb ~ b~I-::.JI.:, 'i

~Wi ~ J-: . )i <tJ~ J~ 4jJ 1..1-4 ~.I.ı.LI

'iI J J~~i ~ ~,jl ~ JI.:, ~ r~i ~L... J

r\..lQ...c.

Meşııevı:

Şah-ı şer-i nebevi }:ıMı?-ı din 4a

Zıll-i Bal> padişeh-i rüy-ı zemin

Basit-i emn-i eman şah-ı cihan

Ma?har-ı sıIT-ı Süleyman-ı zeman

6 Allah onların cennetlerin en yücesinde derecelerini

yükseltsin.

7 Allah onun devletini "Allah'a kalb-i selim ile gelenlerden

başka ne mal ne de oğulların fayda vermeyeceği güne dek"

(Sure 26/88-89) geniş lutfuyla sürdürsün. Zafer onun

sancağından ayrılmasın. acziyette düşmanlarını hiç

bırakmasın. Allah onun kıy'amet gününe kadar celalinin

gölgesini uzatsm, yani onu saygm kılsın. Ye o kıyamet günü

Cebhesi nür-ı 1].ılafetle münlr

Şal.ıibü'r-ra'yşeca'at-teşlr

B~etI:ı içün eyleyeli fetI:ı-i kelam

Oldı küffar ilinün işi temam

İder ol şer-i şerın ta'?im 'Ömrini çog ide fettaI:ı-ı 'aıım

Ell.ıamdülil1ahi'l-nıelikü'I-[aııamşadrü'l-vüzera-i el­ [tıam U bedrü'l-kübera-i el-fi.l].al1l 4b [aıp'd-i mu[akidü'd­ devletü'?-?a1ıire ~a[id-i ma~a[idü'l [izzet-ül bahire

ma?har-ı fa?lu '11all ~ ~ .J-o "'--::Ü~8 bedr-i şadr-ı vezaret-i Mul.ıammedPaşa ~ ç Lo ~..)'7 La 4...LJ i ~ 9

l.ıazretleri gibi vezir-i şa'ibü't-tedbIrüü zenıaıı-ı

vezaretinde ve evan-ı şadaretinde beraya asüde-l.ıaı ve re[aya m üreffeb ü 'l-al.ıvaldur. Ijuşüşa ol ce nab-ı mer1)amet-me)ab ü şefa~at-iyab esl.ıab-ı ensaba ?ahIr

sa

u erbab-ı el.ısaba dest-gIr muhibb-i meşaYitı-i [i?aın ve

muhi~~-i sulel.ıa-i kiram u [a1im-i mütte~i-i

ın üs tal.ıa~~ü'1-i[?aııı darü '1-Ija~ 1.ıazret -i Sultan

Süleyman merl.ıüm ve magfürun diyar-ı a.l].rete mü"eddi olan sefer-i nuşret-?aferinde eylediği tedbIr-i umur-ı [asker-i ?afer-fercaın ve şıyanet ü l:ıimayet-i beyze-i islam

il,A ~~ . ;110 vüzera-i kiramun hiçbirinden şadır ve

ne\f--i 5b beşer böyle firaset ü şeca[ata ~adir olmamışdur.

Ve'l-1)aşıl zeban-ı tıame-i beyan keıııal-i firaseti

8 Onu dilediğine bahşeder. (Süre 57/29) ') Allah onun dilediğini kolaylaştırsın.

ta.lpirtnden ~a.şır ü beyan-ı l].ame-i zebfuı al:ıvaı-i şecacatl ta4rIıinde müte~aşırdur).

Meşnevi:

Lem'a-i şem<i anun şer-i MuJ:ıammednürdur Daver-i devr-i zemclııufı bende-! ~dur

Re'yi bifı re'ye bedel ~t-ı şedi ~an

ErUgi tedblr olmuşdur pesend-i nü.kte-dan 6a

FI-sebil-illah

gazaya

dayim eyler himmeti

Şü.kr ider inşafına day1m Mu1)am.med ümmeti

Daytı:na olur du'a-i bayroı Sultana sebeb Böyle <adl1le

vezaret

oldı ~ razı-ı Rab

Padişcilı-ı macdelet aşar-ı min-Ieyi ünehar

Daytma olsun serir-i sal~tdapayidar

Sidrden clınin disün bu virde abm-i Emin

Müste!.ıab eyie duc.a.mı ya iIahel-c.a.lemIn

Çün ol !.ıatret-i 6b cenab-ı ':ili

CfuniC-i cemi'ü1-mekarun ve1-mec.a.li

ıı Menıür ':'L...=ı.YI,J J.uJ~ .,j-A l..:! U,Jı

.:,1

umür-ı münkinitdan Kıbrüs'da bagI vii

tugyan

müşahede

ve meyan-ı ehI-i islamdan refinden küIli mücahede

müIaJ:ı~a idüp tzaıesi ~ble-i ~abne-i erbab-ı Qacat ve

kacbe-i tayife-i eşl;ıab-ı muradatdur diyü ol menzil-i şıd~ u macdeletde varİş-i CÖmereyn merl;ıüm Sultan Süleyman

zamanında 7a manıür u deyn idinmişdi. Ell;ıamdülillah

cahde vefaya cazlınet ü kü.ffara cefaya niyyet eyledi.

Beyt:

İt müradahIll ya Rab l:ıuşüIe mevşü1 Felek el-fail u h.ıtfun u kemaıün u ~bül

bu rüşendür ki I.LA L....:.J-! . ;112gaza muccİZat-ı seyyidü'l­

enam ve 'adat-ı aba-i kiram ve muktezayat-ı ecdad-ı

ci?arrılandur ve li-haza temhld-i mebadi-i metalib-ı ra~a

YÜ teşy1d 7b mebarıi-yi meJartb-ı la~a babında bezl-i

mechüd ve müdillede-i mawül u machüd ?uhüruna ma?har olmaga Camme-i müsl1mIne zarar olan cezIre-i

meıküre-i küffar-ı l;ıak-sarufı bir~aç l:ıişar-ı felek­

üstüvarın fetl;ı içün 0,Jj-'-"L:JI ~ ~~ı ",:-,j..=. ~i 'j113 diyü füccar-ı bed-girdarın pay-mal-ı mükedder-ül a1.ıval ttmege iki vezir-i şa=tbü't-tedbu

sa

aşaf-ra YÜ ıat-ı cali­ simat ile calem-aralaruiı birisini sefayin-i ?afer-meJaşire s.erver ve birisini l)ayyal-i 'asakir-i şecaCat-te:>şlre ser­ casker eyledi zira 01 iki şu-i ner ü şa1;ı.ib-i na?ar1aruiı birisi Cerbe nam l:ıişar örlİnde cüretler ile clraste ve biri }5:onye nam l;ıişar öiıinde şecacatler ile pIraste iki merd-i

merdan şecacat Bb ve şav1etde ~anıan u Nerimanldur.

Ve li-haıa 01 iki dilaver ile cünd-i ıafer rehberi bucden ve

12 Bu günümüze kadar.

13 İyi bilin ki şeytanın yandaşlan hep kayıptadırlar. (Süre

58/19)

ya~Inen ~ ~ ..:.LJ 1""'-'4 ~ll4diyü İrsal bu sacadet-i cu~baya iC?:am u idal olundu~da

j.A~ i ~ i j..\~ i j~ lüo <LU .J i 15rnu~tezasınca

iradat-ı Rabbanı ve meşiyyet-i sübl:ıanı ile 15.apudan cAli

Paşa-yı cadil u ma~bulu'l-(9a) 1)aşa'il en~ar-ı Cinayet-i

padişahI ile man?:ür ve I:Iazret-i MuştaHı. Paşa ile nıamür

olnıuŞ idi. ~..rbJ i ~

J..=..A-,

i 16nıu~tezasınca

murafa~t ve muvafa~at ile caniheynden bab-ı istihaı-e ve üslüb-ı iştişaı-e meftül:ı olup

~ I.,J LS ..i \, "ÜJ iJ .üW LS ~ I.,J i ~l7 diyü

mabeynlerinde olan il:ıhiş u il)tişaş ma~biil-i Cam u l].aş ve delIl-i l].ayr-ı l)a1aş gb olmuşdur.

Meşnevi:

Revcin aldı dilinin bezm-i Tezme

Ta~assüT çekdi danalar bu 'aZme

Diyar-ı 'azme varup ŞiT-i ner-var Biri ).{at ~at şeca'at itdi

i:ı;haı-'Adüya tigin itdikçe l:ıaville

Leb-a-leb semmile şundı piyale

Şikar ardınca pervaze açup per

Eğer keşti şala mallend-i şehper

] 4 Biz sana doğrusu apaçık bir fetih ihsan ettik. (Süre 48/1) ]5 Ehlini ehline sevkeden Allah'ın melekleri vardır.

l6 Önce arkadaş, sonra yol.

Uzatmaz keştl-i a'dayı bürran

~uş olsa lOa olamaz ürıinde perran

Süleyıruln-ızeman devrinde sab~

Dilaverlikleriyle aldı fayı15.

Biri yagı1arun çenginde ?Ahir Hünerler itmede olmuşdı mahir

Refil.u Muştafanun mu'cizatı

'Adu andan nice bulsun necatı

Şeca'at babIllı başladı şer~e

Ten-i aCdayı 15.ı1dı şer~a şer~a

Gören ol mercii andı (IOb) ~

'Adüya vimıedi ~ahn amam

Şeh-i şa~ib-15.ır{ına bundan ~dem

'Ubudiyetde kim vardur mu~ddem

Virilmiş l:ia~dan ana ~üsn-i tedbir

Vücudına müsatıtıar tir ü şemşir

İki tıoş-rayılpldı L:I~ muraf~

Şeca'atda sebfLvetde muvaf~

Bir olmuş şanki iki şrr-i nerdür

Çünki mu15.te?a-yı meşiyyet-i (11 a) subl:ıanI ve

i15.ti?a-yı imtisal o evamir-i tla.15.anı birle her keşti-yi

?afer-rehber şayd u şikar ardınca süzülür şehper gibi bal per açup gündüz yanlarınca güneş-i zer hüma-yı surl}-ı

vaıa-per gibi püyan ve fülk-i sim-i hilale şeb-i siyah-atlas

bad ban o i u P ~ l:ı)' 1-' ~ ~ i .u....;ı18 donanma- i

hümayün-ı padişalı-ı islam (llb) mal:ıall-i ma15.şüda vuşül u (azmıeri l~uşüle mevşül olup enfas-ı subl:ı-gah zemin ii zemanı mucattar ve aşar-ı pertevle kevn ii

mekanı münevver 15.ıldu15.da şada-yı top u tüfenginden

derya-yı bigeraıı güm giım gümleyüp ve gavgayi-aşüb-ı

cenginden zemIn üzeman irıleyiip edCiye-i cünd duca ile

elviye-i cünd-vega ser-efraz-pervaz açup (12a) işbu

şemaniye ve seb(in ve tis'-a-lllie (978) yılında mübarek' sefer-i ıııu?afferüü evvelinde '-asker-i ?afer-rehber derya-yı bigeran gibi revan oldu15.da düşmenlıa-yı berri bal:ıri aldı. Cümlemiz emvac-i baİ.lr-ı süyüf ile gar15. oldı diyü nicesi

cmı acısiyle l~işara ve nicesi haşın alup kuhsara 15.açdı.

Mesneşı:

Zahir olup mu~teza-'y1 emr-İ Hayy-ı ı;ü'l-celal

'Asker-İ rııışret-~er cü~ eyledi derya mişal

Bal.ıri zeyn itdi sefayin giydi al5. her badbarı

Gösterür gülgün kürekler tıün-ı a'dadan nıŞaI1

Zer hümaya sürh-i ".:ila eyleyiip gün pen ü bal Fülk-i sime badban itdi siyah atlas hilal

Cünd-i islamı görüp küfIara kar aldı firar

Bal:ın şan $tdı berre padişah-ı ka.mkar

Çün gurre-i garra-yı (13a) sabaJ:ı turra-i pertev ile ıııutarra-yı revaJ:ıdan hüveyda ve envar-ı aşar carz-ı semavat u arza münteş1r-l ziya olup guzat-ı dlne neslın-l

se~ıer tenessüm ve bu fet~-i mübine cemal-i calem

tebessüııı ldüp tabI u küs-ı sultani güş-ı zemIni pür­ tanin Hdi. Avaz-ı surna ve ceng ü I::ıarb nice fersal:). yere

C yetdi. Bu fet~-i bi-naz1rüfı bifıde biri yazılmaz cem olursa bill deblri (ı3b) ve'1-~aşıl ser-casker-i cali-himmet u Neriman-heybet ve ıs:ahraman-şavlet.

,,:("·1 ·..iJI~ ":(". IL....ı':l ... lu:..i.J119

~...;.jr ~ı.E' -- .

i'"~ i j.A '_! b .:..j i diyü manend-i ş1r-i ner caskere

rehber-i l).isar olup Lefl5.ose nam ~işarı yaCni tıaşIDı miyanında almagı il)tiyaı- itdükde ol l.ıışna l).avaıe olan müdanc ve feyz-i feyyaz-ı vasic ile guzat-ı sacadet- (14a)

n~akrün :.ı~ LiJ i ~ ~~ :.ı 1.j20şadaslllı gerdüne peyveste ~.l.o.t '-:-'1 k :.,..ı. ->=~~ ~JJ2.1

küffaı--ı dil-1].aste idüp düd-ı siyah-ı cuşşa~ gibi hevayi

topları asmana agdurdılar. şavail~-i aşübla başlanna

tolular yagdurdılar. Ya'ni ol ~al'a-i I-Jayber-mişaıüfı cAli_

var ~a.pusın ~oparmaga. ve tarra~-ı top-ı mancııııg ile

zelzel~-l }p.yfuneti üstlerine ~oparma.ga. ~bet Muştaffı

Paşa'yı merd-i merdan te~şir-ı şecaca.t Sultan Sellm Ijan

istimaıet Ü ricaı-ı müctehidIn-l sidre mekana. ca.leyh-i

'a.vni'l-meliki'ı

_.

mennan cevher-i hidayet gösterüp

19 Kasap koyunun çokluğuna önem vennez. Korelan odun çok olsa da. (Atasözü).

20 Bizim ordumuz şüphesiz üstün gelecektir. (Süre 37/173) 21 Şiddetli azaptan dolayı kafirlerin vay haline! (Süre 14/2)

'-:"""='..ri

~J 4...1.J i .:,.... ~ 22 beşaret-i büşra-yı dil-flrlb olup bi-c_{avn1-11ahi'l metikü'l al).ad}

\ A .... o L... ~~I~J23 nidasiyle güş-ı hüş-ı

müslimlne (l5a) şafa YÜ e~alIme-i islama büy-ı vefa

yetişdi.

ı..? lo

c.,

i .,.JJ i~'jı c.,~ u....aJ ..J-!~ ~ ~ i)Üi ~~.:,.... vO.;'j124

Meşnevi:

MuCCtzat-ı Muştata idüp güneş gibi ~uhür 1:laşı1 oldı ehl-i isıama nice dürlü süriır

Ser-te-ser irüp meşam-ı 'aleme büy-ı vefa

Güş u hüş-ı müslimIne bu nida virdi şafa

Yazılup tiJI

->-a

~25 ile l].oş name yine (l5b) Hamd-i lillah nuşret oldı ehl-i isıama yine çünkl ol na15il-i

~..:.ı.;-b-:i ~ü J ~IJ .. uı ~ i..ıl J ~ ~

.J.:>~'jIJ ~J'j'

F

~ ~ ~26

müstecmiC-i fezayil

~ ~ ~.) -'j i ..:J.'t...:•..L... .; i i..a J 27

22 Allah'tan yardım ve yakın bir fetih. (Süre 61/13)

23 Ey ~1uhammed! "~üminleri müjdele". (Süre 61113)

24 Onun vasıflarını kaleme almaktan anlatına yeteneği aciz

kalır. "Yeryüzündeki ağaçlar kalem" (Süre 31: 27)bile olsa.

25 Allah'tan yardım. (Süre 61/13)

26 Ben peygamber iken Hz. Adem çamur ve su arasında idi. Bu

sözün de söyleyicisi ağzıma bir damla su damlattı da

öncekilerin ve sonrak.ilerln ilimIerini öğrendim. (Hadis-i

Kutsi)

27 Biz seni ancak alemle re rahmet olarak gönderdik. (Süre

1e m Ca - i r al:]. ş an -ı n ur -ı pak ma?har-ı

~')LA~ i ~ Ll ..:.lY~ ,.:.r~.,.J 28ha<ü's-sübül ü

sultanü'r-rüsül l:ıazretlerinüü maganb (16a) ve meş~da

evamir-i şerifesini icra ve şerayic-i latlfesini hüveyda ve leyall ve eyyamını mihr ü ıııah tig ü tlrile ruşen u ziya iden selatln-i Cazlmetü'ş-şan ve selatIn-i al-i cOşman

fütüI:ıatın tecdld ve il~ya itmege şada~at-ı catIkiyyei ve

cadalet-i Ömeriyyei ?ahir u nezahat-i COşmaniyyei ve velayet-i Culviyyei bahir idüp I:ıazret-i padişah-ı caH· ına1.taın ve hÜffiam biıı-hümam (l6b) ıasakir-i islam irsa1 itdükde bu fetI:ıe ser-caskeri I:ıazret-i paşa

,,~ .J-6 ~~ 4JJ i

J...:..A

dJ Ij.J 29guzat-ı müsliınIn

ehl-i sünne

4 '

c.l·ıLL ....;~ 130 diyiip iki saI:ıib­ ~ıran-ı dilIr ü merd-i meydan şa1bü't-tekblr ra>yile bu

gaza-yı ekberde rU1.ıs-ı küffara taşlar yagdırılup ~ulub-ı

bed-kirdara daglar başıldı. Ya'ni ol dilaverlerüfı (17a)

~ılıçları carşa aşıldı. Birisi ma-te~addemden berde

mefl].ar-i <QşmaniyaıııIl bende-i ma1.tbuli ve birisi baI:ırda

~ılıcın şalar ~olı oldugınca şecacat ve isti~ametleri iki

şahid-i 'adil maınada hezar şühüd-ı cadüvle mu'adil

oldu~da nişan-ı tevkic-i diıı sacadet-m~un

.,:.,~~ rA~.J ~....;~ ~ illi "l:J.J1 .,:.,1 'j131

ve imtinaıı-ı (lTh) tevId' bi'ayıı-i linayet meşl.ıün

28 Sen olmasaydın. sen olmasaydın alemleri yaratmazdım. (Hadis-i Kutsi)

29 Bu Allah'ın dilediğine verdiği iutfudur.(Süre 5/54) 30 Kılıçlar cennetin anahtarlandır. (Hadis)

31 Bilisiniz ki, Allah'ın dostlarına korku yoktur; onlar üzülmeyecekler de. (Süre 10/62)

ı..::. i_,J-A i tiJ i J-u,... _{_ •}

_...,r

. i _~~ .1-: -;.. jJI ' _~ - 'i _J 32

.:.ı~,) ..r= r+:'.) ~ ç ~ i J.:ı

olup 'azımkar u zar-ı a'danuiı karı zar oldukda

mücahidin menazil-i ref1'a1arınuza enal). nuştış 33

~ LS i..i...:. ~ ~ .:.ı~ ~ .J.7..:ıJ i ~ .u.ı i .:.ı i

. i....w....ı

...,.0.J-t--O.ro ...,.. .

dur diyü cüyfış-ı cevşen-püş hücüm u (l8a) l)urüş ve

tCıatum-ı bal:ır gibi cüş idüp ya'ni guzat-ı dIn vacib-ül

i15.baı himmetü'r-rica1 te15.attu'-ul cibal diyü yer yer taş u

topral.<dan nice fülk-i cebel nıişal yıgup ol mu'az~arna-i

1p1a'-ı rub'-ı nıeskün ve u'cübe-i çarl)-ı bul.<alemün

fetJ::ıinde serdar-ı bahadınlıı-ı sipah <LLl i ~ j-a 'ii ~i L:. J34

diyü küffarı zir ü zeber ve l.ıişarı l)ake beraber itdürmege

(l8b) himem-i padişah-ı islam ve ihtimam-ı 'asker-i

zafer-fercam ile 'ırz u ve~arın evc-i Süreyya'ya "karin olmal). mu"karrer oldı.

Meşnevi:

Himrnetden oldı şahJm bad-ı ~er vezire Devlet dırabtı üzre fetl:ı oldı ber-resıde

Eşcar-ı şevket üzre ber döndi Mitaba

LeyH ?:aferde berki fer virdi mah-ı taba

32 Allah yolunda öldürülenleri sakın ölü sanmayın. Bilakis onlar diridirler; Rableri yanında nzıklara mazhar olmaktadırlar. (Süre 3/169)

33 Allah, kendi yolunda kenetlenmiş bir yapı gibi saf bağlayarak savaşanları sever. (Siıre 61/3).

Şahan-ı 'alem ey şeh reşk itdi bu gazaya

Rul.ıaniyan irişdi bu fetl.ıile şafaya

(19a) Nagah bir gün afitab-ı calem-tab keşti-İ islam-ı

~afer-meab gibi şubh-ı şadılp manend-i badban ve her

tar-ı şucacını çarmıhlerden nişan gösterüp yed-i l5.udretle mühre-i mah cila-i şafl:ıa-i şubI:ıgalı olup güneş 1].ayt-ı

zerrinle mıstar çarı} etrafına barekaHalı zer çeküp

tevekkül-i Rabb-ül calemın taştir ü tevessül şefic _-ill

ıuüınibhı (19b) taI:ırir buyurulup fetI:ı-i ~afer ricasında

di.:ı ~ J..ıü ..:J..:,13Sve talım ve tevl.ıld edasında

diL.. ..:J~ ..Jlil

...?

~36 diyü ~ııı-ı ilah-ı müstecaıı

yalni padişah-ı macdelet-cunvaıı vezlr-i şalişine istimalet ve cezlre-i meıküruü etrafını şıyanet birle sefayin-i islama müdavere ve aCda-yı cadem l5.ınin-ı Illul.ıaşara buyurup küffaruii ıasker getürmesi (20a) il].barı

~ d.il 'i 1j.,A .:.ı13ihidayeti ile mekıüb u Cinayet ~L:J i ı..!~ ı..!.J+:! 'i illi .j138 ile aCda-yı din

magliibdur diyü buyuruldul5.da elI:ıamdulillah niyyet-i Cazm-i küffar-ı lacInI..l.71 4-::ı-8 ~ lo 39feI:ıvasınca

mesdüd u guzat mabeyninde l..ı.", ~.;-ii ~

J.

? ' ,,40 mul5.tezasınca mevedd(ü-i memdüd olup a(da-ya

.j .", j-'-" L:J i ~ d.:J.", 14 1

35 Sen bu işe kadirsin.

36 ~lülke senden gayri malik yoktur.

37 (Süre 24,

38 Allah'ın hainlerin hilesini başanya ulaştırmayacağını... (Süre 12/52lı

39 Bu ancak (Muhammed'in uydurmasından ibarettir. (Süre

25/4).

40 Allah onlar için (gönüllerde) bir sevgi yaratacaktır.(Süre

19/96).

41 İşte bunlar zarara uğrayanlardır. (Süre

macmisınca l].usran II l:ıayret

~ 'i" ~J ~ <LiJ i ..J-A ~ 1..0,,42

müstedcasınca (20b) kürbet-i f1r~at ta~dlr-i ~adir ile

mıı~dderve bil-cümle küff"iirufı l:ıaııeri mükedder aldı.

Beyt:

Mihr ü malı ile vtrdi şa.nıa-i çarba cilii

Mihr çekdi tıayt-ı zernn ile mıstar guy1ya

Name-! çartlUİ1idüpseronamesini zer-nişan Padişah-ı beft-kişver namına çekdi n1şan

Mefbaı"-ı'Oşmiın1yanya<ni SeUm Han-ı zeman

Nfır-ı <adli pertev ile ruşen olmaga cihan

(21a) Kilke nm-ı <adl1le oll:ıükme <unvan eyledi

~bnsuİ1 eıratinuİ1 keştine ferman eyledi

Emr-il].ünkarl verir şa1işi güş eyieyfıp

can ve baş ÜZTe di~ derya gıbi cüş eyleyfıp

çevresin aldı sefayin nitekim ~-i ~

Herbirtsi eyledi ti.J i

:.r

~.n refik

Ell:ıamdül111ah mübarek reblcül-al].irüfı sekizinci

güni yevmü'ş-şebtdür. Devlet-i padişah-ı islam nümayan

Lefl<.ose (21 b) tam r.ıişan 1)ak ile yeksan olup guzat-ı

42 Allah tarafından onlara ne bir dost vardır ne de bir yardımcı. (Süre

lj.un-efşaı:ı elinde her tIg tIg-i surlj. u ~ara başlu me1'unlar sürlj.-ser topra~ başlarına zır ü zeber oldılar.

Meşnevi:

Bu gazanı mübarek eyleye I:Ial5.

Şahlar reşk ider buna el-I:ıal5.

'Avıı-i I:Ial5.la bu fetI:ı-i zibaya

Oldı tig ü teberle piraye

J5.ıbnsa 'azm edince ,?:ıll-ı ilah

Oldı 'avıı-ı I:Iuda bi-fai:l-ı ilah

Çünki bi-fazl-illalı Rabb-ul 'alemIn ?l11-ı ilah-ı

padişah-ı dIıı Sultan-ı selatın-i ruy-ı zemın

l:ıazretlerinüiı bu gaza-yı ser-ftrazları ya'ni bu cihad-ı

nıüıutazları ile erva1:ı-1 eslafa enVa'-1 şafa ve eŞnaf-1

ru1:ı<"uliyana buy-ı vefa yetişdi. Meşnevi:

Tüglar Keyvan'a eflake yetişdi her 'alem

Hak-ı rah itdi züı.ıaı a'da demini dembedem

I:IamdillIlah devletünde ey şeh-i şaI:ıib-l5.ıran M~har-ı fetI:ı-i ilahı oldı 'asker nagahan

Bu ruşendür ki sa'adetlü padişahınııZUÜ zat-ı

şed'leri canıi'-i erbab-ı 'avarif u lanli'-i af1thab-ı

maCarifdür ki hem-dem-i lj.aşları celal eşerden mü'eşş1re ist1dlal gibi olup ol ab-ı ruy-ı beşere-i ehl-i ya~n macarif

u kemalat-ı hemonişin ile (23a) ehali-yi 'aleme hÜller­

güya mü)eşşirden eşer göstermişdür. el-l:ıa15 ol elif-i isti15funetle layı15-ı iclal olan mh-i ceıaı-i toş-tışaJ.uiı

reşel:ıat-ı 15.atarat-ı gamam-ı a.15.lam-ı dürer-bari vii

nefehat-ı nesimat-ı esrar-ı kelam-ı ber-inti+am (anber­

nişarI ile gülşen-i (avarif-i inşa ma1).zarumuz hüner ü

fenn-i ma(arii-i dil-güşa münevver ve mu(attardur. Meşnevi:

Destine alsa :ş:aleın la'l-i Beda{ışfuı yağdurur

Dür içün deryalara banlIl-ı

nisan

yagdurur

(23b)Brr ser-amed servdür 'manı manend-i <alem Nola idlnse muş.al:ıib şa1;ıib-i seyf ü ~em

l:Iatret-i sultan Selim'üİl m~har-ı 'trfamdur

Pad,tşcih-ı macdelet-ruşenmaeartf kamdur

laslyemma ol (alim-i (alem (irfan-ı Rabb-ül-ekrem ve

enva(-ı hüda beyan-~

r-i

lo .:>~~i ~44

a(nI emlr-i (ilm-i taşavvuf mlr-i 'alem gülzar-ı gülistan-ı

reyal:ıln ba'iş u ezhar-ı bagban-ı besatln-1 feşal).at olduguna (24a) delil ol ceva.hir zevahir u rengIn beyanİ

.:> 4-.)_l.i

J ..:.ıJ-':H~ i .:..+=ı~45ve vaşf-ı şan-ı sa'adet-nişa.nI

.:>4-

'i.J ~ ~ı ':"6:" "bı rJ46 . olan l:ı8.ı:ni-üı I:Iaremeynü'ş-şertfeynve nur-ı (ayrı-ı insan ve insan-ı (ayn u l:ıafız-ı bilad ruy-ı zemin u padlşah-ı

kamran-ı dIn l:ıazretlerinüiı 'ilm ü (irfan u ta15vasına

44 İnsana bilmediğini öğretti. (Süre 96! 5) .

45 Sanki onlar yakut ve mercandır. (Süre 55/58).

46 Burlıara onlardan önce ne bir insan ne bir cin dokunmuş­ tur. (Süre SS! 74).

ay1ne ve celal II cemal (24b) ve il:;ı.san-ı bI-hemtasına

gencine olmuştur.

Beyt:

Dogrulur şaffında (unvan eyieyiip namın ~alem

Dergeh-i şehde ser-efraz aldı ı:nanend-i <alem

ve sacadetlü padişahıIDızuri mel:;ı.asin-i z;at-ı calI ve el:ıasln-i şIfat-ı müte'allleri 'unvanında ve işbu fetl:;ı.-i bı­

n~üri tarQı1 beyanında bir ~aşide ile Qıtitam-ı kelam ve

duca-ı 1;).ayr-ı padIşah-ı islam eda olundı.

Beyt: (25a)

.:.-1

..,.s

~

.::

L..:. ~ :.;..Q ,,1 C: ..~ i'

.:.-1 ~.;-.. . ~ ~ ,,1 ~i.:..

~ide:

Ey feridüıı-sa~tu 'tzzet-~ Rüatem-~ga

Vey hümayülı-htmmetu ~et-naıar J;Jatem-seha

~ol1anıİl bagladı \tullar ~bns'l ttdll.ı1şclı Re'y1le fetl.ı aldı SÜT aldı se~ plşva

Ref olup ar~uiı atatı cihan asüdedür Cevr devri ret' ideiden ıatun ey ~-1 {Iuda

Bu gazMıa reşk ider cümle selapn-i cihan Rehberün ...ıJ i .:.ı-a

..

..-.:.4~ ola l].anum dayima

47 Onu methetmek herkesin şam değildir.

Onun adını söylemek bile onu memetmek için yeterlidir.

48 Yardım Allah'tan. (61/13).

(25b)yüz agardup ~ullarufı küffa.ra oldı ~ara gün Gird.i gülgün cameye tigun yüzi şuyına mah

Bu rezilnde nefyin işbat itd.i ti~ illa ki tir

~ollayup ~ullarufu atıldı düşmenden yafıa

Ben tatJ.ayyül eylerin ki gökde uçsa düşmenüfı

Tirün anı gökden uçurdur ~açarı bulur reha

Ti~ u tuguİl mihr ü meh gibi cihana fer virür Biri yalui yüzli d.ilher birisi bir meh-~a (26a)

Nehr-i sa'l.1 yo~ deridüm nehr-i sayil olınasa

DergehüIide luçfunun emvac l}anum ca-he-ca

Müste'ar-ı l}aliş oldı şu zülal-i lutiuna

Der-m(yan damen-i peykdür tııdmete bad-ı şaba

Ab-ı rüşen 'aleme ey mef1)ar-ı 'Oşmaniyfu1 Bir l}alefsin kim selef ruhini lplduİl pür-şafa

Gün gibi nfatdasın lakin ziyade pertevüIi Atl1iib-ı devleı:üİl rüşen şeha subl,ı u mesa

İsterem ıat-i şerlfüIile 'adüna olsa yar (26b) Sana bı-had ~adr u Cizzet düşmene derd ü bela

Oldı bu fetl,ı-i mübarekde fütühat-ı keşir pad.işahum .J...i l.:ı j...Q...i-+9 oldı tanl}-i gaza

HaIDH şer"-i şerif fatır-ı 'alemsin bugün

Ber~-i tigüiı dayim itsün şar~ u garbı pür-ziya

Bende-i a~r ~uzatundan şerlfl ruz u şeb

Can u dille izdiyad-ı "ömrüne ey1er du'a

Nar-! ~hrun şem'-veş ba.gnn eıitsün düşmenün

Ta dem-i mal:ışer ola ~dil-i l;ffidrün rüşena (27a)

ol l:ıazret-i ~ıll-ı Uah U 1].allfetu'llah ve 'aıem-penah

l:ıazretlerinün 'alem-i şerIf-i 'alem-ara ve cihan­ peymaıarına 'arz-ı l:ıaı bende-i da'I-efgende oldur ki l:ıaıa yevmi yüz otuz a~çe ile Menzile ~azasından ma'zül ve

evleid-ı resul da'iniz merl;ıum ve magfurla Sultan

Süleyıııfuı 'aleyhi'rraJ:ıme ve'l gufran damadı ve eşda~-ı

'ibadı mer:t:ıum (27b) Rüstem Paşa

~ L..t....

-

L. ~i

. ..r

·....uı _~

so

bendenizün imamı merl:ıüm Seyyid Mu:t:ıammed du'a­

guyufıuzun oglı bende-i güzln sabı~a şeref-i selatIn-i

'izam ve l;ıaılya peder-i padşah-ı islam olan !:ıazret-i 'aIi­

rütbetürı eva.nıirı celiletü'l i~tldar u al:ı~am-ı cemlletü'l­

aşarıarı ile bir medrese ve yedi ~azada müderris ve ~a<;lı

olup Bazret-i Padişah-ı islam

i'~1 ~_~.;i "-~i <LU i ..l-;ıi sı

(28a) l:ıazretlerinüfı şada~a-i 'aliyye ve 'inayet-i

celiyyeleri ile Menzile ~ai;asına bir müddet ~a<;ll ve

munfaşıl olup devletlü ve sa'adetlü padişah

50 Allah cenneti dilediğine kolaylaşarır.

51 Alah onun hükümlerini kıyamete kadar ebedi kılsın.

I:Iazretlerinüİl izdiyad-ı Cömrleri ducasma evl>at-ı l]aınsede

iştigal ve ~ .ro~ I..,J "I SZeınrine lmtişal üzre yüz

" b ~ ..l..doL.... ~

.u

~ i " b ~ .ıL I.".:A ~ ı...:. <tJJ i -4-'>53 ~,~ ~ ~~ " ~~ ~ 4-l"..l ~ .u~ı

Budur dayim du(anuz padişahuiı

Ziyade eylesün (ömrini Allah

Alınca Kıbns'ı evvel gazada

Didüm tariVi fetl:ıe fatl-ı blllah

....u4j....;..j

l\ VA-1570

52 Sizden olan idareciler.

53 Allah onun şeref vesilelerini kolaylaştırsm ve hazırlatsm;