T.C
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ
EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
EĞİTİM YÖNETİMİ TEFTİŞİ PLANLAMASI VE EKONOMİSİ
ANABİLİM DALI
TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJESİ
PAMUKKALE İLÇESİNDEKİ TAŞIMALI ÖĞRENCİLERİN
BAŞARILARINA YÖNELİK
VELİ BAKIŞ AÇISI
MEHMET SOYUPAK
EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
EĞİTİM YÖNETİMİ TEFTİŞİ PLANLAMASI VE EKONOMİSİ ANABİLİM DALI
TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJESİ
PAMUKKALE İLÇESİNDEKİ TAŞIMALI ÖĞRENCİLERİN
BAŞARILARINA YÖNELİK
VELİ BAKIŞ AÇISI
HAZIRLAYAN Mehmet SOYUPAK
Danışman
TEŞEKKÜR
Kendimizi geliştirme yönünde çıktığımız bu yolda bizlere yüksek lisans yapma konusunda destek olan İl Milli Eğitim Müdürlüğümüze,
Proje çalışmamın planlama, araştırma, yürütme ve oluşumunda ilgi ve desteğini esirgemeyen, engin bilgi ve tecrübelerinden yararlandığım, yönlendirme ve bilgilendirmeleriyle çalışmamı bilimsel temeller ışığında şekillendiren öğretim üyesi, danışmanım sayın Yrd. Doç. Dr. Metin YAŞAR Bey’e,
Yüksek lisansa başladığım günlerde her konuda yardımını esirgemeyen değerli hocamız Sayın Prof. Dr. Abdurrahman TANRIÖĞEN’e,
Proje hazırlama aşamasında bana destek veren öğretmenlerime,
Yüksek lisans eğitimim boyunca bilgi ve tecrübelerinden faydalandığımız bütün öğretim görevlilerimize,
Teşekkür ederim.
ÖNSÖZ
Nüfusu az ve dağınık yerleşim birimlerinde bulunan veya öğretime elverişli olmayan eğitim kurumlarındaki öğrencilerin seçilen merkezlerdeki eğitim kurumlarına günü birlik taşınarak eğitim öğretim etkinliklerinin yürütülmesine taşımalı eğitim denmektedir. Taşımalı eğitim uygulamasının en önemli hedefi ülke genelinde eğitimin yaygınlaştırmasıdır ki bu devletin vatandaşlarına karşı yüklendiği en önemli sorumluluklardan biridir. Ülkenin coğrafik yapısından dolayı yerleşim birimlerinin dağınık olması, bazı bölgelerde gözlenen yoğun göç, bir yandan eğitimin niteliğinin yükseltilmesine çabalarken diğer yandan eğitim maliyetlerinin azaltılması gibi nedenler Türkiye’de taşımalı eğitim uygulamasını gerekli kılmıştır.
Denizli’de 1992-1993 öğretim yılından bugüne devam etmekte olan taşımalı eğitim özellikle kırsal kesimde yaşayan öğrenciler için vazgeçilmez öneme sahiptir. Kırsal kesimde yaşayan öğrenciler için okula ulaşım ve eğitim konusunda fırsat eşitliği sağlayabilmektedir. Her ne kadar avantajları olsa da taşımalı eğitimde de karşılaşılan çeşitli sorunlar bulunmaktadır. Bu çalışmada 2014-2015 öğretim yılında Denizli’nin Pamukkale ilçesinde uygulanmakta olan taşımalı eğitimde öğrencilerin ulaşım, beslenme, ders performansı ve ders dışı faaliyetler konularında karşılaştıkları sorunlar ve bunlarla ilgili veli görüşleri alınıp getirilen çözüm önerileri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Araştırmanın amacı, Pamukkale ilçesindeki taşımalı eğitimde veli görüşlerini ve önerilerini saptamaktır. Araştırmada nitel yöntem, veri toplamak için ise görüşme ve anket ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Pamukkale’de taşımalı eğitim yapan beş okuldan seçilen 135 öğrenci velisi oluşturmaktadır.
ETİK BEYANNAMESİ
Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, tez yazım kurallarına uygun olarak hazırladığım bu tez çalışmasında;
. Tez içindeki bütün bilgi ve belgeleri akademik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi,
. Görsel, işitsel ve yazılı tüm bilgi ve sonuçları bilimsel ahlak kurallarına uygun olarak sunduğumu,
. Başkalarının eserlerinden yararlanılması durumunda ilgili eserlere bilimsel normlara uygun olarak atıfta bulunduğumu,
. Atıfta bulunduğum eserlerin tümünü kaynak olarak gösterdiğimi,
. Kullanılan verilerde herhangi bir tahrifat yapmadığımı,
. Bu tezin herhangi bir bölümünü bu üniversitede veya başka bir üniversitede başka bir tez çalışması olarak sunmadığımı beyan ederim.
ABSTRACT
THE PERSPECTİVE OF THE PARENTS TO THE SUCCESS OF BUSSED STUDENTS İN PAMUKKALE, THE DİSTRİCT OF DENİZLİ
SOYUPAK Mehmet
Master’e Degree Project Department of Educational Sciences
Educational Administration, Supervision, Planning and Economy Department Project Consultant: Yard. Doç. Dr. Metin YAŞAR
June 2016
With this higher licence Project work,the success of bussed students in Pamukkale , Denizli is evaluated from the perspective of the parents.This research Project , done in 2015-2016 educatıon year , is to shed light on the general nature of all Turkey.This work is applied to 201 parents whose opinions about bussed education aren’t taken before.Two parted research scale consist of 31 questions.The findings that are the result of the scale are interpreted and evaluated on spss. Generally, there isn’t any meaningful difference among the opinions of the parents in Denizli. The opinions of the parents of bussed students who have non-equal distance to school show discrepancy.
I hope this work contributes to students who get education in bussed sytem in Turkey.
İÇİNDEKİLER
PROJE ONAY FORMU………..iii
TEŞEKKÜR SAYFASI……….. iv ÖNSÖZ………..……….. v ETİK BEYANNAME ……….……….... ………….… … vi ABSTRACT……… vii İÇİNDEKİLER……… viii BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ……… ….. 10 Problem Durumu………..………10 Problem Cümlesi…. ……… …. ………... 14 Alt Problemler……….. …..……14 Araştırmanın Önemi……….14 Sayıltılar……….... ….. 15 Sınırlılıklar……….…... 15 Araştırmanın Amacı………. 15 Tanımlar………..……. 15 İKİNCİ BÖLÜM İLGİLİ ARAŞTIRMALAR……….……… 17
İdareci ve Öğretmenlerin Özendirilmesi ………... 17
Taşımalı Eğitimin Daha Verimli Yapılması………... 18
Taşımalı Eğitim Bursa İl örneği……….. 19
Taşımalı İlköğretim Öğrencilerinin Görüşleri…………..……...23
Taşıma Merkezi Okullardaki Öğretmenlerin Görüşlerine ………..……... 24
Taşımalı Eğitimin Okul-Veli-Öğrenci İlişkisi……….……… 25
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yöntem………..…….. 27
Araştırmanın Modeli……… 27
Evren ve Örneklem……….. 27
Veri Toplama Aracı………... 28
Veri Toplama Süreci……… 28
Verilerin Analizi………..…..…….. 31
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Bulgular ve Yorumlar……….….……… 32
Eğitim Düzeyi Değişkenine Göre Bulgular……… 32
Meslek Gruplarına Göre Elde Edilen Bulgular……….…….. 33
Velilerin Yıllık Gelirlerine Göre Bulgular……….. 34
Velilerin Taşıma Merkezine Uzaklıkları………... 35
BEŞİNCİ BÖLÜM Sonuç ve Öneriler……… 38
Taşımalı Eğitimin Öğrenci Velileri Açısından Olumlu Etkileri………….. 38
Taşımalı Eğitimin Öğrenci Velileri Açısından Olumsuz Etkileri………… 39
Öneriler………..……….. 39
Kaynakça……… ………..……… 41
Ekler Taşımalı Eğitimin Veli Bakış Açısıyla Değerlendirilmesi……….……… 43
BİRİNCİ BÖLÜM
Giriş
Taşımalı eğitim uygulaması; ülkemizin geleceği olan, bina, donatım, araç gereç ve diğer imkanlardan yoksun köy ve mezrada yaşayan çocuklarımızın eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak amacı ile merkez okullarda daha güvenli, daha hijyenik, daha donanımlı ve modern teknolojik imkanlarla eğitim görmesini sağlamak amacı ile yapılan başarılı bir uygulamadır.
Yasal dayanağını 222 sayılı İlköğretim Kanunu ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunundan alan, Milli Eğitim Bakanlığı Taşımalı Eğitim Uygulama Yönetmeliği oluşturmaktadır. Ülkemiz ilköğretim sisteminde yeni bir uygulama olmasına rağmen (maksimum 15-20 yıl geçmişi) çabuk benimsenmiş ve kabul görmüştür. Uygulama sayesinde taşradaki eğitim öğretim imkanlarından yoksun bulunan köy ve mezra öğrencilerinin oluşturduğu taşıma merkezi okullar, her yıl en az bir fen lisesi veya 5- 10 Anadolu öğretmen-ana dolu lisesi gibi prestijli okullara girmeyi başarmışlardır.
Taşımalı eğitim uygulaması nasıl daha az tartışılabilir ve daha çok övünülebilir hale gelebilir? Bu soruya cevap verebilmek için uygulamanın artıları ve eksilerini ayrı ayrı analiz etmemiz gerekmektedir.
1.1. Problem Durumu
Milli Eğitim Bakanlığı Taşımalı İlköğretim Yönetmeliği’ne göre taşımalı öğretimin tanımı; ilköğretim okulu bulunmayan, çeşitli nedenlerle eğitim-öğretime kapalı, birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ilköğretim okullarındaki öğrencilerin, taşıma merkezi okullara günübirlik taşınarak kaliteli bir eğitim-öğretim görmelerini sağlamaktır (Milli Eğitim Bakanlığı, MEB, 2000). Taşımalı eğitimden yararlanan öğrenciler nüfusu az, dağınık yerleşim birimlerinde veya öğretime uygun olmayan eğitim kuramlarının bulunduğu yerlerde bulunmaktadır (Küçüksüleymanoğlu, 2006). Yapılan çalışmalara bakıldığında taşımalı eğitim ülkemizde “1989-1990 eğitim-öğretim yılında Kırklareli ilinde 3, Kocaeli ilinde 2 taşıma merkez okulda pilot uygulama ile başlatılmıştır. 1997-1998 eğitim- öğretim yılında zorunlu eğitimin sekiz yıla çıkarılmasıyla birlikte taşımalı eğitim
uygulamasının kapsamı artırılarak taşıma merkezi okulların sayıları da çoğalmıştır” (Özgün, 2007).
Türkiye’de eğitimin yaygınlaştırılmasının gerekliliği, yerleşim birimlerinin dağınık olması, iç göçler nedeniyle bazı yörelerde nüfusun azalması, okulların kapasitelerinin altında çalışması, öğretmenlerden verimli olarak yararlanılamaması, eğitimin niteliğinin yükseltilmesinin gerekliliği, maliyetlerin azaltılmasını sağlama, fırsat eşitliğinin sağlanmasının zorunluluğu taşımalı eğitimi ihtiyaç haline getiren nedenlerdir. Taşmalı okullarda öğrenci velileri çocuklarıyla yeteri kadar ilgilenmemektedir. Bu durumun nedenleri: Okulun farklı yerleşim yerinde bulunması, taşıma birimlerinin
genellikle kırsal alanlarda olması, velilerin çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşmaları sonucu çocuklarına daha az zaman ayırabilmeleri sayılabilir. Bu nedenlerle de okul-aile işbirliği düşük seviyede gerçekleşmektedir. Burada velilerin, öğrenim görülen okul ile farklı köy ya da mahalleler de oturuyor olmalarının etkili olduğu söylenebilir.
Taşımalı eğitim yönergesi 14. madde gereği taşınan öğrencilerin velileri ile en az üç toplantı yapılması gerekmektedir (Taşımalı İlköğretim Uygulaması Yönergesi, Ankara, www: meb.gov.tr). Ancak velilerin bir kısmı sadece öğretim yılı başındaki toplantıya katılıp diğerlerine katılamamaktadırlar. Öğretmen-veli iletişimi yüz yüze pek yapılamamaktadır. Okulun veya öğretmenin istekleri muhtar veya servis şoförü yoluyla velilere aktarılmakta, veli toplantılarına genellikle seçilen bir veli temsilcisi katılmaktadır. Görüşme yapılan muhtarlar, okul yöneticileri ve velilerin belirttiğine göre birçok veli devletin çocuklar için üstlendiği maddi külfetin büyüklüğünün farkında olabilirler. Buna rağmen kimi veliler öğrencilerin taşınması yerine, kendi köylerinde eğitim almalarının daha sağlıklı olduğunu düşünebilirler. Taşınacak olan öğrencilere ve bu öğrencilerin sınıf öğretmenlerine ders yarıyılı başlamadan önce bir uyum programı uygulanmalıdır. Bu program öğrencilerin okula uyumlarını ve öğretmenlerin taşınan öğrencileri sınıfa kaynaştırmalarını kolaylaştıracaktır.
Taşımalı ilköğretim, nüfusu az ve dağınık yerleşim birimlerinde, ilköğretim okulu bulunmayan ya da birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ilköğretim okullarındaki öğrencilerin, taşıma yoluyla merkezi ilköğretim okullarına günü birlik taşınarak öğrencileri fırsat eşitliğinden yararlandırmak ve onlara daha nitelikli öğrenim olanağı sağlamak amacıyla yapılan bir uygulamadır (Taşımalı İlköğretim Uygulaması Yönergesi, Ankara, 1994).
Taşımalı eğitim ihaleleri 4734 sayılı kamu ihale mevzuatına uygun olarak hizmet alımı usulü ile yapılmaktadır. 5018 sayılı kanun hükümleri ve ihale mevzuatı hükümleri tam anlaşılmadığından veya yorum eksikliği nedeni ile ihale uygulamaları sahiplenme aşamasında kalmakta il özel idareleri ve milli eğitim müdürlükleri arasında gidip gelmektedir. İl özel idareleri harcama yetkilisi olmamalı, olacaksa ki 5018 sayılı kanun gereği harcama yetkilisidir, ihaleyi özel idareler yapmalıdır. Çözüm önerisi olarak il milli eğitim müdürlüğü taşımalı eğitim birimi bu konuda tek yetkili olmalı , 5018 sayılı kanunda değişikliğe gidilerek ödenek il milli eğitim müdürlüğüne gelmeli ve harcama yetkilisi il milli eğitim müdürlüğü olmalı bu yetki gelen ödeneğin dağıtımı, kullanılması ve ihale uygulamasını kapsayacak şekilde olmalı , çünkü il özel idareleri sadece 4734 sayılı kanun cephesinden çalışma yapmakta oysa ihale dosyası MEB Taşımalı Eğitim Uygulama Yönetmeliği, Ulaştırma Bakanlığı Okul Servis Araçları Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre hazırlanması gerekmektedir.
Yıllık olarak yapılan ihaleler, yüksek oranda rekabet ortamına sebep olmakta ve yüklenici taahhüt ettiği araç kalite ve standardını yakalamakta güçlük çekmekte bu da öğrencilerimiz mağdur etmektedir, ayıca her yıl ihale yapılması milli eğitim müdürlüklerinde çalışan personelin gereğinden fazla olarak meşgul edilmesini sağlamaktadır. Çözüm önerisi diğer kamu kurum ve kuruluşlarında olduğu gibi hizmet alım süresi öğrenci azalış ve artışlarının idari şartnamede belirtilmesi ve sözleşmede açıkça öngörülmesi kaydıyla en az 5 yılı kapsayacak şekilde olması ve her yıl öğrenci sayısı artan ve azalan köy ve okulların ihalelerinin yenilenmesi şeklinde olacaktır. Bu durum her yıl yenilenen ihale nedeni ile ihale masrafları, zaman ve emek kaybını ortadan kaldıracaktır.
Halen geçerli olan Ulaştırma Bakanlığı Okul Servis Araçları Uygulama Yönetmeliğine göre 12 yaş olan araç yaş sınırı 6 yaş olarak düzeltilmesi ve 5 yılı kapsayacak sözleşme yapılması, çocuklarımızın daha kaliteli hizmet almalarını sağlayacak, sözleşme yılının uzatılması sektörde ciddi olarak hizmet etmek isteyen yüklenicilerin hayatta kalmasını sağlayacaktır. TURSAB Turizm Acenteleri Mevzuatına göre 6 yaş olan sınır öğrencilerimizi için de uygulanmalı, idareler mevzuat değişikliği ile araç bulunamayan ve ihalesi yapılamayan yerlerde valilik onayına bağlı olarak yaş sınırını değiştirebilmeli ama öncelik 6 yaş sınırında olmalı.
Taşımalı eğitim uygulaması yukarıda belirttiğim üzere dayanağını aldığı ilköğretim kanunu gereği ilköğretim öğrencileri ve son bir yıldır dokuzuncu sınıf kız öğrencilerini kapsamaktadır. Oysa eğitim öğretim hakkı bütün eğitim öğretim kademesindeki vatandaşlarımızın anayasal hakkıdır. İlköğretim okulunda olup taşıma kapsamı dışına çıkan
ve sınavla kendine en yakın il- ilçedeki prestijli okul kazanan ve kazanamayan fakat okumak isteyen öğrencileri de kapsamalı, anasınıfı çağında olan ve yerleşim yerinde anasınıfı olmayan öğrencilerde unutulmamalı. Çözüm önerisi yeni bir yasal düzenlemeye gidilerek bütün eğitim öğretim kademesindeki vatandaşlarımızı kapsayacak mevzuat bütünlüğü oluşturulması ve buna bağlı olarak Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde bütçesi bağımsız olarak planlanan Taşımalı Eğitim Uygulama Genel Müdürlüğü/Daire Başkanlığı kurulması ve okul öncesi-ilköğretim-sınavlı sınavsız bütün ortaöğretim kademelerini kapsamasıdır.
Başarıyı olumsuz yönde etkileyen en büyük etmen öğrencilerin uzun mesafelerden servislerle taşınıp yorgun olarak derslere girmesi olarak görülmektedir. Öğrencilerin sabah erkenden kalkıp uzun ve sıkıntılı köy yollarından okula ulaşması öğrencinin eğitime yorgun ve motivasyonu eksik olarak başlamasına neden olmaktadır. Arı’nın araştırmasında bu yolculuk sırasında öğrencilerin psikolojik ve fiziksel (baş ağrısı, bulantı gibi) olarak rahatsızlandığı belirtilmiştir.
Yukarıda açıkladığımız nedenlere bağlı olarak farklı kültür özelliklerini barındıran okul modelleri olmaları nedeni ile taşıma merkezi okullar daha fazla özveriyi gerektiren okul modelleridir. Öğrenciler öğle arasında okulda kalmaları sonucu okul nöbetçi öğretmeni de okulda kalmak zorundadır. Bu durum öğretmenlerin kendi mesailerinden fedakarlık etmelerini gerektirmektedir. Bünyesinde taşımalı öğrenci bulunmayan okul nöbetçi öğretmeni öğle arasında arkadaşları ile kendi evine giderken veya serbest kalırken taşıma merkezi okul nöbetçi öğretmeni ise fazladan ve ücretsiz mesai yaparak okulda kalmaktadır. Bu durum ise öğretmene ayrıca sorumluluk getirmek anlamını taşımaktadır. Çözüm önerisi olarak bu okullarda nöbete kalan öğretmenlere bu sorumluluk ve buna bağlı olarak yaptıkları bu görevlerinden dolayı ilave ek ders ücreti tahakkuk ettirilmesidir (www.kamudan haber; 06.04.2015).
Yapılan çalışmalara bakıldığında; taşımalı eğitim uygulamasına alınan öğrencilere sıcak yemek verilmekte ve yemek ücreti olarak ise okul pansiyonlarına verilen yemek bedeli % 55’i esas alınmaktadır (Ergüneş ve Altunsaray ,1998). Yaklaşık 2,50 TL ye tekabül eden bu ücret yapılan ihale sonucunda yüklenici tarafından en az katılımcı sayısına göre % 20-% 40 indirim yaparak alınmakta, bu indirim sonunda yemek kalitesi kontrolü zorlaşmaktadır, bu durum çocuklarımızın gelişim ve sağlığını olumsuz etkilemektedir. Amaç öğrencilerimizin sağlığı üzerinden indirim yapılarak ihale yapmak olmamalı. Çözüm önerisi olarak; geleceğimizin teminatı olan çocuklarımızın daha sağlıklı ve daha güvenli beslenmeleri sağlanması için; yasal düzenlemeye gidilerek, 4734 sayılı kanun kapsamında
taşımalı eğitim yemek hizmeti ihalelerinde ihale yaklaşık maliyeti açık olarak duyurulmalı ve tekliflerin değerlendirilmesi ekonomik açıdan uygun fiyat teklifi yerine firma iş deneyimi, kapasite uygunluğu, personel yapısı gibi kriterler önemli olmalı ve firmaların ilan edilen fiyattan çocuklarımızın hakkı olan ücretten indirim yaparak ihaleye girmelerinin engellenmesi sağlanması kaliteyi artıracaktır (Koçak,2003; akt: Aktaş,2004).
1.2. Problem Cümlesi
Denizli ili Pamukkale ilçesinde taşımalı eğitimde öğrenci başarısı ile ilgili yaşanan sorunlara ilişkin velilerin bakış açıları arasında istatistiksel olarak manidar düzeyde fark var mıdır?
1.3. Alt Problemler
1-Taşımalı eğitimde, öğrencilerin okuldaki başarısında, velilerin görüşünde cinsiyet yönünde anlamlı bir farklılık var mıdır?
2- Öğrenci velilerinin eğitim düzeyine bakıldığında taşımalı eğitimin öğrenci başarısında anlamlı bir fark var mıdır?
3- Taşımalı eğitimin okuldaki öğrenci başarısı kazanımları değerlendirildiğin de velilerin mesleki açısından düşüncelerinde anlamlı bir fark var mıdır?
4- Öğrencileri taşımada kış aylarındaki yaşanan zorlukların tespiti ve ders başarısına etkileri nelerdir?
5- Velilerin maddi durumuna bakıldığında, öğrenci başarısını etkileyen faktörler arasında anlamlı fark var mıdır?
6- Öğrencilerin taşıma merkezine uzaklığını veli bakış acısından incelediğimizde, öğrenci başarısında anlamlı bir değişme olur mu?
1.4. Araştırmanın Önemi
Yapılan kaynak taraması sonucunda Taşımalı Eğitim hakkında araştırmaların olduğu ancak; taşımalı eğitimde velilerin görüşlerini ve çözüm önerilerini alan herhangi bir çalışmaya rastlanmadığı bu konuda bir eksiklik olduğunu göstermiştir. Bulgulardan yararlanılarak taşımalı eğitimde öğrenci başarısının veli bakış açısı saptanmak istenmektedir.
1.5. Sayıltılar
Bu araştırmada aşağıdaki sayıltılar belirlenmiştir.
1- Örneklemde yer alan katılımcılar soruları yanıtlarken gerçek duygu ve düşüncelerini samimiyetle yansıtmışlardır.
2- Örneklem araştırmanın evrenini temsil edecek nitelikte ve nicelikte olmasına dikkat edilmiştir.
1.6. Sınırlılıklar Bu araştırma;
1- 2014-2015 eğitim öğretim yılında Denizli ili Pamukkale ilçesindeki taşıma öğrencisi olan veliler ile sınırlandırılmıştır. Taşımalı Eğitimde verimliliği ortaya çıkarmak için, öğrenci velilerinin bakış açısını tespit etmek ve taşımalı eğitimde kaliteyi ve öğrenci başarısını artırabilmek, farklı bakış açılarını tespit edebilmek için bu çalışma yapılmıştır.
2- Araştırma ölçme ile elde edilen bulgular ile sınırlıdır. 1.7. Araştırmanın Amacı
Taşımalı eğitim uygulaması nasıl daha az tartışılabilir ve daha çok övünülebilir hale gelebilir? Bu soruya cevap verebilmek için uygulamanın artıları ve eksilerini ayrı ayrı analiz etmemiz gerekmektedir. Bu bakımdan uygulamamın görülen ve tespit edilen eksikleri ve çözüm önerilerini etkin bir saptamak.
1.8. Tanımlar
1.8.1.Taşımalı Eğitim: İlköğretim okulu bulunmayan, çeşitli nedenlerle eğitim-öğretime kapalı, birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ilköğretim okullarındaki öğrencilerin, taşıma merkezi ilköğretim okullarına günübirlik taşınarak kaliteli bir eğitim-öğretim görmelerini sağlamaktır (MEB, 2000).
1.8.2.Eğitim: Toplum yaşayışında yer edinmek için edinilen bilgi, beceri ve anlayışlara denir. Eğitim geniş anlamda, bireylerin toplumun standartlarını, inançlarını ve yaşama yollarını kazanmasında etkili olan tüm sosyal süreçlerdir. Kısaca “istenilen davranışı geliştirme süreci” olarak da anlatılabilir (http://www:dmy.info/egitim-psikolojisi).
1.8.3.İlköğretimin amacı: Her Türk çocuğunun iyi birer yurttaş olabilmesi için gerekli temel bilgi, beceri, davranış ve alışkanlık kazanmasını, milli ahlak anlayışına göre yetişmesini; ilgi ve yetenekleri doğrultusunda hayata ve bir üst öğrenime hazırlanmasını sağlamaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
KURAMSAL ÇERÇEVE VE İLGİLİ ARAŞTIRMALAR
Yasal dayanağını 222 sayılı İlköğretim Kanunu ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunundan alan, Milli Eğitim Bakanlığı Taşımalı Eğitim Uygulama Yönetmeliği oluşturmaktadır. Ülkemiz ilköğretim sisteminde yeni bir uygulama olmasına rağmen (maksimum 15-20 yıl geçmişi) çabuk benimsenmiş ve kabul görmüştür. Uygulama sayesinde taşradaki eğitim öğretim olanaklarından yoksun bulunan köy ve mezra öğrencilerinin oluşturduğu taşıma merkezi okullar, her yıl en az bir Fen Lisesi veya 5- 10 Anadolu Lisesi gibi prestijli okullara girmeyi başarmışlardır (Ozan, 2008).
2.1.İdareci ve Öğretmenlerin Özendirilmesi
Koçak idareci ve öğretmenlerin taşımalı eğitim yapan okullara özendirilmesi ile ilgili yazmış olduğu makalesinde şu bulgulara yer vermiştir:
Taşıma merkezi okullarda çalışan idareci ve öğretmenler özendirilmeli daha tecrübeli personel çalışması sağlanmalı bunun için bu okullara atanan İdareci ve öğretmenlere ek hizmet puanı verilmelidir. Okulların tipleri belirlenirken taşımalı eğitim uygulaması yapılması durumu puan değeri olarak alınmalıdır. Uygulama ülkemiz geleceği olan ve eğitimde fırsat eşitliği ilkesinden tam faydalanamayan taşradaki öğrencilerimizin kendi geleceklerini kendi çizmelerinde çok faydalı olmuştur. Planlama komisyon çalışmalarından itibaren sistemi bir bütün olarak düşündüğümüz zaman, planlayan, ihaleyi yapan uygulayan ve özverili bir şekilde öğrencilerle ilgilenerek öğle aralarında öğrencilere ücretsiz kurs dahi veren nöbetçi öğretmen ve diğer öğretmenler ile birlikte bir destan yazılmakta ve bu destan başlangıçta söylediğim gibi her yıl bu okullardan en prestijli okullara öğrenciler gönderilmektedir (Koçak, 2003).
Okullarda öğrenciler birbirlerinden ve öğretmenlerinden karşılıklı olarak etkileşirler. Tek öğretmenli okullarda yani köy okullarında öğrenciler sayıca çok az ve okul dışında geçen zamanlarında da beraber olduklarından, öğrenci etkileşimi yetersiz kalmaktadır ( Topçu,2004; Akt: Küçüksüleymanoğlu, 2006).
2.2.Taşımalı Eğitimin Daha Verimli Olması
Aktaş, Ankara Üniversitesi Eğitim Yönetimi ve Denetimi ana bilim dalında, ölçme değerlendirmeye yönelik yaptığı çalışmasında; taşımalı eğitimin daha etkin ve faydalı olabilmesi için araştırma yapmıştır. Ve şu bulgulara ulaşmıştır:
Öncelikle taşıma merkezi okulların eğitim öğretim araçları; okul, sınıf donanımları açısından yeterli hale getirilmesine öncelik verilmesi gereklidir. Bu okullardaki öğretmenlerin branş öğretmeni olmasına ve görevlendirme olmamasına dikkat edilmelidir. Taşıma yapan araçlarda öğrencilere yardımcı olacak bir görevli bulundurulmalıdır. Bu araçlara halkın binmesi engellenmeli ve gerekli kontroller yapılarak fazla öğrenci taşınmasının önüne geçilmelidir. Taşımayla merkezi okula gelen öğrencilere yardımcı olacak bir rehber öğretmen görevlendirilmelidir. Taşımayla gelen öğrenciler mutlaka ayrı, ayrı sınıflara paylaştırılmalı, diğer öğrencilerle kaynaşmaları sağlanmalıdır. Hepsi aynı sınıfa toplanmamalıdır. Taşımalı eğitim ihalelerinde devletin zarara uğramaması için en azından il genelinde yapılmalıdır. Taşıma maliyetlerinin piyasa ederlerinin üzerine çıkması engellenmelidir (Aktaş, 2004).
Ankara Üniversitesi Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana bilim Dalında ölçme değerlendirmeye yönelik yaptığı çalışmada, Topçu; taşımalı eğitimde karşılaşılan sorunlar ile ilgili uyguladığı ölçme tekniklerine göre şu bulgulara ulaşmıştır:
Taşımalı yönergesinin gözden geçirilerek gerekli düzenleme, değişiklik ve eklemelerin yapılması gerekir Öğrencilerde görülen baş ağrısı gibi rahatsızlıkların giderilmesi ve özellikle ilk derste ders motivasyonun daha iyi gerçekleşmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır. Öğrencilerin okula uyumlarının ve birbirlerine kaynaşmalarının iyi derecede gerçekleşmesi için; bireysel sorunların giderilmesinde öğrencilere rehberlik hizmetlerinin verilmesine önem verilmelidir. Okul-aile işbirliğinin güçlendirilmesi için çaba sarf edilmelidir. Çocuklarının öğretimleri ile daha fazla ilgilenmeleri için veliler bilinçlendirilmeli ve öğrencilerin derse hazırlıklı gelmeleri için gerekli tedbirler alınmalıdır. Merkez okulun öğretim materyalleri açısından zenginleştirilmesi ve öğrencilerin bireysel kullanımları için bedelsiz materyaller dağıtılması gereklidir. Devletçe öğleyin okulda verilen yemeğin yeterli ve sağlıklı olması için beslenme uzmanının içinde olduğu komisyonlar kurulmalıdır. Denetiminde etkin olarak yapılması sağlanmalıdır. (Topçu,2004).
Taşıma araçlarının denetiminin sürekli yapılması için ilçe komisyonlarının oluşturulması ve etkin yaptırımların belirlenmesi gereklidir. Denetimlerin emniyet güçleri (Trafik, Jandarma) ile birlikte yapılması gereklidir. Yöre halkının araçlara binmesi önlenmelidir. Taşıma işini yapan araç sürücüleri, refakat hizmeti veren yardımcıları ile taşıma ihalesini alan kişi ve tüzel kişilik temsilcileri için uyacakları kurallar ve gösterecekleri davranışlar konusunda öğretim yılı başında ve gerekli görüldüğünde eğitime alınmalıdır. Taşıma araçlarında (6-14) yaş grubu öğrencilerine uygun müzik ve öykü kasetleri dinletilmeli ve kontrolü yapılmalıdır.
Taşınan köy okullarının atıl vaziyetten kurtarılması için bu okullardaki eğitim-araç gereçlerin taşıma merkezine gönderilmesi gereklidir. Okul binalarının ise köy kitaplığı olarak, öğrenciler için ders çalışma merkezi olarak ve kurumlarca verilecek eğitimlerde kullanılması için köy muhtarlıklarına yetki verilmelidir (Topçu,2004).
2.3.Taşımalı Eğitim Bursa İl Örneği
Taşımalı eğitimde Bursa iline yönelik yapılan çalışmada Küçüksüleymanoğlu ölçme sonuçlarına göre aşağıdaki bulgular ve sonuçlara ulaşmıştır:
Öğrenciler merkez okullara minibüs ve otobüslerle taşınmaktadırlar. Taşıma giderleri için 2004-2005 öğretim yılında toplam 697 araç günlük, 3.262 TL., yıllık ise 2.741 TL. bedel karşılığında öğrencilerin taşınma hizmetini yüklenmişlerdir. Taşıma hizmeti yapacak olan firmalar ve taşıma bedelleri ihale sonucunda belirlenmektedir (Küçüksüleymanoğlu, 2006).
2.3.1 Yemek
İkili öğretim yapılan 37 okulda öğrenciler yemeklerini kendileri evden getirmekte, ya da okul kantininden almaktadırlar. Daha önceki yıllarda bazı okullarda taşınan öğrencilere okul aile birliği tarafından simit ve ayran verilmiş fakat okul yöneticilerinin belirttiğine göre bu uygulama diğer öğrenciler arasında hoşnutsuzluk yaratınca bu uygulamaya son verilmiştir. Ayrıca, okul yönetimleri ve öğretmenler böyle bir uygulamanın öğrenciler arasında ayrım yarattığına ve taşınmayan öğrencilerin içinde de böyle bir yardıma muhtaç pek çok öğrenci olduğunu vurgulamışlardır. Tam gün öğretim yapan okullarda ise taşınan öğrencilere verilen yemeğin ücreti Sosyal Yardımlaşma Vakfı tarafından karşılanmaktadır. Yine bu okullarda da isteyen öğrenciler yemeklerini kendi
bütçelerinden olmak koşuluyla okul kantininden karşılayabilmektedirler. (Küçüksüleymanoğlu, 2006).
2.3.2 Refakatçi Öğretmen ve Servis
Taşımalı eğitim yönergesi 23. maddesinde taşınılan öğrenci servislerinde birer refakatçi öğretmen bulunması maddesi yer almaktadır (meb.gov.tr). Bundaki amaç öğrencilere güvenli bir yolculuk için yardımcı olmak, merkez okul ve köyler arasında iletişimi sağlamak ve merkez okullarda yapılan eğitici ve sosyal etkinlikleri köydeki yerleşim birimlerine de aktarmaktır. Fakat maliyet ile birlikte sosyal ve coğrafi nedenlerden dolayı refakatçi öğretmen uygulamasının yürütülemediği öğrenci, veli ve muhtarlar ile yapılan görüşmelerde vurgulanmıştır. Refakatçi öğretmenlere yolluk ve yevmiye verilmemesi uygulamanın yürütülememesindeki en önemli nedenlerden biri olduğu düşünülmektedir. Ayrıca köyde bulunmak dahi istemeyen bir öğretmenin refakatçilik görevini yüklenmesini istemenin pek gerçekçi olmayacağı varsayılmaktadır. Sayılan tüm bu nedenlerden refakatçi öğretmenin rolünü servis şoförleri üstlenmektedir. Nadiren, merkez okul öğretmenleri ya da yöneticileri yol üzerinde herhangi bir yere gideceklerse servis aracını kullanmakta ve bu sırada öğrencileri kontrol edip, velilerle iletişime geçebilmektedirler. Taşımalı eğitim sisteminde refakatçi öğretmen uygulamasının bir sorun olarak durduğunu belirtmek olasıdır. Taşımalı eğitim kapsamında taşınacak yerleşim birimi ile öğrenci sayısı dikkate alınarak öğrencilerin kaç araç ile taşınacağı, aracın izleyeceği güzergâh, duraklar ve saatler bir komisyon tarafından belirlenmektedir. Öğrenciler taşımalı eğitimin servis boyutu ile ilgili olumsuzluk olarak sabah çok erken ve genellikle aç servis araçlarına bindiklerini, yollarda uykularının gelip midelerinin bulandığını bildirmişlerdir (Aktaş, 2004).
2.3.3 Öğrencilerin Uyumu
Uyum konusunda öğretmen ve öğrencilerin birbirine benzer noktalara dikkat çektikleri saptanmıştır. İlköğretime doğrudan merkez okullarda başlayan köy çocuklarında uyum sorunu ya hiç olmamakta ya da çok kısa zamanda çözülebilmektedir. Fakat büyük sınıflarda bu sorun daha köklü bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Öncelikli olarak büyük sınıflara gelen öğrencilerin eğitim-öğretim açısından genellikle yetersiz oldukları için baştan daha çekingen davrandıkları öğretmen ve okul yöneticileri tarafından vurgulanmıştır. Akademik yetersizliklerini gidermeleri güç olduğu için ya kabuklarına
çekilip küsmekte veya kendi içlerinde gruplaşmalar meydana getirip diğer öğrenciler ile iletişimlerini kopardıkları belirtilmiştir (Küçüksüleymanoğlu, 2006).
2.3.4 Öğrenci Devam Durumu
Köyden taşınan öğrencilerin okula devam oranları oldukça yüksektir (% 83). Sadece kendi isteksizlikleri veya velilerinin önyargıları sonucunda az sayıda öğrenci köyde yapılması gereken işleri bahane ederek devamsızlık yapmaktadırlar. Bu tip öğrenci ve veli ile öğretmen, yönetici veya muhtarlar görüşüp ikna etmeye çalışmaktadırlar. Muhtarlar ısrarla öğrencinin okula devamını engelleyen velilerin kanun gücü ile ikna edilmeye çalışıldığını belirtmişlerdir (Küçüksüleymanoğlu, 2006).
2.3.5 Öğretmen Veli İletişimi
Taşımalı eğitim yönergesi 14. madde gereği taşınan öğrencilerin velileri ile en az üç toplantı yapılması gerekmektedir (Taşımalı Eğitim Yönetmeliği, 2003). Velilerin bir kısmı sadece öğretim yılı başındaki toplantıya katılıp diğerlerine katılamamaktadırlar. Öğretmen veli iletişimi yüz yüze pek yapılamamaktadır. Okulun veya öğretmenin istekleri muhtar veya servis şoförü yoluyla velilere aktarılmakta, veli toplantılarına genellikle seçilen bir veli temsilcisi katılmaktadır. Görüşme yapılan muhtarlar, okul yöneticileri ve velilerin belirttiğine göre birçok veli devletin çocuklar için üstlendiği maddi külfetin büyüklüğünün farkındadır. Buna rağmen kimi veliler öğrencilerin taşınması yerine, kendi köylerinde eğitim almalarının daha sağlıklı olduğunu vurgulamışlardır (Küçüksüleymanoğlu, 2006).
2.3.6 Köy Açısından Taşımalı Eğitim
Muhtarlar bazı velilerin ikna edilmesinin çok zor olduğunu hatta bir kısmının halen ikna olmadığı fakat devletin yaptırım gücü nedeniyle çocuklarını merkez okullara gönderdiklerini belirtmişlerdir. Veliler özellikle kız çocuklarını okula gönderme konusunda isteksizlerdir. Gidilen mesafenin uzun olması, servislerde erkek öğrencilerle beraber şoföründe bulunması kimi velileri endişelendirmektedir. Ayrıca nadirde olsa köydeki iş dönemlerinde veliler çocuklarını okula yollamamaktadırlar.
Muhtar ve velilerin belirttiğine göre çocuklar merkezlere gitmekten hayli memnundurlar. Tavır ve konuşmalarındaki fark gözlemlenmeye başlamıştır. Merkez okullara giden çocukların özgüveni yüksektir. Merkezlerde gördüklerini aileleriyle ve arkadaşlarıyla paylaşmakta ve bulundukları ortama katkı sağlamaktadırlar. Çocuklarının büyüyünce köye mahkûm olmayacak olmaları velileri mutlu etmektedir. Öte yandan
çocuklarının köyden kopuyor olmaları ve merkezlerde kendilerininkinden daha iyi hayat tarzlarını görmelerinden kimi veliler endişe duymaktadırlar (Küçüksüleymanoğlu, 2006).
2.3.7 Taşımalı Eğitimin Yararları
Görüşmelerin ışığında taşımalı eğitimin yararları şu şekilde sıralanabilir: Taşıma
yapan insanlara iş istihdamı sağlaması. Köyde yetersiz koşular altında yaşayan çocuklara iyi bir eğitim görme şansının tanınması. Merkez okullarda farklı öğretmen ve öğrencilerle etkileşim olanağına sahip olan köy çocuklarının sosyalleşebilmesinin sağlanması. Köyde ve şehirde yetişmiş farklı çocukların birbirini tanıyarak iletişime geçmelerine fırsat tanınması ve zaman içerisinde köy ile şehir insanı arasındaki kopukluğun giderilmesi. Köy çocuklarının,velilerinin olaylara ve topluma bakış açılarında değişiklikler yaratılmaya çalışılması. Köylerdeki okul binalarının köylüye hizmet edebilecek farklı amaçlarla kullanılmasına olanak tanıması. Çocukların merkez okullarda laboratuvar, spor salonu, resim atölyesi gibi olanaklarla tanışıp, yapılan sosyal ve kültürel etkinliklerde öğrencilerin ilgi ve yeteneklerinin ortaya çıkmasının sağlanması. Bu anlamda köy ve şehirlerde okuyan öğrenciler arasında fırsat eşitliğinin sağlaması (Sencer ve Yanpar Yelken, 2009).
2.3.8 Taşımalı Eğitimin Sınırlılıkları
Köyden gelen öğrencilerin şehirdeki yaşamı gördükten sonra çelişkiler yaşaması.
Artık bu öğrencilerin ne köylü ne şehirli sadece “şehirli gibi” olması. Özellikle büyük sınıf öğrencilerinde şehir hayatına uyum sağlayamama ve diğer öğrencilerle iletişime girememesi. Öğrenci ve aileleri arasında zamanla daha da artacak olan iletişim kopukluğu. Merkezlerdeki farklı yaşamları gördükten sonra öğrencilerin kendi yaşam tarzlarından eziklik duyması ve bir daha köye dönmek istememeleri. Taşıma merkezi olarak seçilen okulların fiziki özellikleri ve kapasiteleri göz ardı edilmesi ve bu durumun taşıma merkezlerindeki eğitim öğretimi olumsuz bir şekilde etkilemesi. Taşınan öğrencilerin öğle yemeği gereksiniminin düzenli bir şekilde sağlanamaması. Taşıma yapan sürücülerin hizmet içi eğitim almaması (Sencer,2009).
Sencer ve Yanpar Yelken’ in Mersinin Gülnar ilçesinde yaptıkları ilköğretim beş, altı, yedi ve sekizinci sınıf öğrencilerinin taşımalı eğitimde karşılaştığı sorunları tespit etmek için; görüşme ve betimleme yöntemi kullanılarak Gülnar ilçesindeki taşımalı eğitim yapan okullar taranmış, elde edilen ölçme sonuçları:
Yapılan çalışmalar sonucunda Gülnar ilçesinde devam etmekte olan taşımalı eğitim konusunda çeşitli sorunlar saptanmıştır. Bu çalışmada elde edilen bulgulara göre öğrencilerin karşılaştıkları sorunlar; ulaşım, beslenme, ders performansı ve ders dışı faaliyetler olmak üzere dört ana başlık altında toplanmıştır.
İlk olarak, ulaşım sorunlarını öğrenciler önemli görmemektedirler. Coğrafi koşulların ve iklim koşullarının çok zor olmamasından dolayı okula gidiş-gelişte ciddi sorunlar görülmemektedir. İkinci sorun olarak görülen beslenmede, öğrencilerin belirttikleri sorunların başında yemeklerin kalitesiz çıkması gösterilebilir. Yemek miktarının az olduğu görüşüne sahip öğrenciler de vardır. Ancak yapılan gözlemlere ve öğretmen görüşlerine göre yemeklerin israf edilmesi üzerinde durulması gereken en ciddi sorundur. Diğer başlık olan dersler konusunda yaşanılan en büyük sorun, öğretmenlerle yeterince bir araya gelip sorularını onlara soramamalarıdır. Kurs şeklinde destek almak istedikleri derslerin başında matematik ve ingilizce gelmektedir. Son olarak ders dışında en çok bilgisayar alanında faaliyetler istenmektedir. Bunu spor faaliyetleri (turnuvalar vb.) izlemektedir. BTS’ lerin ders dışında kullanılamaması da öğrenciler açısından bir diğer sorundur (Sencer ve Yanper Yelken,2009).
2.4.Taşımalı İlköğretim Öğrencilerinin Görüşleri
Yurdabakan ve Tektaş, Taşımalı Eğitim ile ilgili öğrencilerin görüşlerini incelemiş, elde ettiği ölçme sonuçlarını şu şekilde sıralamışlardır.
Birçok sorunun temelini oluşturan yüklenici firma yetkilileri ve servis şoförlerini psikolojik ve sosyolojik açıdan çeşitli eğitsel seminerlere alınmaları, şoförlerin öğrencilere kötü örnek olmayacak kişiler arasından seçilmeleri sağlanabilir. Servis araçlarının rahat, havalandırılabilir özelliklere sahip, tehlike arz etmeyecek şekilde pencerelerinin olması, koltuklarının öğrenci sayısından mutlaka birkaç tane fazla olması (nakille gelebilecek olanları da dikkate alarak) çözüme katkı getirebilir. Ders dışı etkinliklere katılamayan taşımalı öğrencilerin sorunlarını çözmek için ek önlemler alınabilir. Ayrıca velilerin okulu sıkça ziyaret ederek çocukları hakkında bilgiler almaları, onlarla ilgilendiklerini hissettirmeleri okul, aile ve öğrenci işbirliğini sağlayarak sorunlara kalıcı çözümü geliştirebilir. Şoförlerin öğrencilere olumsuz örnek olabilecek davranışlardan kaçınmaları, öğrencilere güven verecek bir duruşunun olması uygun olabilir. Tekli eğitime tabi olan öğrencinin, hem sabah erken kalkan, servis arabasını kaçıracağım korkusuyla kahvaltı bile yapmadan evden çıkan ve altı ders gördükten sonra eve yine servisle gelene kadar bir şey
yemeyen ya da kantindeki atıştırmalık bir şeylerle öğün geçiren ikili öğretim yapan öğrenciye göre anlamlı bir fark oluşturmaktadır. Tekli eğitime tabi öğrencilerin %67'si öğle arasında yedikleri yemek uygulamasını olumlu görürken aynı öğrencilerin %73'ü ise mönüyü ve yemeklerin kalitesinden memnun olmadıklarını belirtmişlerdir. Bu durum uygulamaya devam edilmesinin yerinde olacağını fakat yemek mönülerinin titizlikle hazırlanması ve denetimlerin eksiksiz yapılarak sözleşmelerdeki şartların yerine getirilmesi, konuyla ilgili sorunları ortadan kaldırır (Yurdabakan ve Tektaş, 2013).
2.5. Taşıma Merkezi Okullardaki Öğretmenlerin Görüşleri
Bilek ve Kale 2012 yılında yapmış oldukları çalışmada taşıma merkezi okullardaki öğretmenlerin taşımalı eğitimi nasıl değerlendirdiklerini tespit etmek amacı ile, yarı görüşme usulü ile 18 sorudan oluşan tutum ölçeğini Ankara da ki yedi okulda öğretmenlere uygulamıştır. Elde edilen ölçme sonuçlarına göre betimsel analiz teknikleri kullanılarak aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır:
Öğrencilerin birleştirilmiş sınıf yerine müstakil sınıflarda okuması öğrencilerin akademik başarısını olumlu yönde etkilemektedir. Öğrencilerin, farklı sosyal yapı içerisinde değişik kişilerle tanışarak deneyimlerini arttırdıkları, böylece birikimlerinin fazlalaştığı, bunun da akademik başarıya olumlu yansıdığını belirtmektedir. Taşımalı eğitim, öğrencilerin daha çok yorulmasına neden olduğu için öğrencilerin derslere karşı dikkat ve motivasyonunu olumsuz yönde etkilemektedir (Bilek ve Kale, 2012).
Okullarda ek ders ve etüt gibi faaliyetler genelde yapılamamaktadır. Taşımalı eğitimde ders dışı sosyal faaliyetler çok az ve zor şartlar altında yapılmaktadır. Bazı sosyal faaliyetler ders aralarında veya öğle aralarında yapılmaya çalışılmaktadır. Bu şekilde yapılan uygulamalar ise tam olarak amacına ulaşmamaktadır. Taşımalı eğitimde öğrencilerin beslenmesiyle ilgili olarak sabah kahvaltılarında problemler yaşanmaktadır. Servislerin erken kalkması öğrencilerin kahvaltı yapmadan okula gelmesine sebep olmaktadır. Öğle yemekleri düzenli olarak okulda verildiği için öğrencilerin beslenmelerine olumlu katkısı olmaktadır. Ancak yemek kalitesi bazen sıkıntı oluşturmaktadır (Bilek ve Kale, 2012).
Taşıma merkezi okullarda görev yapan öğretmenlerin servis şoförleri ile ilgili olarak elde edilen sonuçları şu şekilde tespit edilmiştir. Şoförler eğitim ve kültürel açıdan yeterli değildir. Taşımada kullanılan araçların birçoğu model, donanım, güvenlik ve
temizlik bakımından yetersizdir. Taşıt şoförlerinin sigara içmeleri, kaba ve küfürlü konuşmaları öğrenci davranışları üzerinde olumsuz etkileri olmaktadır. Taşıt şoförleri şoförlük yetenekleri bakımından yeterlidir. Taşıma merkezi okullarda görev yapan öğretmenler, taşımalı eğitim uygulaması kapsamındaki okul-veli-öğretmen ilişkileri hakkındaki görüşlerinden elde edilen sonuçlar:
• Taşıma merkezi okullarda velilerle görüşme çok seyrek olmaktadır. • Taşımalı eğitim okul-veli ilişkisini olumsuz yönde etkilemektedir.
• Veliler istenildiği zaman okula gelememektedir. Toplantılara katılım çok düşük olmaktadır.
• Taşıma merkezi okullarda görev yapan öğretmenler veli ziyaretlerini çok az yapmakta veya hiç yapamamaktadır.
Taşıma merkezi okullarda görev yapan öğretmenlerin taşımalı eğitim uygulaması kapsamındaki okulların fiziksel durumları hakkındaki görüşlerinden elde edilen sonuçlar: • Okulların fiziksel durumu genel olarak yeterlidir.
• Bazı okullarda derslik sayısı ve bahçe düzenlemesi yönünden sıkıntılar yaşanmaktadır.
• Bazı okullarda yemekhane bulunmamaktadır.
• Okullardaki yemekhanelerin fiziksel durumu ile ilgili olarak temizlik, genişlik, sandalye ve masa yönünden sıkıntılar yaşanmaktadır.
Bu çalışmanın sonuçları dikkate alındığında öğrencilerin, birleştirilmiş sınıf yerine müstakil sınıflarda ders görmeleri başarılarını artırıcı bir durum olarak değerlendirilmektedir (Bilek ve Kale, 2012).
2.6.Taşımalı Eğitimde Okul-Veli-Öğrenci İlişkisi
Özgün, yapmış olduğu çalışmasın da İstanbul’da Taşımalı Eğitimin Okul-Veli-Öğrenci Açısından Olumlu ve Olumsuz Etkilerini tespit edebilmek için; öğrenci velilerine, öğrencilere ve öğretmenlere farklı ölçekler uygulayıp şu bulgulara ulaşmıştır:
Velilerle öğretmenler arasında ki ilişki incelendiğinde de 045 bir katsayı bulunmaktadır bu katsayıda ilişkinin çok yüksek olmadığını öğretmenler taşımalı eğitim sistemine kısmen katılırken velilerin taşımalı eğitime öğretmenlerden daha olumlu baktıkları gözlemlenmektedir ( Özgün,2007).
Okulu bulunmayan, nüfusu az ve dağınık yerleşim birimlerindeki ilköğretim çağına gelmiş çocuklar ile birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan okullarda bulunan öğrencilerin, daha kaliteli eğitim-öğretim imkanına kavuşturulması, eğitimde fırsat ve olanak eşitliğinin sağlanması, sekiz yıllık zorunlu ve kesintisiz ilköğretimden herkesin eşit şekilde yararlanması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı İlköğretim Genel Müdürlüğü’nce “Taşımalı İlköğretim Uygulaması” başlatılmış ve ülke geneline yaygınlaştırılmıştır ( Özgün,2007).
1989-1990 öğretim yılında Kırklareli ilinde 3, Kocaeli ilinde 2 merkez okulda pilot uygulama mahiyetinde başlatılan taşımalı ilköğretim uygulamasının yararlı olduğu tespit edildiğinden uygulamanın yaygınlaştırılmasına karar verilmiştir (Taşımalı İlköğretim Yönergesi, 1994).
2005-2006 öğretim yılında 80 il’den, 26.419 okuldan 679.589 öğrenci, 6.131 merkez okula taşınmıştır. 2005-2006 Eylül-Aralık döneminde taşımalı ilköğretim giderlerinde kullanılmak üzere 80 il’e 125.118.746 TL ödenek tahsis edilmiş olup bir öğrencinin günlük maliyeti 2.38 TL’dir. Taşımalı İlköğretim hizmetlerinde kullanılmak üzere 35.112 araç tahsis edilmiştir ( Özgün,2007).
Taşıma merkezli okullarda görev yapan öğretmenler, sosyal ihtiyaçlarını daha rahat karşılayabilmekte, donanımlı ve bağımsız sınıflarda ders vermekte ve mesleki yönden kendilerini geliştirme fırsatı bulmaktadır. Sonuç olarak, taşıma merkezindeki öğretmenler daha olumlu davranışlar içinde bulunduğundan öğrenciler için de örnek olmaktadırlar ( Özgün,2007).
Taşımalı ilköğretim kapsamına alınan öğrencilerin davranışlarında ilk zamanlarda uyumsuzluk ve çekingenlik gözlenmiş ancak, kısa zamanda okul ve çevreye uyum sağladıkları, kendilerine güvenlerinin arttığı, grup çalışmalarına daha çok katıldıkları gözlenmiştir ( Özgün,2007).
Öğrencileri taşıma kapsamına alınan her köye en az bir sınıf öğretmeni verilmesi zorunluluğu dikkate alınırsa, 2004-2005 öğretim yılında 29.245 yerleşim birimi taşıma kapsamına alındığına göre en az bu kadar sınıf öğretmeni tasarrufu sağlanmıştır (Taşımalı İlköğretim Yönergesi, 2006).
Taşımalı ilköğretimle gelen öğrencilerin okula uyumu konusunda merkez okulda rehber öğretmen bulunmamaktadır. Taşıma merkezi okullar gerekli donanım,araç-gereç, laboratuar yönünden yeterli değildir. Taşıma merkezi okulların memur ve yardımcı hizmetli ihtiyaçları bulunmaktadır (Özgün, 2007).
BÖLÜM III
YÖNTEM
Bu bölümde araştırmanın modeli, evren ve örneklem, araştırmada kullanılan bilgi toplama yöntemi, bilgi toplama aracının geliştirilmesi, verilerin toplanması ve verilerin analizinde yapılan çalışmalarla ilgili açıklamalara yer verilmiştir.
3.1. Araştırmanın Modeli
Bu araştırmada, var olan durumu betimlemeye yarayan alan ölçekleme modeli kullanılmıştır. Bu model aracılığıyla Denizli- Pamukkale ilçesinde taşımalı eğitimin okul-veli-öğrenci açısından olumlu ve olumsuz etkilerini ölçen ölçek, taşıma merkezi ilköğretim okullarında bulunan öğrenci velilerine uygulanmıştır. Uygulama sonucunda elde edilen bilgilere dayalı olarak durum analiz edilmeye çalışılmıştır.
3.2. Evren ve Örneklem
Araştırmanın evrenini, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında, Denizli ilindeki taşımalı ilköğretim uygulamasının yapıldığı okullarda taşıma kapsamına alınan tüm öğrenci velileri oluşturmaktadır. Evrenin içerisinde ki Taşıma Merkezi Okul sayısının çok fazla olması, öğrenci velilerine de ulaşmanın ulaşım açısından zor olması araştırmanın evrenini genişletmiştir.
Evrenin çok büyük olması, ulaşımda güçlük bulunması ve tüm taşımalı öğrenci velilerine ulaşımın güç olması nedeniyle örneklem alma yoluna gidilmiştir.
Örneklem okullar; Denizli Pamukkale İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde hizmet veren beş okul Gözler İlkokulu, Gözler Ortaokulu, Uzunpınar İlkokulu ve Ortaokulu, Akdere İlkokulu ve Ortaokulu, Yavuzlar Balıkçılık İlkokulu ve Ortaokulu olmuştur. 120 taşımalı eğitim öğrenci velisi tespit edilmiş olup bunların 101 tanesine ulaşılmıştır.
3.3. Veri Toplama Süreci
Araştırmacı tarafından geliştirilen taşımalı eğitim algı anketi ile veriler toplanmış olup, 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılında Denizli ili Pamukkale ilçesinde 101 öğrenci velisinden elde edilmiştir.
3.4. Veri Toplama Aracı
Bu araştırmada verilerin toplanması amacıyla daha önce Özgün, 2007; Taşdemir, 2010; Yurdabakan ve Tektaş, 2012; yaptığı çalışmalarda kullandıkları tutum ölçekleri incelenmiş ve örnek alınmıştır. Taşdemir, Yurdabakan ve Özgün’ ün kullandıkları ölçekler bulunmuş ve soru havuzu oluşturularak, bunlara 12 soruda araştırmacı eklemesiyle yeni ve farklı bir tutum ölçeği geliştirilmiştir. İki bölümden oluşan araştırma ölçeğini; birinci bölümü altı bağımsız değişken (cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir, taşıma merkezine uzaklık, meslek ve yaşadığınız yer) oluşturmaktadır; ikinci bölümü ise anlam ve tür yönünden öğrenci velilerinin taşımalı eğitim hakkındaki görüşlerini ortaya çıkaran 24 madde oluşturmaktadır.
Eldeki çalışmada örneklemde yer alan 101 veliye uygulanan ölçme aracında yer alan maddelerin madde toplam korelasyonuna bakılarak amaca hizmet etmeyen 7 soru ölçek içerisinden çıkarılmıştır. Geriye kalan 17 maddelik ölçme aracının iç tutarlılık anlamında Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0,84 olarak hesaplanmıştır. İç tutarlık anlamındaki güvenirlik katsayısının 0,80’in üzerinde olması maddeler arasında yüksek düzeyde tutarlılık olduğunu ifade etmektedir.
Ayrıca ölçeğin yapı geçerliliği için açıklayıcı Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Ancak örneklemden elde edilen verilerin faktör analizine uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla da Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ve Bartlett’s küresellik testi kullanılmıştır. Söz konusu istatistikler tablo 3.1’de verilmiştir.
Tablo 3.1
Örneklem Uygunluğu
Tablo 3.1 de görüldüğü üzere KMO Örneklem Uygunluk değeri 0,808 olarak hesaplanmıştır. Bu değer istenilen bir değer olarak örneklemin uygun olduğunu gösterirken Bartlett’s Küresellik test sonucunda ise Chi-Kare değeri 665,403 ve p<0,05 olduğundan dolayı verilerin Açımlayıcı Faktör Analizine uygun olduğunu ifade etmektedir. Açımlayıcı Faktör Analizine ait istatistikler tablo 3.2’de verilmiştir.
Tablo 3.2
Taşımalı Eğitimin Ölçeğine Ait Alt Boyutlarına İlişkin Faktör Yükleri, Açıklanan Varyans ve Toplam Açıklanan Varyans
Faktörler
Başlangıç Özdeğerleri
Toplam % Varyans Kümülatif % Toplam
1 5,702 33,540 33,540 5,702
2 1,975 11,617 45,157 1,975
3 1,222 7,188 52,345 1,222
4 1,018 5,988 58,333 1,018
Tablo 3.2’ye bakıldığında ölçekte yer alan 17 maddenin dört faktör altında toplandığı; ölçekte birinci faktöre ait özdeğerin 5,702 olduğu ve toplam varyansın %33,54’nü açıklarken, ikinci faktöre ait özdeğer 1.975 açıkladığı varyans %11,617, üçüncü faktörün ise özdeğeri 1,222 olurken ve açıkladığı varyans % 7,188 olurken ve
Kaiser-Meyer-Olkin Örnekleme Yeterlilik Ölçeği ,808
Bartlett's Küresellik Testi
Yaklaşık Chi-Kare 665,403 df 136 Sig. ,000
ölçeğin dördüncü ve sonuncu faktörünün özdeğeri 1.018 olurken açıkladığı varyans ise % 5,988 olarak hesaplanmıştır. Ölçekte yer alan toplam dört faktörün toplam varyansı açıklama oranı ise % 58,333’dür. Bu açıklama oranı istatistiksel olarak yeterli görülebilir.
Tablo 3.2 de görüldüğü üzere, birinci maddeye ait faktör yükünün, ikinci maddeye ait faktör yükünün iki katından fazla olması, ölçme aracının tek boyutlu olduğunu göstermektedir (Gelbal,1994). Yapılan faktör analizi sonucunda ölçeğin tek boyutlu ve dört faktörlü çıktığı tespit edilmiştir. Faktör yük değerlerinin, dört faktör için de 0.593 ile 0.860 arasında olduğu Tablo 3.3’de görülmektedir.
Tablo 3.3
Ölçekte Yer Alan Maddelerin Faktörlere Göre Dağılımı
Ölçek Faktör Yükleri
1 2 3 4 soru25 ,860 soru18 ,792 soru1 ,791 soru24 ,704 soru5 ,645 soru6 ,601 soru3 ,571 soru8 ,517 soru10 ,783 soru11 ,712 soru22 ,698 soru23 ,627 soru4 ,772 soru12 ,493 soru2 ,462 soru7 ,774 soru9 ,593
Taşımalı eğitimde başarıya yönelik tutum ölçeğinin kendisi ve alt boyutlarına ait güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Toplam 17 maddeden oluşan ölçeğin Cronbach Alfa içtutarlılık anlamında güvenirlik katsayısı 0.84 olarak bulunmuştur. Taşımalı Eğitime veli bakış açısı tutum ölçeğinin alt faktörleri maddeler halinde ayrılmıştır. Birinci faktörde sekiz madde, ikinci faktörde dört madde, üçüncü faktörde üç madde yer alırken dördüncü faktörde ise iki madde yer almaktadır. Taşımalı Eğitime Veli Bakış Açısı Tutum Ölçeği’nin dört alt faktörü ve maddeleri yukarıda verilmiştir.
3.5. Verilerin Analizi
Araştırmaya veri toplamak amacıyla hazırlanmış ölçekteki anketlerdeki soruların birbirleriyle uyum içinde olması ve araştırmanın içindeki önemlerinin yüksek olması gerekmektedir. Soruların araştırma içindeki önemlerini ifade eden analiz faktör analizidir. Soruların bir bütün olarak faktör öz değerlerinin yüksek olması soruların araştırmaya sağladığı katkının büyük olması anlamına gelmektedir. Ölçme aracının yapı geçerliliği için Açımlayıcı Faktör Analizi kullanılmıştır.
Araştırmada hazırlanan ölçekte; birinci bölümde demografik özelliklere yönelik 6, ikinci bölümde ise 24 olmak üzere toplam 30 soru sorulmuştur. İkinci bölümdeki 24 sorudan 7 sorunun madde-toplam korelasyon değeri 0,32’den küçük olduğundan ölçme aracından çıkarılmıştır. Ölçekte yer alan olumlu maddeler 5-4-3-2-1 şeklinde, olumsuz maddeler ise 1-2-3-4-5 şeklinde puanlanmıştır. Böylece uygulamaya dâhil olan her bir veri toplama aracının, madde puanları toplamından ölçek toplam puanı elde edilmiştir. Ölçekte en düşük puan 17, en yüksek puan ise 85’dir.
Elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı aracılığı ile analiz edilmiş ve hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular 0.05 anlamlılık düzeyinde açıklanmıştır. Tek yönlü varyans analizi sonucunda, gruplar arası taşıma mesafesine bağlı anlamlı düzeyde fark çıkmıştır, farklılığın hangi grup veya gruplardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla yapılan çoklu karşılaştırmalar için Fisher LSD (least significant difference) testi gerçekleştirilmiştir. Bu veriler tablo haline getirilerek bulgular bölümünde verilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde, öncelikle tüm bağımsız değişkenler için, tanımlayıcı istatistikler olan frekans (N), yüzde (%), ortalama (X), standart sapma (SS) değerleri ortaya konmuştur. Daha sonra, ikili değişkenler arasındaki farklılığı test etmek amacıyla “İlişkisiz
Grup t Testi”, ikiden fazla kategorisi bulunan değişkenler arasındaki farklılığı test etmek için ise “Tek Yönlü Varyans Analizi” (ANOVA) kullanılmıştır.
BÖLÜM IV
BULGULAR VE YORUMLAR
Bu kapsamda, taşımalı eğitimde öğrencisi olan 101 veliye ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan velilerin 40’ı kadın, 60’ı ise erkektir bir kişi cinsiyet belirtmemiştir.
Bu bölümde, Taşımalı Eğitim uygulamasının olumlu ve olumsuz yönlerine veli bakış acısından bakılmış, ölçek sonucu elde edilen anlam düzeyindeki bulgular aşağıda maddeler halinde sunulmuştur.
4.1. Cinsiyet Değişkenine Göre Bulgular
Araştırmaya 101 kişi katılmıştır. Bunlardan 40’ı kadın, 60 tanesi erkek ve bir tanesi de cinsiyetini belirtmemiştir. Araştırmada cevaplandırılması gereken birinci alt problem “Taşımalı Eğitimde, Öğrencilerin okuldaki başarısında, velilerin görüşünde cinsiyet yönünde anlamlı bir farklılık var mıdır?” şeklinde ifade edilmiştir. Söz konusu soruya cevap bulabilmek için bağımsız örneklemler için t testi kullanılmıştır. elde edilen istatistik tablo 4.1’de verilmiştir.
Tablo 4.1
Cinsiyet Değişkenine göre t testine ait istatistikler
Cinsiyet N Aritmetik Ortalama Standard Sapma t p Kadın 40 72,57 7,98 ,725 ,47
Erkek 60 70,76 14,34
Tablo 4.1’de görüldüğü üzere Taşımalı Eğitimde Veli görüşlerinde cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farkın olmağı görülmektedir (t= 0.72; p > 0.05). Buda
Taşıma yapılan eğitim bölgelerindeki bayan ve erkek velilerin görüşlerinde benzerlik olduğu anlamına gelmektedir.
4.2. Eğitim Düzeyi Değişkenine Göre Bulgular
Araştırmada cevaplandırılması gereken ikinci alt problem “Taşımalı Eğitimde, velilerin eğitim düzeyleri dikkate alındığında, öğrencilerin başarılarına yönelik düşünceleri arasında istatistiksel olarak manidar düzeyde fark var mıdır?” şeklinde ifade edilmiştir. Araştırma örneklemini oluşturan 101 Öğrenci velisine ait istatistikler tablo 4.2’de verilmiştir.
Tablo 4.2
Örneklemde Yer alan velilerin Eğitim Düzeylerine Ait Betimsel İstatistikler
Eğitim Düzeyi N Aritmetik Ortalama Standard Sapma
İlkokul 67 72,82 12,41
Ortaokul 23 67,39 13,32
Lise 8 72,00 5,75
Yüksekokul 3 67,66 2,08
Toplam 101 71,36 12,194
Söz konusu soruya cevap bulabilmek için Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) kullanılmıştır. Elde edilen istatistik tablo 4.3’de olduğu gibidir.
Tablo 4.3
Örneklemde yer alan velilerin Eğitim düzeylerine ait Tek yönlü Varyans Analizi Sonuçları (One-Way ANOVA) Kareler Toplamı Sd Kareler Ortalaması F p Gruplar Arası 549,450 3 183,150 1,241 ,299 Grup İçi 14319,996 97 147,629 Toplam 14869,446 100
Tablo 4.3’de görüldüğü üzere F=1.2 ve p>0,05 olduğundan taşımalı öğrencilerin başarılarına dair velilerin eğitim düzeylerine bakıldığında 0,05 düzeyinde anlamlı bir farkın olmadığı görülmektedir.
Öğrenci velilerinin meslekleri incelendiğinde bunların 84‘ü çiftçi, 10’u serbest meslek, 3’ü devlet memuru ve 3 tanesi de esnaf olduğu görülmektedir. Örneklemde yer alan velilere ait betimsel istatistikler tablo 4.4’de olduğu gibidir.
Tablo 4.4
Örneklemde Yer alan velilerin Mesleklerine Yönelik Ait Betimsel İstatistikler
Meslek Grupları N Aritmetik Ortalama Standart Sapma Devlet memuru 3 71,33 5,13 Esnaf 3 72,33 17,78 Çiftci 84 71,51 12,45 Diğer 10 69,40 11,73 Toplam 100 71,32 12,24
Söz konusu soruya cevap bulabilmek için Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) kullanılmıştır. Elde edilen istatistik tablo 4.5’de verilmiştir.
Tablo 4.5
Meslekler Arası Oneway ANOVA Sonuçları
Mesleğiniz Kareler Toplamı Sd Kareler Ortalaması F p
Gruplar Arası 11,385 34 ,335 1,600 ,052
Grup İçi 13,605 65 ,209
Toplam 24,990 99
Tablo 4.5 incelendiğinde F=1.6 ve p>0,05 olduğundan taşımalı öğrencilerin başarılarına dair velilerin meslekleri dikkate alındığında 0,05 düzeyinde anlamlı bir farkın olmadığı görülmektedir.
Araştırmada taşımalı eğitim yapılan bölgelerdeki öğrenci velilerin yıllık gelirleri incelendiğinde; 11 velinin yıllık 20000 TL ve üzeri kazandığı, 24 velinin ise yıllık 5000 TL den az kazandığı görülmektedir ( Tablo 4.6).
Tablo 4.6
Velilerin Yıllık Geliri Açısından Varyans Analiz Sonuçları
Yıllık Gelir N Aritmetik Ortalama Standart
Sapma 0-5000 24 74,8750 8,64926 5000-10000 35 70,6286 13,60382 10000-15000 22 72,5000 12,86468 15000-20000 9 73,1111 8,46233 20000-üzeri 11 62,3636 12,43602 Total 101 71,3663 12,19403
Söz konusu soruya cevap bulabilmek için Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) kullanılmıştır. Elde edilen istatistik tablo 4.7’de verilmiştir.
Tablo 4.7
Velilerin Yıllık Geliri Açısından Tek-Yönlü ANOVA Sonuçları
Gelir Grupları Kareler Toplamı Sd Kareler Ortalaması F p
Gruplar Arası 1261,715 4 315,429
2,225 ,072
Grup İçi 13607,731 96 141,747
Total 14869,446 100
Tabloda görüldüğü gibi veli gelir grupları arası anlamlı bir düzeyde fark ortaya çıkmamıştır(F= 2,22, p< 0,05). p değeri 0,01’den büyüktür. Velilerin gelir düzeyi ne olursa olsun genel anlamda taşımalı eğitimden memnun oldukları veya görüş farklarının olmadığı sonucu çıkar.
4.5. Velilerin Taşıma Merkezine Uzaklıkları
Ailelerin taşıma merkezi okullara uzaklıkları; 1-3 km %37
3-5 km %18 5-7 km %13 7-9 km %19
10 km ve üzeri %13 dür. Şekil 4.1
Taşıma Merkezine Uzaklık Pastası
Dilim grafiği 1-3 km arası uzaklıkta bulunan velilerin evlerinin çoğunlukta olduğunu göstermektedir. Taşıma merkezine uzaklık kilometresi arttıkça öğrenci veli ev sayısı azalmıştır diyebiliriz. Mesafe ile öğrenci sayısı arasında ters orantı vardır.
Tablo 4.8
Velilerin Taşıma Merkezine Uzaklık Açısından Oneway ANOVA Sonuçları
Taşıma Uzaklığı Kareler Toplamı Sd Kareler Ortalaması F p
Gruplar Arası 3173,963 4 793,491 6,513 ,000
Grup İçi 11695,483 96 121,828
Total 14869,446 100
Tablo 4.8’de (ANOVA) p. (Anlamlılık) sütunundaki değerin 0,00 olduğu görülmektedir. Söz konusu değer 0,01’den küçük olduğu için, taşıma merkezine farklı uzaklık mesafesinde yaşayan velilerin; Taşımalı Eğitimin öğrenci başarısındaki etkilerinde anlamlı
bir farkın p < 0,05 düzeyinde istatistiksel olarak anlamını göstermektedir. Bu anlamlı farkı tespit edebilmek için aşağıdaki Tukey testi tablosu incelenmelidir.
Tablo 4.9
Taşıma Merkezine Uzaklıkta Anlamlılık Düzeyi Tukey Testi Sonuçları
Taşıma merkezine uzaklığınız
Aritmetik Ortalama (I-J) Standart Hata p 1-3km 3-5km 3,63450 3,15820 ,779 5-7km 6,61741 3,54646 ,343 7-9km 13,60526* 3,10129 ,000 10kmveüzeri 12,84818* 3,54646 ,004 3-5km 1-3km -3,63450 3,15820 ,779 5-7km 2,98291 4,01741 ,946 7-9km 9,97076 3,63046 ,055 10kmveüzeri 9,21368 4,01741 ,156 5-7km 1-3km -6,61741 3,54646 ,343 3-5km -2,98291 4,01741 ,946 7-9km 6,98785 3,97283 ,404 10kmveüzeri 6,23077 4,32929 ,604 7-9km 1-3km -13,60526* 3,10129 ,000 3-5km -9,97076 3,63046 ,055 5-7km -6,98785 3,97283 ,404 10kmveüzeri -,75709 3,97283 1,000 10kmveüzeri 1-3km -12,84818* 3,54646 ,004 3-5km -9,21368 4,01741 ,156 5-7km -6,23077 4,32929 ,604 7-9km ,75709 3,97283 1,000
Tablonun anlamlılık sütunundaki değerlerden babası lisansüstü eğitime sahip olan çocuklarla babası lisans eğitimine sahip olan çocukların fen bilgisi not ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı anlaşılmaktadır. Diğer tüm gruplar Tablo4.9’un anlamlılık Taşıma Merkezine uzaklık arasındaki ilişki ise p < 0,05 (anlamlılık değeri ONE WAY ANOVA: Post Hoc Multiple Comparasion ) düzeyinde anlamlıdır. Bu bulgular ışığında taşımada evi uzak olan öğrenci velileri ile taşımada evi yakın olan öğrenci velilerinin görüşlerinin farklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Taşıma merkezine uzaklık artıkça anlamlılık fark düzeyinin arttığını söyleyebiliriz. Evleri Taşıma merkezine uzak olan öğrencilerde; yorgunluk, sosyal aktivitelere katılmada zamanların kalmadığı, erkenden kalmak zorunda oldukları, yağmurlu günlerde yollarda araç bekledikleri, köy içinde taşıma aracına binmek için bazı öğrencilerin sabahın erken saatlerinde en az 10-15 dakika yürüyüp üşüdükleri olumsuz sonuçlar olarak öğrenci velileri tarafından söylenmiştir.
BÖLÜM V
