BİR KÖPEKTE ARJCUS AOR'TA'E'NTN P'ARKLI
DALLAıNMA OUGUSU
A different bratıching case of the aortic arch in a dog.
Sadettin TIPffiDAMAZ1
Memduıh GEZİCİ2
Hasan ERDEN3
s-dm
mary : It ·w as olh3erved that the aortic arch distriibuted~,- dis-tinctly in onJy one case, in diffeifent. sex oıf fourty adult dogs was used 1;o study jn the Department of Ana tomy. Ln thils case, the coınmon carotid arteries, left and riıght, have arisen from the aortic areh as t'he firstbranch, and have formed a common trunk. '
The left and right subclavian arteries arise from the aortic arcıh, in a common trunık.
Özet : Anatomi Bilim Dalında yapılan çalışmalarıda kullanılan
fark-lı cinsiyette ıkırk adet ergin köpekten sadece birinde arcus aortae'nin
farklı daHandığ1 gö·zlenmiştir. Bu olguda a. carotis communis dextra ve a. carotis communis sinistra truncus lbicaroticuıs halinde ortak bir kökle arcus aortae'den ayrl'lan ilk kol olarak izlenmliş ve a. ısulbda·via sinistra ile a. sulbclavia dextra'nın da ortak bir kökle arcus ao;rtae'den ayrıldığı
belirlenmiştir.
Giriş
Darnailların orıJın aldıkları noıkta1arda varyasyonlar g9sterdiği ve hatta damaTların vaskularizasyon ;bölgelerinin baŞka damarlar tarafın dan vaskulatize edilerbildiği uzun süreden beri hilinmekteddr. Bazı vak'-alarda bir damarın mevcut olmadığı dalhi gözlenelbilmekteıdir. Fakat
kö-peıkte arcus aortae'den orijin alan damarların çıkış özelUkleri bakımın
dan, bu şekilde değişikilik göstermesrine bu güne kadaı rastl~nılmamı§ tır. Zira arcu$ aortae'nin gösterdiği bu değişik durum, diğer evcil
me-(1) Doç Dr., S. ü .. Veteriner Fakültesi, Anatomi Bilim Dalı, Konya. (12) · Arş. Gör;, S. ü. Veteriner Fakültesi, Anatomi Bilim Dalı, Konya. (3) Arş. Gör., S. ü. Veterineır Fakültesi, Anatomi Bilim Dalı, Konya.
254 Sadettin Tı,pırdamaz - Memduh Gezici - Hasan Erden
meli hayıvanların arcus aortae'lerinin dallanmalarına da benzerlik gös-terınemektedir.
Arcus aortae'den önce a. sulbclaıvia sinil.stra ve truncus brachıi.oceplha
licus çıkar. Truncus brachiocephalicus, a. carotis eomımunis sinistrr.ı.'yı
verir ve geri kalan damat kökü de, _a. suıbdavia.:dextra ve
a.
carotis com-munis dexıtra'ya ayrılarak·· sona erer" (1, 4, 6).Miller ve ark. (9), köpek te vak'aların
%
3'ünde a. carotis communis'-lerin truncus bracihiocepha'ld.cus'tan truncus bica.roticut3 . halinde ayrıldığını bildirmekt.edirler. Her· iki a. -car~ötı.s commurtis'irı
ortak
bir köıkle çıkışı, yani truncus _ fbicaroticus durumu diğer ev·cil memeli hayvanlarda meycut ise de (12;· 5, 6, 10), köpekte hem a caro:tis com,munis sıinistra hem de a. CBrotis communis dextra truncus brac'hiocephalicus'tan orijin al-maktadtr · (7, 10, ıll).
Dursun (3), lbir kopekıte a. carotis communis siniı3tra ·ve a. carotis communi,s dextra'nın truncus bicaroticus· adı ·altında, ortak bir kökıle ar-cus aortae'den orijin aıldığmı bildirmektedir.
Bu araştırmada Noml.na Ariatomica Veterinaria · (8) terimleri
kulla-nılmıştır.
Olgunun Tanımı
13ı{ olıguyu Ariatnmi Bilim DaJlında . yapılan çalışrna.larda kullanılan farklı 'cinsiyette kırk adet ergin köp€ıkten bfr tanesi "·olüşttırniaktadır.
Söz konusu köpeğin uısulüne uygun olarak öldürülmesinden sonra
yapılan diseksiyonunda, arcus aortae'nin köpe:kte !bdlinen şekliyle
dallan-madığı göızlenmiştir. Bunun üzerine arcus .aortae .in·celenmeye talbii tutul-muştur.
Ma te.ryalin incelenmesinde, biılinen makrodisek13iyon n1ad~eımeleri ve Aesculap VA 110 marka koropas'tan yararlantlmıştır. Bu olguda, a. ca-rotis comrrtunis dextra ve a. caca-rotis communis sinistra'nı:n truiıcus bicaro-. ticus halinde arcus aortae'den ilk çıkan dal olduğu gözlenm;iştir. Trun-cus bicarotiTrun-cus'un arTrun-cus aorta.e'den ayrılmasından 0.5 cm· sonra, · a. sub-clavia sinils:tra ve a. subclaıvia dextra'hın ortak bir kökle arcus aortae'den
ayrıldİğı görüimüştür.
Truncus bicaroticus (Resim 2;;2, 3/'2) 3 cm uzunluğunda ve 0.4 cm iç çapında oılup, üçüncü spatium inteırcostale düzeyinde arcus aorta'den
çııkıp, birinci spatiunı intercostale düzeyinde a. carotis communis sinistra ve a. carotis eommunis · dextra'ya ayrılarak sona ermektedir.
Bir Köpekte Arcus Aortae'nın Farklı DaHanma Olgusu .255
A. carotiıs communis sinistra ('R€{3im 1./4, 2./i5, 3/'5) bdrinci spatium intercostale düzeyinde truncus bicaroticus'tan ayrıhr. Bu damarın 0.2 e:m iç çapında olduğu teslbit edilmi.ştir.
A. caırotis communis dextra (Resim 1./6, 2/6, 3/6) birinci spatium in-tercostale düzeyinde truncus bkaro'ticus'tan ayrılır. Bu damaırın 0.:2 cm iç çapında olduğu görülmüştür.
A. sulbclaıviıa sinistra (Resim 1./~, 2/3, 3/3) truncus bkaroticul3'un ori-jininin 0.5 cm proxıimalinde, arcus aortae'nin cranial kenarından, a. sub-clavia dextra ile birlikte, ortak birr kök oluşturarak çıkar. Bu damar 2.5 cm uzunluğunda ve 0.3 cm iç Ç·apında buJunmuştur.
A.
suıbc[av<ia dextra (Reısim 1/5, 2/4, 3./4) arcus aortae'nin cranialke-narınrı~.n, a. su'bclavia sinistra ile birlikte ortak bir kökle ayrılır. A. su"Qqlavia sinistra'dan daha kalın olan bu damar, 4 cm uzunluğunda ve 0 .. 3 cm iç çapı•ndadır.
Tartışma ve Sonuç
Kon u olan hayvan da saptanan, ar c us aortae' den çıkan da·mar ların gösterdiği değişiklik, şiı:ndiye kaıdar yapılan çalışmalarda :r.astlanıilan
var-yaısyon tip1nden farklı bir durum arz etmeıktedir. Bu farklı durun1, diğer
eve:i1 mı:>meli hayiVanların arcus aor.tae'lerinin daUanmas1na da benzeme-mektedir.
Miller ve aırk. (9) köpekte vak'aların
%
.3'ünde,_ Dursun (3) ise bir köpekte a. carotis communis sinistra ve a. coratis communis dextra'nıntruncus bicaroticus halinde ayrı1dığını bildirmektediraer. Bu olguda, a. carotis communis siıne·stra ve a. carotis communis dextra, truncus bica-roticus halinde arcu\3 aortae'ıden ayrılan ilk damaır olup, a. ·subclavia si-nistra "~e a. sulbclavia dextra da ortak rbir kök ile arcus aortae'den ikinci daıl olarak ayrılmaktadır. Arcus aortae'den ç~·kan damarların gösterdiği bu farklı durumdan dolayı, köpekte no;r·malde oluşan truncus 'brachiocep:-h:alicus şeıkiiillenmemektedir.
Bu olguda a. sulbclavia dexıtra, a. swbclavia sinistra'dan daha kalın
olarak şekillenmiştir. A. subclav.ia sinistra normal konumda olduğu için bir şey söyleneımiyeceği, fakat bu varyasyondan dolayı a. suıbclavia dext-ra'nın orijinin;inde esoplhagus ve trachea ile komşu olduğu gözlenmiştir.
Sonuç o1arak, bu olguda arcus aortae'den farklı bir şekilde ayrılan damarların verdiği kollar ve vaskularizasyon bölgeleri 'bakı·mından
256 Sadettin Tıpırdamaz - Memduh Gezici - Hasan Erden
Resim 1 Arcus aortae'den çıkan damarlar (soldan görünüş).
The vessels arising from aortic arch (left view).
ı
--
Arcus aortae,2 - A. subcla,via sinistra 3 -- Truncus brachiıocephalicus
4 -- A. carotis communis sinistra 5 -- A. subclavia dextra
Dir· Köpekte Are us Aortae'nın Farklı D allanma Olgusu
Resim 2 Arcus aortae'den çıkan damarlarda farklılıklar (soldan görünüş).
'I'he difıf,erences in the v~essels arising from aorttc arch (left view). ı
--
Arcus aortae2' -- Truncus ·bicaroıtiıcus 3 -- A. subclavia sinistra . 4 -- A. . subclavia dextra
5 ___. A. carotis communis sinistra 6 -- A. carotis communis dextra
Resim 3 Arcus aortae'den çıkan damarlar (soldan görünüş).
The vessels arising from aortic arclı (left view). ı
-
Arcus aortae2ı - Truncus bicaroticus 3 -- A. subclaıvia sinıistra 4, -- A. subclavia dextra
5 -- A. carotis communis sinistra 6 -- A. carotis communis dextra
(F. : 17) 257
258 Sadettin Tıpırdamaz - Memduh Gezici - Hasan Erden
Kaynaklar
1 - Çalışlar, T. (.19716) : "Köpeklerin Diseksiyonu." F. ü. Vet. Fal~. Yay. 8, A. ü.
Basımervi, Ankara.
2 - Dursun, N. (.1,977) : Merkebin (ıEquus asinus L.) kalp ve atardamarları
üzerinde makro-anatomik araştırmalar (karın boşluğu hariç). A. ü. Vet. Fak. Derg., XX., 3-4.
3 - Dursun, N. (197'~) : Diseksiyon kadarvQ'ası olarak kullanılan bir köpek göğ
sündıe saptanan değişik arcus aortae ola.yı. A. ü. Vet. Fak. Derg., XXV., ·2. 4 - Dursun, N. (1981) : "Veteriner Komparatif Anatomi", Dolaşım Sistemi
(Angiologia), A. ü. Vet. Fak. Yay., 377., A. ü. Basımevi, Ankara.
5 - Ellenber.ger, W. und Baum, H. (}97~) : "Handbuch der Vergleichenden Anatomie der Haustiere". Reprint, 18. Aufl. Sprinıger- Vıerlag, Berlin. 6 - Getty, R. (.1975) : "Sisson and GQ'ossman's the Anatamy of the Domestic
Animals". Fift Ed., Vol.
m,
W. iB. Saunders comp~ny. Philadelphia. 7 - Gi·ese, G. ('li94ıl) : ''Uber die Aroorien des Halses und der Vordergleidmassebeim Hund, insbesondere ihr topogra.phisches Verhalten". Inaugural-'Diss., Hannover.
8 - International · Comittee on Veterinary Gross Anatomical Nomensulature (198•3) : "Nomina Ana.tomica Veterinaria". Third Ed., Ithaca, New York. 9 - Miller, M., ChriBt·ensen, G. and Evans. H. (19164) : Anatamy of the Dog,
W B. Saunders Company, Phila:delphia.
10 -· Nickıel, R., Schummer, A. und 8-eiferle, E .. (1.9716) : "Lehr'buch der Anatomie
der Haustiere". Band HI. Kreislaufsysıtem, Haiı:t und Haurtorgane, 77-79 Verlag Paul Parey-Berlin.
ll - P~erard, J. (.19·7ı2) : "Anatomie .Aıppliquee des carnivores Domestiques. Chien et Oha.t. Maloine", S. A. 2'7. Ed. Rue de·l'ecole de Medicine, Paris.
