Yazar M ahm ut Yesari 95 y ıl önce doğmuş, 45 y ıl önce ölmüştü
Babıâli’de kalemiyle otuz yıl
Mahmut Yesari’nin kaleminden en az 25 roman,
yüzlerce öykü, elliden fazla oyun çıkmış. Yesari,
“ Çulluk” romanım yazmak için “ reji
fabrikasındat»ir hafta işçilik” yapmış.
REFİK
durbaş
______
“İstanbul’da bir tütün fabrika sıyla Anadolu’nun bir köyünde geçen yapıtta, romanın başkişisi Murat’ın gönül ilişkileri çevresin de işçilerin çalışma koşulları ve yaşama biçimleri, köydeki aileler arası çekişme sergilenir. Canlı ya kalanınca çok yaşamayıp ölen su çulluğuyla Murat’ın, köyüne dö nünce kendisine verilmeyen Es- ma’yı kaçırışı ve kızın göğüs darlığından ölüşü arasında kuru lan bağ, yapıtın ana temini oluş turur.” (Atilla Özkırımlı, Türk Edebiyatı Ansiklopedisi, s:335.)
Bu alıntı Mahmut Yesari’nin “ Çulluk” adlı romanının kısa bir özeti... Ve benim eski harfle ba sılmış okuduğum birkaç roman dan biri “ Çulluk” ... 1960’lı yılların sonu. Bakırköy’de yaşlı bir komşumuz ölünce kızı, anne sinden kalan kitap ve dergileri kö şedeki bakkala vermiş fındık fıstık külahı yapsın diye. Bakkal da eski harfleri bildiğimden bana aktarmıştı... Mahmut Yesari adı na rastladıkça o yaşlı komşumuz da aklıma düşüyor bu yüzden. Kimdi M ahm ut Y esari? Edebiyat tarihleri 20. yüzyılın ro mancılarından diye söze ediyor ondan. 5 Mayıs 1895 tarihinde İs tanbul’da doğmuş, 16 Ağustos
1945’te yine İstanbul’da, Yakacık Sanatoryumu’nda veremden öl müş. Demek bugün doğmunun 95., ölümünün 45. yılı... İstanbul Lisesi’nde okurken resme olan ye teneğinden dolayı Avrupa’ya gi decekken 1. Dünya Savaşı çıkmış. Bunun üzerine Güzel Sanatlar Akademisi’ne girmiş ve tabii Av rupa yerine de doğruca Çanakka le’ye... Savaştan sonra da basın hayatına atılmış... Sözü burada Behçet Necatigil’e bırakalım:
“ Önceleri Gıdık, Diken ve Ke
lebek dergilerinde karikatürler çizdi, mizah yayınları yazdı, tiyat ro eser ve eleştirileri (örn. Yarın dergisinde, 1921/22) kaleme aldı, romana geçti. Romancılıkta şöh retini ilkin Çoban Yıldızı (1925) ile sağladı. Sosyal ve sosyolojik sorunlara da değindiği romanla rında gündelik hayat sahnelerini açık, yalın bir dille ve ustalıkla
yansıtmasını bildi, bazı romanla rının konularını sanat ve eğlence çevrelerinden aldı (Bahçemde Bir
Gül Açtı, Su Sinekleri, Kırlangıç lar). Hikâye ve makalelerine en
çok Yedigün dergisinde rastla nır.” Yesari 30 yıl BabIâli’de ge çimini kalemiyle sağlamış bir yazar. En az 25 roman, yüzlerce öykü, 50’den fazla oyun çıkmış kaleminden. Kendi deyişiyle “ Çulluk” u yazmak için “ Reji fabrikasında bir hafta işçilik yap mış.” Yazdığı öyküleri, oyunları bir tarafa bırakalım, her yıla sığ dırdığı bir romana bakılacak olur
sa, Yesari için B abIâli’nin öğüttüğü bir yazar denemez mi? Geçimini sağlamak için kalemine bunca sarılması başka nasıl açık lanabilir? Ölümünün ardından 45 yıl geçtikten sonra bugün şu so rulabilir: Genç kuşaklar nerede, nasıl bulup okuyacaklar Mahmut Yesari’yi? Hangi yayınevi bu okur ilgisizliğinde bir “ Çulluk” u, bir “ Tipi Dindi” yi, bir “ Kırlan gıçlar"! yeniden basabilecek? Ya kın tarihimizin karanlık köşelerini aydınlatmada “ gerçekçi” yazar larımızın ince gözlemlerinin kat kısını gözardı edebilir miyiz? □
Çingenelerin evrensel serüveni
Seksen sanatçıdan oluşan Moskova Çigan Re vüsü, İstanbul Açıkhava Tiyatrosu'nda altı, İz mir Efes Antik Tiyatro’da bir gösteri sunacak. Yeryüzünün en büyük göçebe topluluklarından çingenelerin evrensel serüvenini gösterilerinde başlangıcından günümüze getiren Moskova Çi
gan Revüsü, ilk üç gösterisini 20, 21 ve 22 ağus tosta İstanbul Açıkhava Tiyatrosu'nda sunduk tan sonra 25 ağustosta Efes Antik Tiyatro’nun sahnesine çıkacak. Topluluk daha sonra yine İs tanbul’da 27, 28 ve 29 ağustos günleri gösteri lerini sürdürecek.
