Adnan Saygımla
bir konuşma
Yunus Emre Oratoryosu kompozitörü, Venedik
Festivali hakkında izahat vererek, Londra’da
yapılacak halk oyunları bayramına da iştirak
edeceğimizi söyledi
M ill e tl e ra ra s ı H a lk iy a t K o m is y o nu “ S ciap ” ta r a fın d a n ge çen temmuz ayın da C e n e v re ’de yapılan to p l a n tı da hü k ü m etim izi tem sil ederek , H alk M usik is i .üzerindeki tezini uzun sü re n iç t im a la r so nunda m u v a f f a k i y e t le kabul ettiren , Y U N U S E M R E O r a to r y o s u K o m p o z it ö r ü A hm et A d nan Saygun şehrim ize dönm üş b u lu n m ak tad ır.
K o m p o z it ö r A h m e t Adnan Saygun k endis in e m ü r a c a a t eden bir a rk a d a şımıza çalı şm ala r hakkın da şu iz ahatı v e r i l i ş t i r :
“ Ben A v ru p ad a iki kongreye i ş ti ra k ettim . B unlardan bir in cisi Ce- ne v re d e tem m uz ayı içinde yapılmış olan ko n g red ir. Bundan iki sene ev vel halk tü r k ü le ri n in ilmi usullerle de rlenm esi ve notaya alınm ası m ev zuunda L o n d ra K o ngresinde söz a l mış ve bu güne kadar dünyanın m u h telif yerlerin d e yapılmış olan çalış- I m aların ilmi te tk ik le r bakım ın dan
na-Adnan Saygunla
bir konuşma
(B a ş ı 1 inci sayfada)kıs ta r a fl a rın ı teb ar ü z ettirm iştim . Bunun üzerine k ongre he y e ti uınumi- yesi nam ına r e i ’ fik irlerim in geniş bir s u r e tte te t k ik edilebilmesi için benden b i r r a p o r > t e m i ş ti . H a z ı r l a dığ ım ra p o r u M ill e tl e ra ra s ı H a lk Musik is i Cem iyetine, ge çen sene İ s viç re Bale şehrin de a k te t ti ğ i k o n g re ye takdim e tt im ve okudum. Bunu takip eden uzun m ü n ak aş alard an son ra m evzuun h u su s iy e t ve ehem m iye tini n a z a ra alan k ongre heyeti umu- miyesi U n e s c o ’nun H a lk Mus ik isi E k s p e rl e ri n i bir ara y a g e ti r e r e k o r a da m ünakaşalara devam edilmes ini ve kabul edilecek usulün de M i ll e tl e r ara sı ilmi usul ola rak yayılmas ın ın U n e sc o ’ya te klifine k a r a r verd i. Bu cem iyete bağlı olan M ille tle ra ra sı H a lk iy a t K om is yonu “ S C Î A P ” da geçen tem m uz ayında on m ütehassısı C e n e v re ’de topladı. V e beni f ik irle rimi m üdafaaya d avet e tti. D ö r gün süren ve çetin safhalar arzeden de vamlı ic tim a la r sonunda bilhassa Mo- dal tü r k ü le ri n ve değişik ze rd e le ri bir siste m e bağlı bulu nan H a lk m u sikisinin sarih bir usulle ve riyazi m ukabilleriyle ifade edilmes ini k a r a r altın a aldı. Böyle ce tezim i kabul e tt ir m e y e m uvaffak oldum.
V enedik'teki F e s t iv a l e gelince : M ill e tl e ra ra s ı H a lk M usik is i C em i ye ti Bale şe hrin deki K o ngresinde 1949 umum i hey etin in V en ed ik ’te to planm asın a ve en az iki yılda bir yapılmâsı ta k a r r ü r etm iş olan M il letlerarası Ü a lk Musik is i ve O y u n la rı F e s tiv a lin in de aynı ta r ih t e bu şe hir de icrasına k a ra r v erm işti. H ü k ü m etim iz resm en da v e t edildi. Adı geçen cem iyetin idare lıeyeti âzası bu lu nm am dolayısiyle M illi E ğ it im Bakanlığı ile ben de t e m a s ı geçtim. Bu festivale bizimde ka tılm am ız m u vafık bulundu. E y lü l başında idar e heyeti ic tim aların a iş tirak etm ek ü- zere ta yyare ile V e n e d ik ’e gittim . E r z u r u m ve K a s t a m o n u l u l a r d a n te rekküp eden T ü r k h e y e ti ve M u z a f fer S arısö zen ’in başkanlığ ında v a p u r la İ t a l y a ’ya h a re k e t etti. K o n g re u- mumi heyeti ic tim aların d a “ H alk ra k s ların ın âyînî mah iyetlerini,, adlı tebliğ imi okudum ve sorula n sualle re gereken cevapları ve rd im. Başka b ir günde E r z u r u m b arların d an ve K astam onu davul oyunundan m isa l le r verm ek suretiyle yeniden konuş tum. O y u n la rım ız âyîn î vasıflar ı, I hakiki halk oy unla rı olm ala rı ve be
dii değ erleri bakım ından bütü n kong re âzasının d ik kat ve alâka sını e l betti. B ir gün so n ra b ir kapalı sa londa festivale başlandı. Aynı şiddet ve alâka s ey ircilerd e de görüldü.
N ih a y e t San - M a r c o meydanında on b irlerc e şe h irlin in önünde 42 m u h telif m e m le k e tle r d e n gelen 42 g r u bun ara s ın d a oy u n ların ı g ö s t e re n T ü r k le r i se y r e d e n halk ın coşkunlu ğu azam i had din i buldu. Şurası m u - h a k a k tı r k i ; T ü r k o y u n la r ı bu f e s ti valde en b aşta ta k d i r edilm iştir. B u n d a halk da ilim a d a m la rı da m ü ş te r e k ti rle r . B u m ü n as eb etle k o n g re ic tim a la r ın d a ben, B elç ikalı D r. M a- rinus ve Rom anyalI P r o f . B ra il o io u söz ala rak fe stivale b ir ç o k m i ll e tl e rin hakiki g ru p l a rın ı g e ti rm e m i ş o l dukla rın ı ve b u s u r e tle ilmi te t k i k ve m ukayese im k ân ların ı felce u ğ r a t mış böyle ce de g a y e d e n u zakla şm ış b ulu nduklarını teb ar ü z e t t i r e r e k şi d detli hüc u m la rd a ve te n k id le r d e bu lunduk. A y rıc a m ü ş te r e k b i r t a k r i r v e re r e k bundan sonraki çalışm aların h edefim ize uygun b i r şekild e y ap ıl m asın ı da u m u m î h ey etin k a r a r ı n a ik tiran e ttir d ik . Adı geçen iki âlim ve d iğ er â lim ler kon u şm a la rı s ı r a sında daima T ü r k h e y e tin d e n b a h s e t m işler ve bize “h akik i halk rak s ı ö r neğin i yalnız bu h e y e t verm iştir.,, m ütalâas ında b u lunm uşlardır. K o n gre âzasından b i r âlim de ta m am iy le yab an cı sı b u lunduğu T ü r k halk k ü l t ü r ü ile yakın dan te m as etm iş ve böylece bu k ü lt ü r ü n derin liğ in e n ü fuz ed ebilmiş olm an ın m em n u n iy e tini teb ar ü z ettird i.
H ü lâ s a T ü r k H a l k R a k sia r ı ekib i nin bu festivale iş tirak i T ü r k k ü lt ü r ü n ü ta n ıtm ak bakım ın dan çok y e r i n de o lm uştur. K a n a a tim c e b u f ı r s a t ları h içb ir zam an k a çır m am ız lâzım dır. Ş ay et T ü r k le r i hâlâ fesli ve ya- ta ğanlı z a n n e d iy o rla r sa bunun k a b a hati bizdedi r. Çünkü b i r m e m le k e tin ticari m etal ile değil, ilm i ile s a n a t ı ve k ü lt ü r ü ile tanınm ası m ü m k ü n o- labile ceğine ve biz im de kendim izi dünyaya ancak bu v a s ı ta l a rla ta n ı ta - b ileceğim iz e k an aatim v ard ır. P r o p aganda işle riyle m eşgul _ bulu nan m akam larım ızın d ik k a tle r in i b u n o k taya celb etm eyi bilhassa lüzum lu bu luyorum.
A n k a ra ’ya a v d e tim d e Ingiltere
H alk Musik is i ve O y u n la rı C em iye tinden gelm iş b i r m e k tu b u buld um . O cak ayında L o n d r a ’nın muazzaitl
“A lb e r t H a i l ” holü nde yapılması
m u t a t ola n b a y ra m a bizi davet edi
yorlar. Bu d a v e te V e n e d ik Festiva
lindeki başarım ızın saik olduğu mek
tu ptan anlaşılıy or. G ö rü lü y o r ki fes
tival ü zerin d en pek kısa bir zaman
geçtiği halde derhal oradaki başarı
larım ız ın a k is le riy le karşılaşm ış bu
lunu yoruz. H e r halde üzerinde e-
