I Yerebaton Sarayında
! ziyaretçileri balık bir
I sandal karşılıyor
lllll® llllllll!!llll!lll!nil1l!l!IH IIin!ll!lllllllllllll!l!llll!l!llllllllllllll
(Sizanscan kalan sarnıçlar
CU1V1HURİYE1
13 Ekim lyo4
NADİR DAYI Is ta n b u lu n ilgi to p lıy an ta r i hî y e rle rin d e n b iri de b ü y ü k lü k ü ç ü k lü su s a r n ıç ta n d ır. Ge - rek B izanslIlar, gerek T ü rk le r İs tan b u ld a 21 k ap alı 4 açık su
sarnıcı inşa e tm işle rd ir. Eski
d ev irlerd e b ü y ü k şe h irle rin su yu n u tem in etm ek ih tiy acı en
önem li m eselelerd en b iri idi.
Bazen a y larca sü ren düşm an
k u şa tm a la rı esnasında şel:|ir
dışında b u lu n an su y o lların ın ta h rip edilebileceğini gözünün - de tu ta n B izanslIlar, çok m ik ta rd a su depo edilm esini sağla
d aha İstan b u l, T ü rk le r ta ra fın dan alın m ad an önce, şehriiı su ihtiyacı B elgrad o rm an ın d a in şa edilen b e n tle rd e n tem in e - dilm eye b aşlan ın ca bu sarn ıçla r da önem ini k a y b e tm işle rd ir. G ünüm üze k a d a r ancak «Bin- b ir direk» (şim d ik i h ald e ziya
rete k a p a lıd ır) ve «Y erebatan
Sarayı» gibi b irk a ç sarnıç sağ lam k a la b ilm iş tir. D iğerleri, ya
çökm üş, ya da açık olanları
bahçe - bo stan h alin e g etirilm iş
tir. V ak tiy le olduğu gibi, b u
gün de en b ü y ü k y e ra ltı sarn ı
cı «Y erebatan Sarayı» d e d iğ i
miz «basilika» sarn ıcıd ır. S uyu
g nıak am acı ile birçok sarnıç in- B elgrad o rm a n la rın d a n
Cebeci-şa e tm işle rd ir. T a rih le re göre, çok sarnıç, İm p a ra to r Theodos (408-450) zam an ın d a y a p ılm ış tır. P ren sip o larak h er im p a ra to r saray , h e r zengin evinin, h e r b ü y ü k kilisenin b ire r özel
ciköy kem eri v asıtasiy le g etiri len sarnıç, 1432 yıl, y an i İslâm i- yetin doğuşundan önce, Bizans im p a ra to ru Jü s tin y e n (527-265) ta ra fın d a n y a p tırılm ıştır. Bazı ta rih ç ile r ise, im p a ra to r Cons-§ . sarnıcı bu lu n u y o rd u .B u u la r, ya ta n tin ta ra fın d a n y a p tırıld ığ ın ı
y ağ m u r su la rı, ya da şeh ir dı şında k iın k le rle g e tirile n kay - nak su ları ile d o ld u ru lu y o rd u .
iddia e tm e k te d irle r. S arn ıcın e- ni 70 m etre, u zu n lu ğ u 140 m et
re, tav an ın ın y ü k sek liğ i de 8
= H alk, açık v eya k ap alı o la ra k m e tre d ir. H er b irin in a ra sı 4
inşa edilen bu sa rn ıç la rd a n su ihtiyacını k a rşılıy o rd u . F a k a t,
m etre o lan 28 s ü tu n lu k 12 sıra halinde 336 taş sü tu n m e v c u t
T u ristler Y erebatan Sarayında
tu r. F a k a t ik in ci A b d ü lh am it zam anında em n iy et m ülâhazası ile güney-bâtı k an ad ın d a 5 ko lon genişliği, 18 kolon d e rin liği olan, b ir kısm ı d u v a rla ö - ' rül-erek k a p a tılm ıştır.
Bu sarn ıca T ü rk le rin « Y e re b a ta n Sarayı» dem esi, tam am en b ir saray k a d a r m uhteşem olu şu n d an ile ri gelm ek ted ir. Bü - y ü k lü ğ ü k a d a r b ilh assa daya- nıklığı e l’ân b ilg in lerin h a y re tin i m ucip o lm a k ta d ır. Sarnıcın tu ğ la d a n yapılm ış kubbe ş e k lin d ek i ta v a n ı üzerin d e b u lu n a n yüzlerce bina, to n larca taş top ra ğ a rağm en sağlam kalab ilm e sine ilim a d a m la rı akıl e rd ir e - m e m e k te d irle r. Geçen yıl F in - lâ n d iy ad an gelen m ühendis ve m im a rla rd a n k u ru lu b ir grup, sarnıcın d ay an ık lığ ın ın sebeple rini a ra ştırm ış, fa k a t kesin b ir b ilg i edinem em iştir. B ir tü rlü , tu ğ la la rı b irib iriy le tu ttu r m a k için k u lla n ıla n harem cinsi keş- fed ilem em ek ted ir. B u n ların ifa
de e ttik le rin e göre, tu ğ la la r
çim ento ile tu ttu ru lm u ş olam az, ç ü n k ü 1452 yıl önce çim ento bi lin m ed iğ i gibi, çim entonun ta k
rib en 70-80 y ıllık b ir geçm işi
m e v c u ttu r. Ç im ento ile yapılm ış olsa bile, d em ir çu b u k la beton
a rm e le rin en fazla 300 350 yıl
d av ran acağ ı h esap lan m ak tad ır.
V elhâsıl Y ereb atan S a ra y ın ın
d a y a n ık lılığ ın ın sebebi henüz
m eçh u ld ü r.
T ek n ik yönü y an ın d a sarn ıcın ilginç olan b ir yönü de h alk ın güzergâhı o lu şu d u r. Y ereb atan S aray ın ı h e r gün yüzlerce kişi z iy a re t eder. T urizm m evsim iy le p a z a r g ü n le ri, ziyaretçi, tr a fiği y o ğ u n laşır. T ab iatiy le bun la rın b ir kısm ı b ilerek , b ü y ü k b ir kısm ı da ne old u ğ u n u bil
-m eden «gez-meye» g e lirle r.
S arnıcın özelliğini b ilen ler, g
h ay ran h ay ran s ü tu n la rı seyre- s
derk en , b ilm iy en ler de daha =
başka şe y le r a ra r la r. Eli, tran- g sisto r radyolu p azar ziyaretçi- g le rin d e n «taş d ire k le r arasına g b iraz su serpm iş, m ille tte n p ara g kesiyorsunuz» d iy erek ilg ili me- g m u rla ra kafa tu ta n la r olm uş p tu r. Bu m e m u rla ra , h e r gün g ziy aretçilerin e n olm adık soru- s la r so rm aları olağan şeylerden- g d ir. K im isi «buradan K adıköye g gidiliyorm uş», «İçeride peri kız- g
l a n varm ış», «P eygam berin g
ay ak izi nerede», «Bu, h er has- ¡g talığ a d eva şifalı su imiş», «İçe- g ride gaz varm ış, sigara içersen g patlarm ış» v elh âsıl buna benzer g sayısız so ru la r so ru lu rm u ş. Ha- g ni b ir de cebi delik, b lu e-jean ’li, g
saçı sak alı k arışm ış A vrupalI g
«bitnikler» v ar ya, o n lar da za- g m an zam an kızlı e rk e k li suya g girip y ü zd ü k leri o lu rm u ş. Ama g b u ra n ın en zevkli ve eğlenceli g yönü, sandala binip k o lo n lar a- g rasm d a d o laşm ak tır. Y ukarıdan gt d am lıy an sızıntı su la rın şıpırtı- g sı arasın d a sarn ıcın k aran lık la- g rina dalm ak, h e r âşığı im rendi- g
recek b ir özellik olsa gerek, g
G elgelelim , Y ereb atan S aray ı • g nın b atık b ir san d alın d an baş- g ka b ir te k sandalı y o k tu r. Bun- g dan otuz yıl önce ko n u lan san g
dal, 10 yıl k ad ar d ay an d ık tan g
sonra çü rü y ü p batm ış. S arın • g cin b ir kıyısına ve h erkesin gö- g zü önüne çekip k o y m u şlar Zim- g m etli olduğu ve B elediyece tes- g
lim edilen m iadı d oldurm adı g
ğından, ç ü rü k sandalı çık arıp ğ
y erin e yenisini k o y am ıy o rlar İş- g te bu da tek n ik ve atrak siy o n g y ö n leri y an ın d a bizim ilginç yö- g
nüm üz. üâ
Y erebatan S arayından b ir görünüş
. . . . .. . . 11111111111«. «tıııııııııııııımııııııııınnıııııımıııımııııııııııaıiBÎiHiıııııııuıııııııımııiHiııiBHaııııııUTiHjiiKiııııııiHftinf.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
