Cumhuriyet Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Dergisi Cilt I, Sayı 1,1998
PORSELEN LAMINATE VENEER YAPIM YÖNTEMLERİ
Doç.Dr. Suat YALUĞ*
Doç. Dr. Levent NALBANT*
ÖZET
Hastaların estetik olmayan dişleri için tedavi istekleri git-tikçe artmaktadır. Dişlerin estetik fonksiyonlarını restore etmek için pek çok tedavi seçeneği önerilmektedir. Porse-len laminate venerlerde kullanılan teknikler, mikrodonti, diestema ve renklenme gibi estetik restorasyon gereksinimi anterior dişlerde diş yapısı ile rengi restore etmek için in-ce bir porselen tabakayı, rezin ile dişe yapıştırmayı içerir. Bu makalede çeşitli porselen laminate veneer yapım tek-nikleri anlatılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Veneer. laminate veneer.
SUMMARY
Patients' demands for treatment of unesthetic anterior te-eth are steadily growing. Several treatment options have been proposed to restore the esthetic function of the den-tition. The techniques usedfor porcelain laminate veneers involve bonding a thin sheil of poreelain to tooth with a luting resin to restore tooth structure and color in anterior teeth requiring esthetic restoration sııch as for micro-dontia. diestema and discolored teeth. In this article, va-rious types of porcelain laminate veneer fabrication met-hods will be deseribed.
Key Words : Veneer, Laminate veneer. GİRİŞ
Porselen dişhekimliğinde en estetik ve doku uyu-mu iyi olan bir materyal olarak uzun yıllardan beri kullanılmaktadır. Porselenlerin aşınmaya, renk de-ğiştirmeye dirençleri mükemmeldir ve gingival do-kular tarafından iyi olarak da tolere edilirler. Estetik kusuru bulunan dişlerin vestibül yüzeylerinin diş renginde materyellerle kaplanması olarak tanımla-nan laminate veneerlerin geçmişi çok uzun seneler öncesine dayanır. İlk olarak Dr. Charles Pincus tara-fından 1928 de aktörlere film çalışmalarında kullan-mak üzere porselenden yapılmıştır. Günümüze ka- dar çeşitli estetik materyallerden yapılan laminate veneer kronlar günümü/de porselenle kompozit re-zin arasında kimyasal bağ yapan ajanlarla birlikte dişlere güvenle yapıştırılabilmektedir1,3,6,8,16
Günümüzde kabul edilebilir porselen laminate veneer yapım yöntemini ilk olarak 1983 yılında pla-tin foli yöntemi ile Horn12 uygulamıştır. Daha sonraki yıllarda ise Calamia4 porselen revertmanı üzerinde yapmıştır. 1985 yılında ise Hobo ve Iwata tara-fından dökülebilir apatitten laminate veneer yapıl-mıştır.
Laminate veneer yapım teknikleri: 1- Platin foli üzerinde:
Bu yöntemde tüm ağız ölçüsü alındıktan sonra veneerlenecek dişlerle birlikte tüm dişlere die çivisi yerleştirilir ve model elde edilir. Laminate veneer yapılacak dişler kaideden çıkarılır, dişlerin ayrılma
işlemine kıl testeresi ile gingival embrajürden baş-layarak kontakt noktasına kadar gelinir. Kontakl noktalarını testerenin bozmaması için bu noktada dişler kırılarak birbirlerinden ayrılırlar. Uygun bir frez ile gingiva ve aproksimal kenardaki doku en-gelleri kaldırılır. Die'nin vestibül yüzeyinde kolay çalışma sağlamak amacı ile diş dışında kalan alçıla-rın fazlası kaldırılır. Laminate venerlerin yapılacağı bölgede die'de çatlaklar var ise bunlar platin folinin çıkarılmasını kolaylaştırmak için mum ile doldurulur.
8,17,18
0.001-0.0085 ine kalınlığındaki platin foli üçgen şeklinde kesilir. Üçgenin köşesi gingival kenara ge-lecek şekilde yerleştirilir ve bu kısımdan platin foli presel ile tutularak çıkarılır. Sırası ile aproksimal, gingival doku engelleri ve insizal kenar platin foli İle sarılmalıdır. Portakal ağacı çubuk kullanılarak platin folinin tam uyumu sağlanır. Platin folinin faz-lalıkları gingival ve insizal kenarı hariç kesilir. Son-ra seçilen renkte porselen bilinen yöntemlerle kon-danse edilerek pişirilir. Bu yöntemin avantajları ila-ve getirmeden iyi bir yüzey elde edilir. Dezavantajı ise; porselenin kompozit ile birleşme yüzeyi oldukça düz olarak bittiği için bu yüzeyin ilave pürüzlen-dirilmesi gerekecektir8,17
2- Porselen revatmanının üzerinde yapılması: Bu yöntemde ya hastadan elde edilen ölçüye ya da hastanın modelinden elde edilen silikon esaslı ölçüye porselen revetmanı dökülür. Eğer modelden *Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş Tedavisi Anabilim Dalım Öğretim Üyesi
CİLT 1, SAYI: 1
ölçü elde edilecekse labial yüzeydeki ya da emrajür alanındaki doku engelleri mum ile doldurulur, ölçü maddesinin kolay ayrılması için alçı model silikon yağı ile izole edilir. Modele uygun olarak seçilen disposible plastik kaşık sadece veneer yapılacak bölgelerin ölçüsünü alacak şekilde kesilir. Sertleşen revetman ölçüden çıkarıldıktan sonra degazing işle-mini kolaylaştırmak için mümkün olduğunca boyut-ları küçültülür. Sonra ön ısıtma fırınında 540-650 C° arasında 15-30 dakika bekletilir. Revetmanm üretici firmanın önerileri doğrultusunda 1040-İ 066 derecede degazing işlemi yapılan revetman soğu-maya bırakılır1,2,8,14.
Porselen karışımını nemi kuru porselen revetma-nı tarafından emilmemesi gerekir. Bunun için birkaç yöntem vardır.Bunlar; porselenin uygulanacağı alana özel porselen astarının sürülmesi, porselenin daha sulu kıvamda hazırlanması ya da porselen re-vetmanınm distile suda yada özel sıvısında 4-5 da-kika iyice su eminceye kadar bekletilmesidir1,8.
Bi-linen usullerle pişirilen ve glaze uygulanan porselen revetmanlarından frez ile temizlenir. Bu işlem por-selenden almadan minimal revetman kalıncaya ka-dar yapılır. Kalan revetman 60 Psi basınçla 20-50 um. çapındaki alüminyumoksit ile kumlanarak te-mİzlcnİr daha sonra ultra sonik temizleyicide 3 da-kika süre ile temizlenir. Porselen üzerindeki fazla-lıklar bir lastik disk aracılığıyla modele yerleştiril-meden önce düzeltilmelidir. Eğer tüm ön bölge la-minate veneer olarak yapılıyorsa bunların birbirin-den ayrılma işi revetman üzerinde elmas separeler ile yapılmalıdır8.
Alternatif yöntem olarak ise hasta ağzından ya da modelden alman ölçüye revetman dökülür. Re-vetman ölçüden çıkarıldıktan sonra ise kaidesine "V" şeklinde rehber oluklar açılır. Revetman izole edildikten sonra alçı dökülür. Alçı sertleştikten son-ra ise alçıdan ayrılan revetman platin foli tekniğin-de die hazırlanır gibi ayrı ayrı hazırlanır9.
Revetman üzerinde yapılan porselen laminate veneerin avantajı; kalınlık 0.3 mm. olarak kontrol edilebilir ve minimum diş kesimi ile iyi bir şekillen-dirme ve kenar uyumu sağlanabilir1,5,8,15.
3- Döküm sistemleri ile laminate veneer yapımı: İ k i ayrı döküm porselen laminate veneer sistemi vardır; dökülebilir seramik ve dökülebilir apatit. İkisinin de sistemlerinin birbirine benzemesine karşın işlemleri ve materyalleri birbirinden farklıdır.
Heriki sistemin de çalışma modeli ve mum örnekle-rinin hazırlanması bilinen yöntemlerle yapılır7".
Her sistemde kendi ekipmanı kullanılır, tki tek-nikte de tijlenerek revetmana alınan mum modeller düşük ısılarda eritilerek revetmandan uzaklaştırılır ve degazing işlemi yapılır. 800 dereceye kadar ısıtı-lan revetman porselen, dökülebilir porselen için 1360 C°, dökülebilir apatit için ise 1460 C° de dö-külür. Döküm kitlesi soğuduktan sonra revetmanla-rından temizlenir. Kalan revctmanlar 60Psi basınç altında 20-50 um boyutunda aliminyumoksit tozu kallanılarak kaldırılır. İki yüzlü separeler İle tijlerin-den kesilir. Gerekli düzeltmeleri yapılan laminate veneerlerin ağızda uyumları yapıldıktan sonra kris-talizasyon için, dökülebilir apatit 870 C° de 12 saat, dökülebilir seramik ise 1070 C° de 6 saat tutulur. Ağızda tekrar kontrol edildikten sonra uygun efekt ve boyama işlemleri yapılarak glazc uygulanır81011.
Bu iki sistemde eğer laboratuvar işlemleri doğru olarak yapılırsa laminate veneer bitirildiğinde dişe iyi uyum sağlarlar. Bu iki döküm sistemi diğer por-selenlerden daha az abrazivdir. Hidroksilapatit ile minenin yapısı birbirine benzerdir ve biyolojik uyu-mu iyidir. Ayrıca, dökülebilir apatitin termal genleş-me kat sayısı mineye yakındır7,8,10,11.
Dökülebilir porselenin dezavantajı ise efektlerin glaze ile birlikte yapılması nedeniyle ağız içinde aşınırsa boyanmamış porselen açığa çıkabilir.
4- CAD-CAM sistemi ile yapılan laminate vene-cıicr:
Seramik iaminate veneer yapımında alternatif rnetod olarak son yıllarda CAD-CAM sistemi ge-liştirilmiştir. Bu teknikte 3 boyutlu minyatür ağız içi kamera, monitör, klavye ve üç eksenli elmas başlı bir tur cihazını kontrol eden bilgisayardan oluşur, Laminate veneer bu sistemde homojen bir seramik bloktan oluşturulur13,21.
Bu teknikte prepare edilen diş yüzeyine ıslatıcı bir ajan ve ince bir tabaka ışık yansıtıcı toz uygula-nır. Optik ölçü için boyutlu İntra oral scanner kulla-nılır. Laminale veneerin sınırları çizici uç yardımı ile belirlenerek hafızaya alınır ve elmas kaplı disk-ler yardımı ile 4-6 dakikada laminate veneer bitiri-lir. Konturları ve şekli kontrol edilen laminate vene-er parlatılarak dişe yapıştırılır19,20
Bu sistemin avantajları:
- Tek seansta hastanın estetik problemleri gideri-lebilir.
C.U. DISHEKIMLIGI FAKÜLTESİ DERGİSİ 1998
- Simanlasyon ve deneme sırasında porselen la- minate veneer, kolayca kırılabilir, bu teknikte tekrar yapımı vakit almaz.
- Ölçü gerekmediği için bu safhada oluşabilecek hatalar önlenmiş olur.
- Laboratuvar masrafı yoktur.
- Porselenin mikrostrüktürel yapısının kontrolü dental laboratuvardan kaldırılmış ve üreticinin yet kisine bırakılmış olur13,19,20,21.
Dezavantajları ise:
- Özel ekipman gereklidir.
- Porselende içi renklendirme mümkün değildir, fakat dış yüzeyden fırınlanarak boy anabileceği gibi yapıştırma sırasında diş yüzeyi ile kompozitle renk- lendirilerek özel efektler verilebilir.
- Diestemalann kapatılması ve insizal bölgenin yeniden şekillendirilmesi güçtür.
- Renk çeşitliliği kısıtlıdır13,19,20,21.
Int., 26(11): 757-763, 1995.
20- Sievro, S..Pampalone. A.. Valemi. G.. Bandettini, B.. Sievro, R.;Porcelain CAD-CAM Veneers some new uses explored, J. Am. Dem. Assoc.123:63-67. 1992.
21- Suh. P.S., Johnson, R.. S.N: Fil of vencers made by CAD- CAM plantinum fbil methods, Op. Dent., 22:121-127,1997.
YAZIŞMA ADRESİ
Gazi Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi 8. Cadde EMEK/ANKARA
KAYNAKLAR:
l-Bareilo, M.T., Shuj, A.. Renner, R.P. : Anteriorporcelain laminate veneers: Clinical and Laboraiory Procedares. Quint. Dent. Technol., 10(8): 499-499, 1989
2- Bassioung. M.A.. Pollack.: Esthetic managamenl of perimolysis witlı porcelain laminate veneer. J.Am. Dent. Assoc., 115.412-417, 1987
3- Brooks. L.: The porcelain bonded to tooth restoration, J. Pcdod.. 11(3):269-230, 1987
4- Calamia. J.R.: Etched porcelain veneers: The current sıaic of art, Quint Int., 16(2): 5-12.19X5
5- CIyde, J.S., Gilmour, A.: Porcelain veneers: A prelimanary review. Br.Dent. J., 164(1): 9-14. 1988
6- Covey.D. A.. Oliverira, F.C.. Denehy, G.E.: Selecting and esthetic venering technique. Quint. Int.. 18(4): 247-252. 1987
7- Demirtola, N.: Laminate veneer yapım teknikleri, A.Ü Dışhek. Fak. Der.15(2): 125-131. 1988
8- Garber, D.A,, Goldsıein. R.. Feinman, R.A.: Porcelain laminate veneers,Quint. Pub. Co., Chicago, 1988.
9- Haga, M., Nakazawa, A.: Tecrjniques for porcelain laminate veneers, Ishiyaku EuroAmerica, Inc. Pub., St. Louis, 1990.
10- Hobo, S., Kvala. T.; A new laminate veneer technique using a castable apatite ceramic materials, II. Theoretical consideration, Quint. Int., 16(7): 451-458. 1985.
11- Hobo. S., Iwata, T.; A new laminate veneer technique using a castable apatite ceramic materials. I. Practical procedures, Quint. Int.. 16(8): 509-512, 1985
12- Horn. N. H.: Porcelair? laminate veneers bonded lo etched enamel. Dent. Clin. North. Am.. 27(4): 671-684. 1983
13-Liv, P.R.. Isenberg, B.P., Lienfelder, K.F.; Evaulating CAD-CAM gener-ated ceramic veneers. J. Am. Dent. Assoc. 124:59-63, 1993
14-Mınk. J.R.. Timmans. J.H.: Laminate veneers. Dent. Clin. North. Anı..28(1): 187-203, 1984.
15-Nasedkin, J.N.." Current perspective an esthetic restorative dentistry, Part I, Porcelain laminates, Can. Dent. Assoc. J., 54(4): 248-255, 1988.
16-Peumans, M.. Van Meebeek, V.. Lambrechts., Wauters. M.V.,Vanherle.G.; Five-year clinical perpormance of porcelain veneers, Quint. Int., 29(4):211-221,1998.
17-Plant. C.G., Thomas, O.D.: Porcelain Facings: A simple Clinical and laboratory methods, Br. Dent. T.. 163(7): 231-234, 1987.
18-Quinn, R, Byrne, D.: Porcelain laminates: A Review, Br. Denı.J,, 161(2);61-65,1986.
19- Russel,M.M., Andetsson, M.. Dahlmo,K_,Razzoog,E., M.-. Anev. computerassited memod for fabrication of crowns and fised partial dentures, Quint.
