• Sonuç bulunamadı

Araç İmalatında Homologasyon Kavramı Ve Türkiye’deki Uygulamaları

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Araç İmalatında Homologasyon Kavramı Ve Türkiye’deki Uygulamaları"

Copied!
197
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 



 FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ



ARAÇ İMALATINDA HOMOLOGASYON KAVRAMI

VE TÜRKİYE’DEKİ UYGULAMASI

YÜKSEK LİSANS TEZİ

Mak. Müh. Ali GÜLER

MAYIS 2002

Anabilim Dalı: MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ Programı: KONSTRÜKSİYON

(2)

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 



 FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ



ARAÇ İMALATINDA HOMOLOGASYON KAVRAMI

VE TÜRKİYE’DEKİ UYGULAMASI

YÜKSEK LİSANS TEZİ

Mak. Müh. Ali GÜLER

(503991414)

MAYIS 2002

Tezin Enstitüye Verildiği Tarih : 2 Mayıs 2002

Tezin Savunulduğu Tarih : 29 Mayıs 2002

Tez Danışmanı :

Doç.Dr.C. Erdem İMRAK

Diğer Jüri Üyeleri

Prof.Dr. Metin ERGENEMAN

(3)

ÖNSÖZ

Bu çalışmada Avrupa Birliği’ne uyum süreci içerisinde otomotiv endüstrisi bakımından teknik mevzuatın incelenmesi esas alınmıştır. Araç tasarımlarında temel alınan sınırlamalar ve bunları oluşturan gruplarda bu incelemenin konusu olmuştur. Türkiye’de de bu konuda çalışmalar son hızla devam ederken, böyle bir çalışmanın faydası olabileceği düşünülebilir. Konuların kendi içlerinde daha da derinleşebileceği bir gerçektir, ama her konunun, düzenlemenin ve yönetmeliğin bu tez çalışması içinde yer almasına imkan yoktur. Bu konulardaki çalışmalar OSD (Otomotiv Sanayi Derneği) bünyesinde toplanan uzman gruplar tarafından tartışılmaktadır ve Türk otomotiv sanayinin bu yönetmeliklere ve düzenlemelere uyumunu yönlendirmektedirler.

Bu çalışmada ve her zaman yanımda olan aileme ve bu çalışmayı hazırlamamı destekleyen danışmanım Doç.Dr.C.Erdem İMRAK’a ve Prof.Dr.Metin ERGENEMAN’a teşekkür ederim. Ayrıca halen çalışmakta olduğum Ford Otosan’da yüksek lisans öğrenimimi ve bu tezimi her zaman destekleyen Mehmet TOKER’e ve çalışma arkadaşlarımdan Mert KARAKAŞLI ile Ömer KOLBUDAK’a da teşekkürü borç bilirim.

Ali GÜLER MAYIS 2002

(4)

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR x

TABLO LİSTESİ xii ŞEKİL LİSTESİ xvii

ÖZET xviii

SUMMARY xx

1. GİRİŞ 1

1.1. Giriş ve Çalışmanın Amacı 1

2. DÜZENLEME, HOMOLOGASYON, ÜRETİMİN UYGUNLUĞU KAVRAMLARI 2

2.1. Düzenleme (Regulasyon) Şartları 2

2.2. Ulusal Düzenlemeler 3

2.3. Uluslararası Düzenlemeler 4

2.3.1. Avrupa Birliği & Avrupa Topluluğu 4

2.3.1.1. Organizasyon 4

2.3.1.2. Düzenleme Belgeleri 7

2.3.1.3. Ana Düzenleme Şartları 8 2.3.1.4. Üye Devletler Ulusal Kanunları 10

2.3.2. Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) 11 2.3.3. Avrupa İçin Birleşmiş Milletler Ekonomik Komisyonu 12

2.3.3.1. 1958 Anlaşması 12 2.3.3.2. 1998 Anlaşması 14 2.3.3.2. Diğer Antlaşmalar 14 2.4. Homologasyon 15 2.4.1. Avrupa’daki Uygulama 16 2.5. Üretimin Uygunluğu 17 2.5.1. Avrupa’daki Uygulama 18

2.5.2. Üretimin Uygunluğuna Dair Örnek 19

3. EGZOS EMİSYONLARI 22

3.1. Emisyonların Tarihçesi 23

3.1.1. 1960'lar 23

3.1.1.1. Araç Gelişimleri 23

3.1.1.2. Düzenleme Değişimleri ve Gelişimleri 23

3.1.2. 1970'ler 23

3.1.2.1. Araç Gelişimleri 23

3.1.2.2. Düzenleme Değişimleri ve Gelişimleri 23 3.1.2.3. Yakıt Değişimleri ve Gelişimleri 24 3.1.2.4. Ekonomik Gelişmeler 24

3.1.3. 1980'ler 24

3.1.3.1. Araç Gelişimleri 24

(5)

3.1.3.3. Yakıt Değişimleri ve Gelişimleri 24

3.1.4. 1990'lar ve Sonrası 24

3.1.4.1. Araç Gelişimleri 25

3.1.4.2. Düzenleme Değişimleri ve Gelişimleri 25

3.1.4.3. Yakıt Gelişimleri 25

3.1.4.4. Ekonomik Gelişmeler 25

3.2. Hava Kirliliği 25

3.3. Otomobil ve Yakıt Alternatifleri 29

3.4. Daha Düşük Çevresel Zarar İçin Tavsiyeler 30

3.5. Hava Gelişimi İçin Sistem İncelemesi 30

3.5.1. Motor 30

3.5.2. Algılayıcılar 31

3.5.3. Hava, Yakıt ve Kıvılcım Kontrolü 31

3.5.4. Egzos Sonrası Sistemler 31

3.5.5. Buharlaşma Kontrol Sistemi 31

3.6. Araç Sınıf ve Tiplerinin Tanımı 32

3.7. Emisyon şartnameleri 33 3.7.1. ECE R-15, ECE R-83 ve 70/220/EEC 33

3.7.1.1. ECE-83.00 33 3.7.1.2. ECE-83.01 35 3.7.1.3. ECE-83.02 37 3.7.1.4. ECE-83.03 37 3.7.1.5. ECE-83.04 37 3.7.1.6. ECE-83.05 38 3.7.1.7. 70/220/EEC 39 3.7.1.8. 74/290/EEC 39 3.7.1.9. 77/102/EEC 39 3.7.1.10. 78/665/EEC 39 3.7.1.11. 83/351/EEC 39 3.7.1.12. 88/76/EEC 39 3.7.1.13. 88/436/EEC 40 3.7.1.14. 89/458/EEC 40 3.7.1.15. 89/491/EEC 40 3.7.1.16. 91/441/EEC 40 3.7.1.17. 93/59/EEC 43 3.7.1.18. 94/12/EEC 43 3.7.1.19. 96/44/EEC 44 3.7.1.20. 96/69/EC 45 3.7.1.21. 98/77/EC 45 3.7.1.22. 98/69/EC 47 3.7.1.23. 1999/102/EC 48 3.7.1.24. 2001/1/EC 49 3.7.1.25. 2001/1007/EC 49 3.7.2. ECE R-49 ve 88/77/EEC 49 3.7.2.1. 88/77/EEC 49 3.7.2.2. 91/542/EEC 50 3.7.2.3. 96/1/EC 51 3.7.2.4. 1999/96/EC 51 3.7.2.5. 2001/27/EC 55 3.7.3. ECE R-24 ve 72/306/EEC 56 3.7.3.1. 72/306/EEC 56 3.7.3.2. 89/491/EEC 56 3.7.3.3. 97/20/EC 56 3.7.4. ECE R-85 ve 80/1269/EEC 57

(6)

3.7.4.1. 80/1269/EEC 57

3.7.4.2. 88/195/EEC 57

3.7.4.3. 89/491/EEC 57

3.7.4.4. 97/21/EC 57

3.7.4.5. 1999/99/EC 57

3.7.5. ECE R-84, ECE R-101 ve 80/1268/EEC 58

3.7.5.1. 80/1268/EEC 58

3.7.5.2. 89/491/EEC 59

3.7.5.3. 93/116/EC 59

3.7.5.4. 1999/100/EC 59

3.8. Avrupa Geçerliliğini Yitirmiş, Mevcut ve Yürürlüğe Girişi Planlana

Egzos Emisyonları Kanunları 59 3.8.1. Avrupa’da AB ve BM-AEK Kanunlarına Göre Artık Onay

Verilemeyen Yönetmelikler 59

3.8.2. Avrupa’da Mevcut ve Zorunlu AB ve BM-AEK Emisyon Şartları 60

3.8.2.1. AB Hafif Araçlar Emisyonları 60 3.8.2.2. AB-AEK Hafif Araç Emisyonları 63 3.8.2.3. AB Ağır Araç Emisyonları 65

3.8.2.4. BM-AEK Ağır Araç Emisyonları 65 3.8.2.5.Dizel Duman Emisyonları 66 3.8.2.6. BM-AEK Dizel Duman Emisyonları 66 3.8.3. Planlanan AB ve BM-AEK Emisyon Şartları 67

3.8.3.1. AB Hafif Dizel Emisyonları 67 3.8.3.2. BM-AEK Hafif Araç Emisyonları 68 3.8.3.3. AB Ağır Araç Emisyonları 68 3.8.3.4. BM-AEK Ağır Araç Emisyonları 68

3.8.3.5. AB Dizel Duman Emisyonları 69 3.8.3.6. BM-AEK Dizel Duman Emisyonları 69 3.8.3.7. AB CO2 Emisyonları & Yakıt sarfiyatı 69

3.8.3.8. BM-ECE CO2 Emisyonları & Yakıt sarfiyatı 70

3.9. Emisyonlarda Yakıtın Önemi 70

3.9.1. Benzin 71

3.9.2. Aromatikler ve Benzen İçeriği 71

3.9.3. Oksitleyiciler 71

3.9.4. Dizel Yakıtları 72 3.9.5. Yakıt içeriği için Yakın ve Uzun Vadeli Çalışmalar 72

4. BM-AEK DÜZENLEMELERİ VE AB YÖNETMELİKLERİ 73

4.1. BM-AEK DÜZENLEMELERİ 73

4.1.1. ECE-01 - Tungsten Farlar 73

4.1.2. ECE-02 - Tungsten Far Ampulleri 74

4.1.3. ECE-03 – Reflektörler 74

4.1.4. ECE-04 – Arka Plaka Lambası 74 4.1.5. ECE-05 - Tungsten Işık Kaynaklı Farlar 75

4.1.6. ECE-06 – Yön İşaret Lambaları (Sinyaller) 75 4.1.7. ECE-07 – Konum, Fren Ve Uç Hat İşaret Lambaları 76

4.1.8. ECE-08 - Halojen Farlar 76

4.1.9. ECE-09 – Dış Gürültü 77

4.1.10. ECE-10 – Elektromanyetik Uyumluluk 77

4.1.11. ECE-11 – Kapı Kilitleri ve Menteşeleri 78 4.1.12. ECE-12 – Çarpmaya Karşı Direksiyon Sistemi Davranışı 78

4.1.13. ECE-13 - Frenler 79

4.1.14. ECE-13-H - Frenler 80

4.1.15. ECE-14 – Emniyet Kemeri Bağlantıları 81 4.1.16. ECE-15 – Benzin Ve Hafif Dizel Gaz Emisyonları 82

(7)

4.1.17. ECE-16 – Emniyet Kemerleri 82 4.1.18. ECE-17 – Koltuklar, Koltuk Bağlantıları ve Koltuk Başlıkları 83 4.1.19. ECE-18 – İzinsiz Kullanıma Karşı Koruma 84

4.1.20. ECE-19 – Ön Sis Lambaları 84 4.1.21. ECE-20 - Halojen H4 Farlar 85

4.1.22. ECE-21 – İç Donanım 85 4.1.23. ECE-22 – Kasklar (Motosikletler) 86

4.1.24. ECE-23 – Geri Dönüş Lambaları 86 4.1.25. ECE-24 – Dizel Duman Emisyonları 86

4.1.26. ECE-25 – Koltuk Başları 87

4.1.27. ECE-26 – Dış Çıkıntılar 88

4.1.28. ECE-27 – Üçgen İkaz Levhası 88

4.1.29. ECE-28 - Kornalar 88

4.1.30. ECE-29 – Kabin Dayanımı 89 4.1.31. ECE-30 - Otomobil Lastikleri 89

4.1.32. ECE-31 - Halojen Işık Kaynaklı Farlar 90

4.1.33. ECE-32 – Arkadan Çarpma 91

4.1.34. ECE-33 – Önden Çarpma 91

4.1.35. ECE-34 – Yangına Karşı Koruma 92 4.1.36. ECE-35 – Ayak Kontrolleri 92 4.1.37. ECE-36 – Otobüs Konstrüksiyonu 92 4.1.38. ECE-37 – Filamen Ampüller 93

4.1.39. ECE-38 – Arka Sis Lambası 94

4.1.40. ECE-39 – Hız Göstergesi 95

4.1.41. ECE-40 – Egzos Emisyonları (Motosikletler) 95 4.1.42. ECE-41 - Gürültü (Motosikletler) 95

4.1.43. ECE-42 – Tamponlar 95

4.1.44. ECE-43 - Camlar (Emniyet Camları ve Plastikler) 96 4.1.45. ECE-44 – Çocuk Emniyet Sistemleri 96 4.1.46. ECE-45 – Far Silecekleri 97

4.1.47. ECE-46 - Aynalar 98

4.1.48. ECE-47 – Egzos Emisyonları (Mopedler) 98 4.1.49. ECE-48 – Aydınlatma ve İkaz Sistemleri Yerleştirilmesi 98

4.1.50. ECE-49 – Ağır Dizeller/Cng/Lpg Emisyonları 99 4.1.51. ECE-50 – Aydınlatma Cihazları (Motosiklet Aksamları) 101

4.1.52. ECE-51 – Dış Gürültü 101

4.1.53. ECE-52 – Minibüs Konstrüksiyonu 101 4.1.54. ECE-53 – Aydınlatma Sistemleri Yerleştirilmesi (Motosikletler) 102 4.1.55. ECE-54 - Ticari Araç Lastikleri 102 4.1.56. ECE-55 – Mekanik Kavramalar 103 4.1.57. ECE-56 – Farlar (Mopedler) 103 4.1.58. ECE-57 - Farlar (Motosikletler) 103 4.1.59. ECE-58 – Arka Alt Koruma 103 4.1.60. ECE-59 – Susturucu Değişimi 103 4.1.61. ECE-60 – Kontrol, Tanımlama Ve İşaretleri (Motosikletler ve

Mopedler) 104

4.1.62. ECE-61 – Dış Çıkıntılar 104 4.1.63. ECE-62 - İzinsiz Kullanıma Karşı Koruma (Motosikletler Ve

Mopedler) 104

4.1.64. ECE-63 – Gürültü (Mopedler) 104 4.1.65. ECE-64 – Geçici Kullanım İçin Yedek Lastikler 104

4.1.66. ECE-65 – İkaz Lambaları 105

4.1.67. ECE-66 – Süper Yapı Dayanımı 105 4.1.68. ECE-67 – Likit Petrol Gazı Ekipmanları ve Yerleştirilmesi 105 4.1.69. ECE-68 – Maksimum Hız Ölçümü 106

(8)

4.1.70. ECE-69 – Arka İşaret Plakaları – Yavaş Araçlar 106 4.1.71. ECE-70 – Arka İşaret Plakaları - Uzun ve Ağır Taşıtlar 107 4.1.72. ECE-71 – Arka Görüş Aynaları (Traktörler) 107 4.1.73. ECE-72 - Hs1 Farlar (İki Tekerlekli Araçlar) 107 4.1.74. ECE-73 – Yan Alt Koruma 107 4.1.75. ECE-74 – Aydınlatma ve İkazlar (Mopedler) 108 4.1.76. ECE-75 - Lastikler (Motosikletler) 108 4.1.77. ECE-76 - Farlar (Mopedler) 108 4.1.78. ECE-77 – Park Lambaları 108 4.1.79. ECE-78 - Frenler (L Sınıfı Araçlar) 108

4.1.80. ECE-79 – Dümenleme 108

4.1.81. ECE-80 – Koltuklar Ve Koltuk Bağlantıları 109 4.1.82. ECE-81 - Aynalar (Motosikletler) 109 4.1.83. ECE-82 - Hs2 Farlar (Motosikletler) 109 4.1.84. ECE-83 - Petrol/Lpg/Cng ve Hafif Dizel Gaz Emisyonları 109 4.1.85. ECE-84 – Yakıt Sarfiyatı Ölçümü 111 4.1.86. ECE-85 – Motor Güç Ölçümü 112 4.1.87. ECE-86 – Aydınlatma Ve İkaz Sistemleri (Traktörler) 112 4.1.88. ECE-87 – Gündüz Sürüş Lambaları 112 4.1.89. ECE-88 - Lastikler (İki Tekerlekli Araçlar) 112 4.1.90. ECE-89 – Hız Sınırlayıcılar 113 4.1.91. ECE-90 – Fren Kampanaları Değişimi 113 4.1.92. ECE-91 – Yan İşaret Lambaları 114 4.1.93. ECE-92 – Egzos Sistemleri Değişimi (Motosikletler) 114

4.1.94. ECE-93 – Ön Alt Koruma 114

4.1.95. ECE-94 – Önden Çarpmaya Karşı Koruma 114 4.1.96. ECE-95 – Yandan Çarpmaya Karşı Koruma 115 4.1.97. ECE-96 - Emisyonlar (Traktörler) 116 4.1.98. ECE-97 – Alarm Ve İmmobilayzır Sistemleri 116 4.1.99. ECE-98 – Gaz Boşalmalı Farlar 116 4.1.100. ECE-99 - Gaz Boşalmalı (D1s, D2s, D2r) Far Ampulleri 117 4.1.101. ECE-100 – Elektrikli Araçların Akü Emniyeti 117 4.1.102. ECE-101 – Yakıt Sarfiyatı ve Co2 Ölçümü 117 4.1.103. ECE-102 – Mekanik Kavramalar 118 4.1.104. ECE-103 – Katalitik Konvertör Değişimi 118 4.1.105. ECE-104 – Ağır ve Uzun Araçların Çizgi İşaret Reflektörleri 118 4.1.106. ECE-105 – Tehlikeli Madde Taşıması 119 4.1.107. ECE-106 - Lastikler (Traktörler) 119 4.1.108. ECE-107 – Çift Katlı ve Körüklü Otobüsler 119 4.1.109. ECE-108 – Tekrar Kaplanmış Lastikler (Otomobiller) 120 4.1.110. ECE-109 - Tekrar Kaplanmış Lastikler (Ticari Araçlar) 120 4.1.111. ECE-110 - Cng Yerleştirilmesi 120 4.1.112. ECE-111 – Devrilmeye Karşı Stabilite (Tankerler) 121 4.1.113. ECE-112 – Farlar (Motorlu Araçlar) 121 4.1.114. ECE-113 - Farlar (Motosikletler) 121 4.1.115. ECE-PTI Kullanımdaki Araçların 1997 Anlaşması İle Test

Edilmesi 121

4.1.116. Araçlar İçin ECE 1998 Global Teknik Düzenlemelar Anlaşması 122 4.1.117. Uluslar Arası Yollarda Tehlikeli Madde Taşınmasına Yönelik

ECE-ADR Anlaşması 122

4.1.118. Sürücü Yaşları, Çalışma Saatleri Ve Takoğraflar Konusunda

AETR Anlaşması 123

4.1.119. Pekiştirilmiş Öneriler (RE3) 123

4.2. AB YÖNETMELİKLERİ 123

(9)

4.2.2. 70/222/EEC – Arka Tescil Plakası Yeri 124 4.2.3. 70/311/EEC – Dümenleme 124 4.2.4. 70/387/EEC – Kapılar 125 4.2.5. 70/388/EEC – Kornalar 125 4.2.6. 71/127/EEC – Aynalar 125 4.2.7. 71/320/EEC - Frenler 126

4.2.8. 72/245/EEC – Elektromanyetik Uyumluluk (Tip Onayı) 127 4.2.9. 89/336/EEC – Elektromanyetik Uyumluluk (Yeni Yaklaşım) 127 4.2.10. 72/306/EEC – Dizel Dumanı 128 4.2.11. 73/23/EEC – Düşük Voltajlı Elektrik Ekipmanları 128

4.2.12. 74/60/EEC – İç Donanım 128

4.2.13. 74/61/EEC – Araç Güvenliği (Hırsızlığa Karşı Koruma) 129 4.2.14. 74/297/EEC – Çarpmaya Karşı Direksiyon Sistem Davranışı 129 4.2.15. 74/408/EEC – Koltuklar ve Koltuk Bağlantıları 130 4.2.16. 74/483/EEC ve 92/114/EEC – Dış Çıkıntılar 130 4.2.17. 96/26/EC - Operatör Lisansı ve Sınıflandırmalar 131 4.2.18. 75/324/EEC - Aerosoller 132 4.2.19. 75/443/EEC – Hız Göstergesi Ve Geri Dönüş Vitesi 132 4.2.20. 85/210/EEC – Yakıttaki Kurşun Ve Benzen Miktarı 132 4.2.21. 85/536/EEC – Benzindeki Organik Oksijen 132 4.2.22. 93/12/EEC – Yakıttaki Sülfür Miktarı 132 4.2.23. 98/70/EC – Otomotiv Yakıtı Spesifikasyonları 132 4.2.24. 76/114/EEC – Tanıtım Plakaları ve Açıklamaları 133 4.2.25. 76/115/EEC – Emniyet Kemeri Bağlantıları 133 4.2.26. 76/117/EEC ve 94/9/EC – Patlayıcı Atmosferler İçin Ürünler 134 4.2.27. 76/756/EEC – Aydınlatma Ve Uyarıcı Cihazlarının Yerleşimi 135 4.2.28. 76/757/EEC – Reflektörler 135 4.2.29. 76/758/EEC – Konum, Stop, Uç Hat İşaret, Gündüz Sürüş ve

Yan İşaret Lambaları 136

4.2.30. 76/759/EEC – Yön İşaret Lambaları 136 4.2.31. 76/760/EEC – Arka Plaka Lambaları 137 4.2.32. 76/761/EEC – Farlar ve Işık Kaynakları 137 4.2.33. 76/762/EEC – Ön Sis Lambaları 138 4.2.34. 76/767/EEC – Basınç Tüpleri 138 4.2.35. 96/96/EC – Kullanımdaki Araçların Periyodik Testi 138 4.2.36. 2000/30/EC - Kullanımdaki Araçların Periyodik Testi 139 4.2.37. 77/389/EEC – Çeki Kancaları 139 4.2.38. 77/538/EEC – Arka Sis Lambaları 139 4.2.39. 77/539/EEC – Geri Dönüş Lambaları 140 4.2.40. 77/540/EEC – Park Lambaları 140 4.2.41. 77/541/EEC – Emniyet Kemerleri, Çocuk Korumaları ve Bunların

Teçhizatları 140

4.2.42. 77/649/EEC – Ön Görüş Alanı 141 4.2.43. 78/316/EEC – Kullanıcı İkazları , Sinyaller ve Kontrollerin Düzeni 142 4.2.44. 78/317/EEC – Ön Cam Buğu Önleme 142 4.2.45. 78/318/EEC – Ön Cam Silecek Ve Yıkama 142 4.2.46. 78/548/EEC – Isıtma Sistemleri 143 4.2.47. 78/549/EEC & 91/226/EEC - Çamurluklar 143 4.2.48. 78/932/EEC – Koltuk Başlıkları 143 4.2.49. 80/181/EEC – Ölçme Birimleri 144 4.2.50. 89/684/EEC ve 91/439/EEC – Sürücü Lisansı 144 4.2.51. 80/1268/EEC – Yakıt Sarfiyatı Ölçümü 144 4.2.52. 1999/125/EC – Yakıt Sarfiyatı Hedefleri 145 4.2.53. 1753/2000/EC - CO2 Gösterimi 145 4.2.54. 80/1269/EEC – Motor Gücü Ölçümü 146

(10)

4.2.55. 83/189/EEC ve 98/34/EC – Teknik Düzenlemeler ve Standartlar 146 4.2.56. 96/53/EC – Ağırlıklar ve Boyutlar 146 4.2.57. 92/21/EEC – Ağırlıklar Ve Boyutlar (M1’ler Tip Onayı) 147 4.2.58. 97/27/EC – Ağırlıklar Ve Boyutlar (M2, M3, N1, N2, N3ler Tip

Onayı) 147

4.2.59. 89/297/EEC – Yan Alt Koruma 147 4.2.60. 89/459/EEC – Lastik Diş Derinliği 148 4.2.61. 91/157/EEC – Güç Kaynakları (Akü) 148 4.2.62. 1999/5/EC – Radyo ve Telekomünikasyon 148 4.2.63. 91/628/EEC – Hayvanların Taşınması 148 4.2.64. 91/671/EEC – Emniyet Kemeri ve Çocuk Koruması Kaplaması 149 4.2.65. 92/6/EEC – Hız Sınırlayıcılar (Kullanım ve Sonradan Yerleştirme) 149 4.2.66. 92/24/EEC – Hız Sınırlayıcılar (Tip Onayı) 149 4.2.67. 92/22/EEC – Cam ve Yerleştirilmesi 150 4.2.68. 92/23/EEC – Lastikler ve Yerleşimi 150 4.2.69. 92/58/EEC – Emniyet İşaretleri- Sağlık ve Güvenlik 150 4.2.70. 92/59/EEC – Genel Ürün Emniyeti 150 4.2.71. 93/42/EEC - Medikal Cihazlar 151 4.2.72. 94/20/EC – Mekanik Kavramalar ve Yerleşimi 151 4.2.73. 94/55/EC – Tehlikeli Madde Taşınması 151 4.2.74. 98/91/EC - Tehlikeli Madde Taşınması (Tip Onayı) 152 4.2.75. 95/50/EC – Kullanımdaki Muayeneler (Adr) 152 4.2.76. 95/28/EC – Yangına Karşı Önlem 153 4.2.77. 96/27/EC – Yandan Çarpmaya Karşı Önlem 153 4.2.78. 96/79/EC – Önden Çarpmaya Karşı Önlem 153 4.2.79. 1999/37/EC – Tescil Belgeleri 154 4.2.80. 1999/44/EC – Müşteri Garantisi 154 4.2.81. 1999/94/EC - CO2 Müşteri Bilgisi 154 4.2.82. 2000/40/EC – Ön Alt Koruma 154 4.2.83. 2000/53/EC - Araç Ömrü (Geri Dönüşüm) 155

4.2.84. 67/548/EEC – Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi 155

4.2.85. 70/157/EEC – Dış Gürültü 156 4.2.86. 70/220/EEC – Hafif Araç Emisyonları 157 4.2.87. 88/77/EEC – Ağır Dizel, Cng ve Lpg Emisyonları 158 5. TÜRKİYE’DE DÜZENLEME ÇALIŞMALARI VE HOMOLOGASYON

KAVRAMININ UYGULANMASI 160

6. TİP ONAYI EGZOS EMİSYON TEST ÖRNEKLERİ 163

7. SONUÇLAR 165

KAYNAKLAR 166

EKLER 168

(11)

KISALTMALAR

UN-ECE : United Nations Economic Commission for Europe EC : European Community

GTR : Global Technical Regulations EU : European Union

ECSC : European Coal and Steel Community EURATOM : European Atomic Energy Community JHA : Justice and Home Affairs

CFSP : Common Foreign and Security Policy WEU : Western European Union:

EEA : European Economic Area

COREPER : Committee of Permanent Representatives EQG : Economic Questions Group

CWG : Council Working Groups

ESC : Economic and Social Committee EP : European Parliament

CEN : Council for European Standardisation EMC : Electromagnetic Compatibility

EFTA : European Free Trade Association. WP : Working Party

REIO : Regional Economic Integration Organisation

OICA : Organisation International des Constructeurs d'Automobiles ISO : International Standards Organisation

IRU : International Road Transport Union

UITP : Union International des Transports Publics

ADR : International Agreement on Carriage of Dangerous Goods by Road

AETR : International Agreement on Driver's Hours and Tachographs AGR : Uluslar Arası Yol Trafiği

ASOR : Uluslar Arası Yolcu Taşımacılığı TIR :Transport International Routiere PTI : Periodic Technical Inspections SVA : Single Vehicle Approval NTA : National Approval PPM : Parts Per Million

PCV : Positive Crankcase Ventilation ARB : Air Resources Board

CAA : Clean Air Act

EPA : Environmental Protection Agency OBD : On Board Diagnostic System EGR : Exhaust Gas Recycling ABD : Amerika Birleşik Devletleri EUDC : Extra Urban Driving Cycle WFC : World-wide Fuel Charter

ACEA :Association des Constructeurs Europeanes des Automobiles. LPG : Liquid Petrol Gas

(12)

CNG : Compressed Natural Gas LDT : Light Duty Truck

GVM : Gross Vehicle Mass FID : Flame Ionization Detector

NDUVR : Non-dispersive Ultra-violet Resonance Absorption DF : Deterioration Factor

NEDC : New European Drive Cycle ELR : European Load Response ESC : European Steady Cycle ETC : European Transient Cycle

EEV : Enhanced Environmental Friendly Vehicle EFI : Electronic Fuel Injection

CEC :Commission of the European Communities

GRPE :UN-ECE Group des Raporteurs de Pollution et Energy HDT : Heavy Duty Truck

GRSP : UN-ECE Group des Raporteurs de Securite Passive IEC :International Electro Technical Committee

RFI : Radio Frequency Interference

KAMA :Korea Automotive Manufacturers Association JAMA :Japanese Automobile Manufacturers Association

CO : Karbondioksit

HC : Hidrokarbon

NOx : Nitrojen Oksitler

C : Yeni AB-AEK/AB Sertifikalandırılması (Tablolarda) H : Yeni Ulusal Homologasyonlar (Tablolarda)

L : İthalat (Tablolarda) M : İmalat (Tablolarda)

R : Yeni Tesciller (Tablolarda) S : Satışlarda (Tablolarda)

U : Kullanımdaki araçlar (Tablolarda) Y : Yeni Model Yılı Onayları (Tablolarda) F : Eğer Takılı İse (Tablolarda)

(13)

TABLO LİSTESİ Sayfa No Tablo 2.1. Tablo 2.2. Tablo 2.3. Tablo 2.4. Tablo 2.5. Tablo 2.6. Tablo 3.1. Tablo 3.2. Tablo 3.3. Tablo 3.4. Tablo 3.5. Tablo 3.6. Tablo 3.7. Tablo 3.8. Tablo 3.9. Tablo 3.10. Tablo 3.11. Tablo 3.12. Tablo 3.13. Tablo 3.14. Tablo 3.15. Tablo 3.16. Tablo 3.17. Tablo 3.18. Tablo 3.19. Tablo 3.20. Tablo 3.21. Tablo 3.22. Tablo 3.23. Tablo 3.24. Tablo 3.25. Tablo 3.26. Tablo 3.27. Tablo 4.1. Tablo 4.2. Tablo 4.3. Tablo 4.4.

Avrupa Birliği Üye Ülkeleri... Avrupa Birliği Üyeliği İçin Aday Ülkeler... Avrupa Birliği Konsey Başkanlık Sırası... 1958 Antlaşmasına Taraf Ülkeler... 1998 Antlaşmasına Taraf Ülkeler... Üretimin Uygunluğu için Emisyon Yönetmeliği Kontrol Planı... ECE R-15, ECE R-83 ve 70/220/EEC Karşılaştırmaları ve Notlar... ECE R-49 ve 88/77/EEC Karşılaştırması ve Notlar... ECE R-24 ve 72/306/EEC Karşılaştırması ve Notlar... ECE R-85 ve 80/1269/EEC Karşılaştırması ve Notlar... ECE R-84, ECE R-101 ve 80/1268/EEC Karşılaştırmaları ve Notlar... Avrupa’da AB ve BM-AEK Kanunlarına Göre Artık Onay

Verilemeyen Yönetmelikler... 1999/102/EC ve 2001/1/EC Yönetmeliklerinin Mevcut Durumu ve Özellikleri... 1999/102/EC ve 2001/1/EC Yönetmeliklerinin Sınıf Seçim Tablosu ve Zorunlu Tarihler... 1999/102/EC ve 2001/1/EC Yönetmelikleri OBD Eşik Limitleri... Faz 3 Seviyesi Tip 1 Testi Limit Değerleri... Faz 4 Seviyesi Tip 1 Testi Limit Değerleri... Tip 4, 5 ve 6 Testleri Limit Değerleri... ECE-15.04 Düzenlemesinin Mevcut Durumu ve Özellikleri... ECE-83.04 Düzenlemesinin Mevcut Durumu ve Özellikleri... ECE-83.04 Düzenlemesinin Mevcut Durumu ve Özellikleri... 96/1/EC Yönetmeliği Mevcut Durumu ve Özelliği... ECE-49.02 S2 Düzenlemesinin Mevcut Durumu ve Özellikleri... 96/1/EC Yönetmeliği Mevcut Durumu ve Özelliği... ECE-24.03 Düzenlemesinin Mevcut Durumu ve Özellikleri... 2005AB Planlanan Durum... 2000AB HDT ve 2005AB HDT Planlanan Durum... ECE-49.03 (Euro III ve Euro IV) Planlanan Durum... AB Önerileri Planlanan Durum... BM-AEK Önerileri Planlanan Durum... 1999/100/EC Yönetmeliği Mevcut Durumu ve Özelliği... ECE-84.00 Düzenlemesi Mevcut Durumu ve Özelliği... ECE-101.00S2 Düzenlemesi Mevcut Durumu ve Özelliği... ECE-01 - Tungsten Farlar (R2, Hs1)... ECE-03 – Reflektörler... ECE-04 – Arka Plaka Lambası... ECE-05 - Tungsten Işık Kaynaklı Farlar...

6 6 7 13 14 19 33 49 56 57 58 59 60 60 62 62 62 62 63 64 64 65 65 66 66 67 68 69 69 69 69 70 70 73 74 74 75

(14)

Tablo 4.6. Tablo 4.7. Tablo 4.8. Tablo 4.9. Tablo 4.10. Tablo 4.11. Tablo 4.12. Tablo 4.13. Tablo 4.14. Tablo 4.15. Tablo 4.16. Tablo 4.17. Tablo 4.18. Tablo 4.19. Tablo 4.20. Tablo 4.21. Tablo 4.22. Tablo 4.23. Tablo 4.24. Tablo 4.25. Tablo 4.26. Tablo 4.27. Tablo 4.28. Tablo 4.29. Tablo 4.30. Tablo 4.31. Tablo 4.32. Tablo 4.33. Tablo 4.34. Tablo 4.35. Tablo 4.36. Tablo 4.37. Tablo 4.38. Tablo 4.39. Tablo 4.40. Tablo 4.41. Tablo 4.42. Tablo 4.43. Tablo 4.44. Tablo 4.45. Tablo 4.46. Tablo 4.47. Tablo 4.48. Tablo 4.49. Tablo 4.50. Tablo 4.51. Tablo 4.52. Tablo 4.53. Tablo 4.54. Tablo 4.55. Tablo 4.56. Tablo 4.57. Tablo 4.58. Tablo 4.59. Tablo 4.60.

ECE-07 – Konum, Fren Ve Uç Hat İşaret Lambaları... ECE-08 - Halojen Farlar... ECE-10 – Elektromanyetik Uyumluluk... ECE-11 – Kapı Kilitleri ve Menteşeleri... ECE-12 – Çarpmaya Karşı Direksiyon Sistemi Davranışı... ECE-13 – Frenler... ECE-13-H – Frenler... ECE-14 – Emniyet Kemeri Bağlantılar... ECE-15 – Benzin Ve Hafif Dizel Gaz Emisyonları... ECE-16 – Emniyet Kemerleri... ECE-17 – Koltuklar, Koltuk Bağlantıları ve Koltuk Başlıkları... ECE-18 – İzinsiz Kullanıma Karşı Koruma... ECE-19 – Ön Sis Lambaları... ECE-20 - Halojen H4 Farlar... ECE-21 – İç Donanım... ECE-23 – Geri Dönüş Lambaları... ECE-24 – Dizel Duman Emisyonları... ECE-25 – Koltuk Başları... ECE-26 – Dış Çıkıntılar... ECE-27 – Üçgen İkaz Levhası... ECE-28 - Kornalar (Sesli İkaz Cihazları)... ECE-29 – Kabin Dayanımı... ECE-30 - Otomobil Lastikleri... ECE-31 - Halojen Işık Kaynaklı Farlar (Hsb)... ECE-32 – Arkadan Çarpma... ECE-33 – Önden Çarpma... ECE-34 – Yangına Karşı Koruma... ECE-35 – Ayak Kontrolleri... ECE-36 – Otobüs Konstrüksiyonu... ECE-37 – Filamen Ampüller... ECE-38 – Arka Sis Lambası... ECE-39 – Hız Göstergesi... ECE-42 – Tamponlar... ECE-43 - Camlar (Emniyet Camları ve Plastikler)... ECE-44 – Çocuk Emniyet Sistemleri... ECE-45 – Far Silecekleri... ECE-46 – Aynalar... ECE-48 – Aydınlatma ve İkaz Sistemleri Yerleştirilmesi... ECE-49 – Ağır Dizeller/Cng/Lpg Emisyonları... ECE-51 – Dış Gürültü... ECE-52 – Minibüs Konstrüksiyonu... ECE-54 - Ticari Araç Lastikleri... ECE-55 – Mekanik Kavramalar... ECE-58 – Arka Alt Koruma... ECE-59 – Susturucu Değişimi... ECE-61 – Dış Çıkıntılar... ECE-64 – Geçici Kullanım İçin Yedek Lastikler... ECE-65 – İkaz Lambaları... ECE-66 – Süper Yapı Dayanımı... ECE-67 – Likit Petrol Gazı Ekipmanları ve Yerleştirilmesi... ECE-68 – Maksimum Hız Ölçümü... ECE-69 – Arka İşaret Plakaları – Yavaş Araçlar... ECE-70 – Arka İşaret Plakaları - Uzun ve Ağır Taşıtlar... ECE-73 – Yan Alt Koruma... ECE-77 – Park Lambaları...

76 77 77 78 79 79 80 81 82 82 83 84 84 85 86 86 87 87 88 88 89 89 90 90 91 91 92 92 93 94 95 95 96 96 97 97 98 98 100 101 102 102 103 103 104 104 104 105 105 105 106 106 107 107 108

(15)

Tablo 4.61. Tablo 4.62. Tablo 4.63. Tablo 4.64. Tablo 4.65. Tablo 4.66. Tablo 4.67. Tablo 4.68. Tablo 4.69. Tablo 4.70. Tablo 4.71. Tablo 4.72. Tablo 4.73. Tablo 4.74. Tablo 4.75. Tablo 4.76. Tablo 4.77. Tablo 4.78. Tablo 4.79. Tablo 4.80. Tablo 4.81. Tablo 4.82. Tablo 4.83. Tablo 4.84. Tablo 4.85. Tablo 4.86. Tablo 4.87. Tablo 4.88. Tablo 4.89. Tablo 4.90. Tablo 4.91. Tablo 4.92. Tablo 4.93. Tablo 4.94. Tablo 4.95. Tablo 4.96. Tablo 4.97. Tablo 4.98. Tablo 4.99. Tablo 4.100. Tablo 4.101. Tablo 4.102. Tablo 4.103. Tablo 4.104. Tablo 4.105. Tablo 4.106. Tablo 4.107. Tablo 4.108. Tablo 4.109. Tablo 4.110. Tablo 4.111. Tablo 4.112. Tablo 4.113. Tablo 4.114. Tablo 4.115. ECE-79 – Dümenleme... ECE-80 – Koltuklar Ve Koltuk Bağlantıları... ECE-83 - Petrol/Lpg/Cng ve Hafif Dizel Gaz Emisyonları... ECE-84 – Yakıt Sarfiyatı Ölçümü... ECE-85 – Motor Güç Ölçümü... ECE-87 – Gündüz Sürüş Lambaları... ECE-89 – Hız Sınırlayıcılar... ECE-90 – Fren Kampanaları Değişimi... ECE-91 – Yan İşaret Lambaları... ECE-93 – Ön Alt Koruma... ECE-94 – Önden Çarpmaya Karşı Koruma... ECE-95 – Yandan Çarpmaya Karşı Koruma... ECE-97 – Alarm Ve İmmobilayzır Sistemleri... ECE-98 – Gaz Boşalmalı Farlar... ECE-99 - Gaz Boşalmalı (D1s, D2s, D2r) Far Ampulleri... ECE-100 – Elektrikli Araçların Akü Emniyeti... ECE-101 – Yakıt Sarfiyatı ve Co2 Ölçümü... ECE-102 – Mekanik Kavramalar... ECE-103 – Katalitik Konvertör Değişimi... ECE-104 – Ağır ve Uzun Araçların Çizgi İşaret Reflektörleri... ECE-105 – Tehlikeli Madde Taşıması... ECE-107 – Çift Katlı ve Körüklü Otobüsler... ECE-108 – Tekrar Kaplanmış Lastikler (Otomobiller)... ECE-109 - Tekrar Kaplanmış Lastikler (Ticari Araçlar)... ECE-110 - Cng Yerleştirilmesi... ECE-111 – Devrilmeye Karşı Stabilite (Tankerler)... ECE-112 – Farlar (Motorlu Araçlar)... ECE-ADR Anlaşması... AETR Anlaşması... 70/221/EEC – Yakıt Tankları ve Arka Alt Koruma... 70/222/EEC – Arka Tescil Plakası Yeri... 70/311/EEC – Dümenleme... 70/387/EEC – Kapılar... 70/388/EEC – Kornalar... 71/127/EEC – Aynalar... 71/320/EEC – Frenler... 72/245/EEC – Elektromanyetik Uyumluluk (Tip Onayı)... 89/336/EEC – Elektromanyetik Uyumluluk (Yeni Yaklaşım)... 72/306/EEC – Dizel Dumanı... 73/23/EEC – Düşük Voltajlı Elektrik Ekipmanları... 74/60/EEC – İç Donanım... 74/61/EEC – Araç Güvenliği (Hırsızlığa Karşı Koruma)... 74/297/EEC – Çarpmaya Karşı Direksiyon Sistem Davranışı... 74/408/EEC – Koltuklar ve Koltuk Bağlantıları... 74/483/EEC - Dış Çıkıntılar... 92/114/EEC – Dış Çıkıntılar... 96/26/EC - Operatör Lisansı ve Sınıflandırmalar... 75/324/EEC – Aerosoller... 75/443/EEC – Hız Göstergesi Ve Geri Dönüş Vitesi... 98/70/EC – Otomotiv Yakıtı Özellikleri... 76/114/EEC – Tanıtım Plakaları ve Açıklamaları... 76/115/EEC – Emniyet Kemeri Bağlantıları... 76/117/EEC Patlayıcı Atmosferler İçin Ürünler... 79/196/EEC – Patlayıcı Atmosferler İçin Ürünler... 82/130/EEC – Patlayıcı Atmosferler İçin Ürünler...

108 109 110 111 112 112 113 113 114 114 115 115 116 116 117 117 118 118 118 119 119 119 120 120 120 121 121 122 123 124 124 124 125 125 126 126 127 127 128 128 129 129 130 130 131 131 131 132 132 133 133 133 134 134 134

(16)

Tablo 4.116. Tablo 4.117. Tablo 4.118. Tablo 4.119. Tablo 4.120. Tablo 4.121. Tablo 4.122. Tablo 4.123. Tablo 4.124. Tablo 4.125. Tablo 4.126. Tablo 4.127. Tablo 4.128. Tablo 4.129. Tablo 4.130. Tablo 4.131. Tablo 4.132. Tablo 4.133. Tablo 4.134. Tablo 4.135. Tablo 4.136. Tablo 4.137. Tablo 4.138. Tablo 4.139. Tablo 4.140. Tablo 4.141. Tablo 4.142. Tablo 4.143. Tablo 4.144. Tablo 4.145. Tablo 4.146. Tablo 4.147. Tablo 4.148. Tablo 4.149. Tablo 4.150. Tablo 4.151. Tablo 4.152. Tablo 4.153. Tablo 4.154. Tablo 4.155. Tablo 4.156. Tablo 4.157. Tablo 4.158. Tablo 4.159. Tablo 4.160. Tablo 4.161. Tablo 4.162. Tablo 4.163. Tablo 4.164.

94/9/EC – Patlayıcı Atmosferler İçin Ürünler... 76/756/EEC – Aydınlatma Ve Uyarıcı Cihazlarının Yerleşimi... 76/757/EEC – Reflektörler... 76/758/EEC – Konum, Stop, Uç Hat İşaret, Gündüz Sürüş ve Yan İşaret Lambaları... 76/759/EEC – Yön İşaret Lambaları... 76/760/EEC – Arka Plaka Lambaları... 76/761/EEC – Farlar ve Işık Kaynakları... 76/762/EEC – Ön Sis Lambaları... 76/767/EEC – Basınç Tüpleri... 96/96/EC - Kullanımdaki Araçların Periyodik Testi... 2000/30/EC - Kullanımdaki Araçların Periyodik Testi... 77/389/EEC – Çeki Kancaları... 77/538/EEC – Arka Sis Lambaları... 77/539/EEC – Geri Dönüş Lambaları... 77/540/EEC – Park Lambaları... 77/541/EEC – Emniyet Kemerleri, Çocuk Korumaları ve

Bunların Teçhizatları... 77/649/EEC – Ön Görüş Alanı... 78/316/EEC – Kullanıcı İkazları , Sinyaller ve Kontrollerin Düzeni... 78/317/EEC – Ön Cam Buğu Önleme... 78/318/EEC – Ön Cam Silecek Ve Yıkama... 78/548/EEC – Isıtma Sistemleri... 78/549/EEC – Çamurluklar... 91/226/EEC – Çamurluklar... 78/932/EEC – Koltuk Başlıkları... 80/181/EEC – Ölçme Birimleri... 91/439/EEC – Sürücü Lisansı... 80/1268/EEC – Yakıt Sarfiyatı Ölçümü... 1999/125/EC – Yakıt Sarfiyatı Hedefleri... 1753/2000/EC - CO2 Gösterimi... 80/1269/EEC – Motor Gücü Ölçümü... 83/189/EEC ve 98/34/EC – Teknik Düzenlemeler ve

Standartlar... 96/53/EC – Ağırlıklar ve Boyutlar... 92/21/EEC – Ağırlıklar Ve Boyutlar (M1’ler Tip Onayı)... 97/27/EC – Ağırlıklar Ve Boyutlar (M2, M3, N1, N2, N3’ler Tip Onayı)... 89/297/EEC – Yan Alt Koruma... 89/459/EEC – Lastik Diş Derinliği... 91/157/EEC – Güç Kaynakları (Akü)... 1999/5/EC – Radyo ve Telekomünikasyon... 91/628/EEC – Hayvanların Taşınması... 91/671/EEC – Emniyet Kemeri ve Çocuk Koruması Kaplaması. 92/6/EEC – Hız Sınırlayıcılar (Kullanım ve Sonradan

Yerleştirme)... 92/24/EEC – Hız Sınırlayıcılar (Tip Onayı)... 92/22/EEC – Cam ve Yerleştirilmesi... 92/23/EEC – Lastikler ve Yerleşimi... 92/58/EEC – Emniyet İşaretleri- Sağlık ve Güvenlik... 92/59/EEC – Genel Ürün Emniyeti... 93/42/EEC - Medikal Cihazlar... 94/20/EC – Mekanik Kavramalar ve Yerleşimi... 94/55/EC – Tehlikeli Madde Taşınması...

135 135 136 136 136 137 137 138 138 138 139 139 139 140 140 140 141 142 142 142 143 143 143 143 144 144 144 145 145 146 146 146 147 147 147 148 148 148 149 149 149 149 150 150 150 151 151 151 151

(17)

Tablo 4.165. Tablo 4.166. Tablo 4.167. Tablo 4.168. Tablo 4.169. Tablo 4.170. Tablo 4.171. Tablo 4.172. Tablo 4.173. Tablo 4.174. Tablo 4.175. Tablo 4.176. Tablo 4.177. Tablo 4.178. Tablo 5.1. Tablo 6.1. Tablo A.1.

98/91/EC - Tehlikeli Madde Taşınması (Tip Onayı)... 95/50/EC – Kullanımdaki Muayeneler (ADR)... 95/28/EC – Yangına Karşı Önlem... 96/27/EC – Yandan Çarpmaya Karşı Önlem... 96/79/EC – Önden Çarpmaya Karşı Önlem... 1999/37/EC – Tescil Belgeleri... 1999/44/EC – Müşteri Garantisi... 1999/94/EC - CO2 Müşteri Bilgisi... 2000/40/EC – Ön Alt Koruma... 2000/53/EC - Araç Ömrü (Geri Dönüşüm)... 67/548/EEC – Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması,

Ambalajlanması ve Etiketlenmesi... 70/157/EEC – Dış Gürültü... 70/220/EEC – Hafif Araç Emisyonları... 88/77/EEC – Ağır Dizel, Cng ve Lpg Emisyonları... Türkiye Egzos Emisyonları Uyum Programı... Emisyon Tip Onayı Tip 1 Testi sonuçları... Türkiye’de Uyum Programı Çerçevesince Yayınlanmış Avrupa Birliği Yönetmelikleri... 152 152 153 153 153 154 154 154 155 155 155 156 157 158 162 163 168

(18)

ŞEKİL LİSTESİ Sayfa No Şekil 2.1 Şekil 2.2 Şekil 2.3 Şekil 2.4 Şekil 2.5 Şekil 3.1 Şekil 3.2 Şekil 3.3 Şekil 3.4 Şekil 3.5 Şekil 3.6 Şekil 3.7 Şekil 3.8 Şekil 3.9 Şekil 3.10 Şekil 3.11 Şekil 3.12 Şekil 3.13 Şekil B.1 Şekil C.1

: Avrupa birliği üye ülkeleri... : Avrupa birliği yapısı... : Avrupa ekonomik alanı üye ülkeleri... : Birleşmiş milletler ekonomik komisyonu üye ülkeleri... : Üretimin uygunluğu için kontrol sayfası... : Araç emisyonlarının araç üzerinde gösterimi... : 1990-2020 yılları arasında mevcut ve beklenen Almanya trafiğindeki CO emisyonları... : 1990-2020 yılları arasında mevcut ve beklenen Almanya trafiğindeki NOx emisyonları... : 1990-2020 yılları arasında mevcut ve beklenen Almanya trafiğindeki partikül emisyonları... : 1990-2020 yılları arasında mevcut ve beklenen Almanya trafiğindeki HC emisyonları... : Faz 1 seviyesi tip 1 sürüş çevrimi... : Faz 3 seviyesi tip 1 sürüş çevrimi... : Euro 1 seviyesi 13 mod’luk test... : Euro 3 seviyesi 13 + 1 mod’luk test... : Euro 3 seviyesi ELR test sırası... : Euro 3 seviyesi ETC dinamometre programı... : Euro 3 seviyesi ETC dinamometre programı... : Euro 3 seviyesi ETC dinamometre programı... : Otomobil İçin Gerekli Düzenleme ve Yönetmelikler... : Otomobil İçin Gerekli Düzenleme ve Yönetmelikler...

4 5 11 12 21 22 26 26 27 27 42 48 51 53 53 54 54 55 173 174

(19)

ARAÇ İMALATINDA HOMOLOGASYON KAVRAMI VE TÜRKİYE’DEKİ UYGULAMALARI

ÖZET

“Araç İmalatında Homologasyon Kavramı ve Türkiye’deki Uygulaması” adlı bu çalışmada otomotiv sektörünün ülkeler arasında oluşturulan global gruplar içindeki yeri , bu grupların neler olduğu ve yapıları belirlenmiştir, ayrıca otomotiv tasarımında insan emniyetini ve çevre sağlığını maksimum seviyede sağlayabilmek için oluşturulan bu gruplardaki (özellikle Avrupa Birliği) sınırlamalar ve düzenlemeler incelenmiştir.

İlk bölümde bu çalışmanın amacı hakkında bilgi verilerek, motorlu araçlarla ilgili zorunlu sınırlamaların neden ortaya çıktığı belirtilmektedir.

İkinci bölümde ulusal ve uluslararası düzenlemelerden bahsedilmiş, Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı ve Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu gibi uluslararası oluşturulan gruplardan örnekler verilerek, bu yapılara üye olan devletler belirtilmiş, çalışma düzenleri ve mevzuatları irdelenmiştir.

Ayrıca otomotiv endüstrisi için bu yapılar altında yer alan sınırlama ve düzenleme kavramının terimi olan homologasyon için detaylı bilgi verilerek, bu terim içinde yer alan aşamalar hakkında detaylı açıklamalar yapılmıştır. Homologasyon işleminin bir sonraki adımı olan üretimin uygunluğu kavramı da bu bölüm içerisinde örnekleri ile ele alınmıştır.

Üçüncü bölümde insan ve çevre sağlığı açısından homologasyon içinde yer alan araç egzos emisyonları konusundan bahsedilerek, sınırlandırmaların çıkış sebepleri, tarihsel gelişimler anlatılmıştır. Hava kirliliği, yakıt alternatiflerinden bahsedilerek egzos emisyonlarının daha da azaltılması için birey olarak neler yapılabileceği ve gelişen teknoloji ile emisyon değerlerinin en alt seviyede tutulması için kullanılan motor kontrol sistemleri, algılayıcılar, egzos sonrası sistemlerden örnekler verilmiştir. Daha sonra Avrupa’da yayınlanmış hafif ve ağır araç egzos emisyonları, duman emisyonu, yakıt sarfiyatı ve CO2 ölçümü ve motor güçleri düzenleme ve yönetmelikleri ayrı ayrı kronolojik sıra ile incelenerek birbirleri arasındaki farklar belirtilmiş olup, önemli noktaları vurgulanmıştır.

Dördüncü bölümde ise fren sistemleri, aydınlatma sistemleri, önden çarpma gibi Avrupa’da yayınlanmış Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu Düzenlemeleri ve Avrupa Birliği Yönetmeliklerinin araç sınıfları bakımından kapsamı, ilk yayınlandıkları tarihten itibaren gördüğü değişiklikler, bunların uygulama tarihleri ve alınan onay tipleri, tablolar ve kısa notlar halinde belirtilmiştir.

(20)

Beşinci bölümde ise Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliği başvurusu süreci içerisinde, kendi mevzuatındaki değişikler ve Avrupa Birliği yönetmeliklerine uyumu için yaptığı çalışmalar yer almaktadır. Ayrıca Türkiye’de bugüne kadar yayınlanmış olan Avrupa Birliği yönetmeliklerinin kapsamları ve yürürlük tarihleri tablo halinde verilmiştir. Altıncı bölümde ise bir otomobil tipi için iki farklı güçteki motorun farklı üç emisyon seviyesindeki test sonuçları incelenerek, kullanılan emisyon sistemleri kısaca belirtilmiştir.

Sonuncu ve sonuçlar bölümünde ise gelişen teknoloji ile sınırlamaların beraber değiştiği belirtilerek, oluşturulan uluslar arası grupların kapsadığı ülkelerin artmasının gereği vurgulanmıştır.

(21)

HOMOLOGATION CONCEPT IN AUTOMOTIVE MANUFACTURING AND IT’S APPLICATIONS IN TURKEY

SUMMARY

In this study named as ”Homologation Concept in Automotive Manufacturing and Its Applications in Turkey”, the automotive sector’s situation in the global groups that are constituted by countries, the kind of these groups and their structures are investigated. In addition, the limitations and regulations published by these groups (especially European Union) which are formed for providing man safety and environmental health in the maximum level, are examined.

In the first chapter, the aim of the study is given and the reason why the mandatory limitations come to the scene is stated.

In the second chapter, national and international regulations are mentioned, examples of international organizations such as European Union, European Economic Area and United Nations Economic Commission for Europe are given. Working principles and technical legislation of the states which are members of these organizations are examined.

Besides, homologation term which specifies the limitations and regulations in the automotive industry and its phases are explained in detail. Conformity of production which forms the next step of homologation is taken up with the examples in this chapter.

In the third chapter, from the aspect of human and environmental health the concept of exhaust emissions which is positioned with homologation is mentioned. The reasons why exhaust emissions’ limitations come out and historical developments are stated. As explaining the air pollution and fuel alternatives, it is told that what can be done individually to reduce exhaust emissions much more. With the development of technology, examples of exhaust emission systems such as engine control units, sensors and exhaust after treatments are given for reducing the exhaust emission limits.

Then light and heavy duty vehicle exhaust emissions, smoke emissions, fuel consumption and CO2 measurement and engine power regulations and directives which are published in Europe are investigated separately in chronological order, differences are stated and important points are emphasized.

In the fourth chapter, United Nations Economic Commission for Europe Regulations and European Union Directives such as brake, lighting systems and front impact, are investigated according to the vehicle range, modifications from the first publication up to now, their application dates and approval type in the tables and short notes.

(22)

In the process of European Union membership, the studies for adaptation to European Union directives and modifications in Turkey’s own technical legislation are taking part in the fifth chapter. Also European Union directives which are published by Turkey in its own legislation are given in the table according to their range and application dates.

In the sixth chapter, test results of one type of a car which has two engine variants with different powers and three emission levels are examined and the emission systems used in this vehicle type are given briefly.

In the last and results chapter, it is mentioned that the change in the regulations go hand in hand with the development of technology and necessity of increase in the range of organizations is emhasized.

(23)

1. GİRİŞ

1.1. Giriş ve Çalışmanın Amacı

Motorlu araçlar, insanoğlu tarafından en çok kullanılan, hayatı kolaylaştıran ve hızlandıran ürünlerin başında gelmektedir. Bu sebepten dolayı çevre korumasının, insan emniyetinin ve sağlığının korunması amacı ile motorlu araçlar, dünya genelinde en sıkı şekilde sınırlandırılan ve kanunlaştırılan ürünler olmuşlardır.

Globalleşme süreci içinde sınırların kalkması, ancak ortak dillerin konuşulabilmesi ve ortak mevzuatların yürürlükte olması ile sağlanabilir. Bu yüzden de dünya genelinde ülkeler arasında işbirliği sağlanmakta ve ortak yapılar kurulmaktadır. Otomotiv endüstrisi bu yapıların ele aldığı konular arasında önemli bir yer tutmaktadır.

Sınırlamalar ve kanunlar motorlu araçların yalnızca tasarımlarını ve performanslarını etkilemekle kalmayıp, araçların yapıldığı malzemeleri ve araçların kullanım şartlarını da etkilemektedir. Vergilendirme ve garanti durumları gibi düzenleme şartları araçları yapan tasarımcıların kararlarını da ayrıca etkilemektedir.

Çoğu ülkelerde araçların ülke içerisinde satılmasından önce bir işlemin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu işlem homologasyon olarak tanımlanmaktadır.

Buradaki çalışmanın amacı, otomotiv endüstrisindeki gelişmeleri genelde Türkiye’in de sıkı ticari bağları olan Avrupa’nın geliştirmiş ve uygulamaya almış mevzuatları açısından incelemek, özellikle de insan ve çevre sağlığı açısından önemi büyük olan egzos emisyonlarının sınırlandırılmasının gelişmelerini irdemek olmuştur. Bu konu dahilinde ortaya çıkan Homologasyon kavramı da bu çalışma içinde yerini almıştır.

(24)

2. DÜZENLEME, HOMOLOGASYON VE ÜRETİMİN UYGUNLUĞU KAVRAMLARI

2.1. Düzenleme Şartları

Motorlu aracı etkileyen düzenleme şartları ulusal yada uluslar arası olabilir. Ulusal düzenleme şartları belli bir bölgeye veya uluslar arası şartlara yada bunların belirtildiği bir ülkeye veya ülke gruplarına özgü olabilir. Mesela, Güney Kore kanunları genellikle Japon ve A.B.D. şartlarına paralellik gösterir ama Avrupa Aydınlatma Düzenlemelerine uyulmasını da ister. Körfez ülkeleri bazı A.B.D. Federal Motorlu Taşıtlar Güvenlik Standartlarıyla paralellik gösterse de, Avrupa Emisyon Düzenlemeleri zorunlu kılınmıştır. Tayvan şartları ise büyük oranda A.B.D.’nin standartlarını temel almıştır.

Karara bağlanmış her uluslar arası anlaşmanın arkasında teknik ve standartların kullanımına yönelik kararların disiplin altına alındığı ve uluslararası organizasyonların desteklediği, uluslar arası anlaşmalar olmak zorundadır. Bunlar 1958 Avrupa Birleşmiş Milletler Ekonomik Komisyonu (UN-ECE) gibi yada Avrupa Birliği’ni idare eden katı bir politik birlik anlaşması olan Roma Anlaşması gibi, ortak hedeflere ulaşmak için yapılmış anlaşmalar olabilirler. Uluslararası düzenlemelere örnek olarak, Avrupa Birliği Yönetmelikleri ve Düzenlemeleri, Birleşmiş Milletler ECE ve Global Teknik Düzenlemeleri (GTR) ve Körfez Birliği Konseyi (GCC) Körfez Standartları verilebilir. Otomobil endüstrisinin giderek artan globalleşme süreci içerisinde tüm dünya çerçevesinde araç düzenleme şartlarının uyumlaştırılarak edilerek birbirine benzer yada eşdeğer hale getirilmesi için çalışmalar artmaktadır.

Düzenlemeleri iyi ve kötü olarak genel bir sınıflandırmaya sokulabilir. İyi araç düzenlemeleri olarak değerlendirilebilen düzenlemeler, araçların veya aksamların bir yada daha fazla performans kriterini sağlayabilme yeteneklerini sorgulayanlardır. Performans temelli düzenlemeler , üreticinin oluşan problemlerine çözüm üreterek ve bu çözümleri değişen araç tasarımları ve pazar ihtiyaçlarına adapte ederek aşabileceği düzenlemelerdir.

(25)

Kötü araç düzenlemeleri ise üreticiyi özel tasarım çözümlerine zorlayanlardır. Üreticinin bu zorlayıcı değişikliği uygulayabilmesi için ya tüm tasarım gücünü bu konuya aktarması gerekecektir yada üretici bu düzenleme şartlarını değiştirmek için bütün gücünü kullanacaktır. Bu işlemler birkaç yıl alabileceği gibi gereksiz zaman ve işgücü kaybı olacaktır.

2.2. Ulusal Düzenlemeler

Avrupa’daki her ülkenin kendi ulusal kanunları mevcuttur, İngiltere’de olduğu gibi ülkenin çeşitli bölgelerinde farklı düzenleme şartları da geçerli olabilir. Ulusal kanunlar AT (EC) yönetmeliklerine ve düzenlemelerine yada AEK (ECE) düzenlemelerine adaptasyonu içerebilir veya içermeyebilir.

Avrupa ülkelerinin çoğunluğu, araçların satılmadan önce ulusal tip onay şartlarının sağlamasını ister. Burada İsveç güvenlik şartları gibi bir çeşit kendinden sertifikasyon şeklide istisna olarak önümüze gelebilir.

Özellikle otomobillerde, Avrupa Birliği Komple Araç Tip Onayının (EC-WVTA) devreye girişi ile birlikte ulusal düzenleme şartlarının önemi azalmıştır. Yakın gelecekte yalnızca otomobil dışında kalan, özel tip ve düşük sayıda üretilen araçlar için ulusal kanunlar yürürlükte olacaktır. Polis, askeri ve sınırlı sayıda üretilen otomobiller için ise yine ulusal şartlar hala yürürlüktedir.

(26)

2.3. Uluslararası Düzenlemeler

2.3.1. Avrupa Birliği & Avrupa Topluluğu

Şekil 2.1 Avrupa Birliği Üye Ülkeleri

2.3.1.1. Avrupa Birliği & Avrupa Topluluğu Organizasyonu

Avrupa Birliği (EU), Avrupa Topluluğu (EC) ve Avrupa Ekonomik Topluluğu (EEC) terimleri çoğunlukla birbirine karıştırılmaktadır. Avrupa Ekonomik Topluluğu, üye devletlerin arasındaki ticari engelleri kaldırmak için Roma Anlaşması adı altında 25 Mart 1957’de altı ülke tarafından kurulmuştur. Topluluk, yıllar geçtikçe 15 ülkeyi de kapsayacak şekilde genişlemiş ve Tek Yönlü Avrupa Kanunu, Maastricht ve Amsterdam Anlaşmaları (1 Mayıs 1999’da yürürlüğe girmiştir) gibi çeşitli anlaşmalar ile yeniden modellenerek güncelleşmiştir. Roma Anlaşması’na değişiklik getiren Nice Anlaşması, anlaşmayla kabul edilmiş ama henüz onaylanmamıştır. Şekil 2.1‘de Avrupa Birliği üye ülkelerinin harita üzerinde gösterimi bulunmaktadır.

Avrupa Ekonomik Topluluğu (EEC), Maastricht Anlaşması ile değiştirilerek Avrupa Topluluğu (EC) adını almıştır.

Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (ECSC) ve Avrupa Atomik Enerji Topluluğu (EURATOM) adları altında iki Avrupa Topluluğu da mevcuttur. Avrupa Kömür ve

(27)

Çelik Topluluğu 23 Temmuz 2002’de işlevini sona erdirecek ve bütün fonksiyonlarını Avrupa Topluluğu’na devredecektir.

Avrupa Birliği (EU), Maastricht Anlaşması ile Avrupa Toplulukları, Adalet ve İçişleri (JHA) ve Ortak Yabancı ve Güvenlik Politikası (CFSP) adlı kuruluşlarla birleştirilerek oluşturulmuştur, bu yapı şekil 2.2’de şematik olarak görülmektedir. [1]

Şekil 2.2. Avrupa Birliği Yapısı

Avrupa Birliği, Belçika, Fransa, Almanya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya ve Birleşik Krallık’tan oluşan askeri bir topluluk olan Batı Avrupa Birliği (WEU) ile karıştırılmamalıdır. Avrupa Birliği 15 ülkeden oluşmaktadır ve bu ülkeler tablo 2.1’de gösterilmektedir.

(28)

Tablo 2.1. Avrupa Birliği Üye Ülkeleri

Avusturya Finlandiya Yunanistan Lüksembourg İspanya

Belçika Fransa İrlanda Cumhuriyeti Hollanda İsveç

Danimarka Federal Almanya İtalya Portekiz Birleşik Krallık

Buna ek olarak tablo 2.2’de belirtilen ülkeler Avrupa Birliği’ne üyelik için başvurmuşlar ve bazıları kendi ulusal kanunlarını Avrupa Birliği’ne uyumlu hale getirmek için yapılan anlaşmaların programlarını uygulamaya koyup, çalışmalara başlamışlardır. Şu anki durumda 1 Ocak 2005’te genişlemiş Avrupa Birliği 27 ülkeye ulaşacaktır ve tablo 2.2’de yıldız (*) ile belirtilen ülkelerin 2003’te üye olması beklenmektedir, fakat bu aday devletlerin politik ve yeniden yapılanma işlevlerine bağlıdır.

Tablo 2.2 Avrupa Birliği Üyeliği İçin Aday Ülkeler

Bulgaristan Estonya * Litvanya Polonya * Slovakya

Güney Kıbrıs Rum Kesimi * Macaristan * Malta Romanya Slovenya

Çek Cumhuriyeti * Letonya

Türkiye’nin ilişkileri, EEA’ya benzeyen bir yapıdadır ve Nice Anlaşması ile Türkiye aday ülkelerin arasından çıkarılmıştır.

Bu üç toplulukta, Avrupa Toplulukları Komisyonu adı altında politik olmayan ortak bir sivil görev grubu tarafından idare edilir ve Avrupa Birliği Konseyi tarafından politik olarak yönetilirler, bu yönetici kuruluşların başkanları ve görevlileri üye devletlerden oluşmaktadır. Genel sekreterlik (General Secretariat) adı altında da konseyin kendi bağımsız sivil bir görev grubu vardır.

Komisyon üye devletlerin her biri tarafından atanan vekillerden oluşur ve belli konular üzerinde görevlendirilen genel yöneticiler (Directorates General) mevcuttur. Eğer üye devletlerden daha fazla vekil olması gerekiyorsa, boş kalan görevler bazı üye devletlerden ikinci atamalarla sağlanan vekillerle tamamlanır. (Nice Anlaşması’na göre şu anda mevcut 22 vekil ve 34 genel yönetici bulunmaktadır, eğer AB, 27 veya daha fazla ülkeyi kapsarsa Komisyon 26 üyede kalacak ve ülkeler sırayla yeni üyeler atayacaktır). Ayrıca üye devletler komisyon başkanını da atamaktadırlar. Vekillerin ve başkanın atanması Avrupa Parlemantosu tarafından

(29)

onaylanmak zorundadır. Herhangi bir istifa durumunda vekil yeri doldurulana kadar görevde kalmak zorundadır.

Konsey, Üye devletlerin ilgili bakanlarından oluşur fakat müzakerelerin ilk aşamaları Brüksel’de bulunan Sürekli Temsilci Komitesi (COREPER) adı altında üye devletlerin sürekli temsilcileri ve ulusal sivil memurları tarafından ele alınarak Ekonomik Sorular Grubu (EQG) gibi Konsey Çalışma Grupları (CWG) içinde irdelenir. Konsey başkanlığı sırayla her üye devlet tarafından yürütülür, konsey başkanlığı sırası tablo 2.3’te verilmiştir.

Tablo 2.3 Avrupa Birliği Konsey Başkanlık Sırası Yıl Ocak’tan Haziran’a Temmuz’dan Aralık’a

2001 İsveç Belçika

2002 İspanya Danimarka

2003 Yunanistan

Komisyonun ve konseyin işlevleri bir dereceye kadar, taslak halindeki mevzuatları inceleyen ve yorumlayan iki kuruluş tarafından yönetilir, bunlar Ekonomik ve Sosyal Komite (ESC) ve Avrupa Parlamentosu’dur (EP). Avrupa Parlamentosu’nun direk olarak hukuksal gücü yoktur. Ayrıca Bölgeler Komitesi ( Commitee of the Regions) gibi kendi yorumlarını ortaya koyan ve dikkate alınan kuruluşlarda vardır. Bölgeler Komitesi Komisyon’dan, Konsey’den ve Parlamento’dan bağımsızdır ve Roma Anlaşmasına göre yerel ve bölgesel otoriteleri temsil eder.

2.3.1.2. Düzenleme Belgeleri

40 Yılı aşkın bir süredeki topluluk seviyesinde hukukun derlenmesi “Acquis Communautarie” olarak bilinir. Bu, bütün orijinal ve bunları takip eden anlaşmaları, düzenlemeleri, yönetmelikleri ve Avrupa Adalet Kurulu’nun ( European Court of Justice) hükümlerini kapsamaktadır. Ülkeler AB üyeliğini almaları için kendi ulusal kanunlarına tam olarak “Acquis Communautarie”’yi adapte etmeleri beklenmektedir.

Avrupa Topluluğu (EC) ticari konularda Avrupa Birliği çerçevesinde ana kuruluş olmaya devam etmektedir. Avrupa Topluluğu tarafından yayınlanan 5 ana tip kural mevcuttur. Düzenlemeler (Regulations), topluluğa doğrudan hükmeden ve üye devletlerin ulusal kanunlarının üstünde olan AT (EC) kanunlarıdır. Yönetmelikler (Directives), ulusal seviyede etkili olabilmesi için ulusal kanun olarak yayınlanması

(30)

gereken AT (EC) kanunlarıdır. Genellikle uygulama tarihleri de belirtilerek , üye devletler tarafından yayınlanır. Kararlar (Decisions), AB Kanunları altında Komisyon veya Konsey tarafından yapılan kurallardır. Avrupa Birliği’nde üye devletlere veya yetkili kişilere önemli ve spesifik konularda yetki ve çözüm verirler. Yorum yayınlamaya, kuruluşların tek çatı altında toplanmasına yetki vermeye, Topluluk Onayı gerekli durumlarda veya Avrupa Birliği’ni dış antlaşmalarda temsil etmekte kullanılırlar. Fikirler (Opinions), Avrupa Birliği Kanunları altında komisyon veya konsey tarafından yapılan durum raporlarıdır. Başka bir kuruluş tarafından yayınlanmış bir öneriyle veya raporla bağlayıcı olmayan görüşü belirtmekte kullanılır. Öneriler (Recommendations), bir yönetmelik veya düzenleme yayınlamadan önce bu konu hakkında detaylı bilgi yoksa veya yetersiz derecede bir anlaşma varsa ( örn. yeni teknoloji) öneriler yayınlanır. Ayrıca konsey veya komisyon tarafından topluluk politikasına, bu konuda bağlayıcı olan yayınlanmış belge yoksa yetki verir.

Bütün zorunlu kanunlar ve bazı teklif halindeki kanunlar Avrupa Topluluğu Resmi Yayını’nda yayınlanmaktadır (Official Journal of the European Communities , Nice Anlaşması’nda Avrupa Birliği Resmi Yayını olmuştur).[2]

Komisyon AB kanunlarının Ulusal kanunlara geçişini izler ve herhangi bir üye devleti gerekli olan değişiklikleri ulusal kanunlarına yansıtmaması veya yanlış yansıtması durumunda Avrupa Adalet Kuruluna taşıyabilir. Üye devletin AB kanunun yanlış yansıtması veya hiç yansıtmaması durumunda, buna bağlı olarak finansal kaybı olan herhangi bir şahıs bu kaybını tanzim etmek için üye devlete kendi mahkemelerinde dava açabilir.

2.3.1.3. Ana Düzenleme Şartları

92/59/EEC numaralı Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği “Bütün ürünler emniyetli olmalı“ diye belirtmekte ve prosedürleri vererek, kuralın çiğnenmesi durumundaki yaptırımları belirtmektedir. Getirilen değişikler bu yönetmeliğin şartlarını daha sıkılaştırmaktadır. Bu yönetmelik bütün ürünleri ve ortaya çıkacak bütün riskleri kapsamaktadır. Yönetmeliğin başlığındaki “Emniyet”, “Sağlık ve Emniyet” olarak algılanmalıdır, ayrıca bu yönetmelik çevresel riskleri de kapsamaktadır. Bu yönetmelik sadece bir sektör için değil emniyet kavramının geçerli olduğu bütün sektörlere hitap etmektedir. Bu yönetmelik “Acquis Communitaire”’nin kapsadığı bütün üye devletlerde zorunludur (örn. EU ve EEA ülkeleri).

(31)

Bütün üye devletlerde motorlu taşıtların trafiğe çıkmadan önce kullanılabilirliğinin onaylanmasını sağlayan veya izin veren , taşıtların teknik yeterliliklerini sorgulayan ve buna göre onay veren kanunlar vardır, ve bunlar yönetmelikler halindedir.

Çoğu (ama hepsi değil) araçlarla ilgili kanun şartları motorlu araçlar tip onayı kanun şartlarının derlenmesi olan 70/156/AT numaralı Tip Onayı Yönetmeliği ile 1970 yılında kanunlaştırılmıştır. Üye devletler kendi ulusal kanunlarında Opsiyonel Derleme Yönetmeliklerini (Optional Harmonization Directives) kabul ettiklerini ve zorunlu hale getirdiklerini yayınlamaları gerekmektedir yada üye devletler eşdeğer kanunları yayınlamalıdırlar. Zorunlu Derleme Yönetmelikler (Mandatory Harmonisation Directives) olan bazı araç veya çoğu araç ile ilgili olmayan yönetmelikler ise ulusal kanunla yayınlanarak yürürlüğe girmek zorundadır.

Kalite kontrollü üretilen tüm otomobil ( M1 sınıfı araçlar) araçların, Avrupa Birliği’nde satılmadan önce Avrupa Topluluğu Komple Araç Tip Onayı alması gerekmektedir (EC-WVTA). Bu onay aracın opsiyonel derleme çerçevesi içinde bütün ayrı yönetmelikler bakımından sertifikasyonlandırılmasını kapsamaktadır.

AT-KATO’nun (EC-WVTA) diğer araç sınıflarını da kapsayacak şekilde genişletme çalışmaları başlamıştır. Yalnız şu unutulmamalıdır ki bir aracın AT-KATO’ya (EC-WVTA) uygun olması Genel Ürün Emniyeti Yönetmeliğine de uyacağı anlamına gelmez.

AT-KATO (EC-WVTA) onayı almış bir araca takılacak parçalar için aksam veya ayrı teknik ünite olarak tip onayı alma zorunluluğu vardır. Ayrıca bu parçalar için markalama ve yerleştirme şartlarına da uyulmalıdır. Orijinal yedek parça ekipmanları için bu konuda bir ayrım yoktur.

Motorlu araçlarla ilgili AT düzenlemeleri sürücü saatleri, takoğraflar, kullanıcı lisansı ve ozon tabakasını delici maddeler konularında da bulunmaktadırlar.

AT teknik düzenleme şartlarının tümünün hazırlanması büyük zaman alacağından Yeni Yaklaşım Yönetmeliği (New Approach Directive) [3] adlı yeni bir yönetmelik tipi ortaya çıkarmıştır. Bu tip yönetmelikler çok basit şartları belirterek daha detaylı teknik şartların oluşturulmasını Avrupa Standartlar (CEN) bırakmaktadırlar [4]. AT Komisyonu, Üye Devletler ve otomotiv sanayii arasında uzun süredir varolan tip onay yönetmelikleri (eski yaklaşım) motorlu araçların ana mevzuatlarını oluşturmaktadırlar, Avrupa’da çoğunlukla tip onayı temelli derleme çalışmaları

(32)

neredeyse bitmiştir ve en endişe verici konular Yeni Yaklaşım Yönetmeliklerinin temel aldığı konulardır. Genellikle Yeni Yaklaşım Yönetmelikleri EMC, basınç tüpleri, sanayi makinaları ve telekomünikasyon konularında yer almaktadırlar.

Yalnız şu unutulmamalıdır ki AT-KATO (EC-WVTA) tüm araç tipleri için uygulanmaya başlasa da sayısı göz ardı edilemeyecek, araç tasarımına etki edecek ticari engeller ortaya çıkacak ve bunların aşılması gerekecektir. Bu engeller şu şekilde olabilir; malzemelerde derleme düzenleme şartları (paralel şart bütün ürünlere sektör gözetmeksizin eşit şekilde uygulanan şarttır, dikey şart ise sadece özel bir ürüne veya sektöre etkiyen şarttır), araç tasarımına ve satışına etkiyen işte sağlık ve emniyet şartları, telekomünikasyon düzenleme şartları, radyoların, araç güvenlik sistemlerin, uydu izleyici sistemlerinin sertifikasyonu ve fonksiyonları, araç tasarımını ve satışını etkileyen vergilendirme şartları, araç tescil ettirme işlemleri, araç tasarımını ve satışını etkileyen garanti şartları, araç tasarımını ve satışını etkileyen müşteri ve medya deneme şartları, sürüş yönü, üretimde kullanılan malzemelerin kontrolü (asbest, kadmiyum ve ozon delici maddeler), dil farklılıkları (bu yüzden dünyada kabul edilen ortak işaretlerin kullanılması), sürücü lisanslandırma şartları, yerel şartlar, araç muayenesi ve incelemesi.

2.3.1.4. Üye Devletler Ulusal Kanunları

Her üye devletin kendi mevzuatı ve ulusal kanunu vardır. Bir aracın KATO (WVTA) varsa veya bütün AB kanunlarına uyuyorsa dahi bu aracın trafikte dolaşmasının yasal olduğu kabul edilmemelidir. Tip onayı olması halinde bile aracın sadece markete girebileceğine dair izin, tüm diğer şartların sağlandığında varsayılır. Tümüyle homologe edilmiş bir aracın trafikte kullanımı yasal olmayabilir.

Bir üye devlet kendi teknik düzenlemelerini ve standartlarını yayınladığı zaman 98/34/AT numaralı yönetmelik gereği komisyonu bilgilendirmelidir ve Komisyonun bildirimlerini değerlendirmelidir. Bu bildirimler kanunlar yürürlüğe girmeden değerlendirileceği ve ek çalışma gerektirebileceği mümkün olduğundan, Taslak Anlaşmalar (Standstill Agreements) olarak adlandırılırlar. Avrupa Adalet Kurulu’nun (The European Court of Justice) durum C-194/94’le kural olarak verdiği 98/34/AT’ye göre doğru bir şekilde düzeltilmeyen veya bozulması gereken durumlar kendi yönetimlerince ulusal kurula aktarılabilir ve değerlendirilir. Ayrıca Komisyonun Yasal Servisleri tarafından zorunluluğu kaldırılabilir.

(33)

2.3.2. Avrupa Ekonomik Alanı (EEA)

Şekil 2.3 Avrupa Ekonomik Alanı Üye Ülkeleri

Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) 1993 yılında kurulmuştur. Avrupa Birliği dışındaki ülkelerle Ortak Pazarın ulusal hakimiyeti dışındaki menfaatlerini paylaşmak için Roma Anlaşması ile kurulmuş bir kurumdur.

EEA’ya üye devletler; Avrupa Birliğine üye devletler olup ayrıca İzlanda ve Liechttenstein ve Norveç’tir, bu ülkeler şekil 2.3’te harita üzerinde görülmektedir. EEA ülkeleri AB kanunlarının EEA’ya uygulanmasını sağlayan kararları yayınlayan EU-EFTA Birlik Komitesi görüşü doğrultusunda çoğu AB “Acquis Communautarie”‘lerini kabul etmek zorundadır. Bu durumdan motorlu taşıtlar piyasası da etkilenmektedir ve EEA, üreticilerin EEA ülkelerinde EC onaylarını kullanmalarına izin verir. EEA ülkelerinde KATO (WVTA) onayına uygun araçlar yasal kabul edilirler. EEA ülkeleri kendi AB onaylarını tüm AB ve EEA‘da geçerli olmak kaydıyla yayınlayabilirler. [5]

Türkiye EEA’ya benzeyen Gümrük Birliği’ne üye olmuştur, AB kanunlarını uygulamaya başlamıştır ve onaylarını yayınlamaktadır. Buna benzer Polonya ile yapılmış anlaşma vardır ve Yeni Yaklaşım Yönetmelikleri kapsamındadır, ayrıca Ortak Tanınan Anlaşmalar (Mutual Recognition Agreements) ABD, Avustralya, Kanada ve Yeni Zellanda gibi ülkelerle AB onaylarını yayınlamaya yaramaktadır.

(34)

2.3.3. Avrupa İçin Birleşmiş Milletler Ekonomik Komisyonu

Şekil 2.4 Birleşmiş Milletler Ekonomik Komisyonu Üye Ülkeleri

Tamamen Avrupa Birliği ile ilgisiz olan ve daha fazla global bir yapıya sahip olan Avrupa Ekonomik Komisyonu (UN-ECE) İkinci Dünya Savaşından sonra Avrupa’nın yeniden yapılanmasını sağlamak amacı ile kurulmuştur. Bu kuruluş 55 uluslar arası antlaşmadan da sorumlu olan , hava, kara, deniz taşımacılığı, araç tasarımı ve yol trafiği kanunları alanlarında uluslar arası çalışmalardan sorumlu ana kuruluştur. ECE’nin çok sayıda çalışma grubu vardır, bunlardan bazıları WP1 trafik kanunları, WP15 tehlikeli madde taşınması ve WP30 gümrük konularını da kapsamaktadır. ECE’nin ana çalışma grubu araç tasarımı konusunda çalışmalar yapan WP29 ‘dur (Araç Kanunlarının Derlenmesi için Dünya Forumu), 6 Haziran 1952’de kurulmuştur ve gelişimini aşağıda belirtilen 1958 ve 1998 Anlaşmalarına bırakmıştır. Şekil 2.4’te ECE’ye taraf olan ülkelerin dünya haritası üzerinde belirtilmesi görülmektedir. [6]

2.3.3.1. 1958 Anlaşması

1958 Cenevre Anlaşması olarak bilinen "Tekerlekli Araçların, Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda Kullanılan Aksam ve Parçaların Müşterek Teknik Talimatların Kabulü ve Bu Talimatlar Temelinde Verilen Onayların Karşılıklı Tanınmasına Dair Antlaşma” motorlu taşıtlar ve bunların tüm tipteki aksamları için oluşan ticari engellerin kaldırılması için ortak hazırlanmış derleme teknik düzenlemedir. 1995‘te

(35)

yol güvenliği, çevrenin korunması ve enerjinin sakınımı konularını da kapsayarak genişletilmiştir. Şu anda mevcut 113 ECE Düzenlemesi mevcuttur.

35 Ülke ve Bölgesel Ekonomik Bütünleşme Organizasyonu mevcut olarak 1958 Anlaşmasına taraftırlar. Şu andaki mevcut üye listesi tablo 2.4’te belirtilmektedir.

Tablo 2.4 1958 Antlaşmasına Taraf Ülkeler

Avustralya Avrupa Topluluğu Japonya Slovakya

Avusturya Finlandiya Litvanya Slovenya

Beyaz Rusya Fransa Lüksembourg Güney Afrika

Belçika Makedonya Cumhuriyeti Eski Yugoslavya Hollanda İspanya

Bosna Hersek Federal Almanya Norveç İsveç

Bulgaristan Yunanistan Polonya İsviçre

Hırvatistan Macaristan Portekiz Türkiye

Çek Cumhuriyeti İrlanda Cumhuriyeti* Romanya Krallığı ve Kuzey İrlanda Büyük Britanya Birleşik

Danimarka İtalya Rusya Federasyonu Yugoslavya

Estonya

Başka diğer ülkelerde A.B.D. ve Kanada gibi ECE Düzenlemelerinin oluşmasında yer almaktadırlar. Anlaşmanın son değişikliğinde Avrupa Topluluğu gibi REIO’ların UN-ECE Komiteleri içinde yer alarak görev yapmasına izin verilmiştir. Japonya bu anlaşmaya yeni taraf olmuştur ve bazı Avrupa dışındaki ülkelerin de taraf olması beklenmektedir. Yeni ülkeler 1958 Anlaşmasına veya yeni düzenlemelere 60 günlük tebliğ ile taraf olabilirler ve bir düzenlemeden veya tüm anlaşmadan bir yıllık tebliğ ile çekilebilirler. [7]

1958 Anlaşması üyeliği, üye devletleri araçların tüm ECE Düzenlemelerine uymalarına zorlayamaz. Herhangi bir taraf ülke hangi düzenlemeye taraf olacağını seçebilir, fakat daha sonra araçlar bu düzenlemeleri karşılayacak şekilde olmalıdır. Herhangi bir ülke, üye veya değil kendi ulusal kanununda ECE düzenlemelerini referans verebilir ve pek çok ülkede bu uygulamayı yapmaktadır. Ayrıca kendi mevzuatlarında alternatif ulusal kanunları da kabul edebilirler. (AB ülkeleri yalnızca ECE Düzenlemelerine alternatif olarak AT düzenleme şartlarını kabul edebilirler.)

Referanslar

Benzer Belgeler

Although stance detection is defined in different ways in different application settings, the most common definition is “automatic classification of the stance of the producer of

Öğrencilerin Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi demokrasi bilinci alt boyutu kazanımlarının gerçekleşme düzeyine ilişkin görüşleri nedir ve bu alt boyuta

Artık hayatın her alanında göz ardı edilemez bir unsur olan teknoloji, hizmet üretimi, dağıtımı ve yönetimi aşamalarında da kullanılmaktadır. Ancak bu durumun,

Ju ve Guan işlerinin yanı sıra 1428’de Guan işlerine benzer olarak ortaya çıkan ve ayrım yapılması çok zor olan Ge (Ko) işlerinden de söz etmek mümkündür. Ge, erken

For the enhancement of the physical and chemical properties of the films, PVA, CS and boric acid amounts used the film production was changed and the results were

acı\ kuvved FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE FALSE TRUE FALSE TRUE FALSE FALSE kuvvet-> kuvved açacağ FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE FALSE

1958 yılından bu yana Kanunu­ esasi Kıraathanesi’ni işleten 71 yaşındaki Hayri Emül, «Abdülha mit döneminde burası ittihatçıla rın sık sık toplandıkları

According to the results obtained from the study carried out for two years in three different locations, panicle heading time (PHT), maturation time (MT), number of