T î
-KÜLTÜR-YAŞAM
Besteci ve müzik kuramcısı Kemal İlericinin ardından
Müziğimizde yeni armoni
sisteminin yaratıcısıydı
Besteci ve müzik
kuramcısı Kemal
İlerici’yi kısa bir süre
önce yitirdik. Burada,
öğrencilik döneminde
İlerici’yle 3 yıl Türk
müziği ve armoni
sistemi çalışmış olan
besteci Sarper
Özsan’ın ilericiyle
ilgili radyo için
hazırladığı bir
programdan bölümler
sunuyoruz.
SARPER ÖZSAN
Kemal İlerici bugüne kadar yapmış olduğu büyük hizmetle re rağmen az tanınan bir kişidir. Bunun en büyük payı sanıyorum yaptığı işlerin gösterişinde olma yışıdır. Karşılıksız çalışmanın en iyi örneğini vermiştir Kemal İle rici. Ankara Devlet Konservatu- varı’nda öğrencilik döneminde 3 yıl kadar kendisiyle Türk müzi ği ve armoni sistemi çalıştım.
Kemal İlerici, Batı müziği eği timi görmüş bestecilerimiz ara sında kendi müziğimizi de iyi bi len bu üç beş bestecimiz arasın dadır. Üstelik bu besteciler ara sında da farklı bir yeri vardır Ke mal İlerici’nin. Çünkü o kendi
Kem al İlerici
müziğimizi yalnızca bilmekle kalmamış, halk müziğimizin ve Klasik Türk Müziğimizin hemen bütün örneklerini tek tek elden geçirerek, çeşitli açılardan ince lemiş, müziğimizin bünyesine uygun yeni bir armoni sistemi yaratmıştır.
Onu böyle bir çalışmaya yö nelten sebep nedir acaba?
Büyük bir atılım
Bilindiği gibi, müziğimizin ge liştirilmesi, onu ileri Batı top- lumlannm müziklerinin seviye sine çıkarılması çabaları Cumhu riyetle birlikte büyük bir atılım yaptı. O günlerin “muasır mede
niyetler seviyesine çıkma” dü
şüncesi müzik alanında da yan sıdı. Batı müziği eğitimi görmüş
bestecilerimiz özellikle halk mü ziğimizden yararlanarak çokses li, gelişkin müzik eserleri beste lediler. Ancak ortaya çıkan ör nekler halkla bir bağlaşım kura mıyordu. Bunun nedenleri pek çoktu tabii. Bir kere yapılan mü zikler halk için, alıştıklarının dı şında yeni şeylerdi. Yüzyılların alışkanlıklarının bir çırpıda de ğiştirilmesi imkânsızdı. Kaldı ki, bu müzik türü devlet politikası olarak benimsenmesine rağmen, anlayış eksikliği ve organisazyon yetersizliğinden sürekli çalınarak ve yayımlanarak halka ulaşma imkânı bulamıyordu.________
Yeni ufuklar_____________
Ancak bunların yanında yeni müziğin halkla bağlaşım kura- mamasında önemli bir sebep da ha vardı. Yapılan çokseslemeler ve öteki yenilikler bütün iyi niye
te rağmen müziğimizle yeterin ce bağdaşmıyordu. Kemal İleri ci daha öğrencilik yıllarında bu gerçeği görüyordu. Dil örgüsüy le, ölçüleriyle, biçimleriyle çalgı larının yapısıyla Batı müziğinden hayli farklı olan müziğimizin, çokseslenmesinin de farklı olma sı gerekliydi. İşte bu düşünceden yola çıkarak yorucu bir çalışma nın içine girdi. Türk müziğinin bütün örneklerinin tek tek elden geçirilmesi ne demektir bir düşü nün... Ancak bu çalışmanın so nunda bestecilerimizin önüne ye ni ufuklar açıyordu. Bu arada müzikler de yazarak sisteminin örneklerini vermeye çalıştı.
Bulduğu armoni sistemi yaşlı ve orta yaşlı kuşaktan bestecile rimiz tarafından rağbet görme di. H atta bu alanda yazdığı ki tap, uzun süre bastırılmadı. An cak genç besteciler arasında Ke mal İlerici’nin sistemine gittikçe artan bir ilgi duyulduğu da bir gerçektir. Bugün artık onun sis temiyle müzik yazanlar çoğal maktadır.
Armoni sistemi ortaya konul duğu günden bu yana çeşitli eleş tiriler aldı; üzerinde tartışmalar yapıldı:
İlerici’nin müzik tarihimiz içinde daha şimdiden önemli bir yeri vardır kanımca.
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
