U f \ j
' A
,
C U M H U R İ Y E T
50 YIL ONCE
¿iiiiiiiiiiimiiiiMiiiiiiiimiiiiit
IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIUTürkiyede yanılan
ilk eiek î anket
SñiHiiiiiitiiHiiHiiHiimiiiiiimimiiiiiiiMiii Y a z a n :
s ıımıııııııııııııııııınıııııımmııııııınııııııİ
Fuad Köprülü diplomatlar
için (yalancı) diyor
( 4 )
...I" p s f » . '»m m -- T --] « f e - ' /.v ' .r< > e- , . * / Mfmaıı . v , / . |W| *V. • ' I . / : f * f■ - ^ r / > . ! ? ; .X U v ü « r^* > * ' Ş " - ' , ' * • Á ■ V > ( •*•'*** /.) / S ' * j tjr . ' • • :.
.* • ' -•Ç-öO'*». IS* c - ‘ ‘IgPilllP
-' ’i ■ , l"” . ■ . . . - ' S * . A İT * J ¿ . L ^> •> t- <£[> • • ..O r'V a u ,
—
;
-'V 'U L U *> . . «v£/ A " - ^ r ’ « ^ .W e t * f r •3
■oş; s İ*v
U¿; s,.f ¿ I ? . -’y . ^ l <s‘ A İ ' f X , . . V 'A 'v •' J ^ s - s ,V *> * - V ^ .^ . . , ■ J - : F u a d K ö p rü lü n ..n h in d i el yazısı d ü şü n celerin i teshil A n k eiçim izin s u a lle rin e e l y azıları i ve im zalarile cevab verm iş o lan lar ar;;- gıda, b u g ü n h a y a tta b u lu n an j yegâne m a ru l sim a, F u ad K öp- ) rülücHir.| B en öyle sa n ıy o ru m k i b u üstad, I k ırk y ed i sene ev v el verdiği cevab- i la n b ugiin, belk i bizlerin d u y ah ile- i ceğim izden bile d erin b ir ilgiyle o - | k u y a ca k tır.
1 Ş ayed o şim di, v ak tile verilm iş, ve
i
ih tim al çoğu u n u tu lm u ş b u lu n an kendi cev ab ların ı o k u d u k ta n sonra ü şen m ey ip de, y a n m asır evvelk fik irle rin d e n , in an ışların d an , zevk leşin d en ve çeşidli görüşlcVinden ı h a n g ile rin in d e ğ iştiğ in i, ve şim di hangi şek le girdiğini açıklasa, hiç şü p h e yok k i b irle re/ d ik k a t ,oe; ib- ! ıe te lây ık cazib ve o rijin a l b ir m u kayese y tab lo su k azan d ırm ış o lu r du.
Ben, o n u n bu zah m etten k a ç ın m am ası tem en n isin i -galiba hepim iz n a m ın a ,- böylece b e lirttik te n son ra, an k etçim izin k e n d isin e so rd u ğ u s u a lle rle b irlik te, K ö p rü lü zad e- nin cev ab ların ı sîzlere işte aynen sun u y o ru m : I rııa d K öprülü — G ay ei h ay alin iz n edir? — U n u tu lm ıy a ca k b ir şö h re t te m in etm ek. — Sizce en m u k ad d es şey? — İn sa n ın e fk ârı, ih tisa sa tı... — Ş ah san en m u k ad d es şeyiniz.? — F ik irle rim , ve ihtisasatm ı. — Sevdiğinizde bulm ay ı arzu e t tiğiniz fazilet?
— B enim le h e m fik ir ve hem his o lm a sı...
— Ya d o stunuzda? — Keza.
— S evdiğinizin k u s u ru size iyi g elir m i?
— Z an n e tm e m ...
j — K a lb e h ü k m e d ilir m i? — Asla.
— B ir â n -ı m ü ebbedin saadeti için h a y atın ızı teh lik ey e k o y a r m ısı nız?
— H iç b ir vakit.
A şkın y a p tırd ığ ı çılgınlıkları m azu r g ö rü r m u sir »'iz?
— Z annederim .
— M orham eten m u h ab b eti isteı m isiniz?
— H a y ır...
— M esud etm ek, veya m esud o l m ak ta n hangisi sizi d ah a ziyade m esud eder?
— M esud olmak!
— S ev m ek ten ve sevilm ekten h a n gisini terc ih edersiniz?
— Sevilm ek!
— M u h terisan e veya p lâto n ik aşk? — M utavassıt!
— M u starib k en yalnızlığı mı is te r siniz, b ir dostun tesliy et re fa k a tin i mi?
— Yalnızlığı.
— Yâd h a k k ın d a h issiyatınız' — T asrih etm ek istem em . — Sizce aşk n ed ir?
ile y arım a sır önceki fik ir \ ı eden cevabları
— K albin incizabı m ü friii. — Ya dostluk?
— K albin ve m ü fe k k ire n in tem a y ü lü m ak u lü .
— G üzellik? — B ir tarzı tıiâ k k i. — Z arafet?
— Keza.
— Sizce en b ü y ü k saad eti b ay at n edir?
— Çalışm ak.
— Ya en büy iik fe lâ k eti h ay at? — Ç alışam am ak.
— Sizce fazileti h ak ik iy e v a r m ı dır?
— F a z ile tle r m e v z u v e lU n.-tfld
— S aadeti h ak ik iy e?
— S a a d etler de nisbî ve itib a rid ir. — M ü m k ü n olsa n e ynrndılm ak i s terdiniz?
— B ir İbsen! <21
— G ü ndüz, m enfan, veya k a r a n lık ta n h angisini seversiniz?
— M ohtabdan başk ası m en fım ıro - d u r.
— H angi ay ları seversiniz? — Yaz m eh tab larım ?
— En iyi neyle zam anınızı g e ç irir siniz?
— En ziyade o k u m ak la ... — T ahayyülü-- sever m isiniz? — O ldukça. — E n güzel b u ld u ğ u n u z cüınle? — Yok. — E n güzel b u ld u ğ u n u z d ö rt m ıs ra? — Yok. — F azileti nıü n talıab an ız? — İn san ın e fk âr y e h issiv atın a s a d ık kalm ası.
— En n e fre t etiğiniz k u su r? — T enbellik. y alan cılık . — En az n e fre t ettiğ in iz k u su r?
— M ü sam ah ak ârlık .
— N erede y aşam ak istersiniz? — N efret e ttik le rim d e n 'lzak. ta b iatın g ü zellik lerile m u h at, g ü r ü ltü süz b ir yerde.
— Emel edilen şeye vâsıl o ld u k ta n so n ra saad et azalır m ı?
— Z annedersem biraz.
— Sizce ta rih in en b ü y ü k v a k ’ai aşkı h angisidir?
— H iç b irin e b ü y ü k lü k affetm em -— T arih in sizi en m ü k ed d e r etm iş vakası?
— Ç alışkan ve m u k te d ir ad am la rın n agebanı v e fa tla rı...
— T arih in sizi e n sev in d irm iş vakası?
— Hiç yok.
— T arih te e n sevdiğiniz e rk e k kah ram an ? — Yok. — K adın k a h ram an ? — Yok. — R om an k a h ra m a n la n için d e en sevdiğiniz k adın? — Yok. — E rkek? — Yok.
— H alih azırd a e n ta k d ir ettiğ in iz e rk e k k ah ram an ?
— Yok. — K adın? — Yok.
— Ecnebi a k tris le r içinde en g ü zel b u ld u ğ u n u z?
— En güzel diyebileceğim biç b ir a k trise tesad ü f etm edim .
— En sevdiğiniz e rk e k ism i? — Yok.
— En sevdiğiniz kad ın ism i? — Yok.
— D enizlerin fırtın a lısın ı mı, sa k in in i mi seversiniz?
— D urgun denizi severim .
— G üzellik veya /.ekodan hangisini tercih edersiniz? — Şüphesiz ki zekâ. — En sevdiğiniz ş iir ? — H âm id ve H aşim inkiler. — Y ab an cılard an ? — «Samen> in k ile r (3). — Y abancı rom anlaıciar.?
— «Loti* nin ro m an ları, ve b
il-— Arkası Sa. 5 Sû. 1 de il-— 1 2
(1) S abık H ariciye V ekili F u ad K ö p rü lü .
(2) Bilhassa İsk an d in av m ito lo ji sinden m ülhem e se rle rd e tanınm ış N orveçli yazar. İsk a n d in av m illetle rin in y e tiştird iğ i y a za rla rın e n tin-J
lüsü. i
5 0 Y ıl U nce
Tilrkiyede yapılan ilk
edebî anket
(4 ü n c ü sa h ifed e n d eva m )
hassa «İzlanda B alıkçısı». — M illî ro m an lard a n ?
— N isb eten «Eylül» (4), v e «Aşkı j M em nu».
— T em aşa e serlerin d en ?
— İb se n ’in «Em vat m asın d a u y a n a - 1 cağım ız vakit» n a m m d a k i bediası. |
— Sevdiğiniz k ü ç ü k h ik ây e? — Yok.
— S evdiğiniz opera? — Yok.
— S evdiğiniz m u sik i p a rça la rı? — U m u m iy etle V ıg n e r'in k ile r. — Sevdiğiniz tablolar*
— «Luis d e C havannes» (5) n in e se rle ri ve «Millet» (6) tıin «A nge- lus» u. — E n sevdiğiniz b ed iî sa n a t? — Şiir!. — E n sevdiğiniz lisan ? — T ü rk çe . — E n sevdiğiniz re n k ? — M ü p h em v e n a m u a y y en re n k le r. — E n sevdiğiniz çiçek? — A ğır v e m ü p h em ra y ih a lı o lan lar. — En sevdiğiniz â le ti m u s ik i'1 — Yok. — E n sevdiğiniz şe k e r? — Yok. — E n sevdiğiniz h ay v an ? — K u ğ u la r. — E n sevdiğiniz şair? — Sam en. — B izden? — H âm id, H aşim . — B estek âr? — V agner. — En sevdiğiniz filozof? — G a b riy el Tazo! (7). — E n çok sevdiğiniz rom ancı? — L oti.
— B izde en çok sevdiğiniz rom ancı? — D aha yok!.
— En çok sevdiğiniz y a b an c ı n â şir? — A natol F ra n s. — Bizde? — D aha yok!. — Y a b an c ıla rd a n en sevdiğiniz te m aşa m ü ellifi? — Ibsen!. — Y a b an cılard an en b eğendiğiniz k lâsik m ü ellif? — M onteskiyö. — R o m an tik le rd en ? — Ş a ir L am artin .
— E n ta k d ir ettiğ in iz dip lo m at? — Y a lan cılard an n e fre t ederim ! (8). — Sizce şim d iy e k a d a r gelen in sa n - 1 la rın en b ü y ü ğ ü k im d ir?
— E n b ü y ü k d iy e ta s rih ed ile b ile cek k im se h atırlam ıy o ru m .
— H e r ik tisa d , h e r m eslek i felsefî, in an m a k , ald a n m ak ih tiy a cın d an b a şk a b ir şey m id ir?.
— Z an n etm em .
— D ü n y a d a b ir g ü n h ü r r iy e ti h a k ik iy e teessü s edecek m id ir?
— M aatteessü f h a y ır.
— Ş im d ik i in sa n la rın ru h la rı, ilk in s a n la n n k in d e n fa rk lı m ıd ır?
— Asla!.
— B eşeriy ete ed ilecek e n b ü y ü k h izm e t n e d ir?
— R u h u n u y ü k seltm eğ e çalışm ak. — M anayı h a y a t n e d ir?
— B ir şeye in an m ak . — Sizce «dehâ» n e d ir?
— M elek âtı fik riy e v e h issiy en in «normal» b ir s u re tte çoğalm ası ve n e şv ü • nem a bulm ası.
— Sizce, b ir m em lek eti m esu d e - d ecek tarzı h ü k ü m e t n a sıld ır?
— B ilm iy o ru m .
— S osyalizm b a k k m d a k i fik rin iz ? — H ayali m u h al.
— N e istersin iz?
— B u ra d a ta s rih edem iy ecek k a d a r çok şeyler.
— N asıl ölm ek istersin iz? — H aberim o lm ıy arak .
— Sizi en m ü teellim e d en şey n e d ir?
— Ç alışam am ak! — D öviziniz? — Yok.
— Bu su a lle r içinde beğendiğiniz varsa, h an g isid ir?
— Bazı b eğ en d ik lerim var!. * 5 (41 B u se rid e c e v a b la rın ı o k u y a cağınız M ehm ed R a u f B ey in d ir.
(5) P a riste , «Saint-G enevieve» k ili sesin d en bozm a, p a p azlar n e z a re tin d e k i «Pantheon» u n , -m illî b ü y ü k le r m a k b e ri,- d u v a rla rın ı süslem esile m e ş h u r ressam .
(61 F ra n sa m n en m a ru f ro stik re s sam ı.
(71 P o zitiv ist F ra n sız filozof v e ta rih çisi.
(81 Ü stadın cevabı, h arf! h a rfin e ay n en b u d u r. Ve b u n d a n da b ellid ir ki, sab ık H ariciy e V ekilim iz, d ip lo m asi m esleği h a k k ın d a k ırk y ıl e v vel, a lab ild iğ in e m enfi b ir k a n a a te sahihm iş. G erçi İnsan o ğ lu n u n m es le k le r h a k k ın d a v erilm iş ilk h ü k ü m le rin i so n ra d an d e ğ iş tirm e le ri pek ta b iî b ir k e y fiy e ttir. F a k a t b u n a ra ğ m en, sayın F u a d K ö p rü lü , b ir inin ln tisa b edeceği m esleği o d erece k ö tü le d iğ i için, K ö p rü lü z ad e F u a d B e yin h iç d e d iplom atça olm ıyan o ih tiy atsızca sa m im iy etin e p ek p a rla k b ir n o t v e rm iy e c e k tir san ırım . N.S.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
