28 ÇIZEL, HAYRI İstanbul'un Fethi Eskizleri. [1953]. 46 yaprak üzerinde 230 eskiz, 51 x 37 cm. boyutlarında orijinal albüm içinde
<$
19)90
Ressam Hayri Çizel (1891-1950), Edirne'nin Dimetoka kasabasında dünyaya gelmiştir. Tah silini Edime İdadisi'nde yapmış, 1914 yılında Güzel Sanatlar Akademisi'nden mezun ol muştur. Devrinin üstad hocaları olan Adil Bey ve Alman Hem VVemiya'dan ve yine meşhur ressam Valery’den ders almış olan Hayri Çizel, Akademiyi birincilikle bitirmiş olduğu için, tahsilini ilerletmek üzere Münih'e gönderilmiş, orada da Hoffman'm atölyesinde çalışmıştır. Ülkesine döndükten sonra sanat hayatını resim öğretmenliği ile devam ettiren Çizel, Otuz yıl içinde değişik tarihlerde Erenköy Kız Lisesinin, Kuleli Askerî Lisesinin, Halıcıoğlu Askerî
Lisesi'nin, Feyzi Ati Lisesi'nin, Hayriye Lisesi'nin, İstanbul Erkek Lisesi'nin (24 yıl), resim hocalığını yapmıştır. 13 Ekim 1950’de bu son görevini sür dürürken vefat etmiş ve Ru melihisarı mezarlığı'na def- nedilmiştir.
İstanbul sevgisi, Hayri Çizel'in yaratıcılığını harekete geçiren en önemli esin kaynaklarından biri olmuştur. Sanatçı, Türk resminin ustalarından Üs küdarlı Hoca Ali Rıza Bey'in hayranı idi. Nitekim İstanbul konulu eserlerinde onun yo lunu takip etmiştir. Yaşadığı devrin İstanbul'unu tesbit eden
renkli ve siyah beyaz desenlerinden, eskizlerinden ve bunlardan tuvale aktardığı yağlıboya ve suluboya tablolarından oluşan çok zengin bir koleksiyonu bulunmaktadır.
Vatan sevgisi ve kahramanlıklar da Hayri Çizel’e esin kaynağı olan en önemli konular ol muştur. Sanatçı, Balkan Harbinde, Çanakkale'de, Kurtuluş Savaşı nda çizdiği tablolarda hep kahramanları anlatmıştır. Fatih Sultan Mehmed'e olan hayranlığını da bir çok eskizler ve tab lolarla canlandırdığı İstanbul’un zaptım konu alan bir dizi eser ile ifade etmiştir.
Müzayedeye sunduğumuz eserler, 1953 yılında İstanbul'un fethinin 500. yıldönümü mü nasebetiyle düzenlenmiş olan bir sergi için, sanatçı tarafından yapılan bir dizi tablonun es kizleridir. Ortaçağın sonunu, Yeni Çağın başlangıcını simgeleyen bu büyük tarihi olayı çe şitli cepheleriyle yansıtan bu tablolar, yağlıboya tekniği ile yapılmış büyük boyutlarda eserlerdir ve Yapı Kredi Bankası v.b. gibi büyük kuruluşların koleksiyonlarında bu lunmaktadır. Yukarıdaki eskizler, Çizel’in İstanbul’un fethini konu alan eserler manzumesinin oluşum sürecini bütün ayrıntılarıyla yansıtması bakımından Türk resim ve sanat tarihinin
önemli belgeleri dir. Bugün Van Gogh'un ünlü "Patates Yiyenler" adlı eseri Amsterdam'da Van Gogh Müzesinde ve aynı şekilde Pi- casso'nun "Guemica" adlı eseri Is panya'da Prado müzesinde, sa natçıların bu eserleri yaratırken yazdıkları mektuplardan ka ralamalara kadar her türlü malzeme ile birlikte sergilenmektedir. Bu du rumla paralellik kurularak dü şünülecek olursa, ana eserin kendisi ile birlikte bütün bir müze katında sergilenen ve oluşum süreçlerini yansıtan bu tür eserlerin ne denli önem taşıyabileceği daha rahatlıkla kavranabilir.
Sanatçının kendisi için yaptırdığı ve üzerinde adı yazılı bez cildinde.
145.000.000.-29 ÇULPAN, CEVDET Serviler. Antik Devirler den Zamanımız a kadar. İlahiyat - Ede biyat - Tıp ve Sanat tarihlerinde. İstanbul, İsmail akgün Matbaası, 1961. 2 cilt. (1-46 s., 1- 18 resim ; 59-158 s., 19-117 resim), 24 x 17 cm.
Halk dilindeki deyişiyle "selvi" üzerine yazılmış temel kitaptır. Burada diğer kültürlerde ve
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Ta h a Toros Arşivi
